325/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 325 / 2009 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 325/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές:Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 10 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ, κατοίκου ......, που παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Σκιαδόπουλο, ο οποίος δήλωσε ότι παραιτείται από το δικόγραφο της ένδικης αίτησης αναίρεσης ως προς τον 2ο αναιρεσίβλητο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. Ψ1, κατοίκου ......, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσια δικηγόρο του Ιωάννα Παπανικήτα και 2. απλού ομοδίκου Ψ2, κατοίκου ....., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κων/νο Χατζόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 25-9-2001 αγωγή του ήδη α' αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Βεροίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 204/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 1226/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά ο αναιρεσείων με την από 2-1-2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χαράλαμπος Ζώης ανέγνωσε την από 10-1-2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή τους, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου τους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Επειδή από τις διατάξεις των άρθρων 294, 295, 297 και 299 του ΚΠολΔ, που εφαρμόζονται σύμφωνα με το άρθρο 573 παρ.1 του ΚΠολΔ και στη διαδικασία της δίκης για την αναίρεση, προκύπτει ότι η παραίτηση από το δικόγραφο του ενδίκου μέσου που έχει ασκηθεί, άρα και από το δικόγραφο της αναιρέσεως (άρθρ. 495 παρ.1 ΚΠολΔ), μπορεί να γίνει με δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά προτού αρχίσει η προφορική συζήτηση της υποθέσεως, ή με δικόγραφο που επιδίδεται στον αντίδικο του παραιτουμένου, έχει δε ως συνέπεια να θεωρείται ως μη ασκηθείσα η αναίρεση κατά την έκταση της παραίτησης από το δικόγραφο αυτής, χωρίς να απαιτείται προς τούτο η έκδοση σχετικής απόφασης.

Αν όμως ο αντίδικος του παραιτουμένου εμμένει για οποιοδήποτε λόγο στην έκδοση απόφασης, εκδίδεται απόφαση που αναγνωρίζει απλώς την επελθούσα, συνεπεία της παραίτησης έννομη συνέπεια. Για τον λόγο αυτόν δεν μπορεί να τεθεί στο πλαίσιο της σχετικής δίκης και θέμα επιβολής των δικαστικών εξόδων σε βάρος του παραιτουμένου (άρθρ.188 ΚΠολΔ).

Η εκκαθάριση των εξόδων αυτών θα γίνει κατά τη διαδικασία των άρθρων 679-681 του ΚΠολΔ, σύμφωνα με το άρθρο 192 του ίδιου Κώδικα. Στην προκείμενη περίπτωση, όπως από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά του δικαστηρίου τούτου προκύπτει, ο παρασταθείς με τον αναιρεσείοντα πληρεξούσιος δικηγόρος αυτού Γεώργιος Σκιαδόπουλος, με δήλωσή του που έγινε πριν την έναρξη της προφορικής συζήτησης και που καταχωρήθηκε στα πρακτικά, παραιτήθηκε νομότυπα από το δικόγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, ως προς τον δεύτερο αναιρεσίβλητο Γεώργιο Τρεσίντση, ο οποίος, ωστόσο, παρασταθείς νόμιμα δια του πληρεξουσίου του δικηγόρου Κων/νου Χατζόπουλου και καταθέσας προτάσεις, ενέμεινε στην έκδοση απόφασης, προκειμένου να επιβληθούν εις βάρος του παραιτηθέντος τα δικαστικά έξοδα.

Θέμα όμως επιβολής των εξόδων αυτών δεν μπορεί, όπως εκτέθηκε, να τεθεί στην παρούσα δίκη και συνεπώς πρέπει να θεωρηθεί η αίτηση αναίρεσης, ως μη ασκηθείσα, έναντι του δευτέρου των αναιρεσιβλήτων, ανεξαρτήτως της εναντίωσης αυτού, (άρθρ. 295 παρ.1 και 299 ΚΠολΔ), χωρίς να αποφανθεί το Δικαστήριο τούτο περί των εξόδων.

ΙΙ. Από τη διάταξη του άρθρου 914 Α.Κ., που ορίζει ότι όποιος ζημιώσει άλλον παράνομα και υπαίτια έχει υποχρέωση να τον αποζημιώσει, προκύπτει ότι γενεσιουργό λόγο της υποχρεώσεως σε αποζημίωση κατά τη διάταξη αυτή αποτελεί και η απάτη σε βάρος του ζημιωθέντος, Απάτη, κατά την έννοια του άρθρου 147 Α.Κ., αποτελεί κάθε συμπεριφορά από πρόθεση που τείνει να παραγάγει, ενισχύσει ή διατηρήσει πεπλανημένη αντίληψη ή εντύπωση, είτε η συμπεριφορά αυτή συνίσταται σε παράσταση ψευδών γεγονότων ως αληθινών είτε σε απόκρυψη ή αποσιώπηση ή ατελή ανακοίνωση των αληθινών γεγονότων, των οποίων η αποκάλυψη στο συμβαλλόμενο που τα αγνοούσε ήταν επιβεβλημένη από την καλή πίστη ή από την υπάρχουσα ιδιαίτερη σχέση μεταξύ του δηλούντος και εκείνου προς τον οποίο απευθύνεται η δήλωση, η συμπεριφορά δε αυτή αποσκοπεί στην πρόκληση δηλώσεως βουλήσεως του απατηθέντος, η οποία και προκλήθηκε πράγματι από την απάτη.

Εξάλλου, ο λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσης, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, δημιουργείται όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν περιγράφονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων.

Η θεμελίωση του λόγου τούτου προϋποθέτει ελλείψεις σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, όπως είναι οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί που συνθέτουν την ιστορική βάση και άρα θεμελιώνουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντενστάσεως. Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο δέχτηκε την προς αποζημίωση λόγω αδικοπραξίας (απάτης) αγωγή του ήδη πρώτου αναιρεσιβλήτου εναντίον του αναιρεσείοντος, κρίναν ότι αποδείχθηκαν τα εξής:

Ο εναγόμενος (ήδη αναιρεσείων) διατηρεί επιχείρηση πώλησης καινούργιων και μεταχειρισμένων αυτοκινήτων στη ......, στο χώρο της οποίας εξέθετε προς πώληση και το υπ' αριθμ. ...... Ι.Χ.Ε. αυτοκίνητο, χρώματος θαλασσί, εργοστασίου κατασκευής ΤΟΥΟΤΑ τύπου CARINA E, το οποίο ενδιαφέρθηκε να αγοράσει ο ενάγων και ήδη πρώτος αναιρεσίβλητος.

Ο εναγόμενος, κατά τις διαπραγματεύσεις που είχε με τον ενάγοντα για την πώληση σ' αυτόν του άνω αυτοκινήτου, του εδήλωσε ότι αυτό είναι έτους κατασκευής 1995, ισχύος 11 φορολογησίμων ίππων και αντιρρυπαντικής τεχνολογίας και έχει διανύσει 10.200 χιλιόμετρα και ότι είχε προμηθευθεί αυτό από κάποιο φίλο του διευθυντή τράπεζας στην ......, η οποία τράπεζα είχε κατάσχει το αυτοκίνητο αυτό, διότι η ιδιοκτήτριά του, από την περιοχή των ......

δεν μπόρεσε να ανταποκριθεί στην εξυπηρέτηση των δόσεων του δανείου που είχε λάβει από την τράπεζα για την αγορά του. Ότι ο εναγόμενος πωλητής διαβεβαίωσε τον ενάγοντα υποψήφιο αγοραστή, πως το αυτοκίνητο αυτό δεν είχε κανένα πρόβλημα κοπής ή τυχόν παραποίησης του φέροντος οργανισμού του και είχε ελεγχθεί από τον ίδιο (εναγόμενο) στο συνεργείο της ΤΟΥΟΤΑ του Β στη ...... .

Ότι ο ενάγων πείστηκε στις διαβεβαιώσεις αυτές του εναγομένου και συμφώνησε μαζί του να αγοράσει το αυτοκίνητο αυτό αντί τιμήματος 5.300.000 δραχμών, καταβάλλοντας στον πωλητή, έναντι του συμφωνηθέντος τιμήματος το ποσό των 100.000 δραχμών το δε υπόλοιπο συμφωνήθηκε να καταβληθεί σε δόσεις. 'Ότι την 18.10.1996, κατά τα μεταξύ τους συμφωνηθέντα, ο ενάγων κατέβαλε στον εναγόμενο το ποσό των 4.000.000 δραχμών και παρέλαβε το αυτοκίνητο, στη συνέχεια δε κατέβαλε στον πωλητή 1.000.000 δρχ.

την 30.10.1996 και 100.000 δρχ. την 12.11.1996. Ότι την 27.10.1996, όταν ο ενάγων μετέβη στην επιχείρηση του εναγομένου, προκειμένου να παραλάβει την νέα άδεια κυκλοφορίας του οχήματος, που θα εκδίδονταν στο όνομά του, διαπίστωσε ότι σ' αυτή, αναγράφονταν ως έτος κατασκευής του αυτοκινήτου το έτος 1994, ως κυρία δε αυτού η Γ και όχι η τράπεζα, όπως τον είχε διαβεβαιώσει ο εναγόμενος.

Στις σχετικές ερωτήσεις προς τον εναγόμενο, ο τελευταίος καθησύχασε τον ενάγοντα αναφέροντας σ' αυτόν ότι η διαφορά ως προς το έτος κατασκευής του οχήματος δεν είχε σημασία, διότι τόσο τα οχήματα που είχαν κατασκευασθεί κατά το Φθινόπωρο του έτους 1994 όσο και εκείνα που είχαν κατασκευασθεί αρχές του έτους 1995 είναι νέας αντιρρυπαντικής τεχνολογίας, η μη αναφορά δε στην άδεια ως προηγουμένης κυρίας του οχήματος της τράπεζας, όπως τον είχε διαβεβαιώσει ο εναγόμενος, οφείλονταν σε φορολογικούς λόγους, του επέδειξε δε ένα τιμολόγιο εκδόσεως της εταιρίας ALFA LEASING. 'Ότι την 27.5.1997, το αυτοκίνητο αυτό, το οποίο ο ενάγων είχε στην κατοχή του από την 18.10.1996 που του παραδόθηκε από τον εναγόμενο, δεσμεύτηκε προκειμένου να ελεγχθεί, από όργανα του Τμήματος Ασφαλείας Νάουσας, στο πλαίσιο διενεργούμενης προανάκρισης, για κλοπές αυτοκινήτων, πλαστογραφίες και λοιπά συναφή αδικήματα. 'Ότι κατά την έρευνα αυτή διαπιστώθηκε πως το εν λόγω όχημα ανήκε πράγματι στην Δ, και όχι στην άνω Γ, ήταν έτους κατασκευής 1995, με αριθμό κυκλοφορίας ......, και όχι ......

που έφερε, ο αριθμός πλαισίου ήταν ...... και ο αριθμός κινητήρα ......, είχε δε κλαπεί την 26-27.9.1996 από τους Ε και την Γ, οι οποίοι αλλοίωσαν τους πραγματικούς αριθμούς πλαισίου και κινητήρα αυτού χαράσσοντας εκείνους του υπ' αριθμ. ......, το οποίο προηγουμένως είχε αγοράσει η άνω Γ, ως "λείψανο" από την ΑΕ ALPHA LEASING, και τον αριθμό κυκλοφορίας του οποίου τοποθέτησαν στο κλαπέν όχημα, μετά δε τις πράξεις τους αυτές οι δράστες της κλοπής και αλλοίωσης των στοιχείων του κλαπέντος οχήματος, επώλησαν αυτό, αντί ποσού 3.800.000 δρχ., στον Ψ2, που διατηρούσε επιχείρηση πώλησης αυτοκινήτων στο ......, ο οποίος με τη σειρά του το επώλησε στον αναιρεσείοντα αντί ποσού 4.000.000 δρχ.

και ο τελευταίος, στον ενάγοντα. Περαιτέρω το Εφετείο δέχεται ότι ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων, που είχε ελέγξει σε εξειδικευμένο συνεργείο το αυτοκίνητο που επώλησε στον ενάγοντα, λόγω της πολυετούς εμπειρίας του, εξ αιτίας της ενασχόλησής του με την πώληση αυτοκινήτων, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι είχε στην κατοχή του το τιμολόγιο που εκδόθηκε από την εταιρία AE ALPHA LEASING, κατά την πώληση του υπ' αριθμ. ......

ΙΧΕ αυτοκινήτου στην Γ, στο οποίο το πωληθέν σ' αυτή όχημα περιγράφεται ως "λείψανο αυτοκινήτου" ενώ εκείνο που πωλήθηκε στον ενάγοντα ήταν σχεδόν καινούργιο, εγνώριζε ότι το πωληθέν και παραδοθέν στον εναγόμενο όχημα, ήταν παραποιημένο ως προς τα στοιχεία του (αριθμός πλαισίου, κινητήρα και αριθμός κυκλοφορίας), με σκοπό δε να περιποιήσει στον εαυτό του παράνομο περιουσιακό όφελος, ψευδώς εν γνώσει του παρέστησε στον ενάγοντα αγοραστή, ότι το αυτοκίνητο που τελικώς επώλησε και παρέδωσε στον ενάγοντα ήταν πράγματι εκείνο που η Γ είχε αγοράσει ως λείψανο, αποκρύπτοντας από αυτόν ότι το πωληθέν αυτοκίνητο ήταν παραποιημένο ως προς τα άνω στοιχεία του και έτσι έπεισε τον ενάγοντα να αγοράσει αυτό, αντί του άνω τιμήματος.

Σημειωτέον δε ότι το αυτοκίνητο που πωλήθηκε στον ενάγοντα δεν είχε καταχωρισθεί στα βιβλία που τηρούσαν τόσο ο εναγόμενος πωλητής, όσο και ο Ψ2, από τον οποίο αγόρασε αυτό ο ήδη αναιρεσείων. Με βάση τις παραδοχές αυτές δέχεται το Εφετείο ότι ο ενάγων αγοραστής, από τον οποίο αφαιρέθηκε το όχημα, εξ αιτίας των άνω αλλοιώσεων των στοιχείων του, υπέστη περιουσιακή ζημία και ηθική βλάβη εξ αιτίας της αδικοπραξίας (απάτης) του εναγομένου αναιρεσείοντος, επικυρώνοντας δε την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, απέρριψε την έφεση του ήδη αναιρεσείοντος. 'Ετσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του με πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθότητα ή μη της εφαρμογής των διατάξεων των άρθρων 914, 149, 297,298, 932 ΑΚ και 386 ΠΚ και επομένως ο περί του αντιθέτου εκ του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ απορρέων πρώτος λόγος του αναιρετηρίου είναι αβάσιμος.

ΙΙΙ. Επειδή, από το άρθρο 65 παρ.1 περ.β' Κ.Ποιν.Δ., που ορίζει ότι το ποινικό δικαστήριο δεν μπορεί να ασχοληθεί με την πολιτική αγωγή όταν απαλλάσσει για οποιονδήποτε λόγο τον κατηγορούμενο, συνάγεται ότι σε περίπτωση που κατά του εξ αδικοπραξίας εναγομένου ασκήθηκε ποινική δίωξη, για την αποτελούσα και ποινικό αδίκημα αδικοπρακτική συμπεριφορά αυτού, ο δε ζημιωθείς ενάγων εδήλωσε παράσταση πολιτικής αγωγής ενώπιον του ποινικού δικαστηρίου για μέρος της απαίτησης χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης, με επιφύλαξη να προσφύγει για το υπόλοιπο μέρος της ίδιας απαίτησης ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων, το δε ποινικό δικαστήριο τελεσίδικα αθώωσε τον κατηγορούμενο και στη συνέχεια κατά συμμόρφωση προς τους ορισμούς του ως ανωτέρω άρθρου, δεν ασχολήθηκε με την πολιτική αγωγή, η απόφαση του δικαστηρίου εκείνου δεν δημιουργεί δεδικασμένο για το επιλαμβανόμενο της ίδιας αξίωσης (χρηματικής ικανοποίησης για ηθική βλάβη) πολιτικό δικαστήριο.

Συνεπώς το Εφετείο, που, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση, απέρριψε τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος περί δεδικασμένου, ως προς το κεφάλαιο της αιτουμένης με την αγωγή χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης με την αιτιολογία ότι δεν παράγεται δεδικασμένο από την υπ' αριθμ. 3.182/2001 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Βέροιας, ενώπιον του οποίου ο ήδη πρώτος αναιρεσίβλητος-ενάγων εδήλωσε παράσταση πολιτικής αγωγής και με την οποία ο τότε κατηγορούμενος και ήδη αναιρεσείων, κηρύχθηκε αθώος για τις αξιόποινες πράξεις της απάτης και της πλαστογραφίας εις βάρος του αναιρεσίβλητου, οι οποίες πράξεις συνιστούν και την επικαλούμενη με την αγωγή επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση αδικοπρακτική συμπεριφορά του εναγομένου, δεν υπέπεσε στην από το άρθρο 559 αρ.16 ΚΠολΔ πλημμέλεια και επομένως ο περί του αντιθέτου δεύτερος λόγος της αίτησης αναίρεσης, από το άρθρο 559 αρ.16 ΚΠολΔ, είναι αβάσιμος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Α) Θεωρεί ως μη ασκηθείσα την από 02.10.2006 αίτηση του Χ για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1.226/2006 απόφασης του Θεσσαλονίκης ως προς τον δεύτερο αναιρεσίβλητο Ψ

Β) Απορρίπτει την άνω αναίρεση ως προς τον πρώτο αναιρεσίβλητο Ψ1. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα του άνω πρώτου αναιρεσίβλητου από ευρώ χίλια οκτακόσια (1.800).

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Δεκεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Φεβρουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ