Supreme Court annuls first-instance judgment on inheritance land due to violation of agricultural law regarding inheritance division. The court found the lower court erred in applying the law. The case involves inheritance land and agricultural law violations. The Supreme Court annulled the first-instance judgment. The court found the lower court erred in applying the law. The case involves inheritance land and agricultural law violations.

Απόφαση 324 / 2021 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 324/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παρασκευή Καλαϊτζή - Εισηγήτρια, Γεώργιο Παπανδρέου, Αναστασία Περιστεράκη, Μαρία Μουλιανιτάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 18 Νοεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Χ. Π. του Χ., κατοίκου …, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ηλία Ηλιακόπουλο και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Ι. Ν. του Σ., κατοίκου …, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Μαρία Καραγεωργίου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-04-2015 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αλεξανδρούπολης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 316/2017 οριστική του ίδιου δικαστηρίου, 400/2018 οριστική του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης. Την αναίρεση της υπ' αρ. 400/2018 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης ως και της μετ' αυτής συμπροσβαλλομένης 316/2017 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αλεξανδρούπολης, ζητεί ο αναιρεσείων με την από 28-02-2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

[Ι] Από τις διατάξεις της αγροτικής νομοθεσίας και ιδίως από τα άρθρα 74 επ. 79 παρ.1, 2, 3 του Αγροτικού Κώδικα συνάγεται, ότι το ακίνητο που παραχωρείται ως κλήρος σε πρόσωπο δικαιούμενο αγροτικής αποκατάστασης θεωρείται από την παραχώρησή του ότι διατελεί κατά νόμο στην αποκλειστική καλόπιστη νομή του κληρούχου και αν ακόμη αυτός δεν έχει επιληφθεί της κατοχής του κλήρου.

Γι' αυτό και δεν ήταν δεκτικό νομής και χρησικτησίας από άλλον, ο οποίος έτσι δεν μπορούσε να αποκτήσει την κυριότητα αυτού με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία, ούτε να αντιτάξει κατά του διεκδικούντος τον κλήρο κληρούχου ή των κληρονόμων του την από το άρθρο 249 ΑΚ ένσταση εικοσαετούς παραγραφής της διεκδικητικής αγωγής.

Όμως από 23-05-1968 ισχύει ο α. ν. 431/1968, που ορίζει στο μεν άρθρο 1 παρ.1 αυτού, ότι από την έναρξη της ισχύος του νόμου (επιφυλασσομένης της ισχύος του άρθρου 27 του ν.δ. 2185/1952) επιτρέπεται στους κατά την εποικιστική νομοθεσία κληρούχους η εκποίηση ή οπωσδήποτε διάθεση με δικαιοπραξίες εν ζωή των πάσης φύσεως κλήρων τους, με το μοναδικό περιορισμό της μη κατάτμησης των τεμαχίων της οριστικής διανομής, ο οποίος ισχύει και για κάθε περαιτέρω μεταβίβαση, στο δε άρθρο 2 παρ.1 εδ.

β' αυτού, ότι σε περίπτωση κατάσχεσης ή πλειστηριασμού του κλήρου με επίσπευση του ενυπόθηκου δανειστή τηρείται μόνον ο περιορισμός της μη κατάτμησης των τεμαχίων της οριστικής διανομής. Από τις συνδυασμένες αυτές διατάξεις του α.ν. 431/1968 προκύπτει, ότι η απαγόρευση της κατάτμησης των. τεμαχίων της οριστικής διανομής αποτελεί γενική αρχή που εφαρμόζεται στη μεταβίβαση της κυριότητας του κλήρου όχι κληρούχου.

Επομένως από την ισχύ του α.ν. 431/1968 ο κληρούχος παύει να λογίζεται κατά πλάσμα νομέας του κλήρου και αν δεν τον κατέχει πραγματικά και είναι δυνατή η χωρίς τη θέλησή του κτήση της νομής ολόκληρου του κληροτεμαχίου, όχι όμως και του τμήματος του, γιατί στην περίπτωση αυτή επέρχεται κατάτμηση του κληροτεμαχίου.

Η απαγόρευση δηλαδή της κατάτμησης δεν αναφέρεται μόνο στον κατά κυριότητα τεμαχισμό του κληροτεμαχίου, αλλά και στον κατά νομή τεμαχισμό, αφού διαφορετικά η κατάτμηση θα επιτυγχανόταν ισοδυνάμως με την απόκτηση μία φορά της νομής του τμήματος του κληροτεμαχίου και την έκτοτε διαρκή προστασία της έναντι τρίτων, Ο τρίτος, που επιλήφθηκε της νομής τμήματος κληροτεμαχίου και όχι του όλου, δεν προστατεύεται ούτε κατά του νομέα του όλου, ούτε κατά οποιουδήποτε άλλου όταν αποβληθεί από το τμήμα του κληροτεμαχίου που γευόταν, γιατί αλλιώς θα είχε διαρκή προστασία, που θα επέφερε κατάτμηση. (ΑΠ 408/2017).

Συνεπώς είναι ανεπίτρεπτη όχι μόνο η κτήση της κυριότητας από τρίτο σε βάρος του κληρούχου ή των καθολικών ή των ειδικών διαδόχων του με τακτική ή έκτακτη χρησικτησία, αλλά και η λόγω συμπλήρωσης του χρόνου παραγραφής άρνηση απόδοσης του τμήματος του κλήρου (άρθρο 272 ΑΚ) αφού με αυτήν ουσιαστικώς παγιώνεται η μη ανεκτή από το νόμο φυσική κατάτμηση του κλήρου (ΟλΑΠ 15/2004), εκτός αν συντρέχει περίπτωση από αυτές που προβλέπονται στην παρ. 2 του άρθρου 1 του α.ν. 431/1968 για εξαίρεση από το ακατάτμητο, στις οποίες περιλαμβάνεται και η περίπτωση Β α' κατά την οποία «κατ' εξαίρεσιν δεν ισχύει ο κατά την προηγουμένην παράγραφον περιορισμός επί μεταβιβάσεων οιασδήποτε κατηγορίας κλήρων προς το Δημόσιον, Δήμους ή Κοινότητας δια δημιουργίαν φυτωρίων ή άλλων έργων κοινής ωφελείας".

[ΙΙ] Ο από τον αρ.1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης, για ευθεία παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμοσθεί ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, αντιστοίχως δε, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του κανόνα δικαίου για την επέλευση της απαγγελθείσας έννομης συνέπειας ή την άρνησή της.

[ΙΙΙ] Η επιτρεπτώς επισκοπούμενη, 400/2018, προσβαλλόμενη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης, που δίκασε ως Εφετείο, έχει ως εξής: "Από την επανεκτίμηση της ένορκης κατάθεσης του μάρτυρα του εναγομένου Χ. Κ. του Π., που δόθηκε νομίμως ενώπιον του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και περιέχεται στα ταυτάριθμα με την εκκαλούμενη πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης αυτού, από όλα τα νομίμως και με επίκληση προσκομιζόμενα έγγραφα, πλην της από 09-02-2014 υπεύθυνης δήλωσης του Ν.

Β. του Α. και της από 08-02-2014 υπεύθυνης δήλωσης της - Ε. Σ. το γένος Π. Π., οι οποίες δεν λαμβάνονται υπόψη, επειδή, κατά την κρίση του Δικαστηρίου αυτές δόθηκαν ειδικά προς το σκοπό να χρησιμεύσουν ως αποδεικτικό μέσο στη δίκη αυτή, διότι έτσι γίνεται καταστρατήγηση των διατάξεων των άρθρων 396 επ. ΚΠολΔ που αναφέρονται στο αποδεικτικό μέσο των μαρτύρων (ΑΠ 1405/2014, ΑΠ 624/2013), από την υπ' αριθ.

…/20-3-2017 ένορκη βεβαίωση του Ι. Σ. του Π. που δόθηκε για λογαριασμό του ενάγοντος ενώπιον της Ειρηνοδίκη Αλεξανδρούπολης ύστερα από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση του αντιδίκου προ δύο (2) τουλάχιστον εργασίμων ημερών (όπως αποδεικνύεται από την υπ' αριθ. …-3-2017 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης Ιωάννη Κυραδενίδη), και από τις υπ' αριθ.

…/20-3-2017 και …/20-3-2017 ένορκες βεβαιώσεις του Κ. Χ. του Γ. και του Β. Μ. του Μ. αντίστοιχα που δόθηκαν για λογαριασμό του εναγομένου ενώπιον της Ειρηνοδίκη Αλεξανδρούπολης ύστερα από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση του αντιδίκου προ δύο (2) τουλάχιστον εργασίμων ημερών (όπως αποδεικνύεται από την υπ' αριθ. ...-3-2017 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Αλεξανδρούπολης Παρασκευής Σικλαφίδου), σημειουμένου ότι οι ένορκες βεβαιώσεις που έχουν ληφθεί εξ αφορμής άλλης δίκης και προσκομίζονται με επίκληση από τους διαδίκους κατά την παρούσα συζήτηση της υπόθεσης, χωρίς μάλιστα να ενδιαφέρει το νομότυπο της προηγούμενης κλήτευσης για τη λήψη αυτών, δεν αποτελούν ιδιαίτερα αποδεικτικά μέσα, ώστε να απαιτείται ειδική μνεία αυτών, κατ' αντιδιαστολή προς τα υπόλοιπα έγγραφα, αλλά είναι απλά έγγραφα που συνεκτιμώνται για συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (ΑΠ 897/2014, ΑΠ 621/2014), αποδεικνύονται τα ακόλουθα:

Δυνάμει του υπ' αριθ. .../12-07-1969 οριστικού τίτλου κυριότητας της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Αλεξανδρούπολης στις 04-11-1969 στον τόμο 137 με αύξοντα αριθμό 59, χορηγήθηκε στο Χ. Δ. του Χ., παππού του ενάγοντος, γεωργικός κλήρος, κείμενος στην περιοχή του αγροκτήματος ..., αποτελούμενος από έξι τεμάχια, όπως αυτά καθορίστηκαν στην οριστική διανομή που κυρώθηκε δια της υπ' αριθ. .../04-12-1937 απόφασης της Γενικής Διοικήσεως Θράκης, δημοσιευθείσα στο υπ' αριθ.

ΦΕΚ Β' 54/11-03-1938, μεταξύ των οποίων τεμαχίων, περιλαμβάνεται και το υπ' αριθ. … κληροτεμάχιο, Γ' κατηγορίας, εκτάσεως 9.875,00 τ.μ., που βρίσκεται μεταξύ των οικισμών ... και ..., 400 μέτρα βορείως της επαρχιακής οδού ... - ..., και απεικονίζεται με τα κεφαλαία αλφαβητικά στοιχεία Α-Β-Γ-Δ-Ε-Α στο από το Μάιο έτους 2010 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Π.

Σ. και συνορεύει βόρεια επί τεθλασμένης πλευράς Γ-Δ και Δ-Ε μήκους 93,82 μέτρων και 21,99 μέτρων με το υπ' αριθ. … τεμάχιο δάσους και εκχερσωθείσα έκταση, νότια επί πλευράς Α-Β μήκους 69,17 μέτρων με το υπ' αριθ. … τεμάχιο δάσους, ανατολικά επί πλευράς Α-Ε μήκους 85,67 μέτρων με εκχερσωθείσα έκταση και δυτικά επί πλευράς Β-Γ μήκους 121,68 μέτρων με το υπ' αριθ.

… τεμάχιο ιδιοκτησίας Γ. Χ.. Ο ανωτέρω κληρούχος απεβίωσε στις 22-09-1974 και κατέλειπε το παραπάνω ακίνητο στον ενάγοντα, δυνάμει της υπ' αριθ. .../06-11-1970 δημόσιας διαθήκης του που συντάχθηκε ενώπιον του συμβολαιογράφου Αλεξανδρούπολης Χρήστου Μαρμαρά και δημοσιεύθηκε με τα υπ' αριθ. 145/1974 πρακτικά συνεδρίασης του Πρωτοδικείου Έβρου.

Την κληρονομιά αυτή αποδέχθηκε ο ενάγων δυνάμει της υπ' αριθ. .../18-10-1986 πράξης αποδοχής κληρονομιάς που συντάχθηκε ενώπιον του συμβολαιογράφου Αλεξανδρούπολης Θωμά Καραπιπέρη και μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Αλεξανδρούπολης στις 24-10-1986 στον τόμο … με αύξοντα αριθμό … .

Ωστόσο, από την ημέρα που κατέστη κύριος ο δικαιοπάροχος του ενάγοντος του επίδικου κληροτεμαχίου (04-11-1969) έως την ημέρα που ασκήθηκε η υπό κρίση αγωγή, ούτε ο αρχικός κληρούχος, ούτε ο ενάγων προέβησαν σε πράξεις φυσικής εξουσίασης επ' αυτού με διάνοια κυρίου. Όπως προκύπτει από το προαναφερθέν τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Π.

Σ. που προσκομίζει ο ενάγων, το υπ' αριθ. … κληροτεμάχιο παρουσιάζει κατά τον παρόντα χρόνο την εξής εικόνα: α) τμήμα αυτού εμβαδού 6.253,61 τ.μ. που απεικονίζεται με τα κεφαλαία αλφαβητικά στοιχεία Α-Ζ-Η-Θ-Ι-Κ-Λ-Μ-Ε-Α και συνορεύει βόρεια επί τεθλασμένης πλευράς Κ-Λ, Α-Μ και Μ-Ε μήκους 23,16 μέτρων, 17,78 μέτρων και 13,63 μέτρων με το υπ' αριθ. 822 τεμάχιο δασικής έκτασης, νότια επί τεθλασμένης πλευράς Α-Ζ και Ζ-Η μήκους 22,55 μέτρων και 36,38 μέτρων με το υπ' αριθ.

… τεμάχιο δάσους, ανατολικά επί πλευράς Ε-Α μήκους 85,67 μέτρων με εκχερσωθείσα έκταση και δυτικά επί τεθλασμένης πλευράς Η-Θ, Θ-Ι και Ι-Κ μήκους 19,44 μέτρων, 57,34 μέτρων και 34,38 μέτρων με το υπόλοιπο κληροτεμάχιο …, καλλιεργείται από τον εναγόμενο, β) τμήμα αυτού εμβαδού 1.195,54 τ.μ. που απεικονίζεται με τα κεφαλαία αλφαβητικά στοιχεία Ζ-Β-Ν-Ξ-Ο-Κ-Ι-Θ- Η-Ζ και συνορεύει βόρεια επί πλευράς Ο-Κ μήκους 10,92 μέτρων με το υπ' αριθ.

… τεμάχιο δάσους, νότια επί πλευράς Β-Ζ μήκους 46,62 μέτρων με το υπ' αριθ. … τεμάχιο δάσους, ανατολικά επί τεθλασμένης πλευράς Κ-Ι, Ι-Θ, Θ-Η και Η-Ζ μήκους 34,48 μέτρων, 57,34 μέτρων, 19,44 μέτρων και 36,38 μέτρων με το υπό στοιχείο (α) τμήμα που κατέχεται από τον εναγόμενο και δυτικά επί τεθλασμένης πλευράς Β-Ν, Ν-Ξ και Ξ-0 μήκους 27,02 μέτρων, 9,33 μέτρων και 89,89 μέτρων με το υπ' αριθ.

… τεμάχιο και με το υπόλοιπο κληροτεμάχιο …, αποτελεί μία ακαλλιέργητη ζώνη από πουρνάρια μέσου πλάτους 10,00 μέτρων, γ)τμήμα αυτού εμβαδού 2.363,53 τ.μ, που απεικονίζεται με τα κεφαλαία αλφαβητικά στοιχεία Γ-Ο-Ξ-Ν-Γ και συνορεύει βόρεια επί πλευράς Γ-0 μήκους 41,96 μέτρων με εκχερσωθείσα έκταση, νότια επί Ν-Ξ μήκους 9,33 μέτρων με την υπό στοιχείο (β) ακαλλιέργητη ζώνη, ανατολικά επί πλευράς Ο-Ξ μήκους 89,89 με την υπό στοιχείο (β) ακαλλιέργητη ζώνη και δυτικά επί πλευράς Ν-Γ μήκους 121,68 μέτρων με το υπ' αριθ.

… τεμάχιο, καλλιεργείται από τους κληρονόμους Κ. Σ. (μη διαδίκους στην παρούσα δίκη), και δ) τμήμα αυτού εμβαδού 62,32 τ.μ. που απεικονίζεται με τα κεφαλαία αλφαβητικά στοιχεία Λ-Δ-Μ-Α και συνορεύει βόρεια - βορειοανατολικά επί πλευράς Λ-Δ μήκους 17,78 με το υπ' αριθ. … τεμάχιο δάσους, ανατολικά επί πλευράς Δ- Μ μήκους 8,36 μέτρων με το υπ' αριθ.

… τεμάχιο δάσους και νότια - νοτιοδυτικά επί πλευράς ΛΜ μήκους 26,37 μέτρων με το υπό στοιχείο (α) τμήμα που κατέχεται από τον εναγόμενο, παραμένει ακαλλιέργητο.

Ο μάρτυρας του ενάγοντος Ι. Σ., κάτοικος …, κατέθεσε ότι από τις αρχές του έτους 1970 το χωράφι το εκμεταλλεύονταν οι γονείς του ενάγοντος έως και το έτος 1990, φροντίζοντας τις πέντε (5) ελιές που είχε μέσα, συλλέγοντας τους καρπούς τους και παράγοντας λάδι. Επιπλέον, προσέθεσε ότι από το έτος 1990 η μητέρα του ενάγοντος συμφώνησε με τον Ι.

Β., κάτοικο ..., ο οποίος αποβίωσε το έτος 2005, να ασχολείται αυτός με τις ελιές και ότι μάλιστα είχαν κάνει και "χαρτιά" μεταξύ τους. Το ίδιο κατέθεσε και ο Κ. Κ., επίσης κάτοικος …, ο οποίος μάλιστα υποστήριξε ότι "το χωράφι το είχε ο (Ι.) Β. και τα παιδιά του στη συνέχεια, μας έφερναν λάδι". Ωστόσο, ο ίδιος ο υιός του Ι.

Β., Α. Β., κάτοικος ..., που σύμφωνα με την κατάθεση του Κ. Κ. βοηθούσε τον πατέρα του και έφερνε το λάδι, διέψευσε τα ανωτέρω, και κατέθεσε ότι ο πατέρας του, ο ίδιος και ο αδερφός του, φρόντιζαν πράγματι χωράφια του (Χ.) Π., αλλά ποτέ το υπ' αριθ. … . Συμπλήρωσε, ακόμα, ότι λόγω ασθένειας του πατέρα του, ο τελευταίος σταμάτησε από το έτος 2000 να ασχολείται με τη γεωργία και στα χωράφια πήγαινε μόνο ο ίδιος (Α.

Β.) με τον αδερφό του. Εξάλλου, δεν προσκομίσθηκαν και τα "χαρτιά" που είχαν συνταχθεί για την καλλιέργεια του ως άνω τεμαχίου από τον Ι. Β.. Ακόμη, ο Π. Σ., τοπογράφος μηχανικός που κατάρτισε το τοπογραφικό διάγραμμα του ενάγοντος, κατέθεσε ότι η καταπάτηση στο υπ' αριθ. … τεμάχιο είναι πρόσφατη, χωρίς όμως να προσδιορίσει το ακριβές χρονικό σημείο κατά το οποίο αυτή συντελέστηκε, ούτε πως κατέληξε στο παραπάνω συμπέρασμα.

Τέλος, ο μάρτυρας του ενάγοντος Κ. Δ., αγροφύλακας στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης και όχι των ..., κατέθεσε αορίστως ότι στο κληροτεμάχιο αυτό υπήρχαν ελιές και πήγαινε και τις κλάδευε.

Αντίθετα, οι μάρτυρες του εναγομένου Κ. Χ., κάτοικος ..., και Β. Μ., κάτοικος ..., κατέθεσαν ότι ανέκαθεν αυτός ο αγρός ήταν της οικογένειας Ν. (σημ.: της οικογενείας του εναγομένου και ήδη αναιρεσίβλητου) , ότι πριν 35 χρόνια περίπου, ήτοι γύρω στο 1980, βοήθησαν και οι ίδιοι μαζί με άλλους, τον παππού του εναγομένου να φυτέψει πάνω από 100 ελιές στο υπ' αριθ.

… τεμάχιο. Ομοίως και ο Χρ. Κ. και Α. Μ., οι οποίοι είναι κάτοικοι της περιοχής, αλλά και ο Μ. Μ., κύριος του γειτονικού υπ' αριθ. 207 κληροτεμαχίου, κατέθεσαν ότι παλαιότερα ο παππούς του εναγομένου καλλιεργούσε την επίδικη έκταση με σιτηρά, ότι περί το έτος 1980 φυτεύθηκαν από την οικογένεια Ν. (σημ.: της οικογενείας του εναγομένου και ήδη αναιρεσίβλητου) πάνω από 100 ελιές στο υπ' αριθ.

… τεμάχιο, και ότι ο εναγόμενος όλα αυτά τα χρόνια κλαδεύει και καθαρίζει τα πουρνάρια που βρίσκονται εντός της ακαλλιέργητης ζώνης που παρεμβάλλεται μεταξύ του δικού του ελαιώνα και αυτού που καλλιεργούσε από το έτος 1980 ο Κ. Σ. και μετά το θάνατο αυτού οι κληρονόμοι του. Οι ως άνω μάρτυρες κατέθεσαν επιπρόσθετα, ότι ουδέποτε είδαν τον αρχικό κληρούχο ή χον ενάγοντα να έρχονται και να ασχολούνται με το χωράφι αυτό ούτε παλαιότερα ούτε και τώρα.

Τα παραπάνω, επιβεβαιώνονται από την από 07-02-2014 τεχνική έκθεση του γεωπόνου Χ. Τ., στην οποία επισυνάπτονται επτά (7) φωτογραφίες, και αναφέρεται ότι στο υπ' αριθ. … τεμάχιο, υφίσταται ένας πολύ καλά οργανωμένος ελαιώνας έκτασης 6,3 στρεμμάτων, με 106 συνολικά ελαιόδεντρα μιας κατηγορίας, τα οποία είναι ηλικίας άνω των 30 ετών, αλλά και από την αεροφωτογραφία της περιοχής του έτους 1996, την οποία προσκομίζει και επικαλείται ο εναγόμενος, από την οποία αποδεικνύεται ότι ήδη κατά τον ανωτέρω χρόνο (1996), υπήρχαν στην επίδικη έκταση των 6.253,61 τ.μ.

περί τα 100 ελαιόδεντρα εντός ενός πολύ καλά οργανωμένου ελαιώνα.

Στο αντίθετο συμπέρασμα δεν μπορεί να οδηγηθεί το Δικαστήριο μόνο από την προσκομιζόμενη μετ' επικλήσεως από τον ενάγοντα από 13-01-2014 τεχνική έκθεση του γεωπόνου Χ. Ν., στην οποία σημειωτέον δεν επισυνάπτεται καμία φωτογραφία, και αναγράφεται ότι το υπ' αριθ. … κληροτεμάχιο καλύπτεται από 103 ελαιόδεντρα, τα οποία διακρίνονται ως εξής: 23 ελαιόδεντρα ηλικίας έως 10 ετών (ήτοι φυτεύθηκαν από το έτος 2004 και ύστερα), 75 ελαιόδεντρα ηλικίας έως 15 ετών (ήτοι φυτεύθηκαν από το έτος 1999 και ύστερα), και 5 ελαιόδεντρα ηλικίας άνω των 50 ετών.

Με βάση τα παραπάνω πραγματικά περιστατικά, αποδεικνύεται ότι ο κληρούχος Χ. Δ. κατέστη κύριος του υπ' αριθ. … κληροτεμαχίου από και διά της μεταγραφής του παραχωρητηρίου, αφού το ακίνητο βρίσκεται στην παραμεθόριο περιοχή του Νομού Έβρου, η οποία (μεταγραφή) έλαβε χώρα στις 04-11-1969. Μετά το θάνατο του, στις 22-09-1974, κύριος του εν λόγω κληροτεμαχίου κατέστη ο ενάγων λόγω κληρονομικής διαδοχής.

Ωστόσο, ούτε ο ενάγων, ούτε ο δικαιοπάροχος του άσκησαν ποτέ πράξεις νομής επί του κληροτεμαχίου αυτού. Ήδη κατά το χρόνο μεταγραφής του παραχωρητηρίου, όταν πλέον ο κληρούχος απέκτησε το δικαίωμα να ασκήσει έναντι κάθε τρίτου το δικαίωμα κυριότητάς του, το επίδικο στον καταθέσαντα - εκκαλούντα τμήμα των 6.253,61 τ.μ.

καλλιεργούνταν από την οικογένεια του εναγομένου (παππού και γιαγιά), οι οποίοι συνέχισαν να πράττουν το ίδιο ανενόχλητοι και τα επόμενα έτη, ενώ ταυτόχρονα επέβλεπαν και καθάριζαν την ακαλλιέργητη ζώνη των 1.195,54 τ.μ. που παρεμβάλλονταν μεταξύ της δικής τους καλλιέργειας και του τμήματος των 2.363,53 τ.μ. που καλλιεργούσε τουλάχιστον από το έτος 1980 ο Κ.

Σ. και μετά το θάνατο αυτού οι κληρονόμοι του. Όλο αυτό το χρονικό διάστημα μέχρι το έτος 2010, ήτοι για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει την εικοσαετία, ο ενάγων αδράνησε να ασκήσει το δικαίωμα της κυριότητάς του επί του εν λόγω κληροτεμαχίου. Και ναι μεν ο εναγόμενος δεν κατέστη κύριος του επιδίκου με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, διότι κάτι τέτοιο θα είχε ως αποτέλεσμα την κατάτμηση του υπ' αριθ.

… τεμαχίου της οριστικής διανομής του Αγροκτήματος ..., και για το λόγο αυτό πρέπει να εξαφανισθεί η απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου που δέχθηκε το αντίθετο, γενομένων δεκτών των λόγων έφεσης που αναφέρονται σε κακή εκτίμηση των αποδείξεων και εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 1 παρ. 1 του Α.Ν. 431/1968• στη συνέχεια, όμως, αφού κρατηθεί η υπόθεση στο Δικαστήριο αυτό για να εξετασθεί κατ' ουσίαν (άρθρο 535 παρ. 1 ΚΠολΔ), πρέπει να γίνει δεκτή η ένσταση παραγραφής που προέβαλε πρωτοδίκως ο εναγόμενος, εφόσον έχει αποσβεσθεί η αξίωση του ενάγοντος για απόδοση του πράγματος, και να απορριφθεί η αγωγή ως ουσιαστικά αβάσιμη".

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Μονομελές Πρωτοδικείο που δίκασε ως Εφετείο, κατά παραδοχή της έφεσης του αναιρεσείοντος, εξαφάνισε την 316/17 οριστική απόφαση του Ειρηνοδικείου Αλεξανδρούπολης, που είχε απορρίψει την ένδικη διεκδικητική αγωγή του αναιρεσείοντος, (δεχθέν ένσταση χρησικτησίας του αναιρεσιβλήτου για μέρος του επιδίκου ακινήτου) και απέρριψε την αγωγή αυτή, για την οποία δέχθηκε έτερη ένσταση του αναιρεσιβλήτου, προβληθείσα υπ'αυτού πρωτοδίκως, για παραγραφή της αγωγής.

[IV] Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης ο αναιρεσείων προσάπτει στο Πρωτοδικείο, που δίκασε ως Εφετείο, την κατ' αρθρ. 560 αρ.1 ΚΠολΔ πλημμέλεια, διότι, όπως ισχυρίζεται, το δικαστήριο της ουσίας με την προσβαλλομένη παραβίασε (κατ'εκτίμηση με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή) τις πιο πάνω ουσιαστικές διατάξεις της αγροτικής νομοθεσίας (άρθρα 79 παρ.1, 2, 3, 74επ. Αγρ.Κ. και ΑΝ 431/68). Ειδικότερα, αυτός αιτιάται ότι η αναιρεσιβαλλομένη, ενώ δεν δέχθηκε ότι ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσίβλητος απέκτησε κυριότητα με έκτακτη χρησικτησία στο επίδικο τμήμα του κληροτεμαχίου των 6.253,61 τ.μ. εξαιτίας ανεπίτρεπτης κατάτμησης του κλήρου, στη συνέχεια, δέχεται την ένσταση παραγραφής που είχε προβάλλει ο αναιρεσίβλητος και, περαιτέρω, ότι έχει αποσβεστεί η διεκδικητική αξίωση του αναιρεσείοντος παραδοχή που οδηγεί και πάλι στην ανεπίτρεπτη κατάτμηση του κλήρου. Ο λόγος είναι βάσιμος, αφού και η άρνηση απόδοσης τμήματος του κλήρου λόγω συμπλήρωσης του χρόνου παραγραφής οδηγεί και πάλι στην ανεπίτρεπτη κατάτμηση (κατά τη νομική σκέψη) του κλήρου, όπως είναι και το επίδικο αγροτεμάχιο (των 6253,61 τ.μ) το οποίο αποτελεί τμήμα του ευρύτερου κληροτεμαχίου (των 9.875 τ.μ.). Επομένως, το Πρωτοδικείο, (που δίκασε ως Εφετείο), παραβίασε, τις προαναφερθείσες ουσιαστικές διατάξεις και υπέπεσε στην πιο πάνω καταλογιζόμενη πλημμέλεια.

[V] Κατά συνέπεια, κατά παραδοχή του πρώτου λόγου, του οποίου η αναιρετική εμβέλεια καλύπτει ολόκληρη την προσβαλλομένη, πρέπει, αυτή να αναιρεθεί, ενώ παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων αναίρεσης. Περαιτέρω, πρέπει, μετ'αναίρεση, η υπόθεση να παραπεμφθεί στο ίδιο δικαστήριο και να δικασθεί από άλλον δικαστή, πλην εκείνου που εξέδωσε την απόφαση που αναιρέθηκε, εφόσον είναι δυνατή η τοιαύτη (διαφορετική) συγκρότηση (580 παρ.3 ΚΠολΔ). Τέλος, πρέπει να επιστραφεί στον καταβαλόντα το παράβολο και να επιβληθούν στον ηττώμενο αναιρεσίβλητο τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, κατά παραδοχή του αιτήματός του (άρθρα 176, 183, 19 παρ.2, 495 παρ.3 ΚΠολΔ), σύμφωνα με το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί στο σύνολό της την 400/2018 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης, που δίκασε ως Εφετείο.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο (Μ.Πρ.Αλεξ/πολης), που θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, πλην εκείνου που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Διατάσσει την επιστροφή στον καταβαλόντα του παραβόλου. Και Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, το ποσό των οποίων ορίζει σε τρείς χιλιάδες (3.000) ευρώ. ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 8 Ιανουαρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 17 Μαρτίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ