324/2020 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 324 / 2020 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 324/2020

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Μαρία Νικολακέα, Αρετή Παπαδιά, Σοφία Τζουμερκιώτη και Γεώργιο Δημάκη, αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 21η Μαΐου 2019, με την παρουσία και της γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Εταιρείας περιορισμένης ευθύνης με την επωνυμία "ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΜΕΛΕΤΩΝ ΑΝΑΠΤΥΞΕΩΣ ΕΠΕ", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στην ..., για την οποία παραστάθηκε ο νόμιμος εκπρόσωπός της Π. Σ., μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου Δημητρίου Πελέκη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσίβλητων: 1)Κοινοπραξίας με την επωνυμία "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΕΓΕΚ-ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε. - IMPREGILO" πρώην "ΚΟΙΝΟΠΡΑΞΙΑ ΑΕΓΕΚ - IMPREGILO" όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στο ... 2) Ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" και το διακριτικό τίτλο "ΑΕΓΕΚ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΗ Α.Ε." όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στην Κηφισιά Αττικής, ως υποκαταστήσασα σε όλα τα δικαιώματα και υποχρεώσεις την ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία "ΑΕΓΕΚ - ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΓΕΝΙΚΩΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΩΝ ΚΑΙ ΝΑΥΤΙΛΙΑΚΩΝ ΤΟΥΡΙΣΤΙΚΩΝ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΚΑΙ ΔΑΣΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ" και 3) Ιταλικής εταιρείας με την επωνυμία "IMPREGILO S.p.A" και ήδη " SALINI IMPREGILO S.p.A" που εδρεύει στο ... της ... και εκπροσωπείται νόμιμα με υποκατάστημα που εδρεύει στην ... και παραστάθηκαν δια της πληρεξουσίας δικηγόρου Φωτεινής Σαχνίκα, η οποία κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 16-9-2014 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν η 139/2015 μη οριστική και 85/2016 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 3157/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 10-9-2018 αίτησή της και τους από 16-4-2019 πρόσθετους λόγους της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγητής ορίσθηκε ο αρεοπαγίτης Γεώργιος Δημάκης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Η από 10-9-2018 και με αριθμό κατάθεσης 7919/2018 αίτηση αναίρεσης κατά της 3157/2018 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε, αντιμωλία των διαδίκων, επί της ασκηθείσας από τις εναγόμενες έφεσης κατά της 139/2015 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, εκδοθείσας, κατά την ειδική διαδικασία των διαφορών από αμοιβές, επί της από 16-9-2014 (με αριθμό κατάθεσης 110383/287/2014) αγωγής, έχει ασκηθεί νομότυπα και εμπρόθεσμα (Κ.Πολ.Δ 552, 553, 556, 558, 564 παρ.1, 566 παρ.1 και 144).

Συνεπώς, είναι παραδεκτή (Κ.Πολ.Δ 577 παρ.1) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (Κ.Πολ.Δ 577 παρ.3).

2. Κατά το άρθρο 569 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ Οι πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης ως προς τα ίδια κεφάλαια της προσβαλλόμενης απόφασης και τα κεφάλαια εκείνα που αναγκαστικά συνέχονται με αυτά, ασκούνται μόνο με δικόγραφο που κατατίθεται στη γραμματεία του Αρείου Πάγου, τριάντα τουλάχιστον πλήρεις ημέρες πριν από τη συζήτηση της αναίρεσης, κάτω από το οποίο συντάσσεται έκθεση.

Αντίγραφο του δικογράφου των πρόσθετων λόγων επιδίδεται πριν από την ίδια προθεσμία στον αναιρεσίβλητο και τους άλλους διαδίκους. Η επίδοση μπορεί να γίνει και στον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσιβλήτου, αν αυτός επισπεύδει τη συζήτηση... Τα ίδια εφαρμόζονται και όταν τη συζήτηση επισπεύδει ο αναιρεσίβλητος ή άλλος διάδικος εκτός από τον αναιρεσείοντα".

Από τις διατάξεις αυτές σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 568 παρ. 2, 3 και 570 παρ. 3ΚΠολΔ συνάγεται ότι για την παραδεκτή άσκηση των πρόσθετων λόγων αναίρεσης προσαπαιτείται η αθροιστική πλήρωση δύο προϋποθέσεων, ήτοι η κατάθεση του δικογράφου αυτών στη γραμματεία του Αρείου Πάγου τουλάχιστον τριάντα πλήρεις ημέρες πριν από τη συζήτηση της αναίρεσης και η επίδοση του δικογράφου αυτών στην ίδια ως άνω προθεσμία πριν από τη συζήτηση της αναίρεσης.

Ως ημέρα συζήτησης της αναίρεσης νοείται εκείνη που κατά το άρθρο 568 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ ορίζεται αρμοδίως, δηλαδή η αρχική και όχι η μεταγενέστερη που ορίζεται μετ' αναβολή από την αρχική δικάσιμο ή μετά από ματαίωση ή κήρυξη απαράδεκτης της συζήτησης. Η παράλειψη της κατάθεσης του δικογράφου των πρόσθετων λόγων πριν από την τριακονθήμερη αυτή προθεσμία ή της επίδοσής του πριν από αυτή σε περίπτωση εμπρόθεσμης κατάθεσης, συνεπάγεται το απαράδεκτο αυτών, με άμεση συνέπεια την απόρριψή τους κατ' αυτεπάγγελτη έρευνα σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 577 παρ. 1 και 2 Κ.Πολ.Δ που εφαρμόζονται αναλογικά και για τους πρόσθετους λόγους και που ορίζουν ότι το δικαστήριο πρώτα συζητεί για το παραδεκτό της αναίρεσης και αν η αναίρεση δεν ασκήθηκε νόμιμα ή αν λείπει κάποια προϋπόθεση για να είναι παραδεκτή, ο Άρειος Πάγος την απορρίπτει και αυτεπαγγέλτως (Ολ.

Α.Π. 143/1984, Α.Π. 949/2015). Στην προκειμένη περίπτωση φέρονται προς συζήτηση και οι από 16-4-2019 πρόσθετοι λόγοι αναίρεσης. Το δικόγραφο των πρόσθετων λόγων κατατέθηκε στη γραμματεία του Αρείου Πάγου στις 19-4- 2019 (βλ. την από 19-4-2019 πράξη κατάθεσης προσθέτων λόγων του αρμοδίου γραμματέα του Αρείου Πάγου που υπάρχει κάτω από το δικόγραφο αυτό).

Συνεπώς το δικόγραφο των πρόσθετων λόγων κατατέθηκε εμπρόθεσμα, ήτοι τριάντα και πλέον πλήρεις ημέρες πριν από τη συζήτηση της αναίρεσης και επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως (βλ. τις 5527Γ, 5528Γ, 5529Γ/ 19-4-2019 εκθέσεις έκθεση επίδοσης του δικ. Επιμελητή του Πρωτοδικείου ... Γ. Π.) Συνακόλουθα, αυτοί είναι παραδεκτοί και πρέπει να ερευνηθούν περαιτέρω μαζί με την ως άνω αίτηση αναίρεσης.

3. Η νομική αοριστία της αγωγής, που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, ελέγχεται ως παραβίαση από το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ, εάν το δικαστήριο για τον σχηματισμό της περί νομικής επάρκειας της αγωγής κρίσεώς του αξίωσε περισσότερα στοιχεία, από όσα απαιτεί ο νόμος προς θεμελίωση του δικαιώματος ή αρκέστηκε σε λιγότερα (Ολ ΑΠ 18/1998, ΑΠ 225/2014, 119/2014), ενώ η ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει όταν δεν αναφέρονται όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη θεμελίωση του αιτήματος της αγωγής, ελέγχεται ως παραβίαση από τους αριθμούς 8 ή 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (ΑΠ 1152/2015 και 449/2014).

Περαιτέρω, από άρθρο 681 ΑΚ, προκύπτει, ότι η σύμβαση με την οποία ανατίθεται σε διπλωματούχο μηχανικό η εκπόνηση μελέτης τεχνικού έργου φέρει το χαρακτήρα της εννοιολογικά προσδιορισμένης από αυτό σύμβαση έργου. Ο μηχανικός έχει υποχρέωση να εκτελέσει το έργο εκπονώντας την αναληφθείσα μελέτη και δικαιούται παραδίδοντας αυτό ή προσφερόμενος στην παράδοσή του να λάβει τη συμφωνημένη αμοιβή, η οποία δεν μπορεί να είναι κατώτερη της νόμιμης.

Αν δεν συμφωνήθηκε η αμοιβή, οφείλεται η νόμιμη, δηλαδή η καθοριζόμενη από το ΠΔ 696/1974 "περί αμοιβών μηχανικών", όπως τροποποιήθηκε με το Π.Δ. 515/1989 (βλ. και Ν. 3919/2011)... Την αμοιβή για τη μελέτη δύναται να αξιώσει και το Τεχνικό Επιμελητήριο, ως υποκαθιστάμενο στα δικαιώματα του μηχανικού, κατά τις διατάξεις του Β.Δ.

της 30/31-5-1956,(όπως ίσχυε πριν από την 3η-7-2011, μετά τις τροποποιήσεις του με τα άρθρα 7 παρ. 8 σε συνδυασμό με 10 παρ.2 Ν. 3919/2011 -ΦΕΚ Α/32/2-3-2011). Στο δικόγραφο της αγωγής με την οποία αξιώνεται η αμοιβή για την εκπόνηση της μελέτης, πρέπει για την απαιτούμενη από τα άρθρα 118 αρ. 4 και 216 παρ. 1 Κ.Πολ.Δ πληρότητα να περιέχονται όλα τα αναγκαία για τη θεμελίωσή της στοιχεία, τα οποία είναι η σύμβαση που καταρτίστηκε μεταξύ του μηχανικού και του εργοδότη κατά τα ουσιώδη στοιχεία της, το έργο που συμφωνήθηκε με αυτή να εκτελεστεί, την εκτέλεση και παράδοση ή προσφορά της παράδοσης του έργου και την αμοιβή που συμφωνήθηκε ή που κατά νόμο προκύπτει, χωρίς να είναι αναγκαία η επίκληση των κανόνων δικαίου, με βάση τους οποίους προσδιορίζεται η αμοιβή (ΑΠ 568/1999, ΑΠ 423/1995 και ΑΠ 388/1988).

4. Εξάλλου, στο πλαίσιο εναρμόνισης της εθνικής νομοθεσίας με την Οδηγία ΕΚ/92/50 για τις αναθέσεις δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, ειδικότερο είδος των οποίων αποτελούν και οι μελέτες, θεσπίσθηκε ο ν. 3316/2005 (ΦΕΚ Α' 42/2005). Στις διατάξεις του νόμου αυτού, κατά τη ρητή πρόβλεψη του άρθρου 1 του ν. 3310/2005, δεν υπάγονται όλες οι συμβάσεις μελετών και υπηρεσιών μηχανικού, αλλά μόνο οι δημόσιες συμβάσεις, δηλαδή οι συμβάσεις από επαχθή αιτία που ανατίθενται από τις αναθέτουσες αρχές στον κατάλληλο ανάδοχο μελετητή, κατόπιν τήρησης της προβλεπόμενης στο υπόψη νομοθέτημα διαδικασίας. Ειδικότερα, με τη διάταξη του άρθρου 1 Έννοιες - Ορισμοί του ν. 3316/2005, προβλέπονται τα ακόλουθα: "Για

την εφαρμογή του νόμου αυτού, οι παρακάτω όροι έχουν τις αντίστοιχες έννοιες: ι. α) "Δημόσια σύμβαση" είναι η έγγραφη σύμβαση εξ επαχθούς αιτίας, η οποία συνάπτεται μεταξύ Αναθέτουσας Αρχής της παραγράφου 9 και αναδόχου της παραγράφου 19 και έχει ως αντικείμενο την εκπόνηση μελέτης ή την παροχή λοιπών υπηρεσιών μηχανικού, όπως αυτή ορίζεται στις κείμενες διατάξεις, καθώς και την παροχή υπηρεσιών άλλων ελευθέριων επαγγελμάτων κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 2.

Οι δημόσιες συμβάσεις του νόμου αυτού διακρίνονται σε συμβάσεις εκπόνησης μελετών και παροχής υπηρεσιών.2. α) "Μελέτη" είναι το αποτέλεσμα συστηματικής και αναλυτικής επιστημονικής και τεχνικής εργασίας και έρευνας σε συγκεκριμένο απλό ή σύνθετο γνωστικό αντικείμενο, που αποβλέπει ιδίως στην παραγωγή τεχνικού έργου ή στην επέμβαση σε τεχνικό έργο ή αφορά στο σχεδιασμό και την απεικόνιση τεχνικού έργου ή παραγωγικής διαδικασίας ή σε μεθόδους ανάπτυξης και σχεδιασμού του ευρύτερου χώρου.

Η μελέτη έχει την έκταση και το βάθος που απαιτείται με τη σύμβαση, απεικονίζεται δε και παραδίδεται στην Αναθέτουσα Αρχή με συγκεκριμένη συμφωνημένη μορφή... 9) "Αναθέτουσες αρχές" είναι το δημόσιο, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης (Ο.ΤΑ.) όλων των βαθμών, οι δημοτικές, νομαρχιακές και δημόσιες επιχειρήσεις κάθε νομικής μορφής, οι οργανισμοί δημοσίου δικαίου και οι ενώσεις κάθε νομικής μορφής που συγκροτούνται από τα ανωτέρω νομικά πρόσωπα. 11) "Εργοδότης" είναι η αναθέτουσα αρχή που καταρτίζει σύμβαση μελέτης ή παροχής υπηρεσιών με τον ανάδοχο, είτε για λογαριασμό της, είτε για λογαριασμό του κυρίου του έργου... 19) "Ανάδοχος" είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ή κοινοπραξία, ή σύμπραξη, που συνάπτει με τον εργοδότη σύμβαση των παραγράφων 1 έως 4 " 5.

Το άρθρο 19 του νόμου 3316/2005 πρόβλεπα: "ι. Σε όλες τις περιπτώσεις ανάθεσης και εκτέλεσης συμβάσεων δημόσιων έργων, στις οποίες, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, αναλαμβάνεται η υποχρέωση εκπόνησης ή τροποποίησης μελέτης από την εργοληπτική επιχείρηση που πρόκειται να εκτελέσει ή εκτελεί δημόσιο έργο, η μελέτη αυτή ή η τροποποίηση εγκρίνεται από την αναθέτουσα Αρχή ή τον εργοδότη, μόνον εφόσον έχει εκπονηθεί και υπογραφεί νόμιμα από πρόσωπα που έχουν την ιδιότητα του μελετητή για την εκπόνηση των μελετών δημόσιων έργων, σύμφωνα με τον παρόντα νόμο, τα οποία έχουν γνωστοποιηθεί στην αναθέτουσα Αρχή και έχουν γίνει αποδεκτά από αυτήν ρητώς ή σιωπηρώς.

Η αντικατάσταση γνωστοποιηθέντος μελετητή γίνεται μόνο με ρητή έγκριση της αναθέτουσας Αρχής. Η αμοιβή μελέτης που εκπονείται κατά την παράγραφο 1 υπολογίζεται κατά τις εθνικές νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις σχετικά με την αμοιβή των μελετών και τα οριζόμενα στις διατάξεις της παραγράφου 7 του άρθρου 4- Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων μπορεί να ορίζονται οι απαραίτητες διαδικασίες για την εξασφάλιση της καταβολής της ελάχιστης νόμιμης αμοιβής του μελετητή..." 6.

Από την επισκόπηση του δικογράφου της ένδικης αγωγής προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την ως άνω αγωγή της που άσκησε ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, η ενάγουσα και ήδη αναιρεσείουσα εξέθεσε κατά το ουσιώδες μέρος της ότι είναι γραφείο μελετών, που διαθέτει κατάλληλη επιστημονική και λοιπή στελέχωση, με δικαίωμα εκπόνησης μελετών και παροχής λοιπών υπηρεσιών μηχανικού, όπως ορίζεται στις κείμενες διατάξεις, διαθέτει δε πτυχία Ε' τάξεως στους τομείς Αρχιτεκτονικής και Πολεοδομίας και Δ' τάξεως στον τομέα των Συγκοινωνιακών έργων και της Τοπογραφίας.

Η πρώτη των εναγομένων (εφεξής "η Κοινοπραξία") αποτελεί Κοινοπραξία των δεύτερης και τρίτης των εναγομένων. Στην εναγομένη Κοινοπραξία εκχωρήθηκε, δυνάμει της από 30.03.2007 συμβάσεως εισφοράς τμήματος του έργου από την μη διάδικο ανάδοχο Κοινοπραξία

ΑΕΓΕΚ - IMPREGILO SpA - ALSTOM Transport SA, η οποία δυνάμει συμβάσεως έργου, κατόπιν διεθνούς διαγωνισμού με την εταιρεία "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ, κυρία του έργου είχε αναλάβει την προμήθεια και κατασκευή όλων των έργων Αρχιτέκτονος, Πολιτικού Μηχανικού και Ηλεκτρολόγου - Μηχανολόγου του (Έργου

"...". 7. Η εναγόμενη Κοινοπραξία, η οποία είχε το δικαίωμα να προβεί στην ανάθεση σε μελετητικά γραφεία της δικής της επιλογής, διαθέτοντα τα προς τούτο νόμιμα προσόντα (πτυχία Ε' τάξεως), αλλά με τη σύμφωνη γνώμη της ΚτΕ "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ" την εκπόνηση μελετών εφαρμογής του εν λόγω έργου πρότεινε στην ενάγουσα την οποία επέλεξε προς τούτο με τη σύμφωνη γνώμη της κυρίας του έργου "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ" να αναλάβει την εκπόνηση της μελέτης εφαρμογής του αρχιτεκτονικού μέρους και των συναφών μελετών (κυκλοφοριακής, περιβάλλοντος χώρου, σήμανσης, πυροπροστασίας κ.ο.κ) του ως άνω Έργου. Ακολούθως, τον Ιανουάριο του 2007 συνετάγη σχέδιο συμβάσεως μεταξύ των μελετητών και της εναγομένης Κοινοπραξίας, οπότε η τελευταία ενημέρωσε το μελετητικό γραφείο

της ενάγουσας ότι προτίθεται να ζητήσει: από την ΚτΕ "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ" (α) την τροποποίηση των συμβατικών σχεδίων του υπογείου σταθμού αυτοκινήτων στο Νομισματοκοπείο και β) την μετατροπή του υπερώου χώρου του σταθμού της ... σε υπόγειο χώρο στάθμευσης διακοσίων (200), περίπου, αυτοκινήτων. Προς τον σκοπό αυτό ζήτησε από την ενάγουσα την εκπόνηση σχετικών προκαταρκτικών μελετών για αμφότερες τις περιπτώσεις τις οποίες και ετοίμασε κατ' απόλυτη προτεραιότητα.

Την 18.04.2007 υπεγράφη η οριστική σύμβαση μεταξύ της πρώτης εναγομένης και της ενάγουσας, σύμφωνα με την οποία, η ενάγουσα ανέλαβε να εκπονήσει τις μελέτες εφαρμογής : (α) του υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων στον Σταθμό του Νομισματοκοπείου, (β) του επίγειου σταθμού μετεπιβίβασης στα λεωφορεία, (γ) του ευρύτερου περιβάλλοντος χώρου, που εκτείνεται πάνω από τον Ομώνυμο σταθμό του Μετρό και τον υπόγειο σταθμό αυτοκινήτων, επιφανείας δέκα χιλιάδων (10.000 μ2) τετραγωνικών μέτρων, περίπου.

Επίσης, η ενάγουσα ανέλαβε να εκπονήσει τις μελέτες εφαρμογής του σταθμού του Μετρό της ... και του περιβάλλοντος αυτού χώρου, επιφανείας πέντε χιλιάδων οκτακοσίων (5.800 μ2) τετραγωνικών μέτρων, περίπου. Η συμφωνηθείσα αμοιβή για την εκπόνηση του αντικειμένου της άνω σύμβασης καθορίσθηκε για την ενάγουσα εταιρεία και το έργο που ανέλαβε στο ποσό των 290.056,28 € ευρώ, πλέον αναλογούντος Φ.Π.Α.

Στην ίδια σύμβαση περιελήφθη ρητώς, και το κόστος της εκπόνησης των προκαταρτικών μελετών, συνολικού ύψους 100.000 ευρώ. Μετά την υπογραφή της οριστικής συμβάσεως και την ολοκλήρωση των προκαταρκτικών μελετών, αυτές παρουσιάστηκαν στον ΚτΕ (κύριο του έργου) ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ. Ακολούθησε σειρά συσκέψεων, στις οποίες συμμετείχε πολυάριθμο προσωπικό του ΚτΕ ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ, της εναγόμενης Κοινοπραξίας και της ενάγουσας, κατά την διάρκεια των οποίων εξετάσθηκαν οι προαναφερόμενες προκαταρκτικές μελέτες των εργασιών που πρότεινε η εναγόμενη Κοινοπραξία στην "ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ" με τις παραλλαγές τους.

Στις προτάσεις που αφορούσαν την μετατροπή και διαμόρφωση του υπερώου χώρου του σταθμού της ... σε χώρο στάθμευσης 200 αυτοκινήτων δεν εδόθη συνέχεια. Αντιθέτως, το ενδιαφέρον του ΚτΕ επικεντρώθηκε στις προτάσεις που αφορούσαν τον υπόγειο Σταθμό αυτοκινήτων του Σταθμού Νομισματοκοπείου. Εν συνεχεία των ως άνω συσκέψεων η εναγομένη Κοινοπραξία ζήτησε από την ενάγουσα και η τελευταία συμφώνησε να προχωρήσει σε επεξεργασία των προκαταρκτικών σχεδίων κλίμακας 1:400, τα οποία είχαν υποβληθεί, με βάση νέες κατευθύνσεις, οι οποίες διέφεραν ουσιωδώς από τις οδηγίες, που είχε δώσει η εναγόμενη Κοινοπραξία και βάσει των οποίων είχαν συνταχθεί οι προαναφερθείσες δύο κύριες προτάσεις και οι παραλλαγές τους.

Έτσι, το έργο του υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων, του επίγειου σταθμού μετεπιβίβασης στα λεωφορεία και του περιβάλλοντος χώρου αφορούσε σχεδιασμό εξ υπ' αρχής. Στα τέλη του 2007 ο ΚτΕ με την υπ' αριθμ. 1036(α)/05.12.07 απόφαση του Διοικητικού του Συμβουλίου ενέκρινε τα τελικά σχέδια της προμελέτης που αφορούσαν στον εξ υπαρχής σχεδιασμό του Έργου και έδωσε εντολή στην εναγομένη κοινοπραξία για την εκπόνηση από το μελετητικό γραφείο της ενάγουσας νέας Γενικής Οριστικής Μελέτης του εν λόγω σταθμού μετεπιβίβασης.

Συγχρόνως βεβαίωνε την εναγόμενη Κοινοπραξία ότι θα καλύψει τη δαπάνη αμοιβής της ενάγουσας για την σύνταξη των νέων μελετών, όπως ρητά αναφέρεται στην παράγραφο 3 της πιο πάνω απόφασης σύμφωνα με το ν.3316/05". Ειδικότερα, η αμοιβή της ενάγουσας, η οποία βάρυνε αποκλειστικά την εναγόμενη Κοινοπραξία, η οποία της ανέθεσε την εκπόνηση των νέων μελετών θα καλυπτόταν από τον ΚτΕ, μέσω Ανακεφαλαιωτικού Πίνακα Εργασιών (ΑΠΕ), στον οποίο θα περιλαμβάνονταν οι νέες εργασίες, διότι οι εργασίες εκπόνησης των ως άνω μελετών

δεν περιλαμβάνοταν στο αρχικό αντικείμενο των Συμβάσεων, μεταξύ, τόσο της ενάγουσας και της εναγομένης όσον και

εναγομένης μετά του ΚτΕ, αφού προέκυψαν εκ των υστέρων και συμφωνήθηκε ιδιαιτέρως, με βάση την προβλεπομένη αμοιβή του ν. 3316/2005. Εν συνεχεία, στις 4-2-2008 ο ΚτΕ ενέκρινε την εκπονηθείσα προμελέτη του Σταθμού Μετεπιβίβασης και με το έγγραφο του με στοιχ CON-07/001-ΑΜ-0554, το οποίο απευθύνεται στην πρώτη εναγομένη, της έδωσε εντολή να προχωρήσει το ταχύτερο δυνατό η εκπόνηση της νέας Γενικής Οριστικής Μελέτης του Έργου. Η εγκριθείσα δε Προμελέτη ουδεμία σχέση είχε με την συμβατική υποχρέωση, που ανέλαβε η ενάγουσα έναντι της εναγόμενης Κοινοπραξίας με την υπογραφείσα από 18.04.2007 σύμβαση, δηλαδή την εκπόνηση μελετών εφαρμογής.

Εν προκειμένω, η εναγόμενη Κοινοπραξία ανέθεσε στην ενάγουσα την σύνταξη νέας Προμελέτης και νέας Γενικής Οριστικής Μελέτης του υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων και του σταθμού μετεπιβίβασης Νομισματοκοπείου οι οποίοι και βάση αυτής, τελικά, κατασκευάσθηκαν. Από τις αρχές του έτους 2008 ακολούθησε η εκπόνηση της Γενικής Οριστικής Μελέτης (ΓΟΜ) του έργου.

Η ΚτΕ ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ ΑΕ, λαμβάνοντας την απόφαση να περιληφθούν οι εργασίες αυτές σε ΑΠΕ αναγνώρισε ότι αυτές δεν συμπεριλαμβάνονται στο αρχικό αντικείμενο της Κυρίας Συμβάσεως, της εναγομένης Κοινοπραξίας με τον ΚτΕ και ότι αυτές θα αμειφθούν ιδιαιτέρως με βάση την κατά νόμο προβλεπομένη αμοιβή. Η διαδικασία εκπόνησης της Γενικής Οριστικής Μελέτης (ΓΟΜ) από το μελετητικό γραφείο της ενάγουσας κινήθηκε με ταχείς και έντονους ρυθμούς, όπως ζήτησε και απαίτησε η εναγομένη Κοινοπραξία και ο ΚτΕ.

Ο χρόνος συντάξεως της νέας ΓΟΜ διήρκεσε εννέα (9) μήνες, από τον Φεβρουάριο έως τον Οκτώβριο του 2008. Κατά τη διάρκεια συντάξεως της νέας Γενικής Οριστικής Μελέτης (ΓΟΜ) επήλθαν πολλές τροποποιήσεις στα σχέδια, κατόπιν εντολών της εναγομένης Κοινοπραξίας και του Κυρίου του Έργου (ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε). Εν τέλει η νέα Οριστική Μελέτη εγκρίθηκε την 03.11.2008 με το υπ' αριθμ.

πρωτ. CON-07/001 -ΑΜ-001158 έγγραφο της ΑΤΤΙΚΟ ΜΕΤΡΟ Α.Ε., απευθυνόμενο προς την εναγομένη Κοινοπραξία. Στη φάση αυτή, η εναγομένη Κοινοπραξία ζήτησε από την ενάγουσα να προχωρήσει στη σύνταξη των σχεδίων της νέας Μελέτης Εφαρμογής, που αφορούσε την εφαρμογή της νέας αυτής Γενικής Οριστικής Μελέτης, υποκαθιστώντας τα πενήντα (50) σχέδια, τα οποία είχε δεσμευθεί και αναλάβει να εκπονήσει, δυνάμει της από 18.04.2007 συμβάσεως, με ίσο αριθμό σχεδίων εφαρμογής της νέας Μελέτης, κάτι που αποδέχθηκε η ενάγουσα.

Η εκπόνηση της νέας μελέτης εφαρμογής διήρκεσε περίπου 2 έτη και ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2010, οπότε και υπέβαλε τελικά η ενάγουσα στην εναγομένη, Κοινοπραξία τα σχέδια εφαρμογής της νέας μελέτης. Τα πιο πάνω τελικά, πλήρη ολοκληρωμένα σχέδια, 193 συνολικά στον αριθμό, ενημερωμένα με τις μεταβολές, οι οποίες επήλθαν στην κατασκευή κατά την εκτέλεση του έργου "as built" υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα την 4-4-2011.

χωρίς να υπάρξουν έκτοτε παρατηρήσεις επ' αυτών είτε από την εναγομένη Κοινοπραξία, είτε από τον Κύριο του Έργου. Αποτελούν συνεχή και επίπονη εργασία τεσσάρων τουλάχιστον ετών, έχουν παραληφθεί από την εναγομένη Κοινοπραξία, και κατ' εφαρμογή αυτών εκτελέστηκαν και λειτουργούν τα έργα του σταθμού του Νομισματοκοπείου, του υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων, του σταθμού μετεπιβίβασης στα λεωφορεία της ΕΘΕΛ και του περιβάλλοντος χώρου, που εκτείνεται πάνω από τον υπόγειο σταθμό αυτοκινήτων και τον ομώνυμο σταθμό του Μετρό.

Έτσι στο πλαίσιο της νέας συμφωνίας της με την πρώτη εναγομένη, και με την έγκριση της ΚτΕ η ενάγουσα συνέταξε νέα γενική προμελέτη, οριστική μελέτη, αλλά και μελέτη εφαρμογής του υπογείου σταθμού αυτοκινήτων και του σταθμού μετεπιβίβασης του Νομισματοκοπείου, επί τη βάση νέων δεδομένων. Η ενάγουσα εκπόνησε το ανωτέρω έργο, το οποίο ήταν διάφορο εκείνου που συμφωνήθηκε με την από 18/4/2007 σύμβαση, καθόσον αφορούσε πλέον την εξ υπαρχής εκπόνηση πλήρους αρχιτεκτονικής μελέτης (προμελέτη, οριστικής μελέτη και μελέτη εφαρμογής) βάσει τροποποιήσεων της αντίστοιχης συμβατικής και παρέδωσε αυτό στις 4/4/2011.

Το νέο αυτό έργο είχε ως αντικείμενο α) την εκπόνηση πλήρους αρχιτεκτονικής μελέτης (προμελέτη, οριστική μελέτη και μελέτη εφαρμογής) για: 1) την κατασκευή υπόγειου σταθμού δυναμικότητας 622 οχημάτων στο σταθμό του Νομισματοκοπείου και 2) την κατασκευή επίγειου σταθμού μετεπιβίβασης σε λεωφορεία, δυναμικότητας 400 επιβατών περίπου, β) την πλήρη μελέτη παθητικής πυροπροστασίας του ως άνω σταθμού, γ) την πλήρη κυκλοφοριακή μελέτη του ως άνω σταθμού και δ) την πλήρη μελέτη αρχιτεκτονικής διαμόρφωσης του περιβάλλοντος χώρου του σταθμού Νομισματοκοπείου, επιφάνειας 10.500 τμ περίπου, ως και ε) τον συντονισμό των διαφόρων ειδικοτήτων (αρχιτεκτόνων, πολιτικών μηχανικών, μηχανολόγων, συγκοινωνιολόγων, υδραυλικών κ.λ,π) για την εκπόνηση της μελέτης, για το έργο δε αυτό, η ενάγουσα, δικαιούτο να λάβει αμοιβή, υπολογιζόμενη κατά τα συμφωνηθέντα με την εναγομένη, με τον τρόπο που ορίζεται στο Ν. 3316/2005, όπως ρητά είχε προβλεφθεί στην παράγρ. 3 της υπ' αριθμ. 1036 (α) /5-12- 2007απόφαση του ΔΣ του ΚτΕ. 8.

Μετά την εξιστόρηση των ανωτέρω παρατίθεται στην αγωγή ο πλήρης κατάλογος των σχεδίων, ο οποίος έχει υπογραφεί και γίνει αποδεκτός και από την εναγομένη, κοινοπραξία που τα έχει παραλάβει σε υλική και ηλεκτρονική μορφή και τα έχει εφαρμόσει για τις ως άνω λεπτομερώς, ορισμένως και πλήρως ιστορούμενες νέες εργασίες, για τις οποίες η συνολική προβλεπόμενη αμοιβή ανέρχεται στο ποσό των επτακοσίων είκοσι χιλιάδων τριάντα επτά και 81 (720.037,81 €) ευρώ, όπως υπολογίζεται σύμφωνα με τον εκδοθέντα κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 4 παρ. 7 του ν. 3316/05 Κανονισμό Προεκτιμωμένων Αμοιβών (ΤΑ ΔΜΕΟ/α/ο/1257/ΦΕΚ Β' 1162/22.08.2005) πλέον αναλογούντος ΦΠΑ, με το ποσοστό που θα ισχύει κατά τον χρόνο εξοφλήσεως (23%).

Μετά την περαίωση της εντολής η ενάγουσα γνωστοποίησε το γεγονός αυτό στο Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος και ζήτησε την σύνταξη των σχετικών πινακίων αμοιβής, όπως προβλέπεται από το Β.Δ.30/31-5-1956. Ακολούθως αναφέρεται ο μαθηματικός τύπος βάσει του οποίου υπολογίστηκε η αμοιβή της ενάγουσας και επισυνάπτονται τα πινάκια (επτά σελίδες) των αμοιβών, επί των οποίων επισημαίνονται τα εξής:

σ' αυτά αναγράφονται σε συγκεντρωτικό πίνακα, οι μελέτες που εκπονήθηκαν αναλυτικά και το νόμιμο ύψος των αμοιβών των μελετών αυτών, το σύνολο των οποίων ανέρχεται στο ποσό των επτακοσίων είκοσι χιλιάδων τριάντα επτά και 81 (720.037,81 €) ευρώ, πλέον ΦΠΑ, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3316/2005 με απολύτως εξειδικευμένο υπολογισμό των νομίμων αμοιβών, ανά εκπονηθείσα μελέτη.

Ακολούθως, η ενάγουσα αναφέρει ότι εκτελέσθηκαν όλες οι νέες εργασίες, που έχουν επιβεβαιωθεί από το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος και περιγράφονται και βεβαιώνονται από τα θεωρημένα πινάκια του TEE και είναι πέραν και πλέον της μεταξύ τους αρχικής συμβάσεως. Τις μελέτες, τις έχει αποδεχθεί η εναγομένη, η οποία τις παρέλαβε ανεπιφύλακτα και τις εξετέλεσε, η οποία και έχει χορηγήσει στην ενάγουσα πιστοποιητικό καλής εκτέλεσης, μεταξύ άλλων, για την "πλήρη μελέτη (προμελέτη, οριστική μελέτη εφαρμογής) υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων για την εξυπηρέτηση των επιβατών του Σταθμού Νομισματοκοπείου και την πλήρη μελέτη (προμελέτη, οριστική και μελέτη εφαρμογής) του επίγειου σταθμού μετεπιβίβασης στα λεωφορεία δυναμικότητας 400 επιβατών περίπου.

Επί πλέον δε, η ενάγουσα εκπόνησε, τη μελέτη παθητικής πυροπροστασίας και επειδή διαθέτει πτυχίο Δ' τάξεως στα συγκοινωνιακά έργα την κυκλοφοριακή μελέτη και τη μελέτη σήμανσης, κατ' εντολή της εναγόμενης Κοινοπραξίας και του ΚτΕ οι οποίοι επίσης ενέκριναν και παρέλαβαν και τις εν λόγω μελέτες. Με βάση το ιστορικό αυτό και επικαλούμενη κυρίως μεν την ως άνω σύμβαση έργου, επικουρικά δε τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού, η ενάγουσα ζήτησε, κατόπιν παραδεκτού περιορισμού του αιτήματός της από καταψηφιστικά σε αναγνωριστικό (άρθρα άρθρα 223, 295 παρ. 1 εδαφ.

β' και 297 Κ.Πολ.Δικ), να αναγνωρισθεί ότι οι εναγόμενες υποχρεούνται να της καταβάλουν, ευθυνόμενες εις ολόκληρον καθεμία, νομιμοτόκως το ποσό των 720.037,81 ευρώ, ως

αμοιβή των ως άνω μελετών που εκπόνησε. Το Μονομελές Πρωτοδικείο με την 85/2016 απόφασή του δέχτηκε την αγωγή ως και κατ' ουσίαν βάσιμη και ακολούθως κατόπιν ασκήσεως της από 23-6-2016 έφεσης εκ μέρους των εναγομένων εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία απορρίφτηκε η αγωγή ως αόριστη. 9. Με το ανωτέρω περιεχόμενο η αγωγή, όπως αυτό εκτίθεται παραπάνω, είναι ορισμένη και περιέχει όλα τα απαιτούμενα από το νόμο στοιχεία ήτοι:

α) την αναφορά τόσο της αρχικής συμφωνίας, όσο και των εργασιών αναλυτικά του νέου έργου που ανατέθηκε στην ενάγουσα, β) την εκπόνηση από την ενάγουσα και την υποβολή απ' αυτή στην εναγομένη Κοινοπραξία του συμφωνηθέντος νέου έργου, γ) την αναλυτική περιγραφή των μελετών με πλήρη παράθεση του επιμέρους εμβαδού των επιφανειών του εκτελεσθέντος έργου και δ) τη συμφωνηθείσα αμοιβή κάθε μελέτης.

Επομένως, το Εφετείο, το οποίο με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχτηκε κατ' ουσίαν την έφεση των εναγομένων και αφού εξαφάνισε την προσβαλλόμενη απόφαση, που είχε δεχτεί την αγωγή ως κατ' ουσία βάσιμη, απέρριψε αυτήν ως αόριστη, με την αιτιολογία ότι δεν αναφέρονται σ' αυτή α) οι επιμέρους εργασίες του ως άνω νέου, κατά τροποποίηση, έργου, που εκτέλεσε, ως και του αρχικώς ανατεθέντος σε αυτή, β) το είδος και το εύρος των τροποποιήσεων που εκτελέστηκαν σε σχέση με την αρχική σύμβαση, γ) τα επιμέρους κονδύλια και οι τιμές μονάδος των επιμέρους εργασιών που εκτέλεσε κατά τροποποίηση των αρχικώς ανατεθέντων και δ) ο προϋπολογισμός του νέου έργου που εκτέλεσε, αν και στην τελευταία περίπτωση, οι σχετικές αμοιβές του ν. 3316/2005, βάσει του οποίου κατά τη μεταξύ των διαδίκων συμφωνία, όπως προαναφέρθηκε, συμφωνήθηκε να υπολογίζεται η αμοιβή της ενάγουσας, καθορίζονται βάσει της τροποποιούμενης επιφανείας του Έργου, όπως αναφέρει το άρθρο 10 της ΥΑ ΔΜΕΟ/α/0/2229/06 (ΦΕΚ 900Β/12.07.2006), η οποία εξεδόθη σε εφαρμογή του ν. 3316/05, και όχι βάσει εγκεκριμένου προϋπολογισμού, έσφαλε και συνεπώς ο πρώτος από τους λόγους της αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλομένη η αναιρετική πλημμέλεια του αρθρ. 559 αριθ 1 Κ.Πολ.Δ είναι βάσιμος.

10. Σύμφωνα με τις σκέψεις αυτές, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλον δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως, είναι εφικτή (Κ.Πολ.Δ 580 παρ. 3), ενώ παρέλκει η εξέταση των λοιπών λόγων καθώς και των πρόσθετων λόγων αναίρεσης και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτής (Κ.Πολ.Δ 176, 183 και 191 παρ. 2).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ ΑΝΑΙΡΕΙ την 3157/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλον δικαστή είναι εφικτή.- Και ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ τις αναιρεσίβλητες να πληρώσουν στην αναιρεσείουσα δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα. ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην ..., στις 28 Ιανουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην ..., στις 25 Φεβρουαρίου 2020.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ