321/2019 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 321 / 2019 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 321/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σοφία Ντάντου, Μαρία Τζανακάκη, Αντώνιο Τσαλαπόρτα και Ελένη Φραγκάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Α. χας Γ. Α., το γένος Μ. Α., …( αναφέρονται ακόμα 44 αναιρεσείοντες) και 46) Μ. Ζ. του Τ., όλων κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αλέξανδρο Κανδαράκη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού ΑΕ" (ΔΕΗ ΑΕ), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Ιωάννη Ναούμη και Στυλιανό Σταματόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-3-2013 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης της ήδη αναιρεσίβλητης (μετά την έκδοση της 148/2012 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Δυτικής Μακεδονίας και συνεκδικάστηκε με είκοσι δύο (22) αυτοτελείς αιτήσεις προσώπων, μεταξύ των οποίων και των ήδη αναιρεσειόντων, καθώς και με τις ανταιτήσεις και παρεμβάσεις των εκεί διαδίκων.

Εκδόθηκε η 110/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 30-11-2015 αίτησή τους και τους από 30-1-2017 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Τζανακάκη διάβασε την από 23-2-2017 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων (κύριων και πρόσθετων) της με αρ. κατ. 35/2015 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 110/2014 οριστικής απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 94 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ., στα πολιτικά δικαστήρια οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο. Κατά το άρθρο 96 παρ. 3 του ίδιου Κώδικα, η πληρεξουσιότητα κατά την διαδικασία ενώπιον του Αρείου Πάγου δίνεται, είτε με συμβολαιογραφική πράξη, είτε με προφορική δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά ή στην έκθεση.

Η πληρεξουσιότητα μπορεί να αφορά ορισμένες ή όλες τις δίκες εκείνου που την παρέχει και στο πληρεξούσιο πρέπει να αναγράφονται τα ονόματα των πληρεξουσίων. Κατά το άρθρο 104 Κ.Πολ.Δ., για τις προπαρασκευαστικές πράξεις και τις κλήσεις έως τη συζήτηση στο ακροατήριο θεωρείται ότι υπάρχει πληρεξουσιότητα, ενώ για τη συζήτηση στο ακροατήριο απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα και αν αυτή δεν υπάρχει κηρύσσονται άκυρες όλες οι πράξεις, ακόμη και εκείνες που είχαν γίνει προηγουμένως.

Το δικαστήριο εξετάζει αυτεπαγγέλτως, σε κάθε στάση της δίκης, την έλλειψη πληρεξουσιότητας καθώς και την υπέρβασή της. Περαιτέρω στο άρθρο 576 παρ. 1 του ίδιου Κώδικα ορίζεται ότι αν ο διάδικος που επισπεύδει τη συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος στη συζήτηση με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, ενώ στην παρ. 3 του ίδιου άρθρου ορίζεται ότι αν μετέχουν περισσότεροι στη δίκη για την αναίρεση και δεν κλητεύθηκε κάποιος από αυτούς, η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη για όλους.

Με το άρθρο 62 του ν. 4139/12-3-2013 προστέθηκε δεύτερο εδάφιο στην παρ. 3, το οποίο ορίζει ότι σε περίπτωση απλής ομοδικίας, αν κάποιος δεν εκπροσωπηθεί από πληρεξούσιο δικηγόρο, η υπόθεση χωρίζεται και η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης χωρεί νομίμως, ως προς όσους εκπροσωπούνται από πληρεξούσιο δικηγόρο ή έχουν κλητευθεί νομίμως και κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς τους λοιπούς.

Από το συνδυασμό των προαναφερομένων διατάξεων και την καθιερούμενη από την τελευταία απ` αυτές αρχή ότι για τη συζήτηση της υπόθεσης στο Άρειο Πάγο πρέπει να έχουν κλητευθεί από εκείνον που επισπεύδει τη συζήτηση όλοι οι διάδικοι, συνάγεται ότι: α) στην περίπτωση που η επίσπευση της συζήτησης είχε γίνει από τον απολειπόμενο διάδικο, από κοινού με άλλους που εμφανίσθηκαν, αυτή δεν είναι έγκυρη ως προς αυτόν (απολειπόμενο), εάν κατά τη γενόμενη αυτεπαγγέλτως προς τούτο από το δικαστήριο έρευνα διαπιστώνεται έλλειψη πληρεξουσιότητας ως προς εκείνον (απολειπόμενο) προς το δικηγόρο, που και για λογαριασμό του επέσπευσε τη συζήτηση, β) στην περίπτωση που ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος που επισπεύδει τη συζήτηση εμφανίζεται στο ακροατήριο κατά τη συζήτηση της υπόθεσης, αλλά δεν αποδεικνύει την ύπαρξη ρητής πληρεξουσιότητας, την οποία πλέον αυτεπαγγέλτως εξετάζει το δικαστήριο, ο αναιρεσείων θεωρείται ότι δεν παρίσταται και κηρύσσεται άκυρη η κλήση, με βάση την οποία αυτός εμφανίζεται ότι επισπεύδει με περαιτέρω αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η εφαρμογή της παραπάνω αναφερόμενης διάταξης του άρθρου 576 παρ. 1 του ΚΠολΔ, σύμφωνα με την οποία ο Άρειος Πάγος συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι (Ολ.ΑΠ 7/2008, 39/2005 9/2003) και γ) εφόσον οι αναιρεσείοντες είναι περισσότεροι και ο δικηγόρος που επισπεύδει τη συζήτηση και εμφανίζεται γι` αυτούς δεν έχει την πληρεξουσιότητα μερικών ή και ενός έστω από τους αναιρεσείοντες που επέσπευσαν τη συζήτηση, είτε αυτοί παρίστανται, είτε δεν παρίστανται κατ` αυτήν, σε περίπτωση αναγκαστικής ομοδικίας, αυτή κηρύσσεται απαράδεκτη, ως προς όλους, αν οι αναιρεσείοντες αυτοί δεν έχουν κλητευθεί από τον αντίδικό τους ή από τους επισπεύδοντες τη συζήτηση τυχόν ομοδίκους τους.

Αντιθέτως, σε περιπτώσεις απλής ομοδικίας ισχύει η ως άνω ρύθμιση της διάταξης του β' εδαφίου της παραγράφου 3, που καταλαμβάνει και τις εκκρεμείς υποθέσεις -άρθρο 98 του ν. 4139/2013, οπότε η συζήτηση της αναίρεσης χωρεί νομίμως ως προς όσους επισπεύδοντες αναιρεσείοντες εκπροσωπούνται από πληρεξούσιο δικηγόρο και κηρύσσεται απαράδεκτη για τον απολειπόμενο επισπεύδοντα διάδικο, που δεν παρίσταται, ούτε εκπροσωπείται από πληρεξούσιο δικηγόρο (ΑΠ 1045/2017, ΑΠ 586/2014, ΑΠ 240/2014).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα πρακτικά συνεδρίασης του Δικαστηρίου τούτου, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης στη σειρά της από το πινάκιο οι αναιρεσείοντες, που επισπεύδουν τη συζήτηση της υπόθεσης (βλ. την υπ' αρ. …..81/29-12-2016 έκθεση επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Αθηνών, Μ. Μ.), η οποία είχε προσδιοριστεί, με την κατ' άρθρ. 568 παρ. 2 έως 4 ΚΠολΔ Πράξη της Προέδρου του Δ' Πολιτικού Τμήματος του Αρείου Πάγου, για να συζητηθεί στην αρχική δικάσιμο της 3-3-2017, κατά την οποία η υπόθεση αναβλήθηκε από το πινάκιο για τη δικάσιμο της 1-12-2017 και στη συνέχεια για τη σημερινή δικάσιμο και ειδικότερα η 41η αναιρεσείουσα Ε. συζ. Ι. Η., παραστάθηκε διά του πληρεξουσίου δικηγόρου της, Αλέξανδρου Κανδαράκη, ο οποίος όμως δεν αποδεικνύει την ρητή προς αυτόν πληρεξουσιότητα της ανωτέρω αναιρεσείουσας.

Συνεπώς, σύμφωνα με την προηγούμενη νομική σκέψη η ανωτέρω αναιρεσείουσα θεωρείται ως δικονομικά απούσα, πλην όμως δεν θα εφαρμοστεί η διάταξη του άρθρ. 576 παρ. 1 ΚΠολΔ, αλλά θα κηρυχθεί η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης απαράδεκτη ως προς αυτήν και λόγω της δικονομικής σχέσης της απλής ομοδικίας που την συνδέει με τους λοιπούς αναιρεσείοντες, πρέπει να χωριστεί η υπόθεση ως προς αυτήν και να συζητηθεί η αίτηση αναίρεσης ως προς τους λοιπούς, που παρίστανται και εκπροσωπούνται νόμιμα από τον ως άνω πληρεξούσιο δικηγόρο τους (ΑΠ 195/2014), σύμφωνα με το εδάφιο β' της παρ. 3 του άρθρου 576 ΚΠολΔ που προστέθηκε με το άρθρο 62 του Ν. 4139/2013.

Διάταξη περί δικαστικών εξόδων σε βάρος της ως άνω αναιρεσείουσας ως προς την οποία κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση της αναίρεσης και υπέρ της αναιρεσίβλητης ΔΕΗ, δεν ορίζεται, διότι η απόφαση ως προς αυτήν δεν είναι οριστική (ΑΠ Ολ. 4/2013), ούτε άλλωστε η αναιρεσίβλητη, η οποία δεν έχει καταθέσει προτάσεις, υπέβαλε τέτοιο αίτημα για να καταχωρηθεί στα πρακτικά.

Περαιτέρω, η κρινόμενη από 30-11-2015 (αρ. κατ. 35/2015) αίτηση αναίρεσης και οι από 30-1-2017 (αρ. κατ. 16/2017) πρόσθετοι λόγοι αυτής κατά της υπ' αριθμ. 110/2014 οριστικής απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, που εκδόθηκε με την ειδική διαδικασία του Ν. 2882/2001 -Κώδικας Αναγκαστικών απαλλοτριώσεων Ακινήτων- έχουν ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα (άρθρο 22 του Ν. 2882/2001 σε συνδυασμό με τα άρθρα 577 παρ. 1 και 569 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθούν ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των κατ' ιδίαν λόγων αυτών (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Από την επιτρεπτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των λοιπών διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρο 561 αρ. 2 ΚΠολΔ), αναφορικά με το διαδικαστικό ιστορικό της υπόθεσης, πρέπει να λεχθούν τα ακόλουθα: Με την υπ' αρ. Δ9/Δ/Φ3/20643/3785/7-9-2011 απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος - Ενέργειας και Κτηματικής Αλλαγής (ΦΕΚ 234/14-9-2011) κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας υπέρ και με δαπάνες της αναιρεσίβλητης ΔΕΗ, έκτασης 415.000 Μ2 του προς μετεγκατάσταση οικισμού ...

του Δήμου ..., για τις ανάγκες εκμετάλλευσης του υποκείμενου λιγνιτικού κοιτάσματος του ορυχείου ... της ΔΕΗ. Μεταξύ των απαλλοτριουμένων ακινήτων περιλαμβάνονται και τα ακίνητα των ήδη αναιρεσειόντων. Οι ήδη αναιρεσείοντες, υπό στοιχείο Γ αιτούντες σύμφωνα με την αρίθμηση της προσβαλλόμενης απόφασης (βλ.

σελ. 68 αυτής) άσκησαν την από 10-4-2013 (αρ. κατ. 17/16-4-2013) αίτησή τους, με την οποία ισχυρίστηκαν ότι είναι ιδιοκτήτες των απαλλοτριουμένων ακινήτων και ζητούσαν μεταξύ άλλων αιτημάτων, που δεν αφορούν την παρούσα αναιρετική δίκη (π.χ. πρόσθετη αποζημίωση μετεγκατάστασης επιχειρήσεων και οικοσκευής κλπ), να καθοριστεί οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης των απαλλοτριουμένων ακινήτων και ειδικότερα, οριστική τιμή μονάδος για την αξία του εδάφους, μετά των επ' αυτού οικοδομημάτων (συστατικών και παραρτημάτων αυτών), να κατανεμηθούν οι οικίες σε τέσσερις (4) κατηγορίες, ώστε να ανέλθουν κατηγορία, ανάλογα με την αξία τους, με βάση το κόστος κατασκευής, που οι αιτούντες πρότειναν, να καθοριστεί επίσης οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για τα φυτικά επικείμενα των ακινήτων τους, να διορθωθεί και να συμπληρωθεί ο κτηματολογικός πίνακας για τα παραλειφθέντα συστατικά και παραρτήματα.

Η ανωτέρω υπό στοιχείο Γ αίτηση των αναιρεσειόντων συνεκδικάστηκε με την κύρια και γενεσιουργό από 15-3-2013 (αρ. κατ. 14/2013) αίτηση της ήδη αναιρεσίβλητης ΔΕΗ, αλλά και με αιτήσεις, ανταιτήσεις και παρεμβάσεις άλλων φυσικών και νομικών προσώπων, που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη. Ειδικότερα, η αναιρεσίβλητη ΔΕΗ με την αίτησή της ισχυρίστηκε ότι η προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης που είχε καθοριστεί με την υπ' αριθμ. 148/2012 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης ήταν υπερβολική και ζητούσε να καθοριστεί οριστική τιμή μονάδος μικρότερη για τα ακίνητα με τα επικείμενα αυτών οικόπεδα, οικίες, κτίσματα και φυτικά επικείμενα.

Επίσης η αιτούσα ΔΕΗ ισχυρίστηκε ότι οι προτεινόμενες από αυτήν τιμές μονάδος αποζημίωσης ταυτίζονται με εκείνες, που είχε καθορίσει η Εκτιμητική Επιτροπή του άρθρου 15 του Ν. 2882/2001 και είχε στηριχθεί στα συγκριτικά στοιχεία ομόρων περιοχών και στη μεθοδολογία που είχε εφαρμοστεί σε προηγούμενες απαλλοτριώσεις ομόρων περιοχών, λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία του αντικειμενικού συστήματος προσδιορισμού της αξίας των ακινήτων της ΔΟΥ ….., που ήταν ανώτερη της εμπορικής τους αξίας, με συνεκτίμηση των υλικών κατασκευής, του όγκου και της ποιότητας της κατασκευής των απαλλοτριουμένων, με την επισήμανση να μην επιβαρυνθεί ο Ελληνικός λαός για την πληρωμή υπερβολικών αποζημιώσεων, εξαιτίας του αυθαίρετου οικοδομικού και φυτευτικού οργασμού από τους κατοίκους της περιοχής με σκοπό την είσπραξη μεγαλύτερων αποζημιώσεων.

Επί των συνεκδικαζομένων ως άνω αιτήσεων εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία, κατά το ενδιαφέρον την παρούσα δίκη ζήτημα, δέχθηκε κατά συνοπτική παράθεση των παραδοχών της, (λόγω του εκτεταμένου και πολυσέλιδου περιεχομένου της), μετά από εκτενή νομική ανάπτυξη των ουσιαστικών κανόνων δικαίου που εφάρμοσε, ότι κριτήριο της αξίας των οικοδομημάτων, ως συστατικών του εδάφους, είναι η εμπορική - αγοραία αξία αυτών και όχι αυτοτελώς το κόστος κατασκευής τους, ότι τα συστατικά του οικοδομήματος (π.χ.

τζάκια, εσωτερικές κλίμακες, πλακίδια, επιχρίσματα τοίχων, κουφώματα, τζαμαρίες κλπ), τα οποία έχουν συναρμοστεί στο οικοδόμημα, επαυξάνουν την αξία αυτού, ως επικείμενο του οικοπέδου και ότι δεν αποζημιώνονται αυτοτελώς (ως συστατικά του συστατικού - οικοδομήματος του εδάφους), αλλά ότι αποζημιώνεται το οικοδόμημα, στο οποίο συναρμόστηκαν και συνυπολογίζονται στην αξία του οικοδομήματος, που συνιστά το συστατικό του οικοπέδου - εδάφους.

Κατόπιν τούτου το Εφετείο έκρινε νόμιμες τις αιτήσεις, εκτός από το αίτημά τους να αποζημιωθούν αυτοτελώς τα συστατικά των οικοδομημάτων (π.χ. πλακάκια, μπανιέρες κλπ.). Επί της ουσίας το Εφετείο προέβη στην κατανομή των οικιών σε πέντε κατηγορίες, ανάλογα με την αξία και τον χρόνο κατασκευής τους και δέχθηκε ότι κατ' αρχήν θα πρέπει να καθοριστεί οριστική τιμή μονάδος για το έδαφος το ποσό των 20 ευρώ/Μ2 και για τις οικίες το ποσό των 220, 198, 176, 165 και 110 ευρώ/Μ3 αντίστοιχα, για κάθε κατηγορία (από τις πέντε) και ότι επειδή οι τιμές αυτές (που δέχτηκε κατ' αρχήν το Εφετείο) υπολείπονται των τιμών, τις οποίες ζητούσε η ΔΕΗ με την κύρια αίτησή της, θα πρέπει να καθοριστούν οι τελευταίες (αυξημένες) τιμές της ΔΕΗ και ειδικότερα, 25 ευρώ/Μ2 για το έδαφος (οικόπεδα) και 306, 266, 219, 180 και 112 ευρώ/Μ3 αντίστοιχα, για κάθε κατηγορία των οικιών (βλ.

σελ. 138 της προσβαλλόμενης). Επίσης, αναφορικά με τα φυτικά επικείμενα το Εφετείο δέχτηκε ότι οι οπωρώνες και τα αμπέλια πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα, ανάλογα με την πυκνότητα φύτευσης και όχι ανά δένδρο, όπως ζητούσαν οι αιτούντες, όπως άλλωστε θα εκτεθεί αναλυτικά παρακάτω. Ακολούθως καθόρισε οριστική τιμή μονάδος απαλλοτρίωσης για τα οικόπεδα, για τις οικίες και τα λοιπά επικείμενα (λεβητοστάσια, αποθήκες, γκαράζ, χοιροστάσια κλπ), όπως επίσης για τις λοιπές κατασκευές, που είτε περιλαμβάνονται, είτε δεν περιλαμβάνονται στον κτηματολογικό πίνακα, τον οποίο συμπλήρωσε (π.χ.

κιγκλιδώματα, μανδρότοιχους, πέργκολες κλπ), καθόρισε οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για τα φυτικά επικείμενα (δένδρα σε καλλιέργεια, μεμονωμένα δένδρα, καλλωπιστικά φυτά, θάμνους κλπ), πρόσθετη αποζημίωση για τις δαπάνες μεταφοράς της οικοσκευής και μετεγκατάστασης των οικιών και των επιχειρήσεων και απέρριψε κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο αιτιολογικό και διατακτικό της απόφασής του τα λοιπά αιτήματα.

Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 και 3 του ισχύοντος Συντάγματος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα δικαιώματα του ανθρώπου (ΕΣΔΑ), συνάγεται ότι για τον προσδιορισμό της "πλήρους αποζημίωσης" λαμβάνεται υπόψη η αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου κατά το χρόνο συζήτησης ενώπιον του δικαστηρίου της αίτησης καθορισμού (προσωρινού ή οριστικού, σε περίπτωση παράλειψης του προσωρινού) της αποζημίωσης αυτής, καθώς και η δαπάνη του ιδιοκτήτη του απαλλοτριούμενου ακινήτου (Ολ.ΑΠ 8/1999).

Ως πλήρης δε αποζημίωση νοείται η αποζημίωση, που παρέχει στον ιδιοκτήτη τη δυνατότητα αντικατάστασης του απαλλοτριωθέντος με άλλο ισάξιο (Ολ.ΑΠ 714/1978). Εξάλλου, κατά το άρθρο 13 παρ. 1 εδ. τελευτ. του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ), όπως αυτό προστέθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρ. 9 του Ν. 3193/2003, "ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου λαμβάνεται υπόψη ιδίως και η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν το χρόνο κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου".

Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το δικαστήριο για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη του άλλα τέτοια.

Το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την πραγματική αξία του απαλλοτριωμένου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποιήσεως στην ανωτέρω διάταξη της λέξεως "ιδίως" σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει προσηκόντως. Η δε σχετική για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου κρίση του ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 ΚΠολΔ (ΑΠ 261/2018, ΑΠ 56/2018, ΑΠ 1409/2011).

Περαιτέρω, ως πρόσοδος κατά την έννοια της ίδιας διάταξης, νοείται, η προερχόμενη από τη φύση και τη δυνατότητα εκμετάλλευσης του απαλλοτριούμενου, όχι ως μεμονωμένου ακινήτου αλλά ως εκ της θέσης, της μορφής και του προορισμού του σε σχέση με τη συγκεκριμένη περιοχή στην οποία βρίσκεται. Ως κριτήριο, δηλαδή, διαφοροποίησης και στοιχείο αξιολόγησης αποτελεί προκειμένου μεν για αγροτικό ακίνητο, αν τούτο είναι γόνιμο ή άγονο, ξηρικό ή ποτιστικό, φυτεία ή χέρσο και προκειμένου για αστικό, αν το απαλλοτριούμενο είναι εντός ή εκτός σχεδίου, εντός ή εκτός ζώνης, ποιοι είναι σε κάθε περίπτωση οι όροι δόμησης, τα ποσοστά κάλυψης και αντιπαροχής και ο συντελεστής εμπορικότητας, σε σχέση όμως με τη συγκεκριμένη περιοχή στην οποία βρίσκεται το ακίνητο (ΑΠ 421/2015, ΑΠ 326/2016).

Επίσης, ειδικότερα, ως κριτήριο διαφοροποιήσεως και στοιχείο αξιολογήσεως αποτελεί, προκειμένου περί οικοδομής, το είδος της κατασκευής, η παλαιότητα, ο αριθμός των ορόφων, το εμβαδόν, το είδος της χρήσεως κ.λπ (ΑΠ 1175/2015, ΑΠ 1016/2015, ΑΠ 2126/2014, ΑΠ 130/2010).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 17 παρ. 2 του Συντάγματος "Κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση που να ανταποκρίνεται στην αξία την οποία είχε το απαλλοτριούμενο κατά το χρόνο της συζητήσεως στο δικαστήριο".

Κατά δε την παρ. 4 του ίδιου άρθρου "Η αποζημίωση ορίζεται από τα αρμόδια δικαστήρια... πριν καταβληθεί η οριστική ή προσωρινή αποζημίωση διατηρούνται ακέραια όλα τα δικαιώματα του ιδιοκτήτη και δεν επιτρέπεται η κατάληψη". Ως καταβλητέα αποζημίωση για τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης και τη δυνατότητα κατάληψης νοείται η κατά την ως άνω διάταξη της παρ. 2 "πλήρης", η οποία πρέπει συνεπώς να περιλαμβάνει και την αξία των κατά το άρθρο 953 ΑΚ συστατικών του ακινήτου, τα οποία συναπαλλοτριώνονται αυτοδικαίως, σύμφωνα με το άρθρο 4 ν. 2882/2001 (Κ.Α.Α.Α.) περί αναγκαστικών απαλλοτριώσεων, ανεξάρτητα από τη μνεία της στην απόφαση κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ή στο κτηματολογικό διάγραμμα ή στον κτηματολογικό πίνακα (Ολ.ΑΠ 5/2002,).

Την έννοια του συστατικού καθορίζουν οι διατάξεις των άρθρων 953, 954 και 955 ΑΚ, με τις οποίες ορίζεται, ότι: α) συστατικό που δεν μπορεί ν` αποχωρισθεί από το κύριο πράγμα χωρίς βλάβη αυτού του ίδιου ή του κυρίου πράγματος ή χωρίς αλλοίωση της ουσίας ή του προορισμού του δεν μπορεί να είναι αντικείμενο κυριότητας ή άλλου εμπραγμάτου δικαιώματος, β) συστατικά ακινήτου με την έννοια του προηγούμενου άρθρου είναι, εκτός των άλλων, τα πράγματα που έχουν συνδεθεί σταθερά με το έδαφος, ιδίως τα οικοδομήματα, ενώ συστατικά οικοδομήματος είναι όλα τα κινητά που χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση ή τα προσαρμοσμένα με αυτό για σκοπό μόνιμο και όχι παροδικό.

Ενόψει των ανωτέρω, το δικαστήριο, ως προς τα συστατικά που δεν περιλαμβάνονται στον κτηματολογικό πίνακα, έχει εξουσία να προσδιορίζει την τιμή μονάδας αποζημίωσης, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα. Έχει δε το δικαστήριο την ευχέρεια, είτε να διατάξει συμπλήρωση του πίνακα είτε να προχωρήσει στον καθορισμό τιμής για τα παραλειφθέντα συστατικά βάσει των προσκομιζομένων ή τασσομένων και διεξαγόμενων αποδείξεων (Ολ.ΑΠ 5/2002, ΑΠ 56/2018, ΑΠ 653/2014, ΑΠ 868/2012, ΑΠ21/2010, ΑΠ 300/2009, ΑΠ 376/2007).

Επίσης, το ίδιο συμβαίνει, όταν στο απαλλοτριούμενο ακίνητο υπάρχουν και συστατικά - δένδρα - φυτείες κατά την έννοια του άρθρ. 953 ΑΚ (ΑΠ 56/2018, ΑΠ 865/2012).

Εξάλλου, ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται και αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας αυτός παραβιάζεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, η οποία υπάρχει, αν ο κανόνας δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε ή αν εφαρμοστεί εσφαλμένα.

Ακόμα η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνον αν τα διδάγματα αυτά, εκτός άλλων, αφορούν την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων στους κανόνες δικαίου που εφάρμοσε το Δικαστήριο της ουσίας (Ολ.ΑΠ 7/2006, 4/2005, ΑΠ1678/2017, ΑΠ 150/2015). Με τον 1ο λόγο της αίτησης αναίρεσης οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε τις ουσιαστικές διατάξεις κανόνων δικαίου των άρθρων 13 αρ. 1 και 4 Ν. 2882/2001 - ΚΑΑΑ, 17 παρ. 2 Συντ/τος και του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, διότι καθόρισε την οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης των απαλλοτριουμένων οικοδομημάτων- κτισμάτων με βάση την εμπορική - αγοραία αξία αυτών και όχι με βάση το κόστος κατασκευής τους, με τον τρόπο υπολογισμού που αυτοί πρότειναν και ειδικότερα, με αποτίμηση της αξίας των οικοδομικών υλικών και των τεχνικών εργασιών με εφαρμογή μειωτικών συντελεστών, κατά περίπτωση και έτσι δεν επιδίκασε πλήρη αποζημίωση.

Επίσης, με τον συναφή 1ο πρόσθετο λόγο οι αναιρεσείοντες αιτιώνται ότι το Εφετείο καθόρισε ενιαία τιμή για κάθε κατηγορία οικοδομημάτων-κτισμάτων και για τα δένδρα ανά στρέμμα και έτσι δεν καθόρισε πλήρη αποζημίωση.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, ως προς το ενδιαφέρον ανωτέρω την παρούσα αναιρετική δίκη ζήτημα, δέχθηκε ανελέγκτως (άρθρ. 561 αρ. 1 ΚΠολΔ) για τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης των απαλλοτριωμένων ακινήτων και των επικειμένων σ' αυτά (κτίσματα- οικοδομήματα) τα εξής: "Από την εκτίμηση των ένορκων καταθέσεων των μαρτύρων στο ακροατήριο αυτού του Δικαστηρίου, όλων ανεξαιρέτως των εγγράφων, που οι διάδικοι επικαλούνται και προσκομίζουν νομίμως, περιλαμβανομένων και όλων των τεχνικών εκθέσεων αρμοδίων τεχνικών, που εκτιμώνται ελεύθερα κατ' άρθρο 390 ΚΠολΔ, αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά:

Με την υπ' αριθμ. Δ9/Δ/Φ53/20643/3785/7-9-2011 απόφαση του Υφυπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, που δημοσιεύτηκε νόμιμα στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Ζ. ΑΑ και Π.Θ. 234/14-9-2011), όπως τροποποιήθηκε εν μέρει με την υπ' αριθμ. Δ9/Δ/Φ53/Οικ 1739/301/29-1-2014 απόφαση του ίδιου Υφυπουργού, που δημοσιεύτηκε νόμιμα στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Ζ.

ΑΑ και Π.Θ. 35/4-2-2014) κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση υπέρ και με δαπάνες της αιτούσας ΔΕΗ Α.Ε. για λόγους δημόσιας ωφέλειας και συγκεκριμένα για τις ανάγκες εκμετάλλευσης του υποκείμενου λιγνιτικού κοιτάσματος του Ορυχείου ... του Λιγνιτικού Κέντρου ….. της ΔΕΗ Α.Ε. των ακινήτων, που βρίσκονται στον οικισμό ...

του Δήμου ..., που πρόκειται να μετεγκατασταθεί, με τα επ' αυτών επικείμενα, συνολικής εκτάσεως 415.000 τ.μ., η οποία απεικονίζεται και περιγράφεται στο από 13-5-2009 κτηματολογικό διάγραμμα και στους υπ' αριθμ. 1-6 από 13-5-2009 κτηματολογικούς πίνακες απαλλοτρίωσης, που συντάχθηκαν νόμιμα. Η απαλλοτριούμενη έκταση αποτελεί ολόκληρη την τοπική κοινότητα ...

του Δήμου ... που είναι οικισμός προϋφιστάμενος του 1923, κάτω των 2.000 κατοίκων, και βρίσκεται πλησίον της Ε.Ο. ... σε απόσταση 10 χλμ. από την πόλη της ….. Στην απαλλοτριούμενη έκταση υπάρχουν πολλά οικοδομήματα, κυρίως κατοικίες, αλλά και επαγγελματικοί χώροι, αποθήκες, στάβλοι κ.ά. καθώς επίσης διάφορα φυτά και δένδρα είτε μεμονωμένα είτε υπό μορφή δενδροκαλλλιεργειών.

Η αρμόδια κατά το άρθρο 15 ν. 2882/2001 εκτιμητική επιτροπή με την από 10-1-2012 έκθεση προεκτίμησης προέβη στην εκτίμηση των απαλλοτριωμένων ακινήτων ως ακολούθως:

Α) ΟΙΚΟΠΕΔΑ Για τα πρώτα 100 τ.μ. 30 ευρώ/τ.μ, τα επόμενα 100 τ.μ. 27 ευρώ/τ.μ, τα επόμενα 100 τ.μ. 25 ευρώ/τ.μ, τα επόμενα 250 τ.μ. 22 ευρώ/τ.μ, τα επόμενα 550 τ.μ. 20 ευρώ/τ.μ. και για το τμήμα άνω των 1.100 τ.μ. 18 ευρώ/τ.μ.

Β) ΟΙΚΙΕΣ Η επιτροπή κατατάσσει τις οικίες σε πέντε κατηγορίες λαμβάνοντας υπόψη για την κατάταξη αυτή καθοριστικά στοιχεία για τον προσδιορισμό της αξίας τους όπως, το χρόνο κατασκευής, τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του φέροντος οργανισμού, τα υλικά και τους τρόπους δομής, που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του κελύφους, το είδος επικάλυψης της οροφής, την ύπαρξη ή όχι επικάλυψης δαπέδων και το είδος τους, την ύπαρξη ή όχι επίστρωσης βεραντών και το είδος τους, την ύπαρξη ή όχι εξωτερικών και εσωτερικών επιχρισμάτων και το είδος τους, την ύπαρξη γύψινων διακοσμητικών και κάθε είδους επενδύσεων τοίχων, την ύπαρξη και το είδος των εσωτερικών και εξωτερικών κουφωμάτων, την ύπαρξη ή όχι ηλεκτρικών - υδραυλικών και λοιπών εγκαταστάσεων, την ύπαρξη ή όχι υδροχρωματισμών - ελαιοχρωματισμών, καθώς και του υποβάθρου τους (π.χ.

σπατουλάρισμα κ.λπ.) και γενικώς κάθε οικοδομική κατασκευή και την ποιότητά της. Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται οικίες με κύριο χαρακτηριστικό τους το φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα με χρόνο κατασκευής από 5 - 15 χρόνια. Άλλα βασικά χαρακτηριστικά τους είναι οι τοιχοποιίες από μπατικές και δρομικές οπτοπλινθοδομές, οι σύγχρονες εσωτερικές εγκαταστάσεις, η κεραμοσκεπής στέγη, η κεντρική θέρμανση και τα σύγχρονα υλικά επιστρώσεων (δάπεδα).

Στη δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνονται οικίες με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα ή μικτό φέροντα οργανισμό (φέρουσες τοιχοποιίες από οπτοπλινθοδομές και στοιχεία από οπλισμένο σκυρόδεμα), με χρόνο κατασκευής από 10-30 χρόνια. Τα άλλα χαρακτηριστικά στοιχεία της κατασκευής τους (εσωτερικές εγκαταστάσεις υλικά επιστρώσεων, μονώσεις κ.λπ.) υπολείπονται σε ποιότητα από αυτά της 1ης κατηγορίας.

Στην τρίτη κατηγορία περιλαμβάνονται οικίες με κύριο χαρακτηριστικό τους τις φέρουσες τοιχοποιίες από οπτοπλινθοδομές και οικίες με φέρουσες τοιχοποιίες από τσιμεντόλιθους ή και λιθοδομές, οι οποίες έχουν ανακαινισθεί πρόσφατα. Πρόκειται δε για κτίρια καλοσυντηρημένα, με χρόνο κατασκευής από 30 - 45 χρόνια.

Στην τέταρτη κατηγορία περιλαμβάνονται οικίες με κύριο χαρακτηριστικό τους τις φέρουσες τοιχοποιίες από λιθοδομή ή τσιμεντόλιθους. Πρόκειται για κτίρια με μέτρια συντήρηση, που ο χρόνος κατασκευής τους κυμαίνεται από 40-50 χρόνια. Στην πέμπτη κατηγορία περιλαμβάνονται οικίες με κύριο χαρακτηριστικό τους τις φέρουσες τοιχοποιίες από λιθοδομή ή τσιμεντόλιθους.

Πρόκειται για κτίρια ακατοίκητα, με κακή συντήρηση, που ο χρόνος κατασκευής τους κυμαίνεται από 50 χρόνια και άνω. Στη συνέχεια, η επιτροπή για την εκτίμηση της αξίας των κτιρίων της πρώτης κατηγορίας λαμβάνει υπόψη το μέσο κόστος κατασκευής, που αφορά σε διώροφη διπλοκατοικία με ύψος κάθε ορόφου 3 μ., με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα και κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, έχει σύστημα κεντρικής θέρμανσης, θερμομόνωση και στεγάνωση, εξωτερικά κουφώματα αλουμινίου, υαλοπίνακες διπλούς μονωτικούς, εσωτερικές πόρτες ξύλινες πρεσαριστές δρύινες, δάπεδα από μάρμαρα στο χολ εισόδου και το σαλόνι, ξύλινα πατώματα στα υπνοδωμάτια, κεραμικά πλακίδια στην κουζίνα και στο λουτρό καλής ποιότητας, είδη υγιεινής πολύ καλής ποιότητας, πλήρη ηλεκτρική, υδραυλική και αποχετευτική εγκατάσταση με τις ανάλογες συνδέσεις με τα δίκτυα και εξώστες, που έχουν δάπεδα, με κεραμικά πλακίδια και σιδερένια κιγκλιδώματα.

Το κόστος για την ανέγερση της οικίας αυτής υπολογίσθηκε σε 1.020 ευρώ/τ.μ ή 340 ευρώ/κ.μ. Στη συνέχεια έγινε σύγκριση των οικιών της κάθε κατηγορίας με την οικία αυτή και καθορίστηκαν μειωτικοί συντελεστές, που αφορούν στην παλαιότητα και στην ανάγκη εργασιών συντήρησης των οικιών κάθε κατηγορίας. Ειδικότερα, για την πρώτη κατηγορία με συντελεστή παλαιότητας - συντήρησης 0,90 η αξία προσδιορίστηκε σε 306 ευρώ/κ.μ, για τη δεύτερη κατηγορία, μετά από μείωση κατά 80 ευρώ/τ.μ.

λόγω διαφοράς στην ποιότητα των χρησιμοποιηθέντων υλικών και μειωτικό συντελεστή 0,85, η αξία προσδιορίστηκε σε 266 ευρώ/κ.μ, για την τρίτη κατηγορία, μετα από μείωση κατά 200 ευρώ/τ.μ. λόγω της διαφοράς στο φέροντα οργανισμό και στην ποιότητα του χρησιμοποιηθέντων υλικών και μειωτικό συντελεστή 0,80 η αξία προσδιορίστηκε σε 219 ευρώ/κ.μ, για την τέταρτη κατηγορία, μετά από μείωση κατά 300 ευρώ/τ.μ.

λόγω της διαφοράς στο φέροντα οργανισμό και στην ποιότητα των χρησιμοποιηθέντων υλικών και μειωτικό συντελεστή 0,75, η αξία προσδιορίστηκε σε 180 ευρώ/κ.μ. και για την πέμπτη κατηγορία, μετά από μείωση κατά 350 ευρώ/τ.μ. λόγω της διαφοράς στο φέροντα οργανισμό και στην ποιότητα των χρησιμοποιούμενων υλικών και μειωτικό συντελεστή 0,50 η αξία προσδιορίστηκε σε 112 ευρώ/κ.μ.

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με την πρόταση της ως άνω επιτροπής, δεν συμπεριλαμβάνονται στην τιμή του κ.μ. των οικιών ορισμένες κατασκευές, που αποζημιώνονται ξεχωριστά, όπως οι τζαμαρίες εισόδου, οι αποθήκες κάτω από σκάλες, οι βεράντες, τα δώματα, οι ανοικτές βεράντες-εξώστες, οι εξωτερικές σκάλες, τα πλατύσκαλα κ.λπ., για τις οποίες μάλιστα δεν γίνεται ανάλογη μείωση της αξίας τους.

Β1 ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ) Σ' αυτά περιλαμβάνονται υπόγεια-ημιυπόγεια δωμάτια, κουζίνες και wc, με ξεχωριστές εισόδους, τα οποία δεν πληρούν τις προδιαγραφές για κύρια χρήση, χρησιμοποιούνται όμως από τους ιδιοκτήτες τους ως τέτοιοι χώροι. Κατατάσσονται στις ίδιες κατηγορίες με τις αντίστοιχες οικίες και η αξία τους προσδιορίζεται στο 50% της τιμής του κ.μ. αυτών ήτοι: πρώτη κατηγορία 153 ευρώ/κ.μ, δεύτερη κατηγορία 133 ευρώ/κ.μ, τρίτη κατηγορία 109,50 ευρώ/κ.μ, τέταρτη κατηγορία 90 ευρώ/κ.μ. και πέμπτη κατηγορία 56 ευρώ/κ.μ.

Β2 ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ) Σ' αυτά περιλαμβάνονται υπόγεια-ημιυπόγεια οικιών, των οποίων η χρήση τους είναι αποκλειστικά βοηθητικοί χώροι. Κατατάσσονται στις ίδιες κατηγορίες με τις αντίστοιχες οικίες, στις οποίες ανήκουν και αποζημιώνονται με ποσοστό 35% της τιμής του κ.μ. αυτών ήτοι: πρώτη κατηγορία 107,10 ευρώ/κ.μ, δεύτερη κατηγορία 93,10 ευρώ/κ.μ, τρίτη κατηγορία 76,65 ευρώ/κ.μ, τέταρτη κατηγορία 63 ευρώ/κ.μ, πέμπτη κατηγορία 39,20 ευρώ/κ.μ. Σημειώνεται ότι ημιυπόγεια που αποτελούν αυτόνομες οικίες κατατάσσονται από την επιτροπή στις κατηγορίες των οικιών.

Β3 ΤΖΑΜΑΡΙΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ - ΔΩΜΑΤΑ - ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΚΑΛΑ Ή ΕΞΩΣΤΗ Κατατάσσονται στις ίδιες κατηγορίες με τις αντίστοιχες οικίες, στις οποίες ανήκουν και η αξία τους προσδιορίζεται σε ποσοστό 25% της τιμής του κ.μ. αυτών ήτοι: πρώτη κατηγορία 76,50 ευρώ/κ.μ, δεύτερη κατηγορία 66,50 ευρώ/κ.μ, τρίτη κατηγορία 54,75 ευρώ/κ.μ, τέταρτη κατηγορία 45 ευρώ/κ.μ. και πέμπτη κατηγορία 28 ευρώ/κ.μ.

Γ1 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ - ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ Για την εκτίμηση της αξίας των κτιρίων αυτών η επιτροπή λαμβάνει υπόψη το μέσο κόστος κατασκευής ενός πολύ καλού κτιρίου ύψους 3 μ, με χρήση επαγγελματικού χώρου-καταστήματος-εργαστηρίου, το οποίο έχει φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα και κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, έχει σύστημα κεντρικής θέρμανσης, θερμομόνωση και στεγάνωση, εξωτερικά κουφώματα αλουμινίου, εσωτερικές πόρτες ξύλινες πρεσαριστές, δάπεδα από κεραμικά πλακίδια, wc, ηλεκτρική, υδραυλική και αποχετευτική εγκατάσταση με τις αντίστοιχες συνδέσεις με τα δίκτυα.

Το κόστος για την ανέγερση ενός τέτοιου κτίσματος προσδιορίζει σε 816 ευρώ/τ.μ ή 272 ευρώ/κ.μ, ήτοι στο 80% του κόστους της οικίας πρώτης κατηγορίας. Ακολούθως, προβαίνει στην κατάταξη των κτισμάτων αυτών σε τρεις κατηγορίες εφαρμόζοντας μειωτικό συντελεστή παλαιότητας-συντήρησης ήτοι: Στη πρώτη κατηγορία, στην οποία περιλαμβάνονται κτίσματα με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα, με κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη και με καλά υλικά κατασκευής και συντήρηση, με εφαρμογή μειωτικού συντελεστή 0,90, η αξία των ακινήτων αυτών προσδιορίζεται σε 245 ευρώ/κ.μ.

Στη δεύτερη κατηγορία, στην οποία περιλαμβάνονται κτίσματα με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα ή τοιχοποιία από οπτοπλινθοδομή, με κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη και με μέτρια υλικά κατασκευής και συντήρηση, μετά από μείωση κατά 130 ευρώ/τ.μ. λόγω της διαφοράς στην ποιότητα των χρησιμοποιούμενων υλικών και με εφαρμογή μειωτικού συντελεστή 0,85, η αξία των ακινήτων αυτών προσδιορίζεται σε 194,50 ευρώ/κ.μ.

Στην τρίτη κατηγορία στην οποία περιλαμβάνονται κτίρια με φέρουσες τοιχοποιίες από λιθοδομή ή τσιμεντόλιθους και κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, με πρόχειρα υλικά κατασκευασμένα και ανύπαρκτη συντήρηση, μετά από μείωση κατά 300 ευρώ/τ.μ. λόγω της διαφοράς στο φέροντα οργανισμό και στην ποιότητα των χρησιμοποιηθέντων υλικών και με εφαρμογή μειωτικού συντελεστή 0,70, η αξία των ακινήτων αυτών προσδιορίζεται σε 120,50 ευρώ/κ.μ.

Γ2 ΚΟΥΖΙΝΕΣ - ΛΟΥΤΡΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ Tα κτίσματα αυτά κατατάχθηκαν σε τέσσερις κατηγορίες με βάση το κόστος κατασκευής ενός πολύ καλού τέτοιου κτίσματος με φέροντα οργανισμό, τοιχοποιία από οπτοπλινθοδομή και κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, με σύστημα κεντρικής θέρμανσης, θερμομόνωση και στεγάνωση, εξωτερικά κουφώματα αλουμινίου, δάπεδα από κεραμικά πλακίδια, ηλεκτρική, υδραυλική και αποχετευτική εγκατάσταση με τις ανάλογες συνδέσεις με τα δίκτυα, που υπολογίζεται σε 800 ευρώ/τ.μ ή 267 ευρώ/κ.μ.

Ειδικότερα, στην πρώτη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίρια με φέρουσες τοιχοποιίες από οπτοπλινθοδομή, με κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη και με καλά υλικά κατασκευής και συντήρηση μετά από εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας - συντήρησης 0,90, η αξία αυτών προσδιορίζεται σε 240 ευρώ/κ.μ. Στη δεύτερη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίρια με φέρουσες τοιχοποιίες από οπτοπλινθοδομή ή τσιμεντόλιθους, με κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, με μέτρια υλικά κατασκευής και συντήρηση, μετά από μείωση κατά 100 ευρώ/τ.μ.

λόγω της διαφοράς της ποιότητας των χρησιμοποιηθέντων υλικών και με εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας - συντήρησης 0,85, η αξία αυτών προσδιορίζεται σε 200 ευρώ/κ.μ. Στη τρίτη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίρια με φέρουσες τοιχοποιίες από λιθοδομή ή τσιμεντόλιθους, με κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, με πρόχειρα υλικά κατασκευής και μέτρια συντήρηση, μετά από μείωση κατά 200 ευρώ/τ.μ.

λόγω της διαφοράς της ποιότητας των χρησιμοποιηθέντων υλικών και με εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας-συντήρησης 0,80, η αξία αυτών προσδιορίζεται σε 160 ευρώ/κ.μ. Στην τέταρτη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίρια με φέρουσες τοιχοποιίες από λιθοδομή ή τσιμεντόλιθους, με κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, με πρόχειρα υλικά κατασκευής και ανύπαρκτη συντήρηση, μετά από μείωση κατά 200 ευρώ λόγω της διαφοράς στην ποιότητα των χρησιμοποιηθέντων υλικών και με εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας-συντήρησης 0,60, η αξία αυτών προσδιορίζεται σε 120 ευρώ/κ.μ.

Γ3 ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΛΕΒΗΤΟΣΤΑΣΙΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ ΦΟΥΡΝΟΥ - ΣΤΑΒΛΟΙ - ΑΧΥΡΩΝΕΣ Τα κτίσματα αυτά κατατάχθηκαν σε τρεις κατηγορίες με βάση το κόστος κατασκευής ενός πολύ καλού κτίσματος με χρήση αποθήκης, ύψος 3 μ, με φέρουσα τοιχοποιία από μπατική οπτοπλινθοδομή, με στέγη ξύλινο ζευκτό με επικάλυψη κεραμίδι, με σιδερένια κουφώματα, δάπεδο γκρο μπετόν, τοιχοποιίες επιχρισμένες μέσα - έξω, που διαθέτει ηλεκτρική εγκατάσταση, η αξία του οποίου προσδιορίζεται σε 360 ευρώ/τ.μ. ή 120 ευρώ/κ.μ. Ειδικότερα, στην πρώτη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίρια με φέρουσες τοιχοποιίες από οπτοπλινθοδομή ή τσιμεντόλιθους με σχετικά καλά υλικά και μέτρια συντήρηση, μετά από εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας - συντήρησης 0,70, η αξία αυτών προσδιορίστηκε σε 84 ευρώ/κ.μ. Στη δεύτερη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίσματα με φέρουσες τοιχοποιίες από οπτοπλινθοδομή ή τσιμεντόλιθους ή λιθοδομή με μέτρια υλικά και συντήρηση, μετά από εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας-συντήρησης 0,60, η αξία αυτών προσδιορίζεται σε 72 ευρώ/κ.μ. Στην τρίτη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίσματα με φέρουσες τοιχοποιίες από τσιμεντόλιθους ή λιθοδομή, με πρόχειρα υλικά και ανύπαρκτη συντήρηση, μετά από μείωση κατά 30 ευρώ/τ.μ. λόγω της διαφοράς στην ποιότητα των χρησιμοποιηθέντων υλικών και εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας-συντήρησης 0,55, η αξία προσδιορίζεται σε 60,50 ευρώ/κ.μ.

Γ4 ΓΚΑΡΑΖ Τα κτίσματα αυτά κατατάχθηκαν σε δύο κατηγορίες και ο προσδιορισμός της αξίας τους έγινε με ανάλογο τρόπο με αυτό των αποθηκών ως εξής: πρώτη κατηγορία 60ευρώ/κ.μ, δεύτερη κατηγορία 40 ευρώ/κ.μ.

Γ5 ΥΠΟΣΤΕΓΑ - ΚΙΟΣΚΙΑ - ΠΑΡΑΓΚΕΣ Τα κτίσματα αυτά κατατάχθηκαν σε δύο κατηγορίες και ο προσδιορισμός της αξίας τους έγινε με ανάλογο τρόπο με αυτό των αποθηκών ως εξής: πρώτη κατηγορία 60 ευρώ/κ.μ, δεύτερη κατηγορίά 40 ευρώ/κ.μ.

Γ6 ΚΟΤΕΤΣIΑ - ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ - ΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΕΣ - ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΕΙΑ. Τα κτίσματα αυτά κατατάχθηκαν σε δύο κατηγορίες και ο προσδιορισμός της αξίας έγινε με ανάλογο τρόπο με αυτό των αποθηκών ως εξής: πρώτη κατηγορία 80ευρώ/κ.μ, δεύτερη κατηγορία 65 ευρώ/κ.μ.

Γ7. WC ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ Προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 85 ευρώ/ κ.μ. Η επιτροπή εκτίμησης της δαπάνης απαλλοτρίωσης των οικοπέδων-οικιών και λοιπών συστατικών και παραρτημάτων, του οικισμού ..., που συστάθηκε από τη ΔΕΗ, καταρχήν συνέταξε την από Φεβρουαρίου 2011 έκθεσή της, στη συνέχεια την από Απριλίου 2012 συμπληρωματική της και εν τέλει, ενόψει της δίκης για τον προσδιορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης της ως άνω απαλλοτρίωσης, την από Ιανουαρίου 2014 έκθεσή της. Στην έκθεση αυτή, που εναρμονίζεται με την προαναφερόμενη έκθεση της προεκτιμητικής επιτροπής ως προς τον τρόπο κατάταξης των απαλλοτριούμενων κτιρίων και υπολογισμού της αξίας τους, δηλαδή με βάση το κόστος κατασκευής ενός πολύ καλού κτίσματος ως τιμή αφετηρίας-αναφοράς με εφαρμογή στη συνέχεια μειωτικών συντελεστών παλαιότητας - συντήρησης οι τιμές μονάδας προσδιορίζονται ως ακολούθως:

Α. ΟΙΚΟΠΕΔΑ 25 ευρώ/τ.μ.

Β. ΟΙΚΙΕΣ Το κόστος κατασκευής μιας πολύ καλής οικίας υπολογίζεται στο ίδιο ποσό ήτοι 1.020 ευρώ/τ.μ. Προβαίνοντας όμως στη συνέχεια σε μικρότερες μειώσεις λόγω της διαφοράς στο φέροντα οργανισμό και στην ποιότητα των χρησιμοποιηθέντων υλικών και σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζοντας ευμενέστερο μειωτικό συντελεστή παλαιότητας - συντήρησης, οι τιμές μονάδας προσδιορίζονται σε 317 ευρώ/κ.μ. για την πρώτη κατηγορία, σε 288 ευρώ/κ.μ. για την δεύτερη κατηγορία, σε 240 ευρώ/κ.μ. για την τρίτη κατηγορία, σε 210 ευρώ/κ.μ. για την τέταρτη κατηγορία και σε 140 ευρώ/κ.μ. για την πέμπτη κατηγορία.

Β1. ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ (ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ) Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 158,50 ευρώ/κ.μ, για την δεύτερη κατηγορία 144 ευρώ/κ.μ, για την τρίτη κατηγορία 120 ευρώ/κ.μ, για την τέταρτη κατηγορία 105 ευρώ/κ.μ. και για την πέμπτη κατηγορία 70ευρώ/κ.μ.

Β2. ΥΠΟΓΕΙΑ-ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ (ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ) Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 111 ευρώ/κ.μ, για τη δεύτερη κατηγορία 101 ευρώ/κ.μ, για την τρίτη κατηγορία 84 ευρώ/κ.μ, για την τέταρτη κατηγορία 73,50 ευρώ/κ.μ. και για την πέμπτη κατηγορία 49 ευρώ/κ.μ.

Β3. ΤΖΑΜΑΡΙΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ - ΔΩΜΑΤΙΑ - ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΚΑΛΑ Ή ΕΞΩΣΤΗ Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 79,25 ευρώ/κ.μ, για τη δεύτερη κατηγορία 72 ευρώ/κ.μ, για την τρίτη κατηγορία 60 ευρώ/κ.μ, για την τέταρτη κατηγορία 52,50 ευρώ/κ.μ. και για την πέμπτη κατηγορία 35 ευρώ/κ.μ.

Γ1 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ - ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 253 ευρώ/κ.μ, για τη δεύτερη κατηγορία 211 ευρώ/κ.μ. και για την τρίτη κατηγορία 136,50 ευρώ/κ.μ.

Γ2 ΚΟΥΖΙΝΕΣ - ΛΟΥΤΡΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 240 ευρώ/κ.μ, για τη δεύτερη κατηγορία 200 ευρώ/κ.μ, για την τρίτη κατηγορία 160 ευρώ/κ.μ. και για την τέταρτη κατηγορία 120 ευρώ/κ.μ. Γ3. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΛΕΒΗΤΟΣΤΑΣΙΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ ΦΟΥΡΝΟΥ - ΣΤΑΒΛΟΙ - ΑΧΥΡΩΝΕΣ Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 84 ευρώ/κ.μ, για τη δεύτερη κατηγορία 72 ευρώ/κ.μ. και για την τρίτη κατηγορία 60,50 ευρώ/κ.μ.

Γ4 ΓΚΑΡΑΖ Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 80 ευρώ/κ.μ. και για τη δεύτερη κατηγορία 65 ευρώ/κ.μ.

Γ5 ΥΠΟΣΤΕΓΑ - ΚΙΟΣΚΙΑ - ΠΑΡΑΓΚΕΣ Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 60 ευρώ/κ.μ. και για τη δεύτερη κατηγορία 40ευρώ/κ.μ.

Γ6 ΚΟΤΕΤΣΙΑ - ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ - ΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΕΣ - ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΕΙΑ. Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται η τιμή μονάδας αποζημίωσης 65 ευρώ/κ.μ. και για τη δεύτερη κατηγορία 45 ευρώ/κ.μ.

Γ7. WC ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ Προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 84 ευρώ/κ.μ. Οι προαναφερόμενες τιμές μονάδας αποζημίωσης των κτισμάτων αναφέρονται σε κτίσματα με νόμιμη οικοδομική άδεια, ενώ στις περιπτώσεις που δεν υφίσταται νόμιμη οικοδομική άδεια, προτείνεται η μείωση της τιμής του κτίσματος αυτού κατά 10% σε σχέση με την τιμή μονάδας του αντίστοιχου κτίσματος με νόμιμη οικοδομική άδεια.

Ο μάρτυρας της αιτούσας ΔΕΗ Α.Ε Κ. Σ., πολιτικός μηχανικός, υπάλληλος της ΔΕΗ Α.Ε, που είναι ο εκ των συντακτών της άνω εκθέσεως της εκτιμητικής επιτροπής της ΔΕΗ, επιβεβαίωσε την έκθεση αυτή, ανέφερε ότι το κόστος κατασκευής ακινήτων στην απαλλοτριούμενη περιοχή είναι σε μέτριο επίπεδο και κατέθεσε ότι η εμπορική αξία των ακινήτων είναι χαμηλότερη από την αναφερόμενη στην έκθεση.

Ο μάρτυρας των καθ' ων η αίτηση-παρεμβαινόντων - ανταιτούντων Ν. Α., πολιτικός μηχανικός, που συνέταξε σχετική έκθεση για την εκτίμηση της αξίας των ακινήτων στον οικισμό ... προσδιορίζει την αξία των απαλλοτριούμενων οικοπέδων σε 100 ευρώ/τ.μ. Στη συνέχεια, υπολογίζοντας το κόστος κατασκευής μιας νεόδμητης οικίας, που προσδιορίζει σε 1.740 ευρώ/τ.μ.

ή 580 ευρώ/κ.μ, καθορίζει την τιμή μονάδας αποζημίωσης για την πρώτη κατηγορία των οικιών στο ποσό αυτό, για τη δεύτερη κατηγορία σε 565 ευρώ/κ.μ, για την τρίτη κατηγορία σε 540 ευρώ/κ.μ, για την τέταρτη κατηγορία σε 520 ευρώ/κ.μ. και για την πέμπτη κατηγορία σε 515/κ.μ. Για τα λοιπά κτίσματα ο ίδιος μάρτυρας προσδιορίζει την αξία τους, που εξάγει κατά παρόμοιο τρόπο, ως ακολούθως:

Β1 ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ) 1ης κατηγορίας 464 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 452 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 432 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 416 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 412 ευρώ/κ.μ.

Β2. ΥΠΟΓΕΙΑ-ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ) 1ης κατηγορίας 290 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 282,50 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 270 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 260 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 257,50 ευρώ/κ.μ.

Β3. ΤΖΑΜΑΡΙΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ - ΔΩΜΑΤΙΑ - ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΚΑΛΑ Ή ΕΞΩΣΤΗ 1ης κατηγορίας 203 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 197,75 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 189 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 182 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 180 ευρώ/κ.μ.

Γ1 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ - ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ 1ης κατηγορίας 464 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 440 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 404 ευρώ/κ.μ.

Γ2 ΚΟΥΖΙΝΕΣ - ΛΟΥΤΡΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ 1ης κατηγορίας 437,50 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 415 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 395 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 390 ευρώ/κ.μ.

Γ3. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΛΕΒΗΤΟΣΤΑΣΙΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ ΦΟΥΡΝΟΥ - ΣΤΑΒΛΟΙ - ΑΧΥΡΩΝΕΣ 1ης κατηγορίας 205 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 205 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 195 ευρώ/κ.μ.

Γ4 ΓΚΑΡΑΖ 1ης κατηγορίας 140 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ.

Γ5 ΥΠΟΣΤΕΓΑ - ΚΙΟΣΚΙΑ - ΠΑΡΑΓΚΕΣ 1ης κατηγορίας 105 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 70 ευρώ/κ.μ.

Γ6 ΚΟΤΕΤΣΙΑ - ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ - ΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΕΣ - ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΕΙΑ. 1ης κατηγορίας 140 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ.

Γ7. WC ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ 500 ευρώ/κ.μ. Παρόμοιες τιμές προτείνονται για τα οικόπεδα και τα κτίσματα και στις υπόλοιπες τεχνικές εκθέσεις, που επικαλούνται και προσκομίζουν οι καθ' ων η αίτηση. Εξάλλου, οι αντικειμενικές τιμές των απαλλοτριούμενων οικοπέδων, οικιών, επαγγελματικών χώρων, αποθηκών και γκαράζ είναι οι ακόλουθες: ΟΙΚΟΠΕΔΑ Από 0-300 τ.μ 7,38 ευρώ/τ.μ. Από 300-550 τ.μ. 5,50 ευρώ/τ.μ. Από 550-1.100 τ.μ. 3,35 ευρώ/τ.μ. Από 1.100 τ.μ. 3,35 ευρώ/τ.μ. ΟΙΚΙΕΣ 1ης κατηγορίας 180 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 160 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 133 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 108,30 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 90,25 ευρώ/κ.μ. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ 1ης κατηγορίας 180 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 162 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 133 ευρώ/κ.μ. ΑΠΟΘΗΚΕΣ 1ης κατηγορίας 45,60 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 39,90 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 34,20 ευρώ/κ.μ. ΓΚΑΡΑΖ 1ης κατηγορίας 45,60 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 39,90 ευρώ/κ.μ. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Κοζάνης με την υπ' αριθμ. 148/2012 απόφαση καθόρισε (με κρίσιμο χρόνο εκείνο της 24-5-2012) την προσωρινή τιμή αποζημίωσης των απαλλοτριούμενων ακινήτων ως ακολούθως:

Α. ΟΙΚΟΠΕΔΑ 60 ευρώ/τ.μ.

Β. ΟΙΚΙΕΣ 1ης κατηγορίας με νόμιμη οικοδομική άδεια 430 ευρώ/κ.μ, χωρίς οικοδομική άδεια 378,40 ευρώ/κ.μ. 2ης κατηγορίας με νόμιμη οικοδομική άδεια 400 ευρώ/κ.μ, χωρίς οικοδομική άδεια 352 ευρώ/κ.μ. 3ης κατηγορίας με νόμιμη οικοδομική άδεια 370 ευρώ/κ.μ, χωρίς οικοδομική άδεια 325,6 ευρώ/κ.μ. 4ης κατηγορίας με νόμιμη οικοδομική άδεια 340 ευρώ/κ.μ, χωρίς οικοδομική άδεια 299,20 ευρώ/κ.μ. 5ης κατηγορίας με νόμιμη οικοδομική άδεια 310 ευρώ/κ.μ, χωρίς οικοδομική άδεια 272,80 ευρώ/κ.μ.

Β1 ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ) 1ης κατηγορίας 295 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 260 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 230 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 200 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 165 ευρώ/κ.μ.

Β2. ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ (ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ) 1ης κατηγορίας 235 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 200 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 170 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 135 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 100 ευρώ/κ.μ.

Β3. ΤΖΑΜΑΡΙΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ - ΔΩΜΑΤΙΑ - ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΚΑΛΑ Ή ΕΞΩΣΤΕΣ 1ης κατηγορίας 140 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 125,75 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 100 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 90 ευρώ/κ.μ.

Γ1 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ - ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ 1ης κατηγορίας 330 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 280 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 225 ευρώ/κ.μ.

Γ2. ΚΟΥΖΙΝΕΣ-ΛΟΥΤΡΑ-ΔΩΜΑΤΙΑ 1ης κατηγορίας 320 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 280 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 240 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 200 ευρώ/κ.μ.

Γ3. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΛΕΒΗΤΟΣΤΑΣΙΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ ΦΟΥΡΝΟΥ - ΣΤΑΒΛΟΙ - ΑΧΥΡΩΝΕΣ 1ης κατηγο ρίας 140 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 125 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 105 ευρώ/κ.μ.

Γ4. ΓΚΑΡΑΖ 1ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 95 ευρώ/κ.μ.

Γ5. ΥΠΟΣΤΕΓΑ - ΚΙΟΣΚΙΑ - ΠΑΡΑΓΚΕΣ 1ης κατηγορίας 85 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 65 ευρώ/κ.μ.

Γ6. ΚΟΤΕΤΣΙΑ - ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ - ΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΕΣ - ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΕΙΑ 1ης κατηγορίας 95 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 75 ευρώ/κ.μ.

Γ7. WC ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ 180 ευρώ/κ.μ.

Οι αντίδικοι της ΔΕΗ Α.Ε επικαλούνται και προσκομίζουν ως συγκριτικά στοιχεία ιδίως μερικά συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων, που όμως δεν είναι πρόσφορα, διότι αφορούν σε ακίνητα στην περιοχή της …, όπου βέβαια οι συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές. Εξάλλου, από τη ΔΕΗ Α.Ε προσκομίζονται, μεταξύ άλλων, οι υπ' αριθμ. 70/2002 και 84/2002 αποφάσεις του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, που αφορούν σε παρόμοιες με την υπό κρίση υποθέσεις, ήτοι στον προσδιορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης των ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά υπέρ της ΔΕΗ Α.Ε για τη μετεγκατάστασητης Κοινότητας ...

και της κοινότητας ... με κρίσιμους χρόνους καθορισμού της αποζημίωσης την 26-2-1998 και 29-4-1999 αντίστοιχα. Οι αποφάσεις αυτές κρίνονται εν μέρει μόνο προσφορές, διότι ο κρίσιμος χρόνος αυτών απέχει μεν σημαντικά από τον κρίσιμο χρόνο της υπό κρίση υποθέσεως, πλην όμως αυτές ανάγονται σε χρονικές περιόδους υπερβολικής ανόδου των τιμών των ακινήτων προ της παρούσας πολύ μεγάλης οικονομικής κρίσεως, που όπως θα εκτεθεί στη συνέχεια, επηρέασε σε μεγάλο βαθμό μειωτικά τις τιμές των ακινήτων, επιπλέον δε αφορούν σε χωριά του ίδιου Νομού με παρόμοια χαρακτηριστικά.

Συγκεκριμένα, με τις ανωτέρω αποφάσεις, που δέχθηκαν την κατάταξη των ακινήτων με παρόμοιο τρόπο, όπως προτείνεται από την προεκτιμητική επιτροπή στην υπό κρίση υπόθεση, καθορίστηκε, μεταξύ άλλων, η αξία των απαλλοτριωμένων οικιών ως ακολούθως: Υπ' αριθμ. 70/2002 απόφαση Οικίες 1ης κατηγορίας 234,78 ευρώ/κ.μ.

Οικίες 2ης κατηγορίας 205,43 ευρώ/κ.μ. Οικίες 3ης κατηγορίας 179 ευρώ/κ.μ. Οικίες 4ης κατηγορίας 162 ευρώ/κ.μ. Οικίες 5ης κατηγορίας 146,74 ευρώ/κ.μ. Υπ' αριθμ. 84/2002 απόφαση Οικίες 1ης κατηγορίας 278,79 ευρώ/κ.μ. Οικίες 2ης κατηγορίας 258,25 ευρώ/κ.μ. Οικίες 3ης κατηγορίας 217,17 ευρώ/κ.μ. Οικίες 4ης κατηγορίας 196,63 ευρώ/κ.μ. Οικίες 5ης κατηγορίας 176,08 ευρώ/κ.μ.

Οικίες 6ης κατηγορίας 161,41 ευρώ/κ.μ. Πάντως, όλα ανεξαιρέτως τα αποδεικτικά στοιχεία, που προσκομίζονται από τους διαδίκους, συνεκτιμώνται. Όπως προεκτέθηκε, για τον απολογισμό της αξίας των απαλλοτριωμένων ακινήτων τόσο στην έκθεση προεκτίμησης της εκτιμητικής επιτροπής του άρθρου 15 ν. 2882/2001 όσο και στην έκθεση εκτιματικής επιτροπής της ΔΕΗ Α.Ε χρησιμοποιήθηκε ως μεθοδολογία ο υπολογισμός της κατασκευαστικής αξίας οικοδομημάτων, ήτοι ο υπολογισμός της δαπάνης κατασκευής τους με εφαρμογή μειωτικών συντελεστών κατά περίπτωση.

Η ίδια μεθοδολογία χρησιμοποιείται και στις τεχνικές εκθέσεις, που επικαλούνται οι αντίδικοι της ΔΕΗ Α.Ε και προσκομίζονται από αυτούς, στις οποίες μάλιστα εμφανίζεται η κατασκευαστική δαπάνη αυξημένη σημαντικά και εφαρμόζονται πολύ μικροί μειωτικοί συντελεστές. Όμως όπως προεκτέθηκε, θεμελιώδης αρχή του δικαίου της απαλλοτριώσεως είναι ότι πρέπει να καταβάλλει πλήρης αποζημίωση για την απαλλοτριούμενη ιδιοκτησία, που να ανταποκρίνεται στην αγοραία-εμπορική-πραγματική αξία του ακινήτου και όχι βέβαια στο κόστος κατασκευής ενός παρόμοιου οικοδομήματος έστω και με εφαρμογή των οποιωνδήποτε μειωτικών συντελεστών.

Περαιτέρω, είναι πασίδηλο ότι την τελευταία πενταετία λόγω της πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης η αξία εν γένει των ακινήτων έχει υποστεί δραματική μείωση ως αποτέλεσμα εξαιρετικά μειωμένου αγοραστικού ενδιαφέροντος. Προσφάτως μάλιστα έγινε ευρέως γνωστό από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ότι, σύμφωνα με έρευνες του Ο.Ο.Σ.Α και της Τράπεζας της Ελλάδος, η μέση μείωση των τιμών των ακινήτων στην Ελλάδα κατά την περίοδο της κρίσης μέχρι και το 2013 ανήλθε σε 36%.

Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, οι εμπορικές τιμές των ακινήτων έχουν πλέον προσεγγίσει τις αντικειμενικές τιμές του Υπουργείου Οικονομικών, που υφίσταται από το 2007 και στην πλειονότητα των περιπτώσεων υπολείπονται και αυτών, γι' αυτό υπάρχει πολύ μεγάλη πίεση προς το ως άνω Υπουργείο για μείωση των αντικειμενικών τιμών των ακινήτων.

Ενόψει όλων των ανωτέρω, κρίνεται ότι κατά το κρίσιμο χρόνο (2-4-2014) της ενώπιον του Δικαστηρίου αυτού συζητήσεως της υποθέσεως (αφού από το χρόνο συζητήσεως ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης της αιτήσεως για τον καθορισμό της προσωρινής τιμής μονάδας παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του έτους), η πραγματική αξία των εδαφικών εκτάσεων που απαλλοτριώθηκαν και των επ' αυτών κτιρίων, με τις υπάρχουσες οικονομικές συνθήκες, χωρίς να υπολογισθεί η τυχόν ανατίμησή τους - υποτίμησή τους λόγω της εξαγγελίας της απαλλοτριώσεως και κατά συνέπεια η πλήρης αποζημίωση, δηλαδή εκείνη με την οποία μπορεί να αντικατασταθούν τα απαλλοτριωμένα με άλλα ισάξια, ανέρχεται στα ακόλουθα ποσά:

Α. ΟΙΚΟΠΕΔΑ 20 ευρώ/τ.μ.

Β. ΟΙΚΙΕΣ 1ης κατηγορίας 220 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 198 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 176 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 165 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ.

Β1. ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ) 1ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 99 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 88 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 83 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 55 ευρώ/κ.μ.

Β2. ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ) 1ης κατηγορίας 77 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 70 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 62 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 58 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 38 ευρώ/κ.μ.

Β3. ΤΖΑΜΑΡΙΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ-ΔΩΜΑΤΙΑ-ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΚΑΛΑ Ή ΕΞΩΣΤΗ 1ης κατηγορίας 55 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 50 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 44 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 41 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 27 ευρώ/κ.μ.

Γ1. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ - ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ 1ης κατηγορίας 220 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 180 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 120 ευρώ/κ.μ.

Γ2. ΚΟΥΖΙΝΕΣ-ΛΟΥΤΡΑ-ΔΩΜΑΤΙΑ 1ης κατηγορίας 170 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 150 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 130 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ.

Γ3. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΛΕΒΗΤΟΣΤΑΣΙΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ ΦΟΥΡΝΟΥ - ΣΤΑΒΛΟΙ - ΑΧΥΡΩΝΕΣ 1ης κατηγορίας 65 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 55 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 50 ευρώ/κ.μ.

Γ4. ΓΚΑΡΑΖ 1ης κατηγορίας 60 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 55 ευρώ/κ.μ.

Γ5. ΥΠΟΣΤΕΓΑ - ΚΙΟΣΚΙΑ - ΠΑΡΑΓΚΕΣ 1ης κατηγορίας 50 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας ευρώ/κ.μ.

Γ6. ΚΟΤΕΤΣΙΑ - ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ - ΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΕΣ - ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΕΙΑ 1ης κατηγορίας 55 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 40 ευρώ/κ.μ.

Γ7. WC ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ 60 ευρώ/κ.μ.

Επειδή όμως οι πραγματικές αξίες των απαλλοτριούμενων οικοπέδων και των επ' αυτών οικοδομημάτων υπολείπονται των τιμών που ζητεί η αιτούσα ΔΕΗ Α.Ε. με την αίτησή της, πρέπει να καθοριστούν οριστικά αυτές οι τελευταίες, αφού δεν μπορεί να καθοριστεί η αποζημίωση σε ποσό μικρότερο από αυτό που αιτείται ο υπέρ ου η απαλλοτρίωση (βλ. ΝΟΜΟΣ ΑΠ 734/2009 ΝΟΜΟΣ)...".

Επίσης, αναφορικά με τα φυτικά επικείμενα το Εφετείο δέχθηκε, επίσης ανελέγκτως, τα εξής: "Όπως προαναφέρθηκε, η παραγωγική αξία ενός οπωροφόρου δέντρου συναρτάται με το μέγεθός του. Η πυκνότητα φυτεύσεως, σύμφωνα με τους παραδεδεγμένους κανόνες της δενδροκομικής επιστήμης, δεν επηρεάζει ουσιαστικά την στρεμματική απόδοση, αλλά μόνο την απόδοση ανά δέντρο.

Σε ορισμένα είδη, οπώς στη μηλιά και στην αχλαδιά, η καλλιέργειά τους μπορεί να γίνεται με το σύστημα της παλμέτας (απλής, πυκνής, υπέρπυκνης αναλόγως της αποστάσεως των δένδρων μεταξύ τους), δηλαδή της τοποθετήσεως των δένδρων (στηριζομένων σε σύρματα και πασάλους) σε σειρές, που απέχουν μεταξύ τους τουλάχιστον 3 - 3,50 μέτρα.

Σημειώνεται δε ότι η εγκατάσταση της παλμέτας έχει σημαντικό κόστος. Για παράδειγμα σε μια ποικιλία μηλιάς με προβλεπόμενη -βάσει των εδαφοκλιματικών στοιχείων και του δυναμικού της ποικιλίας- στρεμματική απόδοση 5.000 κιλών, όταν η πυκνότητα φυτεύσεως είναι 7 χ 7 μ. (20 δέντρα/στρέμμα), η αναμενόμενη απόδοση ανά δέντρο είναι 250 κιλά (5.000 : 20).

Αν η ίδια ως άνω ποικιλία καλλιεργηθεί σε παλμέτα με πυκνότητα 4 χ 3 μ. (80 δέντρα ανά στρέμμα), η αναμενόμενη απόδοση ανά δέντρο είναι 60 κιλά, ενώ αν γίνει πυκνή φύτευση 3 χ 1,5 μ. (222 δέντρα ανά στρέμμα) η αναμενόμενη απόδοση ανά δέντρο είναι 22 κιλά (βλ. εγχειρίδιο εκτιμητικής ΕΛΓΑ). Από τα παραπάνω σαφώς προκύπτει ότι η αξία ενός δέντρου ενός οπωρώνα συναρτάται με την πυκνότητα φυτεύσεως αυτού.

Για κάθε είδος ή ποικιλία δέντρου υπάρχει μια μέγιστη απόδοση ανά στρέμμα, η οποία επιτυγχάνεται όταν εξασφαλίζονται άριστη πυκνότητα φυτεύσεως και ιδανικές συνθήκες καλλιέργειας. Το μέγεθος του δέντρου είναι συνάρτηση του είδους του (ταχείας ή αργής αναπτύξεως), της ηλικίας του, των φροντίδων και περιποιήσεων που του γίνονται, του διαθέσιμου χώρου αναπτύξεώς του και του ανταγωνισμού από τα γειτονικά φυτά και των κλιματολογικών συνθηκών και καταπονήσεων.

Τα δένδρα αναλόγως της αναπτύξεώς τους κατατάσσονται σε δενδρύλλια, μικρά, μεσαία και μεγάλα. Δέντρα που βρίσκονται σε πλήρη παραγωγή χαρακτηρίζονται ως μικρά, μεσαία ή μεγάλα, αναλόγως της πυκνότητας φυτεύσεως ανά στρέμμα. Στις πυκνές - υπέρπυκνες φυτεύσεις τα δέντρα των οπωρώνων έχουν μικρό μέγεθος και χαμηλό σχήμα διαμορφώσεως που επιτρέπει καλύτερο φωτισμό και αερισμό της κόμης του δέντρου και διευκολύνει τις καλλιεργητικές εργασίες.

Για τα δενδρύλλια η προσφορότερη μέθοδος εκτιμήσεως είναι η μέθοδος του συνθέτου κόστους που εφαρμόζεται στην περίπτωση κατά την οποία η δαπάνη κατασκευής ή παραγωγής του περιουσιακού στοιχείου πραγματοποιείται προοδευτικά σε διάστημα ορισμένων ετών μέχρι να αρχίσει να αποδίδει, δηλαδή, στην προκειμένη περίπτωση από την εγκατάσταση της φυτείας μέχρι την ηλικία των 6 ετών για την καρυδιά και των 3 ετών για τα λοιπά οπωροφόρα.

Για τον προσδιορισμό της αξίας των οπωρώνων, που είναι σε πλήρη απόδοση, προσφορότερη μέθοδος εκτιμήσεως είναι αυτή της κεφαλαιοποιήσεως της καθαρής φυτικής προσόδου (αξία φυτείας = ΚΦΠ/επιτόκιο 5%). Ανεξαρτήτως όμως αυτών, η αποζημίωση, που πρέπει να επιδικάζεται κατά την απαλλοτρίωση ακινήτου, στο οποίο υπάρχουν (φυτικά επικείμενα, πρέπει να ανταποκρίνεται στην αγοραία - εμπορική αξία αυτών, κατά την έννοια που προαναφέρθηκε, ήτοι στην επιπλέον αγοραστική αξία που προσδίδουν αυτά στο έδαφος όπου βρίσκονται.

Εξάλλου, σύμφωνα με τους παραδεδεγμένους κανόνες της γεωπονικής (δενδροκομικής) επιστήμης (βλ. Εφ. Δυτ. Μακ. 174/2013 ό.π) για τις καλλιεργούμενες στην περιοχή εκτάσεις οι ανώτατες αποδεκτές πυκνότητες φυτεύσεως και τα αντίστοιχα μεγέθη των δέντρων σε στάδιο πλήρους αναπτύξεως είναι: α) μηλιές: Μηλιά ελεύθερο 40 - 70 δέντρα(μεγάλα)/στρέμμα (80-60 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), μηλιά παλμέτα 72-180 δέντρα(μεσαία)/στρέμμα (55 - 22 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), μηλιά πυκνή-υπέρπυκνη 200-330 δέντρα(μικρά)/στρέμμα (18-10 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη).

Β) αχλαδιές: αχλαδιά ελεύθερο 45-67 δέντρα(μεγάλα)/ στρέμμα (70-40 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), αχλαδιά παλμέτα 85-200 δέντρα(μεσαία)/στρέμμα (35-15 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), αχλαδιά πυκνή 210-360 δέντρα(μικρά)/ στρέμμα (14-8 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη). Γ) ροδακινιές: 30-55 δέντρα (μεγάλα)/στρέμμα (100-65 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), 55-100 δέντρα(μεσαία)/στρέμμα (65 - 35 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), 110-185 δέντρα(μικρά)/ στρέμμα (33-20 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη).

Δ) δαμασκηνιές-κορομηλιές: 28-72 δέντρα(μεγάλα)/στρέμμα (70 - 28 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), 80-170 δέντρα(μεσαία)/ στρέμμα (26-10 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), 130-250 δέντρα(μικρά)/στρέμμα (10-4 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη). Ε) καρυδιές: καρυδιά για καρπούς 10-40 δέντρα(μεγάλα)/στρέμμα (27-10 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), καρυδιά για ξύλο 45-64 δέντρα(μεγάλα)/στρέμμα (6-4 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη).

Μη αποδεκτές θεωρούνται οι πυκνότητες 68-120 δέντρων(μεσαίων)/στρέμμα (3-1,5 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη) και 130-250 δέντρων(μικρών)/ στρέμμα (2-1 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), ενώ πέραν των 250 δέντρων/στρέμμα τα δέντρα είναι άνευ αξίας και δεν παράγουν καρπούς, ούτε ξυλεία. Στ) αμυγδαλιές: 30-50 δέντρα(μεγάλα)/στρέμμα (12-7 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), 50-120 δέντρα(μεσαία)/στρέμμα (6-2,5 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη-μη συνιστώμενη πυκνότητα λόγω μειωμένης παραγωγής ανά στρέμμα), 130-200 δέντρα(μικρά)/στρέμμα (2-0,5 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη-μη συνιστώμενη πυκνότητα λόγω μειωμένης παραγωγής ανά στρέμμα).

Για τις δενδροκαλλιέργειες, λαμβάνοντας υπόψη τα ανώτατα αποδεκτά από την επιστήμη όρια πυκνότητας φυτεύσεως του κάθε είδους δένδρου, σε συνδυασμό μέ το μέγεθος και την εκτίμηση της αξίας, κατά τα ανωτέρω, του κάθε δένδρου, προσδιορίζεται η ανά στρέμμα αξία της κάθε δενδροκαλλιέργειας, αναλόγως του βαθμού αναπτύξεώς της (με δενδρύλλια, μικρά, μεσαία ή μεγάλα δένδρα), με άριστη πυκνότητα φυτεύσεως και ιδανικές συνθήκες καλλιέργειας.

Σε περιπτώσεις υπερβάσεως των αποδεκτών από την επιστήμη ορίων πυκνότητας ή περιπτώσεις πυκνών - υπέρπυκνων καλλιεργειών, που δεν γίνονται με βάση τα επιστημονικά δεδομένα (αποστάσεις φύτευσης, παλμέτα κ.λπ.), όπως προαναφέρθηκε, η παραγωγή (εφόσον είναι δυνατή και υπάρχει) μειώνεται αναλόγως του βαθμού υπερβάσεως του ανώτατου επιτρεπομένου ορίου πυκνότητας της φύτευσης.

Ενόψει αυτού, είναι φανερό ότι στις συναλλαγές δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αντικείμενο ιδιαίτερης εκμεταλλεύσεως και συναλλακτικής σχέσεως το κάθε επιμέρους δένδρο μιας τέτοιας δενδροκαλλιέργειας, έτσι ώστε ο πωλητής και ο αγοραστής ενός τέτοιου αγρού να προσδιορίσουν την αξία με βάση την αξία του κάθε δένδρου του.

Στην περίπτωση αυτή η αξία του αγρού θα προσδιοριστεί ανά στρέμμα, αναλόγως του βαθμού αναπτύξεως των δένδρων, με βάση την αξία της αντίστοιχης άριστης δενδροκαλλιέργειας η οποία όμως (αξία) πρέπει να μειωθεί αναλόγως της υπερβάσεως του ανώτατου επόμενου ορίου πυκνότητας της φυτεύσεως, λαμβάνοντας υπόψη α) τη δαπάνη αφαιρέσεως, των επιπλέον δένδρων ώστε η πυκνότητα φύτευσης να έλθει στα αποδεκτά όρια (σε κάθε περίπτωση) του ελεύθερου συστήματος, διότι πλέον δεν μπορεί να λειτουργήσει το σύστημα της παλμέτας, β) το γεγονός ότι, λόγω της πυκνής φυτεύσεώς τους και ακόμη περισσότερο εφόσον δεν δέχθηκαν τις κατάλληλες φροντίδες από τη φύτευσή τους και εντεύθεν, τα δένδρα αυτά μόνο εν μέρει μπορούν πλέον να αποκτήσουν κάποια παραγωγικότητα, γ) το χρόνο και τα έξοδα που απαιτούνται για να καταστούν τα ταλαιπωρημένα και υποβαθμισμένα (λόγω της ελλείψεως διαθέσιμου χώρου αναπτύξεώς τους και του ανταγωνισμού από τα γειτονικά) δένδρα, που θα απομείνουν, κατά το δυνατόν ανεπτυγμένα και παραγωγικά.

Εξάλλου, στην καλλιέργεια αμπελιού κατεξοχήν η κάθε επιμέρους ρίζα δεν θεωρείται αντικείμενο ιδιαίτερης εκμεταλλεύσεως και συναλλακτικής σχέσεως κατά τις συναλλαγές, καθόσον ως τέτοιο θεωρείται το αμπέλι συνολικά αναλόγως του βαθμού αναπτύξεώς του και της εκτάσεως που καταλαμβάνει, γι' αυτό η τιμή μονάδας του πρέπει να ορισθεί ανά στρέμμα (βλ.

συναφώς για καλλιέργεια αμπελιού ΑΠ 880/2003 ΝΟΜΟΣ). Το ίδιο βέβαια ισχύει για τους φράχτες με θάμνους, που πρέπει να αποζημιώνονται ανά μ.μ. Και ασφαλώς για το χλοοτάπητα, που πρέπει να αποζημιώνεται ανά τ.μ. Από τα προαναφερόμενα αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε ότι στην απαλλοτριούμενη έκταση, που κατά βάση έχει αστικό χαρακτήρα, υφίστανται κυρίως στις αυλές των οικιών μεμονωμένα διάφορα δένδρα, καλλωπιστικά είδη, αναρριχώμενα, δασικά και αυτοφυή δένδρα, κληματαριές και χλοοτάπητας (γκαζόν).

Επίσης, σε περιορισμένη έκταση υπάρχουν ορισμένες δενδροκαλλιέργειες (καρυδιές, αμυγδαλιές, μηλιές, δαμασκηνιές) και αμπελοκαλλιέργεια. Για τα φυτικά συστατικά, που αναφέρονται στον κτηματολογικό πίνακα, η επιτροπή προεκτίμησης του άρθρ. 15 ν. 2882/2001 προσδιόρισε την αξία τους ως ακολούθως:

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΞΙΑ Δενδρυλλίου Αξία Μικρού Αξία Μεσαίου Αξία Μεγάλου €/τεμάχιο €/τεμάχιο €/τεμάχιο €/τεμάχιο Αναρριχώμενα 2,00 4,00 10,00 13,00 Καλλωπιστικοί θάμνοι πλατύφυλλοι 2,00 5,00 12,00 15,60 Καλλωπιστικοί θάμνοι κωνοφόροι 2,00 4,00 10,00 13,00 Καλλωπιστικά δένδρα πλατύφυλλα 2,00 6,00 10,00 13,00 Καλλωπιστικά δένδρα κωνοφόρα αργής ανάπτυξης 2,00 8,00 15,00 19,50 Καλλωπιστικά δένδρα κωνοφόρα ταχείας ανάπτυξης 2,00 5,00 10,00 13,00 Δασικά δένδρα 1,00 5,00 10,00 13,00 Αυτοφυή δένδρα 1,00 4,00 10,00 13,00 Οπωροφόρα γιγαρτόκαρπα 5,00 10,00 28,00 36,40 Οπωροφόρα πυρηνόκαρπα 5,00 10,00 28,00 36,40 Οπωροφόρα ακρόδρυα 4,00 8,00 25,00 32,50 Λοιπά οπωροφόρα 2,00 8,00 25,00 32,50 Κλήματα 2,00 6,00 12,00 15,60 Κληματαριές 2,00 8,00 15,00 19,50 ΑΞΙΑ ΑΝΑ ΣΤΡΕΜΜΑ ΔΕΝΔΡΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ:

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΞΙΑ Δενδρυλλίου (€/στρ) Αξία Μικρού (€/στρ) Αξία Μεσαίου (€/στρ) Αξία Μεγάλου (€/στρ) Καρυδιές 550,00 870,00 2600,00 3300,00 Δαμασκηνιές 780,00 1250,00 2050,00 2600,00 Αμυγδαλιές 780,00 1250,00 2050,00 2600,00 Αμπέλι 700,00 1000,00 1750,00 2150,00 Χλοοτάπητας μ2 2,00 (€/μ2) Α. ΟΠΩΡΟΦΟΡΑ 1. ΓΙΓΑΡΤΟΚΑΡΠΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Μηλιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Αχλαδιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Κυδωνιά 5,00 10,00 28,00 36,40 2.

ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ροδακινιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Βανίλια 5,00 10,00 28,00 36,40 Βερικοκιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Δαμασκηνιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Κορομηλιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Κερασιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Βυσσινιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Καϊσιά 5,00 10,00 28,00 36,40 3. ΑΚΡΟΔΡΥΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αμυγδαλιά 4,00 8,00 25,00 32,50 Καστανιά 4,00 8,00 25,00 32,50 Καρυδιά 4,00 8,00 25,00 32,50 Φιστικιά 4,00 8,00 25,00 32,50 Φουντουκιά 4,00 8,00 25,00 32,50 4.

ΛΟΙΠΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ακτινίδια 2,00 8,00 25,00 32,50 Ελιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Βατόμουρο 2,00 8,00 25,00 32,50 Κουμαριά 2,00 8,00 25,00 32,50 Λωτός 2,00 8,00 25,00 32,50 Ροδιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Μουριά 2,00 8,00 25,00 32,50 Μουσμουλιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Νεραντζιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Κρανιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Συκιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Τζιτζιφιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Φραγκοστάφυλα 2,00 8,00 25,00 32,50 Β.

ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΑ 1. ΔΕΝΔΡΑ ΠΛΑΤΥΦΥΛΛΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ακακία κυανόφυλλη 2,00 6,00 10,00 13,00 Ακακία Κων/πολης Αριά 2,00 6,00 10,00 13,00 Βελανιδιά Βραχυχίτωνας 2,00 6,00 10,00 13,00 Γαζία 2,00 6,00 10,00 13,00 Δρυς 2,00 6,00 10,00 13,00 Ευκάλυπτος 2,00 6,00 10,00 13,00 Ιπποκαστανιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Ιτιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Κουτσουπιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Λεμονιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Λεύκα 2,00 6,00 10,00 13,00 Μανόλια 2,00 6,00 10,00 13,00 Μιμόζα 2,00 6,00 10,00 13,00 Μοσχαϊτιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Οξιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Πασχαλιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Πλάτανος 2,00 6,00 10,00 13,00 Ροβίνια 2,00 6,00 10,00 13,00 Σοφόρα 2,00 6,00 10,00 13,00 Σχίνος 2,00 6,00 10,00 13,00 Σφενδάμι 2,00 6,00 10,00 13,00 Τίλιο 2,00 6,00 10,00 13,00 Τζιτζιφιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Τριανταφυλλιές 2,00 6,00 10,00 13,00 Φιλύρα 2,00 6,00 10,00 13,00 Φλαμουριά 2,00 6,00 10,00 13,00 Φράξος 2,00 6,00 10,00 13,00 Φοίνικας 2,00 6,00 10,00 13,00 Χαρουπιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Ψευδοακακία 2,00 6,00 10,00 13,00 2.

ΔΕΝΔΡΑ ΚΩΝΟΦΟΡΑ α. Ταχείας ανάπτυξης ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αριζόνα 2,00 5,00 10,00 13,00 Κυπαρίσσια Αριζόνας 2,00 5,00 10,00 13,00 Λέιλαντ 2,00 5,00 10,00 13,00 β. Αργής ανάπτυξης ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αροκάρια 2,00 8,00 15,00 19,50 Έλατο 2,00 8,00 15,00 19,50 Κέδρος 2,00 8,00 15,00 19,50 Κουκουναριά 2,00 8,00 15,00 19,50 Πεύκο 2,00 8,00 15,00 19,50 3. ΘΑΜΝΟΙ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αζαλέα 2,00 5,00 12,00 15,60 Δάφνη 2,00 5,00 12,00 15,60 Δενδρολίβανο 2,00 5,00 12,00 15,60 Ευώνυμο 2,00 5,00 12,00 15,60 Ιβίσκος 2,00 5,00 12,00 15,60 Πουρνάρι 2,00 5,00 12,00 15,60 Καλλιστήμονας 2,00 5,00 12,00 15,60 Κουμαριά 2,00 5,00 12,00 15,60 Λεβάντα 2,00 5,00 12,00 15,60 Λιγούστρο 2,00 5,00 12,00 15,60 Μαόνια 2,00 5,00 12,00 15,60 Μπαμπού 2,00 5,00 12,00 15,60 Πυξάρι 2,00 5,00 12,00 15,60 Μυρτιά 2,00 5,00 12,00 15,60 Πικροδάφνη 2,00 5,00 12,00 15,60 Πυράκανθος 2,00 5,00 12,00 15,60 Σχίνος 2,00 5,00 12,00 15,60 Σπάρτο 2,00 5,00 12,00 15,60 Ροδόδενδρο 2,00 5,00 12,00 15,60 Φωτίνια 2,00 5,00 12,00 15,60 Πασχαλιά 2,00 5,00 12,00 15,60 Σπειραία 2,00 5,00 12,00 15,60 Τσιτόνια 2,00 5,00 12,00 15,60 Φορσύθια 2,00 5,00 12,00 15,60 4.

ΘΑΜΝΟΙ ΚΩΝΟΦΟΡΟΙ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Γιουνίπερους 2,00 4,00 10,00 13,00 Πεύκο νάνο 2,00 4,00 10,00 13,00 Πισέα 2,00 4,00 10,00 13,00 Τάξος 2,00 4,00 10,00 13,00 Τούγια 2,00 4,00 10,00 13,00 Χαμακυπάρισσος 2,00 4,00 10,00 13,00 Γ. ΑΝΑΡΡΙΧΩΜΕΝΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αγιόκλημα 2,00 4,00 10,00 13,00 Βιγόνια 2,00 4,00 10,00 13,00 Βοκαμβίλια 2,00 4,00 10,00 13,00 Γιασεμί 2,00 4,00 10,00 13,00 Γλυτσίνια 2,00 4,00 10,00 13,00 Κισσός 2,00 4,00 10,00 13,00 Κληματίδα 2,00 4,00 10,00 13,00 Ορτανσία 2,00 4,00 10,00 13,00 Πασσιφλόρα 2,00 4,00 10,00 13,00 Δ.

ΔΑΣΙΚΑ ΔΕΝΔΡΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Καβάκια 1,00 5,00 10,00 13,00 Φτελιά 1,00 5,00 10,00 13,00 Ε. ΑΥΤΟΦΥΗ ΔΕΝΔΡΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Γκορτσιά 1,00 4,00 10,00 13,00 Καραγάτσια 1,00 4,00 10,00 13,00 ΣΤ. ΚΛΗΜΑΤΑ 2,00 6,00 12,00 15,60 ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ζ. ΚΛΗΜΑΤΑΡΙΕΣ 2,00 8,00 15,00 19,50 ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Η. ΑΜΠΕΛΙ (€/στρ) 700,00 1000,00 1750,00 2150,00 Θ.

ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΑΣ (ΓΚΑΖΟΝ) 2,00 (€/μ2) Με την υπ' αριθμ. 148/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης η προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης των ανωτέρω φυτικών επικειμένων, καθώς επίσης και ορισμένων, για τα οποία ενώ περιλαμβάνονται στον κτηματολογικό πίνακα, δεν προτείνονται τιμές μονάδας αποζημίωσης από της ΔΕΗ Α.Ε., καθορίστηκε ως ακολούθως:

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Αξία Μεσαίου €/τεμάχιο Αξία Μεγάλου €/τεμάχιο Αναρριχώμενα 15 30 Καλλωπιστικοί θάμνοι πλατύφυλλοι 15 30 Καλλωπιστικοί θάμνοι κωνοφόροι 45 60 Καλλωπιστικά δένδρα πλατύφυλλα 50 65 Καλλωπιστικά δένδρα κωνοφόρα αργής ανάπτυξης 50 90 Καλλωπιστικά δένδρα κωνοφόρα ταχείας ανάπτυξης 50 90 Δασικά δένδρα 25 35 Αυτοφυή δένδρα 45 90 Οπωροφόρα γιγαρτόκαρπα 50 60 Οπωροφόρα πυρηνόκαρπα 50 60 Οπωροφόρα ακρόδρυα 50 60 Λοιπά οπωροφόρα 50 60 Κλήματα 30 50 Κληματαριές 40 60 ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Χλοοτάπητας 8,00(€/Τ.Μ.) Α.

ΟΠΩΡΟΦΟΡΑ 1. ΓΙΓΑΡΤΟΚΑΡΠΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Μηλιά 50 60 Αχλαδιά 50 60 Κυδωνιά 30 50 2. ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ροδακινιά 60 110 Βανίλια 60 110 Βερικοκιά 60 110 Δαμασκηνιά 60 110 Κορομηλιά 40 60 Κερασιά 60 110 Βυσσινιά 60 110 Καϊσιά 60 110 3. ΑΚΡΟΔΡΥΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αμυγδαλιά 60 90 Καστανιά 200 400 Καρυδιά 300 500 Φιστικιά 40 70 Φουντουκιά 40 70 4. ΛΟΙΠΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ακτινίδια 30 55 Ελιά 70 130 Βατόμουρο 25 40 Κουμαριά 30 55 Λωτός 40 70 Ροδιά 40 70 Μουριά 40 65 Μουσμουλιά 30 55 Νεραντζιά 30 55 Κρανιά 30 55 Συκιά 35 60 Τζιτζιφιά 30 50 Φραγκοστάφυλα 30 50 Β.

ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΑ 1. ΔΕΝΔΡΑ ΠΛΑΤΥΦΥΛΛΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ακακία κυανόφυλλη 60 70 Ακακία Κων/πολης Αριά 60 70 Βελανιδιά Βραχυχίτωνας 90 130 Γαζία 10 25 Δρυς 100 200 Ευκάλυπτος 100 200 Ιπποκαστανιά 100 200 Ιτιά 80 150 Κουτσουπιά 80 150 Λεμονιά 90 180 Λεύκα 80 110 Μανόλια 90 110 Μιμόζα 90 110 Μοσχαϊτιά 80 120 Οξιά 90 120 Πασχαλιά 20 40 Πλάτανος 110 200 Ροβίνια 90 130 Σοφόρα 90 130 Σχίνος 15 25 Σφενδάμι 90 110 Τίλιο 80 110 Τζιτζιφιά 30 50 Τριανταφυλλιές 20 40 Φιλύρα 80 120 Φλαμουριά 80 120 Φράξος 15 40 Φοίνικας 90 180 Χαρουπιά 30 80 Ψευδοακακία 60 70 Γ.

ΔΕΝΔΡΑ ΚΩΝΟΦΟΡΑ α. Ταχείας ανάπτυξης ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αριζόνα 70 120 Κυπαρίσσια 70 120 Κυπαρίσσια Αριζόνας 70 120 Λέιλαντ 70 120 β. Αργής ανάπτυξης ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αροκάρια 70 120 Έλατο 70 120 Κέδρος 70 120 Κουκουναριά 70 120 Πεύκο 70 120 Δ. ΘΑΜΝΟΙ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αζαλέα 15 25 Δάφνη 15 25 Δενδρολίβανο 15 25 Ευώνυμο 15 25 Ιβίσκος 25 45 Πουρνάρι 15 25 Καλλιστήμονας 15 25 Κουμαριά 15 25 Λεβάντα 15 25 Λιγούστρο 10 20 Μαόνια 15 25 Μπαμπού 15 25 Πυξάρι 15 25 Μυρτιά 15 25 Πικροδάφνη 15 25 Πυράκανθος 15 25 Σχίνος 15 25 Σπάρτο 15 25 Ροδόδενδρο 15 25 Φωτίνια 15 25 Πασχαλιά 15 25 Σπειραία 15 25 Τσιντόνια 15 25 Φορσύθια 15 25 Ε.

ΘΑΜΝΟΙ ΚΩΝΟΦΟΡΟΙ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Γιουνίπερους 70 100 Πεύκο 70 100 Νάνο 70 100 Πισέα 70 100 Τάξος 70 100 Τούγια 70 100 Χαμακυπάρισσος 70 100 Ζ. ΑΝΑΡΡΙΧΩΜΕΝΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αγιόκλημα 20 30 Βιγόνια 20 30 Βοκαμβίλια 20 30 Γιασεμί 20 30 Γλυτσίνια 20 30 Κισσός 20 30 Κληματίδα 20 30 Ορτανσία 20 30 Πασσιφλόρα 20 30 Η. ΔΑΣΙΚΑ ΔΕΝΔΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Καβάκια 40 60 Φτελιά 20 30 Θ.

ΑΥΤΟΦΥΗ ΔΕΝΔΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Γκορτσιά 55 110 Καραγάτσια 55 110 ΣΤ. ΚΛΗΜΑΤΑ 30 50 ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ζ. ΚΛΗΜΑΤΑΡΙΕΣ 40 60 Λεμονοκυπάρισσα 110 230 Γκόλντεν Κρεστ 110 230 Γιούκα 50 70 Κέντια 50 70 Λεβάντα Φράχτης 7 10 Τριανταφυλλιές αναρριχώμενες 30 60 Σύμφωνα με τη ΔΕΗ ΑΕ η αξία των φυτικών επικειμένων ανέρχεται σε εκείνη, που κατά τα προαναφερθέντα, καθορίστηκε με τη έκθεση προεκτιμήσεως.

Κατέθεσε σχετικά ο μάρτυράς της Ιωάννης Παπαδόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας, ο οποίος, αναφερόμενος στη σχετική τεχνική έκθεση που συνέταξε, προσδιορίζει σε σχετικώς μεγαλύτερα ποσά τις αξίες των μεμονωμένων θάμνων και δένδρων, επιπλέον δε, σε σχέση με τους αναφερόμενους στην έκθεσή του οπωρώνες, στους οποίους η πυκνότητα φύτευσης υπερβαίνει τα επιστημονικώς αποδεκτά όρια, υποστηρίζει ότι η αποζημίωσή τους πρέπει να γίνει ανά στρέμμα σύμφωνα με τις τιμές που προτείνει.

Το ίδιο υποστηρίζει ότι πρέπει να γίνει και με τα απαλλοτριούμενα αμπέλια. Αντίθετα, οι αντίδικοι της ΔΕΗ Α.Ε, στα ακίνητα των οποίων υπάρχουν φυτικά επικείμενα, υποστηρίζουν ότι η αξία αυτών των επικειμένων τους είναι πολύ μεγαλύτερη και εκείνης, που προσδιορίστηκε, κατά τα ανωτέρω, προσωρινά, επιπλέον δε διατείνονται ότι, σε κάθε περίπτωση, η αποζημίωση των ανωτέρω πρέπει να καθοριστεί ανά δένδρο (ρίζα για τα αμπέλια) και όχι ανά στρέμμα.

Τις αξίες αυτές στηρίζουν κυρίως στις προσκομιζόμενες εκθέσεις του γεωπόνου Ανδρέα Κασαράκη. Περαιτέρω, σχετικά με τον τρόπο αποζημίωσης των φυτικών επικείμενων σε ορισμένα απαλλοτριούμενα ακίνητα, για τα οποία προβάλλεται από την πλευρά της ΔΕΗ Α.Ε. ότι πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα, επισημαίνονται τα ακόλουθα: 1) στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 46 ακίνητο σε έκταση 1.112 τ.μ., από τα οποία τα 262 τ.μ. καταλαμβάνονται από κτίσματα, και τα 194,40 τ.μ. από χλοοτάπητα (γκαζόν) υπάρχουν, σύμφωνα με τον κτηματολογικό πίνακα, 10 μεγάλες καρυδιές, 10 μεσαίες, 65 μικρές, 25 δενδρύλλια καρυδιάς, 15 άλλα δένδρα και 6 καλλωπιστικοί θάμνοι. Πρόκειται για πολύ πυκνή φύτευση, που υπερβαίνει τα επιστημονικώς αποδεκτά όρια, γι' αυτό, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, οι άνω καρυδιές πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα με βάση το 60% της αξίας των μεσαίων καρυδιών, 2) στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 243 ακίνητο υπάρχουν σε έκταση 201,50 τ.μ. 26 μικρές καρυδιές. Πρόκειται για οριακά ανεκτή πυκνότητα και τα δένδρα αυτά θα αποζημιωθούν μεμονωμένα ως μικρές καρυδιές, 3) στο υπ' αριθμ. ΚΠ 574 ακίνητο σε έκταση 223 τ.μ. υπάρχουν 86 μεσαίες καρυδιές. Πρόκειται για υπερβολικά πυκνή φύτευση, γι' αυτό οι ως άνω καρυδιές πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα με βάση το 50% της αξίας των μεσαίων καρυδιών, 4) στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 621 ακίνητο εμβαδού 4.703 τ.μ. έχουν καταγραφεί στον κτηματολογικό πίνακα 800 δενδρύλλια μηλιάς, που ήδη έγιναν μικρές μηλιές. Πρόκειται για υπερβολικά πυκνή φύτευση, γι' αυτό οι ως άνω μηλιές πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα με το 50% της αξίας των μικρών μηλιών, 5) στο υπ' αριθμ. ΚΠ 74Β ακίνητο σε έκταση 500 τ.μ.

έχουν καταγραφεί στον κτηματολογικό πίνακα 87 δενδρύλλια μηλιάς, που στο μεταξύ αναπτύχθηκαν σε μικρές μηλιές. Πρόκειται για υπερβολικά πυκνή φύτευση, γι' αυτό οι ως άνω μηλιές πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα με το 50% της αξίας των μικρών μηλιών, 6) στο υπ' αριθμ. ΚΠ ακίνητο έχουν καταγραφεί στον κτηματολογικό πίνακα σε τμήμα 200 τ.μ. 80 δενδρύλλια καρυδιάς, που ήδη έγιναν μικρές καρυδιές.

Πρόκειται για υπερβολικά πυκνή φύτευση, γι' αυτό οι ως άνω καρυδιές πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα με βάση το 50% της αξίας των μικρών καρυδιών, 7) στο υπ' αριθμ. ΚΠ 544 ακίνητο έχουν καταγραφεί στον κτηματολογικό πίνακα σε έκταση 1.631,53 τ.μ. Δενδρύλλια αμυγδαλιάς, που προσδιορίσθηκαν με την υπ' αριθμ, 225/2013 απόφαση αναγνώρισης δικαιούχων του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης σε 1.600, τα οποία ήδη αναπτύχθηκαν σε μικρές αμυγδαλιές.

Πρόκειται για εξαιρετικά πυκνή φύτευση, γι' αυτό οι ως άνω αμυγδαλιές θα αποζημιωθούν ανά στρέμμα με βάση το 30% της αξίας των μικρών αμυγδαλιών, 8) στο υπ' αριθμ. ΚΠ 620 ακίνητο υπάρχουν α) σε τμήμα 600 τ.μ. 125 μεγάλες αμυγδαλιές, β) σε τμήμα 300 τ.μ. 30 μεσαίες καρυδιές και γ) σε τμήμα 300 τ.μ. 18 μεγάλες καρυδιές. Πρόκειται για πυκνή φύτευση, γι' αυτό τα ως άνω δένδρα πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα με βάση το 60% της αξίας της αντίστοιχης κατηγορίας, 9) στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 655β ακίνητο σε έκταση 1.200 τ.μ. καταγράφηκαν στον κτηματολογικό πίνακα 60 δενδρύλλια καρυδιάς, που ήδη αναπτύχθηκαν σε μικρές καρυδιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 71 ακίνητο σε έκταση 812,71 τ.μ. υπάρχουν 20 μεγάλες καρυδιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 72 ακίνητο σε έκταση 700 τ.μ. υπάρχουν 60 μικρές αμυγδαλιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 214 ακίνητο σε έκταση 1013,83 τ.μ.

υπάρχουν 49 μεσαίες αμυγδαλιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 215 ακίνητο σε έκταση 1.416,34 τ.μ. καταγράφηκαν στον κτηματολογικό πίνακα 70 δενδρύλλια καρυδιάς, που ήδη αναπτύχθηκαν σε μικρές καρυδιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 281 ακίνητο σε τμήμα 680 τ.μ. υπάρχουν 53 μεσαίες δαμασκηνιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 294 ακίνητο σε τμήμα 260 τ.μ. υπάρχουν 36 μικρές μηλιές, στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 339 ακίνητο σε τμήμα 1.300 τ.μ. υπάρχουν 91 μικρές μηλιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 522 ακίνητο σε τμήμα 1.350 τ.μ. υπάρχουν 71 μεγάλες μηλιές. Πρόκειται για καλλιέργειες, που έστω και οριακά σε ορισμένες περιπτώσεις βρίσκονται εντός των αποδεκτών ορίων πυκνότητας φύτευσης, γι' αυτό τα ως άνω δένδρα πρέπει να αποζημιωθούν μεμονωμένα, 10) στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 98 ακίνητο καταγράφηκε σε έκταση 282,50 τ.μ. αμπέλι σε δενδρύλλια, που ήδη έχει αναπτυχθεί σε μεσαίο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 99 ακίνητο σε τμήμα 76,36 τ.μ. υπάρχει μεγάλο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 335 ακίνητο σε τμήμα 420 τ.μ. υπάρχει μεγάλο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 505 ακίνητο σε τμήμα 1.230,92 τ.μ. υπάρχει μεγάλο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. 529 ακίνητο σε τμήμα 881,03 τ.μ.

υπάρχει μεγάλο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. 547 ακίνητο σε έκταση 822 τ.μ. καταγράφηκε στον κτηματολογικό πίνακα αμπέλι σε δενδρύλλια, που ήδη αναπτύχθηκε σε μεσαίο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 622 ακίνητο σε τμήμα 86,90 τ.μ. καταγράφηκε στον κτηματολογικό πίνακα αμπέλι σε δενδρύλλια, που ήδη έχει αναπτυχθεί σε μεσαίο αμπέλι, στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 643 ακίνητο σε τμήμα 177,32 τ.μ. υπάρχει μεγάλο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 647 ακίνητο σε τμήμα 55 τ.μ. υπάρχει μεγάλο αμπέλι. Σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, τα ανώτερα αμπέλια πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα αναλόγως της κατηγορίας τους. Επίσης, ανά στρέμμα πρέπει να αποζημιωθούν και όλα τα υπόλοιπα αναφερόμενα στον κτηματολογικό πίνακα ως αμπέλια με τη διαφοροποίηση ότι όσα περιλαμβάνονται στην κατηγορία των δενδρυλλίων και μικρών πρέπει να αποζημιωθούν ως μεσαία και όλα τα μεσαία ως μεγάλα.

Τα υπόλοιπα φυτικά επικείμενα, που απαλλοτριώνονται, πρέπει να αποζημιωθούν ως μεμονωμένα δένδρα και θάμνοι με την εξαίρεση των φραχτών από θάμνους που θα αποζημιωθούν ανά μ.μ., αναλόγως της αναπτύξεώς τους και βεβαίως του χλοοτάπητα, που θα αποζημιωθεί ανά τ.μ.. Εξάλλου, όπως αποδείχθηκε, πέραν των ως άνω περιπτώσεων των αμπελιών, στα είδη που περιλαμβάνονται στην κατηγορία των αναρριχώμενων, στις αναρριχώμενες τριανταφυλλιές, στους καλλωπιστικούς θάμνους φυλλοβόλων και κωνοφόρων, στα κωνοφόρα δένδρα ταχείας ανάπτυξης, στις κληματαριές και στα κλήματα, ήδη όλα τα δενδρύλλια και τα μικρά δένδρα έχουν αναπτυχθεί σε μεσαία και όλα τα μεσαία σε μεγάλα, γι' αυτό πρέπει να αποζημιωθούν ως τέτοια, ενώ όλα τα υπόλοιπα φυτικά επικείμενα πρέπει να αποζημιωθούν σύμφωνα με το χαρακτηρισμό στον κτηματολογικό πίνακα, απορριπτωμένων ως αβασίμων των αντιθέτων ισχυρισμών των αντιδίκων της ΔΕΗ Α.Ε.

Όπως προεκτέθηκε, λόγω της πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης των τελευταίων ετών υπήρξε μεγάλη μείωση της αξίας των ακινήτων ως αποτέλεσμα του εξαιρετικά μειωμένου αγοραστικού ενδιαφέροντος. Όπως είναι φανερό, η μείωση αυτή επηρέασε αναλόγως μειωτικά και την αγοραία αξία των φυτικών συστατικών των ακινήτων.

Το δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη τις επικαλούμενες από τους διαδίκους αξίες και εκτιμώντας όλα τα αποδεικτικά μέσα που προαναφέρθηκαν, καθορίζει τις οριστικές τιμές μονάδας αποζημίωσης των φυτικών επικειμένων των απαλλοτριουμένων ακινήτων, με κρίσιμο χρόνο εκείνο της ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου συζητήσεως, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό, που κρίνεται ότι ανταποκρίνονται στην πραγματική αξία τους, έτσι ώστε να παρέχεται στους ιδιοκτήτες τους πλήρης αποζημίωση...".

Τα ανωτέρω ανελέγκτως δεκτά γενόμενα από το Εφετείο, ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, πληρούν το πραγματικό των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 13 παρ. 1 ΚΑΑΑ, αρ. 17 Συντ/τος και άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε ως προς το ενδιαφέρον ζήτημα του καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης των απαλλοτριουμένων ακινήτων (οικοπέδων) με τα επικείμενα σ' αυτά κτίσματα - οικοδομήματα.

Ειδικότερα, το Εφετείο καθόρισε ως πραγματική αξία αυτών την ανταλλακτική ή αγοραία αξία των ακινήτων με τα επικείμενα σ' αυτά οικοδομήματα-κτίσματα, η οποία επιτρέπει στους ιδιοκτήτες τους -αναιρεσείοντες- να τα αντικαταστήσουν με άλλα ισάξια και συνεπώς η αποζημίωση είναι πλήρης. Επίσης, για το ύψος της αποζημίωσης συνυπολόγισε την αξία των συστατικών των οικοδομημάτων - κτισμάτων, που συναρμόστηκαν με αυτά και χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερσή τους και προσαυξάνουν την αγοραία αξία τους.

Η αιτίαση ότι θα έπρεπε η οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης να εξευρεθεί με τη μέθοδο του κατασκευαστικού κόστους με αποτίμηση των οικοδομικών υλικών και των εργασιών κατασκευής προβάλλεται κατ' αρχήν απαράδεκτα, διότι με αυτήν πλήττεται η αναιρετικά ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του Εφετείου (άρθρ. 561 αρ. 1 ΚΠολΔ, ΑΠ 427/2016), άλλως είναι απορριπτέα ως ουσιαστικά αβάσιμη, διότι η διάταξη του άρθρου 13 παρ. 1 ΚΑΑΑ δεν καθιερώνει υποχρεωτικά κριτήρια για το Δικαστήριο για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου, ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται η ανωτέρω διάταξη στην περίπτωση, που το Δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη ή θα λάβει υπόψη άλλα κριτήρια, αλλά παρέχει οδηγίες για το πώς πρέπει να καθορίζεται η πραγματική αξία και επιτρέπει στο Δικαστήριο να λάβει υπόψη του για το σκοπό αυτό (αφού χρησιμοποιεί τη λέξη "ιδίως") κάθε πρόσφορο κατά την ανέλεγκτη κρίση του συγκριτικό στοιχείο (ΑΠ 261/2018, ΑΠ 56/2018, ΑΠ 1175/2015).

Μάλιστα το Δικαστήριο μπορεί να καθορίσει την πραγματική αξία σε ποσό μικρότερο από το οριζόμενο από τον υπόχρεο σε αποζημίωση, χωρίς να δεσμεύεται από τη διαθετική αρχή του άρθρ. 106 ΚΠολΔ, όπως άλλωστε συμβαίνει στην ένδικη υπόθεση, καθόσον η Έκθεση Επιτροπής της ΔΕΗ (Φεβρουάριος 2011 - τεχνική έκθεση) καθόρισε τιμές για τα επικείμενα υψηλότερες εκείνων που καθόρισε η εκτιμητική επιτροπή του άρθρ. 15 ΚΑΑΑ (Ιανουάριος 2012) και των τιμών, που πρότεινε η αιτούσα ΔΕΗ, ενώπιον του Εφετείου το έτος 2013 με την γενεσιουργό κύρια ένδικη αίτησή της με αρ.

κατ. 14/2013. Αντίθετη άποψη που θα προσέδιδε δεσμευτικότητα στην προγενέστερη της αίτησης οριστικής τιμής πρόταση του υποχρέου και εν προκειμένω της ΔΕΗ θα ήταν ασύμβατη με τις διατάξεις, που προεκτέθηκαν, οι οποίες παρέχουν στο Δικαστήριο εκτιμώντας ελεύθερα τις αποδείξεις να καθορίσει την πραγματική αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου (ΑΠ 844/2015).

Περαιτέρω αναφορικά με τις αιτιάσεις του συναφούς 1ου πρόσθετου λόγου το Εφετείο στη σελ. 139 της προσβαλλόμενης απόφασης καθορίζει τις οριστικές τιμές με την κατάταξη των οικιών και λοιπών κτισμάτων σε πέντε κατηγορίες, που, σύμφωνα με τις παραδοχές του, ταυτίζονται με την κατάταξη κατά ομαδοποίηση της έκθεσης της Προεκτιμητικής Επιτροπής του άρθρ. 15 ΚΑΑΑ, αλλά και της εκτιμητικής επιτροπής της ΔΕΗ του Ιανουαρίου 2014.

Σημειώνεται ότι και οι αναιρεσείοντες με τις ένδικες αιτήσεις τους πρότειναν οριστικές τιμές μονάδος αποζημίωσης με κατάταξη σε κατηγορίες ανάλογα με την παλαιότητα και την αξία της οικίας, ενώ ως προς τα φυτικά επικείμενα-δένδρα καθόρισε την αξία τους ανά στρέμμα με βάση τα όρια πυκνότητας φύτευσης (βλ.

σελ. 161-163) κρίνοντας ανέλεγκτα ότι όταν η πυκνότητα φύτευσης ξεπερνά το ανώτατο αποδεκτό κατά την γεωπονική - δενδροκομική επιστήμη όριο, η ανάπτυξη και η παραγωγή των δένδρων μειώνεται αρνητικά ανάλογα με το βαθμό υπέρβασης του ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου πυκνότητας της φύτευσης, το οποίο μάλιστα προσδιορίζει ειδικά ανά είδος δένδρου και προκύπτει με μαθηματικό υπολογισμό.

Επίσης προσδιορίζει σε κιλά την παραγωγή κάθε οπωροφόρου δένδρου σε πλήρη ανάπτυξη (μεγάλου, μεσαίου, μικρού) ανά στρέμμα, με τις αποδεκτές επιστημονικά πυκνότητες φύτευσης (πρβλ. επίσης ΑΠ 56/2018, ΑΠ 261/2018, ΑΠ 558/2014 για παρόμοιο ζήτημα). Εκτός τούτων το Εφετείο δέχεται επίσης ανελέγκτως ότι η αποζημίωση των αμπελιών πρέπει να γίνει ανά στρέμμα και εξαιρεί τους φράχτες και τους θάμνους που δέχεται ότι πρέπει να αποζημιωθούν ανά τρέχον μέτρο, τον χλοοτάπητα ανά τετραγωνικό μέτρο και τα υπόλοιπα δένδρα ως μεμονωμένα ανάλογα με την ανάπτυξή τους (βλ.

σελ. 164, 179 και 233 της προσβαλλόμενης απόφασης).

Συνεπώς, το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ανωτέρω ουσιαστιακές διατάξεις περί πλήρους αποζημίωσης και δεν στέρησε τους αναιρεσείοντες από το δικαίωμα δίκαιης δίκης. Επομένως, ο 1ος αναιρετικός λόγος για ευθεία παραβίαση των διατάξεων του άρθρ. 13 ΚΑΑΑ σε συνδ. 17 Συντ/τος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ και ο 1ος πρόσθετος λόγος για ευθεία παραβίαση των ίδιων ως άνω διατάξεων και επιπλέον του άρθρ. 6 της ΕΣΔΑ πρέπει να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμοι. Από τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339 και 340 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλόμενων από τους διαδίκους πραγματικών γεγονότων που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι για άμεση ή έμμεση απόδειξη, χωρίς να είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση του καθενός απ` αυτά, από δε την αναφορά στην απόφαση μερικών από τα προσκομιζόμενα έγγραφα, γιατί έχουν ιδιαίτερη σημασία, δεν συνάγεται αναγκαστικά ότι δεν εκτιμήθηκαν και τα μη αναφερόμενα (Ολ.ΑΠ 42/2002, ΑΠ 1821/2008, ΑΠ 1072-3/2005).

Περαιτέρω, από τη διάταξη του άρθρου 366 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ προκύπτει ότι πασίδηλο είναι το πραγματικό γεγονός, που είναι πασίγνωστο σε τέτοιο βαθμό στο κοινό, άρα και τους Δικαστές, ώστε να μη γεννιέται εύλογη αμφιβολία ότι είναι αληθινό και δεν διατάσσεται γι` αυτό απόδειξη, αλλά λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως, χωρίς να ιδρύεται ο από τον αριθμό 11 περ.

Β` του άρθρ. 559 του Κ.Πολ.Δ αναιρετικός λόγος. Εξάλλου, ιδρύεται ο αναιρετικός λόγος από τον αριθμό 11 περ. α` του άρθρ. 559 του Κ.Πολ.Δ όταν το Δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει, κατά δε την έννοια του άρθρ. 559 αριθ. 11 περ. β' του Κ.Πολ.Δ ως "αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι δεν επικαλέσθηκαν και δεν προσκόμισαν", για την ίδρυση του αναιρετικού λόγου της λήψης υπόψη τέτοιων μέσων, νοούνται εκείνα τα μέσα, των οποίων δεν έγινε σαφής και ορισμένη επίκληση.

Η επίκληση αυτή μπορεί να γίνει στις ενώπιον του δικαστηρίου της ουσίας προτάσεις, το νόμιμο δε της επίκλησης κρίνεται μόνο από τις προτάσεις του διαδίκου που παραδεκτά επισκοπούνται από το Δικαστήριο του Αρείου Πάγου κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ για τη διακρίβωση της βασιμότητας του αναιρετικού λόγου και όχι από το περιεχόμενο της αναιρεσιβαλλόμενης (ΑΠ 196/2010, πρβλ.

επίσης ΑΠ 1573/2006 Ελ.Δ 2007, σελ. 772). Περαιτέρω είναι πασίδηλο ότι τα έτη 2011 και 2012 μετά την προσφυγή της Ελλάδος στο μηχανισμό στήριξης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης για την αντιμετώπιση της ελληνικής κρίσης χρέους λήφθηκαν μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής της χώρας, που οδήγησαν στη συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητος και την ύφεση της ελληνικής οικονομίας μεταβάλλοντας προς το χειρότερο όλους τους δείκτες της (ΑΠ 251/2017, ΑΠ 274/2016, ΑΠ 423/2016).

Εξάλλου, δεν αποτελεί λήψη υπόψη μη επιτρεπόμενου αποδεικτικού μέσου η επίκληση στην απόφαση εγγράφου, όχι ως αποδεικτικού μέσου, αλλά ως επιχειρήματος για την ενίσχυση πορίσματος στο οποίο κατέληξε από άλλα στοιχεία (ΑΠ15/2014).

Με τον 2ο λόγο της αίτησης αναίρεσης οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 11 περ. α' ΚΠολΔ (κυρίως) και εκ του αρ. 11 περ. β' ΚΠολΔ (επικουρικά), με την αιτίαση ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του ανεπίτρεπτα αποδεικτικά μέσα και ειδικότερα πληροφορίες από τα ΜΜΕ, έρευνες του ΟΑΣΑ και της Τράπεζας της Ελλάδος, προκειμένου να καταλήξει στην κρίση του για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης, άλλως στηρίχθηκε σε αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν στο Δικαστήριο.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης του Εφετείου (βλ. σελ. 136 αυτής), όπως έχουν προεκτεθεί για την αποφυγή άσκοπης επανάληψης, περί της οικονομικής κρίσης της χώρας και στη μέση μείωση των τιμών των ακινήτων στην Ελλάδα κατά ποσοστό 36% την τελευταία πενταετία το Εφετείο έλαβε υπόψη του για τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδος τις έρευνες του ΟΑΣΑ και της Τράπεζας της Ελλάδος, ως πασίγνωσο σε τέτοιο βαθμό γεγονός στον Ελληνικό λαό, άρα και στους Δικαστές, το οποίο έλαβε υπόψη του αυτεπάγγελτα χωρίς απόδειξη.

Άλλωστε ρητά το Εφετείο αναφέρει ότι εκτίμησε τα παραπάνω περί οικονομικής κρίσης την τελευταία πενταετία ως "πασίδηλο" γεγονός. Σε κάθε περίπτωση οι παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης αποτελούν επιχείρημα, που αντλείται από τις αποδείξεις (όπως από την κατάθεση του μάρτυρα απόδειξης της ΔΕΗ) και διατυπώθηκαν κατά την πορεία του δικανικού συλλογισμού προς άντληση επί πλέον επιχειρήματος υπέρ της παραδοχής, ότι η οικονομική κρίση επηρέασε μειωτικά τις τιμές των ακινήτων.

Όλως επικουρικά, ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί, διότι στην παρούσα ειδική διαδικασία του Ν. 2882/ 2001 ισχύει το ανακριτικό σύστημα συλλογής αποδείξεων και αυτεπάγγελτης διάγνωσης της διαφοράς και υποχωρεί η τυπικότητα των κανόνων αυστηρής απόδειξης, που δεν συνάδει με την ανάγκη για ταχεία και ολιγοδάπανη διαδικασία καθορισμού της αποζημίωσης (ΑΠ 805/2017).

Επομένως, δεν ιδρύεται ο αναιρετικός λόγος εκ του άρθρου 559 αρ. 11 περ. α' και β' του ΚΠολΔ και συνακόλουθα ο 2ος λόγος της αίτησης αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Το άρθρο 15 του ν. 2882/2001 "Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (ΚΑΑΑ)", όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 76 του Ν. 4146/2013, ορίζει στις παραγράφους 1, 2, 3 και 6 αυτού ότι "μετά την κήρυξη της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης επιτροπή προβαίνει στην εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου οίκοθεν ή ύστερα από αίτηση κάθε ενδιαφερομένου. Καταρτίζει έκθεση στην οποία περιγράφει λεπτομερώς την κατάσταση του απαλλοτριωμένου και των συστατικών του, τις τυχόν ιδιαίτερες συνθήκες αυτού. Εκτιμά αιτιολογημένα και αναλυτικά την αξία του. Η έκθεση υποβάλλεται στο αρμόδιο δικαστήριο ως στοιχείο της προδικασίας της δίκης για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης και συνεκτιμάται ως συμβουλευτική γνωμοδότηση. Εξάλλου κατά την παρ. 6 του άρθρου 15 του ΚΑΑΑ, ορίζεται ότι "...σε περιπτώσεις απαλλοτριώσεων μεγάλου οικονομικού ενδιαφέροντος ο υπέρ ου η απαλλοτρίωση ή ο υπόχρεος προς αποζημίωση δύναται να ζητήσει τη σύνταξη έκθεσης εκτίμησης των απαλλοτριούμενων από ανεξάρτητο και πιστοποιημένο Εκτιμητή, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας καθορισμού της αποζημίωσης. Η εν λόγω Έκθεση Εκτίμησης μπορεί να αντικαθιστά την Έκθεση προεκτίμησης της Επιτροπής του παρόντος άρθρου ή να χρησιμοποιείται παράλληλα για την απόδειξη της αξίας των απαλλοτριωθέντων...".

Από το συνδυασμό της ανωτέρω διάταξης με εκείνη του άρθρου 13 του ΚΑΑΑ συνάγεται ότι το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την πραγματική αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποιήσεως στην ανωτέρω διάταξη της λέξεως "ιδίως" σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει προσηκόντως. Η δε σχετική για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου κρίση του ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 ΚΠολΔ (ΑΠ 877/2007 και 754/2005). Εν συνεχεία, κατά την έννοια των ίδιων πιο πάνω διατάξεων, η έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής, εφ` όσον συνετάγη, συνεκτιμάται μαζί με τα υπόλοιπα στοιχεία που προαναφέρθηκαν ακόμα και αν είναι κατώτερη της αντικειμενικής αξίας, η οποία κατά τα προαναφερθέντα δεν δεσμεύει υποχρεωτικά τη δικαστική κρίση ως προς την πραγματική αξία του απαλλοτριωθέντος (ΑΠ 101/2015, ΑΠ 130/2010).

Με τον 3ο λόγο της αίτησης αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 11 περ. α' ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του ανεπίτρεπτο αποδεικτικό μέσο και ειδικότερα, την από 10-1-2012 έκθεση της Προεκτιμητικής επιτροπής του άρθρου 15 του ΚΑΑΑ, η οποία δεν έχει αποδεικτική αξία, αλλά συνιστά συμβουλευτική γνωμοδότηση, που δεν δεσμεύει το Δικαστήριο και αποτελεί μόνο στοιχείο της προδικασίας η οποία ταυτίζεται πλήρως με την αίτηση της ΔΕΗ και την οποία αν δεν υιοθετούσε το Δικαστήριο θα κατέληγε σε αυξημένες τιμές των απαλλοτριωμένων ακινήτων. Σύμφωνα όμως, με όσα ανελέγκτως δέχεται το Εφετείο για τον σχηματισμό της δικανικής του κρίσης συνεκτίμησε επιτρεπτά, μαζί με τα υπόλοιπα αποδεικτικά μέσα και την από 10-1-2012 έκθεση της Εκτιμητικής επιτροπής του άρθρ. 15 ΚΑΑΑ, στην οποία δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά. Ο ισχυρισμός εξάλλου ότι το Εφετείο θα κατέληγε σε διαφορετικό πόρισμα πλήττει την εκτίμηση των αποδείξεων και είναι απαράδεκτος. Επομένως δεν ιδρύεται ο αναιρετικός λόγος του άρθρ. 559 αρ. 11 περ. α' ΚΠολΔ και ο τρίτος σχετικός αναιρετικός λόγος πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος, άλλως ως απαράδεκτος.

Περαιτέρω το δικαστήριο της ουσίας, οφείλει, κατά το σχηματισμό της κρίσης του για τους ουσιώδεις πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, να λάβει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, που παραδεκτά προσκόμισαν με επίκληση οι διάδικοι, διαφορετικά υποπίπτει στην πλημμέλεια, που ιδρύει το λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 11 περ.

γ' του άρθρ. 559 ΚΠολΔ. Ειδικότερα, ο λόγος αυτός αναίρεσης ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη του υποστατά και αναλόγως έγκυρα αποδεικτικά μέσα, που παραδεκτά επικαλέσθηκε ο αναιρεσείων και νόμιμα προσκόμισε ο ίδιος ή οποιοσδήποτε από τους λοιπούς διαδίκους προς άμεση ή έμμεση απόδειξη ή ανταπόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή λυσιτελών ισχυρισμών, κατά την ανωτέρω έννοια, δηλαδή νόμιμων ισχυρισμών, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, εφόσον βέβαια προτάθηκαν παραδεκτά στο δικαστήριο της ουσίας (πρωτοβάθμιο ή δευτεροβάθμιο) κατά τις παραπάνω διακρίσεις.

Για την ίδρυση του ως άνω λόγου αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας επικληθέντων και προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων, τα οποία όφειλε αυτό να λάβει υπόψη του. Ωστόσο, στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση κάθε αποδεικτικού μέσου, αρκεί να γίνεται αδίστακτα βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της απόφασης, ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα, που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, έστω και αν στην απόφαση έχει γίνει ιδιαίτερη αναφορά σε ορισμένα μόνο από τα αποδεικτικά μέσα, επειδή θεωρήθηκαν μεγαλύτερης σημασίας κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου.

Για την πληρότητα όμως του ίδιου λόγου αναίρεσης πρέπει στο αναιρετήριο να καθορίζεται το αποδεικτικό μέσο, που δεν λήφθηκε υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας, μολονότι ήταν παραδεκτό και νόμιμο και να εκτίθεται, ότι έγινε επίκληση και παραδεκτή προσαγωγή του στο δικαστήριο της ουσίας προς απόδειξη ή ανταπόδειξη κρίσιμου, κατά τα προεκτεθέντα, ισχυρισμού, ο οποίος πρέπει επίσης να εξειδικεύεται στο αναιρετήριο με παράλληλη αναφορά, ότι υπήρξε παραδεκτή επίκλησή του στο δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ 198/2015, ΑΠ 224/2015, ΑΠ 491/2015, ΑΠ 1479/2014).

Εξάλλου, οι γνωμοδοτήσεις προσώπων με ειδικές γνώσεις (άρθρ. 390 ΚΠολΔ) δεν συνιστούν ιδιαίτερο αποδεικτικό μέσο, αλλά έγγραφο (υπό την έννοια του άρθρ. 339 ΚΠολΔ), με ειδική ρύθμιση από το νόμο, που εκτιμάται ελεύθερα από το Δικαστήριο, χωρίς να απαιτείται να αντιδιαστέλλεται από τα άλλα έγγραφα και να μνημονεύεται ειδικά (ΑΠ Ολ. 848/1981, ΑΠ 200/2018, ΑΠ151/2017).

Ειδικότερα, οι γνωμοδοτήσεις των τεχνικών συμβούλων των διαδίκων και όταν συντάσσονται εγγράφως δεν αποτελούν ιδιαίτερο αποδεικτικό μέσο, αλλά έγγραφο, που χρησιμεύει για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (ΑΠ 987/2007, ΑΠ 779/2005, ΑΠ 209/2001).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον 4ο λόγο της αίτησης αναίρεσης και με την επίκληση της παραβίασης με την προσβαλλόμενη απόφαση της διάταξης του άρθρου 559 αρ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ αποδίδεται η πλημμέλεια ότι το Εφετείο, ως προς το ουσιώδες ζήτημα για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης δεν καθίσταται απόλυτα βέβαιο, ότι έλαβε υπόψη του όλα τα έγγραφα που οι διάδικοι προσκόμισαν και επικαλέστηκαν νόμιμα και ειδικότερα:

Α) την από 23-5-2012 τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού Ν. Α., Β) την από Απριλίου 2014 έκθεση του ανεξάρτητου πιστοποιημένου εκτιμητή Ν. Π., Γ) τις τεχνικές εκθέσεις των πολιτικών μηχανικών Β. Λ., Χ. Ι., Γ. Α. και Τ. Ν., που είχαν προσκομίσει με νόμιμη επίκληση οι αναιρεσείοντες στο Δικαστήριο ουσίας και Δ) τις καταθέσεις των μαρτύρων, που είχαν προτείνει, καθόσον, αν το Εφετείο ελάμβανε υπόψη του τα άνω αποδεικτικά στοιχεία θα κατέληγε σε διαφορετική κρίση και θα καθόριζε ως οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης τα αιτούμενα από τους αναιρεσείοντες ποσά για τα απαλλοτριούμενα ακίνητα και τα επ' αυτών επικείμενα.

Επίσης, με τον συναφή 2ο πρόσθετο λόγο οι αναιρεσείοντες αιτιώνται ότι δεν είναι αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του εκτός από τις παραπάνω γνωμοδοτήσεις και τα αγοραπωλητήρια συμβόλαια με αρ. 13563/2008, 14240/2008 και 21719/2014 που είχαν προσκομίσει με νόμιμη επίκληση ως πρόσφορα συγκριτικά στοιχεία και για τα οποία σημειωτέον γίνεται ειδική αναφορά στον 5ο κύριο αναιρετικό λόγο.

Περαιτέρω από την επιτρεπτή επισκόπηση (άρθρ. 561 αρ. 1 ΚΠολΔ) της προσβαλλόμενης απόφασης, όπως έχει εκτεθεί προηγουμένως, προκύπτει ότι το Εφετείο κατέληξε στην ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του, αφού έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων στο ακροατήριο και όλα ανεξαιρέτως (όπως επισημαίνει στη σελίδα 121) τα έγγραφα, που οι διάδικοι επικαλέσθησαν και προσκόμισαν νόμιμα, στα οποία περιλαμβάνονται και όλες οι τεχνικές εκθέσεις τις οποίες εκτίμησε ελεύθερα κατ' άρθρ. 390 ΚΠολΔ.

Πέραν της γενικής αυτής αναφοράς (στη σελ. 121), το Εφετείο στη σελίδα 130 μνημονεύει ειδικά την κατάθεση του μάρτυρα Ν. Α., αλλά και την τεχνική έκθεση αυτού. Επίσης, στις σελίδες 132, 135 και 157 της προσβαλλόμενης απόφασης το Εφετείο αναφέρει και εκτιμά γενικά τις τεχνικές εκθέσεις των τεχνικών συμβούλων των αναιρεσειόντων και μάλιστα αξιολογεί τη μεθοδολογία, που αυτές ακολουθούν για τον υπολογισμό της αξίας των οικοδομημάτων και των λοιπών κατασκευών.

Και είναι μεν αληθές ότι το Εφετείο δεν μνημονεύει ειδικά τις μαρτυρικές καταθέσεις, ούτε κάθε επί μέρους τεχνική έκθεση πλην της ανωτέρω του Ν. Α., ούτε επίσης αναφέρει αριθμητικά τα ανωτέρω συμβόλαια, τα οποία αξιολογεί και χαρακτηρίζει ως μη πρόσφορα (σελ. 134), πλην όμως, δεν υποχρεούται να μνημονεύει και να αξιολογεί χωριστά κάθε αποδεικτικό στοιχείο, ενώ οι ιδιωτικές γνωμοδοτήσεις των τεχνικών συμβούλων συνιστούν έγγραφα (άρθρ. 339, 390 ΚΠολΔ) και εκτιμώνται ελεύθερα για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, όπως είναι και η έκθεση του Ν.

Π., τεχνικού συμβούλου των αναιρεσειόντων, που δεν συνιστά έκθεση πιστοποιημένου εκτιμητή κατ' άρθρ. 15 παρ. 6 του Ν. 2882/2001, διορισμένου κατόπιν αιτήματος της ΔΕΗ, οπότε θα όφειλε το Εφετείο να αντικρούσει ειδικά την τυχόν απόκλιση που θα προέκυπτε (ΑΠ 148/2018, ΑΠ 1053/2017, ΑΠ 1305/2015). Επισημαίνεται επίσης,(για την παραδεκτή προβολή του αναιρετικού αυτού λόγου κατ' άρθρ. 562 παρ. 2 ΚΠολΔ), ότι όλα τα ανωτέρω έγγραφα, όπως προκύπτει από τις προτάσεις των αναιρεσειόντων, που επιτρεπτά επισκοπούνται, είχαν προσκομιστεί με νόμιμη επίκληση στο Εφετείο.

Πιο συγκεκριμένα, στη σελίδα 4 της από 7-4-2014 προσθήκης - αντίκρουσης και στη σελίδα 36 των από 7-4-2014 προτάσεων αναφέρονται οι τεχνικές εκθέσεις του Ν. Α. και του Ν. Π., ως σχετικό 1 και 2, ενώ στη σελίδα 46 των από 2-4-2014 και στη σελίδα 24 των από 7-4-2014 προτάσεων γίνεται αναφορά στις λοιπές ως άνω τεχνικές εκθέσεις, όπως και στη σελίδα 21 των από 2-4-2014 προτάσεων των αναιρεσειόντων.

Εξάλλου, από τη ρητή βεβαίωση του Εφετείου ότι κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα αφού έλαβε υπόψη του τις μαρτυρικές καταθέσεις και όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, που είχαν επικαλεστεί και προσκομίσει νόμιμα οι διάδικοι και από το περιεχόμενο της απόφασης με ειδική μνεία και αξιολόγηση στα παραπάνω αποδεικτικά μέσα δεν γεννάται καμιά αμφιβολία ή κατ' άλλη έκφραση καθίσταται αδίστακτα βέβαιο ότι το Εφετείο, παρά τη μη ειδική αναφορά και αξιολόγηση των τεχνικών εκθεσεων και των μαρτυρικών καταθέσεων για τις οποίες παραπονούνται οι αναιρεσείοντες έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε και τα παραπάνω αποδεικτικά μαζί με τις λοιπές αποδείξεις για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα.

Επομένως, ο 4ος αναιρετικός λόγος και ο 2ος πρόσθετος λόγος εκ του άρθρ. 559 αρ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ πρέπει να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμοι.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει, ότι ο προβλεπόμενος απ` αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Δεν υπάρχει, όμως, ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (Ολ.ΑΠ 861/1984). Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε.

Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος.

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 του ΚΠολΔ προκύπτει, ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Αρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 56/2018, ΑΠ 53/2018, ΑΠ 453/2018).

Με τον 5ο λόγο της αίτησης αναίρεσης οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του άριθμού 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ για έλλειψη νόμιμης βάσης με την εκ πλαγίου παραβίαση των ουσιαστικών κανόνων δικαίου του άρθρου 13 ΚΑΑΑ, 17 παρ. 2 Συντ/τος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες και ειδικότερα διότι το Εφετείο δέχτηκε Α) με ανεπαρκείς αιτιολογίες ότι τα συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων της περιοχής της ….

που προσκόμισαν οι αναιρεσείοντες, δηλαδή το υπ' αρ. ..63/7-3-2008 και το υπ' αρ. …..40/8-7-2008 συμβόλαιο αγοραπωλησίας του συμ/φου Λ. Σ. και το υπ' αρ. …9/1-4-2014 προσύμφωνο αγοραπωλησίας της συμ/φου ... Σ. Ψ., τα οποία μάλιστα δεν κατονομάζει αριθμητικά το Εφετείο, δεν είναι πρόσφορα, αν και αυτά αφορούν ακίνητα όμορα και ομοειδή με την επίδικη περιοχή της ...

και διότι, ενώ εκλαμβάνει ως κριτήριο την έννοια της αγοραίας αξίας, δεν αιτιολογεί επαρκώς για ποιο λόγο δεν αποδέχεται τις τιμές από τα ανωτέρω συμβόλαια μεταβίβασης. Επίσης Β) ότι το Εφετείο κατέληξε στην κρίση του με αντιφατικές αιτιολογίες διότι, ενώ εκτενέστατα διαλαμβάνει τις τιμές τόσο για τα οικόπεδα, όσο και για τα επικείμενά τους, εντούτοις καταλήγει στην αντιφατική κρίση ότι δεν λαμβάνεται υπόψη η μεθοδολογία της δαπάνης κατασκευής και τέλος ότι έτσι με τις ανωτέρω ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες του το Εφετείο καθιστά ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ερμηνείας των ανωτέρω ουσιαστικών διατάξεων, με συνέπεια να καθορίσει ως οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης υποδεέστερη της πραγματικής.

Ο λόγος αυτός είναι πρωτίστως απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι υπό το πρόσχημα της επίκλησης της αναιρετικής πλημμέλειας του άρθρ. 559 αρ. 19 ΚΠολΔ πλήττεται η ανέλεγκτη για τα πράγματα κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας (άρθρ. 561 αρ. 1 ΚΠολΔ), εφόσον η κρίση για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου δεν ελέγχεται αναιρετικά.

Πέραν τούτου όμως, ο 5ος αναιρετικός λόγος είναι ουσιαστικά αβάσιμος, διότι από την επιτρεπτή επισκόπηση των σελίδων 134 και 135 της προσβαλλόμενης απόφασης, όπως άλλωστε έχουν παρατεθεί αναλυτικά προηγουμένως προκύπτει ότι το Εφετείο για τον καθορισμό της πλήρους αποζημίωσης για την αξία των απαλλοτριουμένων ακινήτων με τα επικείμενα σ' αυτά κτίσματα - οικοδομήματα δεν παραβίασε εκ πλαγίου τις προαναφερόμενες ουσιαστικές διατάξεις κανόνων δικαίου (άρθρ. 13 ΚΑΑΑ, 17 Σ., 1ο Πρόσθετο Πρωτόκολλο ΕΣΔΑ), αλλά διέλαβε στην απόφασή του ως προς το ζήτημα αυτό πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων με συνέπεια η απόφασή του να μη στερείται νόμιμης βάσης.

Ειδικότερα, έλαβε υπόψη του τις μαρτυρικές καταθέσεις, την από 10-1-2012 έκθεση της προεκτιμητικής επιτροπής του άρθρ. 15 ΚΑΑΑ, την από Φεβρουαρίου 2011 έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής της ΔΕΗ και τις συμπληρωματικές αυτής Απριλίου 2012 και Ιανουαρίου 2014, τις τεχνικές εκθέσεις των τεχνικών συμβούλων των αναιρεσειόντων, τις υπ' αριθμ. 70/2002 και 84/2002 αποφάσεις του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, τις οποίες έκρινε εν μέρει πρόσφορες, διότι ο κρίσιμος χρόνος αυτών απέχει σημαντικά του χρόνου της ένδικης υπόθεσης και ανάγεται σε περίοδο πριν από την οικονομική κρίση.

Η μη ειδική παράθεση στην απόφαση των αγοραπωλητηρίων συμβολαίων δεν προσδίδει στην απόφαση έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας ως προς τον καθορισμό της αξιας των απαλλοτριουμένων ακινήτων, διότι αυτά ως κριτήρια αποτελούν απλούς προσδιοριστικούς της διάγνωσης της αξίας παράγοντες, εφόσον η διάταξη του άρθρ. 13 ΚΑΑΑ επιτρέπει στο Δικαστήριο να λάβει υπόψη του (εφόσον χρησιμοποιείται η λέξη "ιδίως") κάθε πρόσφορο κατά την ανέλεγκτη κρίση του συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει κατάλληλα και δεν καθιερώνει αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το Δικαστήριο κριτήρια, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται η ανωτέρω ουσιαστική διάταξη, στην περίπτωση που το Δικαστήριο δεν θα τα λάβει υπόψη ή θα λάβει υπόψη άλλα κριτήρια, εφόσον παρέχει μόνο οδηγίες για το πώς πρέπει να καθορίζεται η πραγματική αξία (ΑΠ 56/2018, ΑΠ 1175/2015).

Επίσης, το Εφετείο με χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες δέχτηκε ότι η πλήρης αποζημίωση πρέπει να ανταποκρίνεται στην αγοραία - εμπορική ανταλλακτική αξία του ακινήτου με τα επικείμενα αυτού και αιτιολογεί πλήρως και χωρίς αντιφάσεις γιατί δεν αποδέχεται τη μεθοδολογία του κατασκευαστικού κόστους.

Συνεπώς ο 5ος λόγος της αίτησης αναίρεσης, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, πρέπει να απορριφθεί και ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Κατά το άρθρο 6 παρ. 1 της από 4.11.1950 ΕυρωπαΪκής Συμβάσεως Ρώμης "για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών", η οποία κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.δ. 53/1974 "παν πρόσωπον έχει δικαίωμα όπως η υπόθεσή του δικασθεί δικαίως, δηλαδή δημόσια και εντός λογικής προθεσμίας υπό ανεξαρτήτου και αμερόληπτου δικαστηρίου νομίμως λειτουργούντος το οποίο θα αποφασίσει είτε επί των αμφισβητήσεων επί δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του αστικής φύσεως, είτε επί του βάσιμου πάσης εναντίον του κατηγορίας ποινικής φύσεως...".

Με το ανωτέρω άρθρο καθ` ο μέρος θεσπίζεται ότι οι υποθέσεις δικάζονται από αμερόληπτα, ανεξάρτητα κα νόμιμα λειτουργούντα δικαστήρια α) δίκαια, β) δημόσια και γ) εντός λογικής προθεσμίας, θεσπίζονται αντίστοιχα ουσιαστικά δικαιώματα των προσώπων στα οποία αφορά η σύμβαση, τα οποία δικαιούνται να αξιώσουν να τύχουν της κατά τα ανωτέρω δικαστικής προστασίας.

Με τη διάταξη αυτή καθορίζεται ποια δικαιώματα δίδονται για την απονομή της δικαιοσύνης. Πρόκειται συνεπώς για διάταξη ουσιαστικού δικαίου και η παραβίασή της εμπίπτει στο λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ. Δεν στοιχειοθετείται όμως παραβίαση της άνω διατάξεως όταν πολιτικό δικαστήριο που πληροί τις προϋποθέσεις της παραπάνω αυξημένης τυπικής ισχύος διατάξεως, ήτοι είναι ανεξάρτητο, αμερόληπτο και λειτουργεί νόμιμα με βάση κανόνες δικαίου και με οργανωμένη διαδικασία για τα ζητήματα της αρμοδιότητας του εφαρμόσει εσφαλμένα σε συγκεκριμένη υπόθεση διάταξη ουσιαστικού δικαίου, αλλά η πλημμέλεια αυτής της αποφάσεως ελέγχεται με τα προβλεπόμενα από τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας ένδικα μέσα (Ολ.ΑΠ 2/2008, ΑΠ 1448/2011, πρβλ.

ΑΠ1304/2017). Τέλος, πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι στις υποθέσεις των αναγκαστικών απαλλοτριώσεων γίνεται αναφορά σε δύο διατάξεις, το άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου αυτής. Η επίκληση του άρθρου 6 παρ. 1 αναφέρεται στην εξασφάλιση της "δίκαιης δίκης" στην έννοια της οποίας ενδεικτικά περιλαμβάνεται η "δίκαιη διαδικασία", η "ισότητα των όπλων", η παροχή δικαστικής προστασίας σε "εύλογο χρόνο".

Με τον 6ο αναιρετικό λόγο, όπως ορθά εκτιμάται, αποδίδεται η πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε, εκτός από τις διατάξεις των ουσιαστικών κανόνων δικαίου των άρθρ. 13 ΚΑΑΑ, 17 Συν/τος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ (όπως έχει εκτεθεί αναλυτικά στον 1ο αναιρετικό λόγο) επί πλέον και τη διάταξη του άρθρου 6 της ΕΣΔΑ με την οποία κατοχυρώνεται το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, διότι το Εφετείο πέραν του ότι δεν επιδίκασε πλήρη αποζημίωση για τα απαλλοτριούμενα ακίνητα και τα συστατικά και παραρτήματα αυτών δεν αξιολόγησε το αποδεικτικό υλικό σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρ. 6 της ΕΣΔΑ, καθόσον δεν έλαβε υπόψη του νόμιμα προσαχθέντα αποδεικτικά μέσα και περιέχει αντιφατικές και ανεπαρκείς αιτιολογίες με συνέπεια να καθορίσει σημαντικά υποδεέστερη οριστική τιμή από την πραγματική αξία των απαλλοτριουμένων ακινήτων.

Περαιτέρω, σύμφωνα με όσα έχουν εκτεθεί προηγουμένως η παράθεση των κρίσιμων παραδοχών του Δικαστηρίου ουσίας κατά την ανέλεγκτη κρίση του, όπως έχουν αυτολεξεί εκτεθεί σε άλλο αναιρετικό λόγο, είναι απολύτως σύμφωνη με το άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ και το άρθρο 1ο του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου αυτής, που κατά το άρθρ. 28 παρ. 1 Συντ/τος έχουν αυξημένη ισχύ έναντι των κοινών νόμων, όπως βεβαίως είναι σύμφωνες και με το άρθρ. 13 του ΚΑΑΑ και 17 Συν/τος. Και τούτο διότι το Εφετείο δεν στέρησε στους αναιρεσείοντες τη δυνατότητα να εκθέσουν τα παράπονά τους και το δικαίωμα πρόσβασης σε δίκαιη και ασφαλή κρίση και καθόρισε κατά τα προεκτεθέντα πλήρη αποζημίωση σύμφωνα με την εμπορική ανταλλακτική αξία των ακινήτων και των επικειμένων αυτών.

Συνεπώς ο 6ος αναιρετικός λόγος εκ του άρθρ. 559 αρ. 1 ΚΠολΔ (ευθεία παραβίαση πέραν των ως άνω ουσιαστικών διατάξεων και της διάταξης του άρθρ. 6 της ΕΣΔΑ) πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Με τον 3ο πρόσθετο αναιρετικό λόγο και κατά το πρώτο σκέλος αυτού οι αναιρεσείοντες αποδίδουν την πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ με την αιτίαση ότι το Εφετείο με ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες α) δεν προσδιορίζει εάν είναι εφικτή η αντικατάσταση των απαλλοτριουμένων με άλλα ισάξια στην ίδια ή σε παρεμφερή περιοχή, β) ενώ δέχεται ότι τα απαλλοτριούμενα κτίσματα και δένδρα πρέπει να αποζημιωθούν αυτοτελώς εντούτοις αντιφατικά καθορίζει τιμές ανά κατηγορία και ανά στρέμμα αντίστοιχα, γ) δεν προσδιορίζει την πυκνότητα φύτευσης των δένδρων και δ) δεν αιτιολογεί τη διαφοροποίηση στα ποσά μεταφοράς της οικοσκευής και της μετεγκατάστασης των επιχειρήσεων.

Ο λόγος αυτός είναι πρωτίστως αόριστος διότι, ως προς τις υπό στοιχείο β, γ, δ αιτιάσεις δεν προσδιορίζει σε ποια συγκεκριμένα ακίνητα αναφέρονται οι ανωτέρω αιτιάσεις. Εκτός τούτου όμως είναι και απαράδεκτος, στο σύνολό του, διότι υπό την επίκληση της έλλειψης νόμιμης βάσης πλήττεται η ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του Εφετείου (άρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Ανεξάρτητα όμως από τα παραπάνω ο λόγος αυτός είναι και ουσιαστικά αβάσιμος, διότι σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλόμενης, όπως αναλυτικά έχουν εκτεθεί στον 1ο κύριο αναιρετικό λόγο, το Εφετείο δέχεται ότι οι οριστικές τιμές που καθόρισε επιτρέπουν στους αναιρεσείοντες να αντικαταστήσουν τα απαλλοτριούμενα με άλλα ισάξια (σελ. 136 για τα οικοδομήματα-κτίσματα και σελ. 180 για τα φυτικά επικείμενα), αιτιολογεί πλήρως την κατηγοριοποίηση των οικοδομημάτων (σελ. 139) και την αποζημίωση των δένδρων ανά στρέμμα, ανάλογα με το ανώτατο αποδεκτό όριο πυκνότητα φύτευσης (σελ. 161 επ.) και επίσης πλήρως αιτιολογεί ότι όταν τα δένδρα υπερβούν τα ανώτατα όρια φύτευσης δεν μπορεί να θεωρηθούν αντικείμενα ιδιαίτερης εκμετάλλευσης, ώστε να αποζημιωθεί ξεχωριστά κάθε δένδρο, αλλά ότι η αξία του αγρού προσδιορίζεται ανά στρέμμα, αναλόγως με τον βαθμό ανάπτυξης κάθε δένδρου και προσδιόρισε τον αριθμό των δένδρων κατά είδος, ανά στρέμμα και την απόδοση αυτών ανά δένδρο σε παραγωγή σε πλήρη ανάπτυξη (σελ. 162) έτσι ώστε να προκύπτει με απλή μαθηματική πράξη η παραγωγή κάθε δένδρου ανάλογα με το μέγεθος της ανάπτυξης αυτού (ΑΠ 56/2018).

Επίσης, με πληρότητα καθορίζει την ανώτατη αποδεκτή πυκνότητα φύτευσης και τα αντίστοιχα μεγέθη των δένδρων σε στάδιο πλήρους ανάπτυξης και μάλιστα ανά είδος δένδρου (σελ. 162), όπως και τον αριθμό των δένδρων ανά στρέμμα που προκύπτει με μαθηματικό υπολογισμό και αφού συνεκτίμησε όλα τα προσκομιζόμενα νομίμως αποδεικτικά μέσα καθόρισε κατ' ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση, τις οριστικές τιμές των φυτικών επικειμένων σε τιμές υψηλότερες εκείνων της προεκτιμητικής επιτροπής του άρθρ. 15 ΚΑΑΑ και της αίτησης της ΔΕΗ.

Τέλος, με πληρότητα, (σελ. 180-181) αιτιολογεί τις διαφορετικές τιμές για την μετεγκατάσταση ανά είδος επΑριθμός 320/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σοφία Ντάντου, Μαρία Τζανακάκη, Αντώνιο Τσαλαπόρτα και Ελένη Φραγκάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Α. Ν. του Π., 2) Α. Α. χας Π., το γένος Γ. Χ., κατοίκων ..., 3) Α. Λ. του Σ., κατοίκου ... - αντίκλητος, Α. Λ. του Σ., κάτοικος ..., 4α) Α. Σ. του Χ., κατοίκου ... - αντίκλητος, Α. Λ. του Σ., κάτοικος ..., 4β) Α. Σ. του Χ., κατοίκου ... - αντίκλητος, Α. Λ. του Σ., κάτοικος ..., 4γ) Α. Λ. του Χ., κατοίκου ... - αντίκλητος, Α. Λ. του Σ., κάτοικος ..., 5α) Δ.

Φ. συζ. Α., το γένος Ε. Σ., κατοίκου ..., 5β) Π. Π., το γένος Ε. Σ., κατοίκου ..., 6) Ε. Α. του Ι., κατοίκου ..., 7) Ε. Ι. του Α., κατοίκου ..., 8) Σ. Σ. του Γ., κατοίκου ... - αντίκλητος, Κ. Τ., κάτοικος ..., 9) Σ. Θ. του Ι., κατοίκου ... 10) Ά. συζ. Ε. Δ., το γένος Χ. Π., για τον εαυτό της ατομικά, αλλά και ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του Ε. Δ. του Α., 11) Ε.

Α. του Δ., ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του Ε. Δ. του Α., 12) Ε. Χ. του Δ., ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του Ε. Δ. του Α., 13) Ε. Θ. του Δ., ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του Ε. Δ. του Α., 14) Ε. Β. του Δ., ως εξ αδιαθέτου κληρονόμου του Ε. Δ. του Α., 15) Κ. Χ. του Α., 16) Λ. Χ. του Θ., 17) Ν. Α. του Γ., 18) Β. Π. του Γ., 19) Α. Α. του Χ., 19α) Α. Β. του Α., 19β) Α.

Δ. του Α., 19γ) Α. Ε. του Α., ως εξ αδιαθέτου κληρονόμων του Α. Α., 20) Α. Α. συζ. Α., 21) Κ. Χ. του Κ., κατοίκων ..., 22) Α. Χ. του Θ., 23) Α. Ε. του Θ., κατοίκων ..., 24)Κ. Σ. του Δ., κατοίκου ..., 25) Κ. Α. του Δ., 26) Ο. Κ. του Δ., 27) Ι. Κ. του Σ., κατοίκων ..., 28α) Β. Ε. χας Χ., το γένος Α. Σ., 28β) Β. Ε. του Χ., 28γ) Β. Ε. του Χ., 28δ) Β. Κ. του Χ. και 28ε) Π. Ε. του Ν., κατοίκων ..., ως νομίμων εξ αδιαθέτου κληρονόμων του Β.

Χ. του Ε., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αλέξανδρο Κανδαράκη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού ΑΕ" (ΔΕΗ ΑΕ), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Ιωάννη Ναούμη και Στυλιανό Σταματόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-3-2013 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης της ήδη αναιρεσίβλητης (μετά την έκδοση της 148/2012 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Δυτικής Μακεδονίας και συνεκδικάστηκε με είκοσι δύο (22) αυτοτελείς αιτήσεις προσώπων, μεταξύ των οποίων και των ήδη αναιρεσειόντων, καθώς και με τις ανταιτήσεις και παρεμβάσεις των εκεί διαδίκων.

Εκδόθηκε η 110/2014 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 30-11-2015 αίτησή τους και τους από 30-1-2017 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Μαρία Τζανακάκη διάβασε την από 23-2-2017 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη όλων των λόγων (κύριων και πρόσθετων) της με αρ. κατ. 31/2015 αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 110/2014 οριστικής απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

H κρινόμενη από 30-11-2015 (αρ. κατ. 31/2015) αίτηση αναίρεσης και οι από 30-1-2017 (αρ. κατ. 15/2017) πρόσθετοι λόγοι αυτής κατά της υπ' αριθμ. 110/2014 οριστικής απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, που εκδόθηκε με την ειδική διαδικασία του Ν. 2882/2001 -Κώδικας Αναγκαστικών απαλλοτριώσεων Ακινήτων- έχουν ασκηθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα (άρθρο 22 του Ν. 2882/2001 σε συνδυασμό με τα άρθρα 577 παρ. 1 και 569 παρ. 1 και 2 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθούν ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των κατ' ιδίαν λόγων αυτών (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Από την επιτρεπτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης και των λοιπών διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρο 561 αρ. 2 ΚΠολΔ), αναφορικά με το διαδικαστικό ιστορικό της υπόθεσης, πρέπει να λεχθούν τα ακόλουθα: Με την υπ' αρ. Δ9/Δ/Φ3/20643/3785/7-9-2011 απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος - Ενέργειας και Κτηματικής Αλλαγής (ΦΕΚ 234/14-9-2011) κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση για λόγους δημόσιας ωφέλειας υπέρ και με δαπάνες της αναιρεσίβλητης ΔΕΗ, έκτασης 415.000 Μ2 του προς μετεγκατάσταση οικισμού ...

του Δήμου ..., για τις ανάγκες εκμετάλλευσης του υποκείμενου λιγνιτικού κοιτάσματος του ορυχείου ... της ΔΕΗ. Μεταξύ των απαλλοτριουμένων ακινήτων περιλαμβάνονται και τα ακίνητα των ήδη αναιρεσειόντων. Οι ήδη αναιρεσείοντες 1ος έως 9ος, υπό στοιχείο B αιτούντες σύμφωνα με την αρίθμηση της προσβαλλόμενης απόφασης (βλ.

σελ. 67 αυτής) άσκησαν την από 16-4-2013 (αρ. κατ. 16/16-4-2013) αίτηση, οι αναιρεσείοντες 10η έως 21ος υπό στοιχείο ΣΤ αιτούντες (βλ. σελ.73 προσβαλλόμενης) άσκησαν την από 3-4-2013 (αρ. κατ. 21/17-4-2013) αίτηση και οι 22ος έως 27ος αναιρεσείοντες, υπό στοιχείο ΚΒ αιτούντες (βλ. σελ. 89 της προσβαλλόμενης απόφασης) άσκησαν την από 15-4-2013 (αρ.

κατ. 40/19-4-2013) αίτησή τους, με τις οποίες ισχυρίστηκαν ότι είναι ιδιοκτήτες των απαλλοτριουμένων ακινήτων και ζητούσαν μεταξύ άλλων αιτημάτων, που δεν αφορούν την παρούσα αναιρετική δίκη (π.χ. πρόσθετη αποζημίωση μετεγκατάστασης επιχειρήσεων και οικοσκευής κλπ), να καθοριστεί οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης των απαλλοτριουμένων ακινήτων και ειδικότερα, οριστική τιμή μονάδος για την αξία του εδάφους, μετά των επ' αυτού οικοδομημάτων (συστατικών και παραρτημάτων αυτών), να κατανεμηθούν οι οικίες σε τέσσερις (4) κατηγορίες, ανάλογα με την αξία τους, με βάση το κόστος κατασκευής, που οι αιτούντες πρότειναν, να καθοριστεί επίσης οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για τα φυτικά επικείμενα των ακινήτων τους, να διορθωθεί και να συμπληρωθεί ο κτηματολογικός πίνακας για τα παραλειφθέντα συστατικά και παραρτήματα.

Οι ανωτέρω υπό στοιχείο Β, ΣΤ και ΚΒ αιτήσεις των αναιρεσειόντων συνεκδικάστηκαν με την κύρια και γενεσιουργό από 15-3-2013 (αρ. κατ. 14/2013) αίτηση της ήδη αναιρεσίβλητης ΔΕΗ, η οποία απευθυνόταν και κατά του 24ου καθού η αίτηση, Χ. Β. του Ευαγγέλου, δικαιοπαρόχου των με αρ. 28α έως ε αναιρεσειόντων, αλλά και με αιτήσεις, ανταιτήσεις και παρεμβάσεις άλλων φυσικών και νομικών προσώπων, που δεν είναι διάδικοι στην παρούσα δίκη.

Ειδικότερα, η αναιρεσίβλητη ΔΕΗ με την αίτησή της ισχυρίστηκε ότι η προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης που είχε καθοριστεί με την υπ' αριθμ. 148/2012 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης ήταν υπερβολική και ζητούσε να καθοριστεί οριστική τιμή μονάδος μικρότερη για τα ακίνητα με τα επικείμενα αυτών οικόπεδα, οικίες, κτίσματα και φυτικά επικείμενα.

Επίσης η αιτούσα ΔΕΗ ισχυρίστηκε ότι οι προτεινόμενες από αυτήν τιμές μονάδος αποζημίωσης ταυτίζονται με εκείνες, που είχε καθορίσει η Εκτιμητική Επιτροπή του άρθρου 15 του Ν. 2882/2001 και είχε στηριχθεί στα συγκριτικά στοιχεία ομόρων περιοχών και στη μεθοδολογία που είχε εφαρμοστεί σε προηγούμενες απαλλοτριώσεις ομόρων περιοχών, λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία του αντικειμενικού συστήματος προσδιορισμού της αξίας των ακινήτων της ΔΟΥ ..., που ήταν ανώτερη της εμπορικής τους αξίας, με συνεκτίμηση των υλικών κατασκευής, του όγκου και της ποιότητας της κατασκευής των απαλλοτριουμένων, με την επισήμανση να μην επιβαρυνθεί ο Ελληνικός λαός για την πληρωμή υπερβολικών αποζημιώσεων, εξαιτίας του αυθαίρετου οικοδομικού και φυτευτικού οργασμού από τους κατοίκους της περιοχής με σκοπό την είσπραξη μεγαλύτερων αποζημιώσεων.

Επί των συνεκδικαζομένων ως άνω αιτήσεων εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία, κατά το ενδιαφέρον την παρούσα δίκη ζήτημα, δέχθηκε κατά συνοπτική παράθεση των παραδοχών της, (λόγω του εκτεταμένου και πολυσέλιδου περιεχομένου της), μετά από εκτενή νομική ανάπτυξη των ουσιαστικών κανόνων δικαίου που εφάρμοσε, ότι κριτήριο της αξίας των οικοδομημάτων, ως συστατικών του εδάφους, είναι η εμπορική - αγοραία αξία αυτών και όχι αυτοτελώς το κόστος κατασκευής τους, ότι τα συστατικά του οικοδομήματος (π.χ.

τζάκια, εσωτερικές κλίμακες, πλακίδια, επιχρίσματα τοίχων, κουφώματα, τζαμαρίες κλπ), τα οποία έχουν συναρμοστεί στο οικοδόμημα, επαυξάνουν την αξία αυτού, ως επικείμενο του οικοπέδου και ότι δεν αποζημιώνονται αυτοτελώς (ως συστατικά του συστατικού - οικοδομήματος του εδάφους), αλλά ότι αποζημιώνεται το οικοδόμημα, στο οποίο συναρμόστηκαν και συνυπολογίζονται στην αξία του οικοδομήματος, που συνιστά το συστατικό του οικοπέδου - εδάφους.

Κατόπιν τούτου το Εφετείο έκρινε νόμιμες τις αιτήσεις, εκτός από το αίτημά τους να αποζημιωθούν αυτοτελώς τα συστατικά των οικοδομημάτων (π.χ. πλακάκια, μπανιέρες κλπ.). Επί της ουσίας το Εφετείο προέβη στην κατανομή των οικιών σε πέντε κατηγορίες, ανάλογα με την αξία και τον χρόνο κατασκευής τους και δέχθηκε ότι κατ' αρχήν θα πρέπει να καθοριστεί οριστική τιμή μονάδος για το έδαφος το ποσό των 20 ευρώ/Μ2 και για τις οικίες το ποσό των 220, 198, 176, 165 και 110 ευρώ/Μ3 αντίστοιχα, για κάθε κατηγορία (από τις πέντε) και ότι επειδή οι τιμές αυτές (που δέχτηκε κατ' αρχήν το Εφετείο) υπολείπονται των τιμών, τις οποίες ζητούσε η ΔΕΗ με την κύρια αίτησή της, θα πρέπει να καθοριστούν οι τελευταίες (αυξημένες) τιμές της ΔΕΗ και ειδικότερα, 25 ευρώ/Μ2 για το έδαφος (οικόπεδα) και 306, 266, 219, 180 και 112 ευρώ/Μ3 αντίστοιχα, για κάθε κατηγορία των οικιών (βλ.

σελ. 138 της προσβαλλόμενης). Επίσης, αναφορικά με τα φυτικά επικείμενα το Εφετείο δέχτηκε ότι οι οπωρώνες και τα αμπέλια πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα, ανάλογα με την πυκνότητα φύτευσης και όχι ανά δένδρο, όπως ζητούσαν οι αιτούντες, όπως άλλωστε θα εκτεθεί αναλυτικά παρακάτω. Ακολούθως καθόρισε οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για τα οικόπεδα, για τις οικίες και τα λοιπά επικείμενα (λεβητοστάσια, αποθήκες, γκαράζ, χοιροστάσια κλπ), όπως επίσης για τις λοιπές κατασκευές, που είτε περιλαμβάνονται, είτε δεν περιλαμβάνονται στον κτηματολογικό πίνακα, τον οποίο συμπλήρωσε (π.χ.

κιγκλιδώματα, μανδρότοιχους, πέργκολες κλπ), καθόρισε οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης για τα φυτικά επικείμενα (δένδρα σε καλλιέργεια, μεμονωμένα δένδρα, καλλωπιστικά φυτά, θάμνους κλπ), πρόσθετη αποζημίωση για τις δαπάνες μεταφοράς της οικοσκευής και μετεγκατάστασης των οικιών και των επιχειρήσεων και απέρριψε κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο αιτιολογικό και διατακτικό της απόφασής του τα λοιπά αιτήματα.

Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 και 3 του ισχύοντος Συντάγματος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα δικαιώματα του ανθρώπου (ΕΣΔΑ), συνάγεται ότι για τον προσδιορισμό της "πλήρους αποζημίωσης" λαμβάνεται υπόψη η αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου κατά το χρόνο συζήτησης ενώπιον του δικαστηρίου της αίτησης καθορισμού (προσωρινού ή οριστικού, σε περίπτωση παράλειψης του προσωρινού) της αποζημίωσης αυτής, καθώς και η δαπάνη του ιδιοκτήτη του απαλλοτριούμενου ακινήτου (Ολ.ΑΠ 8/1999).

Ως πλήρης δε αποζημίωση νοείται η αποζημίωση, που παρέχει στον ιδιοκτήτη τη δυνατότητα αντικατάστασης του απαλλοτριωθέντος με άλλο ισάξιο (Ολ.ΑΠ 714/1978). Εξάλλου, κατά το άρθρο 13 παρ. 1 εδ. τελευτ. του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) όπως αυτό προστέθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρ. 9 του Ν. 3193/2003, "ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου λαμβάνεται υπόψη ιδίως και η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν το χρόνο κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριωμένου".

Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το δικαστήριο για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη του άλλα τέτοια.

Το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την πραγματική αξία του απαλλοτριωμένου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποιήσεως στην ανωτέρω διάταξη της λέξεως "ιδίως" σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει προσηκόντως. Η δε σχετική για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου κρίση του ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 ΚΠολΔ (ΑΠ 261/2018, ΑΠ 56/2018, ΑΠ 1409/2011).

Περαιτέρω, ως πρόσοδος κατά την έννοια της ίδιας διάταξης, νοείται, η προερχόμενη από τη φύση και τη δυνατότητα εκμετάλλευσης του απαλλοτριούμενου, όχι ως μεμονωμένου ακινήτου αλλά ως εκ της θέσης, της μορφής και του προορισμού του σε σχέση με τη συγκεκριμένη περιοχή στην οποία βρίσκεται. Ως κριτήριο, δηλαδή, διαφοροποίησης και στοιχείο αξιολόγησης αποτελεί προκειμένου μεν για αγροτικό ακίνητο, αν τούτο είναι γόνιμο ή άγονο, ξηρικό ή ποτιστικό, φυτεία ή χέρσο και προκειμένου για αστικό, αν το απαλλοτριούμενο είναι εντός ή εκτός σχεδίου, εντός ή εκτός ζώνης, ποιοι είναι σε κάθε περίπτωση οι όροι δόμησης, τα ποσοστά κάλυψης και αντιπαροχής και ο συντελεστής εμπορικότητας, σε σχέση όμως με τη συγκεκριμένη περιοχή στην οποία βρίσκεται το ακίνητο (ΑΠ 421/2015, ΑΠ 326/2016).

Επίσης, ειδικότερα, ως κριτήριο διαφοροποιήσεως και στοιχείο αξιολογήσεως αποτελεί, προκειμένου περί οικοδομής, το είδος της κατασκευής, η παλαιότητα, ο αριθμός των ορόφων, το εμβαδόν, το είδος της χρήσεως κ.λπ (ΑΠ 1175/2015, ΑΠ 1016/2015, ΑΠ 2126/2014, ΑΠ 130/2010). Περαιτέρω, κατά το άρθρο 17 παρ. 2 του Συντάγματος "Κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια που έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση που να ανταποκρίνεται στην αξία την οποία είχε το απαλλοτριούμενο κατά το χρόνο της συζητήσεως στο δικαστήριο".

Κατά δε την παρ. 4 του ίδιου άρθρου "Η αποζημίωση ορίζεται από τα αρμόδια δικαστήρια... πριν καταβληθεί η οριστική ή προσωρινή αποζημίωση διατηρούνται ακέραια όλα τα δικαιώματα του ιδιοκτήτη και δεν επιτρέπεται η κατάληψη". Ως καταβλητέα αποζημίωση για τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης και τη δυνατότητα κατάληψης νοείται η κατά την ως άνω διάταξη της παρ. 2 "πλήρης", η οποία πρέπει συνεπώς να περιλαμβάνει και την αξία των κατά το άρθρο 953 ΑΚ συστατικών του ακινήτου, τα οποία συναπαλλοτριώνονται αυτοδικαίως, σύμφωνα με το άρθρο 4 ν. 2882/2001 (Κ.Α.Α.Α.) περί αναγκαστικών απαλλοτριώσεων, ανεξάρτητα από τη μνεία της στην απόφαση κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ή στο κτηματολογικό διάγραμμα ή στον κτηματολογικό πίνακα (Ολ.ΑΠ 5/2002).

Την έννοια του συστατικού καθορίζουν οι διατάξεις των άρθρων 953, 954 και 955 ΑΚ, με τις οποίες ορίζεται, ότι: α) συστατικό που δεν μπορεί ν` αποχωρισθεί από το κύριο πράγμα χωρίς βλάβη αυτού του ίδιου ή του κυρίου πράγματος ή χωρίς αλλοίωση της ουσίας ή του προορισμού του δεν μπορεί να είναι αντικείμενο κυριότητας ή άλλου εμπραγμάτου δικαιώματος, β) συστατικά ακινήτου με την έννοια του προηγούμενου άρθρου είναι, εκτός των άλλων, τα πράγματα που έχουν συνδεθεί σταθερά με το έδαφος, ιδίως τα οικοδομήματα, ενώ συστατικά οικοδομήματος είναι όλα τα κινητά που χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση ή τα προσαρμοσμένα με αυτό για σκοπό μόνιμο και όχι παροδικό.

Ενόψει των ανωτέρω, το δικαστήριο, ως προς τα συστατικά που δεν περιλαμβάνονται στον κτηματολογικό πίνακα, έχει εξουσία να προσδιορίζει την τιμή μονάδας αποζημίωσης, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα. Έχει δε το δικαστήριο την ευχέρεια, είτε να διατάξει συμπλήρωση του πίνακα είτε να προχωρήσει στον καθορισμό τιμής για τα παραλειφθέντα συστατικά βάσει των προσκομιζομένων ή τασσομένων και διεξαγόμενων αποδείξεων (Ολ.ΑΠ 5/2002, ΑΠ 56/2018, ΑΠ 653/2014, ΑΠ 868/2012, ΑΠ 21/2010).

Επίσης, το ίδιο συμβαίνει, όταν στο απαλλοτριούμενο ακίνητο υπάρχουν και συστατικά-δένδρα-φυτείες κατά την έννοια του άρθρ. 953 ΑΚ (ΑΠ 56/2018, ΑΠ 865/2012).

Εξάλλου, ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται και αν παραβιάστηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Ο κανόνας αυτός παραβιάζεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, η οποία υπάρχει, αν ο κανόνας δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε ή αν εφαρμοστεί εσφαλμένα. Ακόμα η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνον αν τα διδάγματα αυτά, εκτός άλλων, αφορούν την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων στους κανόνες δικαίου που εφάρμοσε το Δικαστήριο της ουσίας (Ολ.ΑΠ 7/2006, 4/2005, ΑΠ 1678/2017, ΑΠ 150/2015). Με τον 1ο λόγο της αίτησης αναίρεσης οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε τις ουσιαστικές διατάξεις κανόνων δικαίου των άρθρων 13 αρ. 1 και 4 Ν. 2882/2001 - ΚΑΑΑ, 17 παρ. 2 Συντ/τος και του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, διότι καθόρισε την οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης των απαλλοτριουμένων οικοδομημάτων - κτισμάτων με βάση την εμπορική - αγοραία αξία αυτών και όχι με βάση το κόστος κατασκευής τους, με τον τρόπο υπολογισμού που αυτοί πρότειναν και ειδικότερα, με αποτίμηση της αξίας των οικοδομικών υλικών και των τεχνικών εργασιών με εφαρμογή μειωτικών συντελεστών, κατά περίπτωση και έτσι δεν επιδίκασε πλήρη αποζημίωση.

Επίσης, με τον συναφή 1ο πρόσθετο λόγο οι αναιρεσείοντες αιτιώνται ότι το Εφετείο καθόρισε ενιαία τιμή για κάθε κατηγορία οικοδομημάτων-κτισμάτων και για τα δένδρα ανά στρέμμα και έτσι δεν καθόρισε πλήρη αποζημίωση.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, ως προς το ενδιαφέρον ανωτέρω την παρούσα αναιρετική δίκη ζήτημα, δέχθηκε ανελέγκτως (άρθρ. 561 αρ. 1 ΚΠολΔ) για τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης των απαλλοτριωμένων ακινήτων και των επικειμένων σ' αυτά (κτίσματα - οικοδομήματα) τα εξής: "Από την εκτίμηση των ένορκων καταθέσεων των μαρτύρων στο ακροατήριο αυτού του Δικαστηρίου, όλων ανεξαιρέτως των εγγράφων, που οι διάδικοι επικαλούνται και προσκομίζουν νομίμως, περιλαμβανομένων και όλων των τεχνικών εκθέσεων αρμοδίων τεχνικών, που εκτιμώνται ελεύθερα κατ' άρθρο 390 ΚΠολΔ, αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά:

Με την υπ' αριθμ. Δ9/Δ/Φ53/20643/3785/7-9-2011 απόφαση του Υφυπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, που δημοσιεύτηκε νόμιμα στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Ζ. ΑΑ και Π.Θ. 234/14-9-2011), όπως τροποποιήθηκε εν μέρει με την υπ' αριθμ. Δ9/Δ/Φ53/Οικ 1739/301/29-1-2014 απόφαση του ίδιου Υφυπουργού, που δημοσιεύτηκε νόμιμα στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Ζ.

ΑΑ και Π.Θ. 35/4-2-2014) κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση υπέρ και με δαπάνες της αιτούσας ΔΕΗ Α.Ε. για λόγους δημόσιας ωφέλειας και συγκεκριμένα για τις ανάγκες εκμετάλλευσης του υποκείμενου λιγνιτικού κοιτάσματος του Ορυχείου ... του Λιγνιτικού Κέντρου …… της ΔΕΗ Α.Ε. των ακινήτων, που βρίσκονται στον οικισμό ...

του Δήμου ..., που πρόκειται να μετεγκατασταθεί, με τα επ' αυτών επικείμενα, συνολικής εκτάσεως 415.000 τ.μ., η οποία απεικονίζεται και περιγράφεται στο από 13-5-2009 κτηματολογικό διάγραμμα και στους υπ' αριθμ. 1-6 από 13-5-2009 κτηματολογικούς πίνακες απαλλοτρίωσης, που συντάχθηκαν νόμιμα. Η απαλλοτριούμενη έκταση αποτελεί ολόκληρη την τοπική κοινότητα ...

του Δήμου ... που είναι οικισμός προϋφιστάμενος του 1923, κάτω των 2.000 κατοίκων, και βρίσκεται πλησίον της Ε.Ο. ... σε απόσταση 10 χλμ. από την πόλη της .... Στην απαλλοτριούμενη έκταση υπάρχουν πολλά οικοδομήματα, κυρίως κατοικίες, αλλά και επαγγελματικοί χώροι, αποθήκες, στάβλοι κ.ά. καθώς επίσης διάφορα φυτά και δένδρα είτε μεμονωμένα είτε υπό μορφή δενδροκαλλλιεργειών.

Η αρμόδια κατά το άρθρο 15 ν. 2882/2001 εκτιμητική επιτροπή με την από 10-1-2012 έκθεση προεκτίμησης προέβη στην εκτίμηση των απαλλοτριωμένων ακινήτων ως ακολούθως:

Α) ΟΙΚΟΠΕΔΑ Για τα πρώτα 100 τ.μ. 30 ευρώ/τ.μ, τα επόμενα 100 τ.μ. 27 ευρώ/τ.μ, τα επόμενα 100 τ.μ. 25 ευρώ/τ.μ, τα επόμενα 250 τ.μ. 22 ευρώ/τ.μ, τα επόμενα 550 τ.μ. 20 ευρώ/τ.μ. και για το τμήμα άνω των 1.100 τ.μ. 18 ευρώ/τ.μ.

Β) ΟΙΚΙΕΣ Η επιτροπή κατατάσσει τις οικίες σε πέντε κατηγορίες λαμβάνοντας υπόψη για την κατάταξη αυτή καθοριστικά στοιχεία για τον προσδιορισμό της αξίας τους όπως, το χρόνο κατασκευής, τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του φέροντος οργανισμού, τα υλικά και τους τρόπους δομής, που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή του κελύφους, το είδος επικάλυψης της οροφής, την ύπαρξη ή όχι επικάλυψης δαπέδων και το είδος τους, την ύπαρξη ή όχι επίστρωσης βεραντών και το είδος τους, την ύπαρξη ή όχι εξωτερικών και εσωτερικών επιχρισμάτων και το είδος τους, την ύπαρξη γύψινων διακοσμητικών και κάθε είδους επενδύσεων τοίχων, την ύπαρξη και το είδος των εσωτερικών και εξωτερικών κουφωμάτων, την ύπαρξη ή όχι ηλεκτρικών - υδραυλικών και λοιπών εγκαταστάσεων, την ύπαρξη ή όχι υδροχρωματισμών - ελαιοχρωματισμών, καθώς και του υποβάθρου τους (π.χ.

σπατουλάρισμα κ.λπ.) και γενικώς κάθε οικοδομική κατασκευή και την ποιότητά της. Στην πρώτη κατηγορία περιλαμβάνονται οικίες με κύριο χαρακτηριστικό τους το φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα με χρόνο κατασκευής από 5 - 15 χρόνια. Άλλα βασικά χαρακτηριστικά τους είναι οι τοιχοποιίες από μπατικές και δρομικές οπτοπλινθοδομές, οι σύγχρονες εσωτερικές εγκαταστάσεις, η κεραμοσκεπής στέγη, η κεντρική θέρμανση και τα σύγχρονα υλικά επιστρώσεων (δάπεδα).

Στη δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνονται οικίες με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα ή μικτό φέροντα οργανισμό (φέρουσες τοιχοποιίες από οπτοπλινθοδομές και στοιχεία από οπλισμένο σκυρόδεμα), με χρόνο κατασκευής από 10-30 χρόνια. Τα άλλα χαρακτηριστικά στοιχεία της κατασκευής τους (εσωτερικές εγκαταστάσεις υλικά επιστρώσεων, μονώσεις κ.λπ.) υπολείπονται σε ποιότητα από αυτά της 1ης κατηγορίας.

Στην τρίτη κατηγορία περιλαμβάνονται οικίες με κύριο χαρακτηριστικό τους τις φέρουσες τοιχοποιίες από οπτοπλινθοδομές και οικίες με φέρουσες τοιχοποιίες από τσιμεντόλιθους ή και λιθοδομές, οι οποίες έχουν ανακαινισθεί πρόσφατα. Πρόκειται δε για κτίρια καλοσυντηρημένα, με χρόνο κατασκευής από 30 - 45 χρόνια.

Στην τέταρτη κατηγορία περιλαμβάνονται οικίες με κύριο χαρακτηριστικό τους τις φέρουσες τοιχοποιίες από λιθοδομή ή τσιμεντόλιθους. Πρόκειται για κτίρια με μέτρια συντήρηση, που ο χρόνος κατασκευής τους κυμαίνεται από 40-50 χρόνια. Στην πέμπτη κατηγορία περιλαμβάνονται οικίες με κύριο χαρακτηριστικό τους τις φέρουσες τοιχοποιίες από λιθοδομή ή τσιμεντόλιθους.

Πρόκειται για κτίρια ακατοίκητα, με κακή συντήρηση, που ο χρόνος κατασκευής τους κυμαίνεται από 50 χρόνια και άνω. Στη συνέχεια, η επιτροπή για την εκτίμηση της αξίας των κτιρίων της πρώτης κατηγορίας λαμβάνει υπόψη το μέσο κόστος κατασκευής, που αφορά σε διώροφη διπλοκατοικία με ύψος κάθε ορόφου 3 μ., με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα και κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, έχει σύστημα κεντρικής θέρμανσης, θερμομόνωση και στεγάνωση, εξωτερικά κουφώματα αλουμινίου, υαλοπίνακες διπλούς μονωτικούς, εσωτερικές πόρτες ξύλινες πρεσαριστές δρύινες, δάπεδα από μάρμαρα στο χολ εισόδου και το σαλόνι, ξύλινα πατώματα στα υπνοδωμάτια, κεραμικά πλακίδια στην κουζίνα και στο λουτρό καλής ποιότητας, είδη υγιεινής πολύ καλής ποιότητας, πλήρη ηλεκτρική, υδραυλική και αποχετευτική εγκατάσταση με τις ανάλογες συνδέσεις με τα δίκτυα και εξώστες, που έχουν δάπεδα, με κεραμικά πλακίδια και σιδερένια κιγκλιδώματα.

Το κόστος για την ανέγερση της οικίας αυτής υπολογίσθηκε σε 1.020 ευρώ/τ.μ ή 340 ευρώ/κ.μ. Στη συνέχεια έγινε σύγκριση των οικιών της κάθε κατηγορίας με την οικία αυτή και καθορίστηκαν μειωτικοί συντελεστές, που αφορούν στην παλαιότητα και στην ανάγκη εργασιών συντήρησης των οικιών κάθε κατηγορίας. Ειδικότερα, για την πρώτη κατηγορία με συντελεστή παλαιότητας - συντήρησης 0,90 η αξία προσδιορίστηκε σε 306 ευρώ/κ.μ, για τη δεύτερη κατηγορία, μετά από μείωση κατά 80 ευρώ/τ.μ.

λόγω διαφοράς στην ποιότητα των χρησιμοποιηθέντων υλικών και μειωτικό συντελεστή 0,85, η αξία προσδιορίστηκε σε 266 ευρώ/κ.μ, για την τρίτη κατηγορία, μετα από μείωση κατά 200 ευρώ/τ.μ. λόγω της διαφοράς στο φέροντα οργανισμό και στην ποιότητα του χρησιμοποιηθέντων υλικών και μειωτικό συντελεστή 0,80 η αξία προσδιορίστηκε σε 219 ευρώ/κ.μ, για την τέταρτη κατηγορία, μετά από μείωση κατά 300 ευρώ/τ.μ.

λόγω της διαφοράς στο φέροντα οργανισμό και στην ποιότητα των χρησιμοποιηθέντων υλικών και μειωτικό συντελεστή 0,75, η αξία προσδιορίστηκε σε 180 ευρώ/κ.μ. και για την πέμπτη κατηγορία, μετά από μείωση κατά 350 ευρώ/τ.μ. λόγω της διαφοράς στο φέροντα οργανισμό και στην ποιότητα των χρησιμοποιούμενων υλικών και μειωτικό συντελεστή 0,50 η αξία προσδιορίστηκε σε 112 ευρώ/κ.μ.

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με την πρόταση της ως άνω επιτροπής, δεν συμπεριλαμβάνονται στην τιμή του κ.μ. των οικιών ορισμένες κατασκευές, που αποζημιώνονται ξεχωριστά, όπως οι τζαμαρίες εισόδου, οι αποθήκες κάτω από σκάλες, οι βεράντες, τα δώματα, οι ανοικτές βεράντες-εξώστες, οι εξωτερικές σκάλες, τα πλατύσκαλα κ.λπ., για τις οποίες μάλιστα δεν γίνεται ανάλογη μείωση της αξίας τους.

Β1 ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ) Σ' αυτά περιλαμβάνονται υπόγεια-ημιυπόγεια δωμάτια, κουζίνες και wc, με ξεχωριστές εισόδους, τα οποία δεν πληρούν τις προδιαγραφές για κύρια χρήση, χρησιμοποιούνται όμως από τους ιδιοκτήτες τους ως τέτοιοι χώροι. Κατατάσσονται στις ίδιες κατηγορίες με τις αντίστοιχες οικίες και η αξία τους προσδιορίζεται στο 50% της τιμής του κ.μ. αυτών ήτοι: πρώτη κατηγορία 153 ευρώ/κ.μ, δεύτερη κατηγορία 133 ευρώ/κ.μ, τρίτη κατηγορία 109,50 ευρώ/κ.μ, τέταρτη κατηγορία 90 ευρώ/κ.μ. και πέμπτη κατηγορία 56 ευρώ/κ.μ.

Β2 ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ) Σ' αυτά περιλαμβάνονται υπόγεια-ημιυπόγεια οικιών, των οποίων η χρήση τους είναι αποκλειστικά βοηθητικοί χώροι. Κατατάσσονται στις ίδιες κατηγορίες με τις αντίστοιχες οικίες, στις οποίες ανήκουν και αποζημιώνονται με ποσοστό 35% της τιμής του κ.μ. αυτών ήτοι: πρώτη κατηγορία 107,10 ευρώ/κ.μ, δεύτερη κατηγορία 93,10 ευρώ/κ.μ, τρίτη κατηγορία 76,65 ευρώ/κ.μ, τέταρτη κατηγορία 63 ευρώ/κ.μ, πέμπτη κατηγορία 39,20 ευρώ/κ.μ. Σημειώνεται ότι ημιυπόγεια που αποτελούν αυτόνομες οικίες κατατάσσονται από την επιτροπή στις κατηγορίες των οικιών.

Β3 ΤΖΑΜΑΡΙΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ - ΔΩΜΑΤΑ - ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΚΑΛΑ Ή ΕΞΩΣΤΗ Κατατάσσονται στις ίδιες κατηγορίες με τις αντίστοιχες οικίες, στις οποίες ανήκουν και η αξία τους προσδιορίζεται σε ποσοστό 25% της τιμής του κ.μ. αυτών ήτοι: πρώτη κατηγορία 76,50 ευρώ/κ.μ, δεύτερη κατηγορία 66,50 ευρώ/κ.μ, τρίτη κατηγορία 54,75 ευρώ/κ.μ, τέταρτη κατηγορία 45 ευρώ/κ.μ. και πέμπτη κατηγορία 28 ευρώ/κ.μ.

Γ1 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ - ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ

Για την εκτίμηση της αξίας των κτιρίων αυτών η επιτροπή λαμβάνει υπόψη το μέσο κόστος κατασκευής ενός πολύ καλού κτιρίου ύψους 3 μ, με χρήση επαγγελματικού χώρου-καταστήματος-εργαστηρίου, το οποίο έχει φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα και κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, έχει σύστημα κεντρικής θέρμανσης, θερμομόνωση και στεγάνωση, εξωτερικά κουφώματα αλουμινίου, εσωτερικές πόρτες ξύλινες πρεσαριστές, δάπεδα από κεραμικά πλακίδια, wc, ηλεκτρική, υδραυλική και αποχετευτική εγκατάσταση με τις αντίστοιχες συνδέσεις με τα δίκτυα.

Το κόστος για την ανέγερση ενός τέτοιου κτίσματος προσδιορίζει σε 816 ευρώ/τ.μ ή 272 ευρώ/κ.μ, ήτοι στο 80% του κόστους της οικίας πρώτης κατηγορίας. Ακολούθως, προβαίνει στην κατάταξη των κτισμάτων αυτών σε τρεις κατηγορίες εφαρμόζοντας μειωτικό συντελεστή παλαιότητας-συντήρησης ήτοι: Στη πρώτη κατηγορία, στην οποία περιλαμβάνονται κτίσματα με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα, με κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη και με καλά υλικά κατασκευής και συντήρηση, με εφαρμογή μειωτικού συντελεστή 0,90, η αξία των ακινήτων αυτών προσδιορίζεται σε 245 ευρώ/κ.μ.

Στη δεύτερη κατηγορία, στην οποία περιλαμβάνονται κτίσματα με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα ή τοιχοποιία από οπτοπλινθοδομή, με κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη και με μέτρια υλικά κατασκευής και συντήρηση, μετά από μείωση κατά 130 ευρώ/τ.μ. λόγω της διαφοράς στην ποιότητα των χρησιμοποιούμενων υλικών και με εφαρμογή μειωτικού συντελεστή 0,85, η αξία των ακινήτων αυτών προσδιορίζεται σε 194,50 ευρώ/κ.μ.

Στην τρίτη κατηγορία στην οποία περιλαμβάνονται κτίρια με φέρουσες τοιχοποιίες από λιθοδομή ή τσιμεντόλιθους και κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, με πρόχειρα υλικά κατασκευασμένα και ανύπαρκτη συντήρηση, μετά από μείωση κατά 300 ευρώ/τ.μ. λόγω της διαφοράς στο φέροντα οργανισμό και στην ποιότητα των χρησιμοποιηθέντων υλικών και με εφαρμογή μειωτικού συντελεστή 0,70, η αξία των ακινήτων αυτών προσδιορίζεται σε 120,50 ευρώ/κ.μ.

Γ2 ΚΟΥΖΙΝΕΣ - ΛΟΥΤΡΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ Tα κτίσματα αυτά κατατάχθηκαν σε τέσσερις κατηγορίες με βάση το κόστος κατασκευής ενός πολύ καλού τέτοιου κτίσματος με φέροντα οργανισμό, τοιχοποιία από οπτοπλινθοδομή και κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, με σύστημα κεντρικής θέρμανσης, θερμομόνωση και στεγάνωση, εξωτερικά κουφώματα αλουμινίου, δάπεδα από κεραμικά πλακίδια, ηλεκτρική, υδραυλική και αποχετευτική εγκατάσταση με τις ανάλογες συνδέσεις με τα δίκτυα, που υπολογίζεται σε 800 ευρώ/τ.μ ή 267 ευρώ/κ.μ.

Ειδικότερα, στην πρώτη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίρια με φέρουσες τοιχοποιίες από οπτοπλινθοδομή, με κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη και με καλά υλικά κατασκευής και συντήρηση μετά από εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας - συντήρησης 0,90, η αξία αυτών προσδιορίζεται σε 240 ευρώ/κ.μ. Στη δεύτερη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίρια με φέρουσες τοιχοποιίες από οπτοπλινθοδομή ή τσιμεντόλιθους, με κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, με μέτρια υλικά κατασκευής και συντήρηση, μετά από μείωση κατά 100 ευρώ/τ.μ.

λόγω της διαφοράς της ποιότητας των χρησιμοποιηθέντων υλικών και με εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας - συντήρησης 0,85, η αξία αυτών προσδιορίζεται σε 200 ευρώ/κ.μ. Στη τρίτη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίρια με φέρουσες τοιχοποιίες από λιθοδομή ή τσιμεντόλιθους, με κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, με πρόχειρα υλικά κατασκευής και μέτρια συντήρηση, μετά από μείωση κατά 200 ευρώ/τ.μ.

λόγω της διαφοράς της ποιότητας των χρησιμοποιηθέντων υλικών και με εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας-συντήρησης 0,80, η αξία αυτών προσδιορίζεται σε 160 ευρώ/κ.μ. Στην τέταρτη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίρια με φέρουσες τοιχοποιίες από λιθοδομή ή τσιμεντόλιθους, με κεραμοσκεπή ξύλινη στέγη, με πρόχειρα υλικά κατασκευής και ανύπαρκτη συντήρηση, μετά από μείωση κατά 200 ευρώ λόγω της διαφοράς στην ποιότητα των χρησιμοποιηθέντων υλικών και με εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας-συντήρησης 0,60, η αξία αυτών προσδιορίζεται σε 120 ευρώ/κ.μ.

Γ3 ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΛΕΒΗΤΟΣΤΑΣΙΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ ΦΟΥΡΝΟΥ - ΣΤΑΒΛΟΙ - ΑΧΥΡΩΝΕΣ Τα κτίσματα αυτά κατατάχθηκαν σε τρεις κατηγορίες με βάση το κόστος κατασκευής ενός πολύ καλού κτίσματος με χρήση αποθήκης, ύψος 3 μ, με φέρουσα τοιχοποιία από μπατική οπτοπλινθοδομή, με στέγη ξύλινο ζευκτό με επικάλυψη κεραμίδι, με σιδερένια κουφώματα, δάπεδο γκρο μπετόν, τοιχοποιίες επιχρισμένες μέσα - έξω, που διαθέτει ηλεκτρική εγκατάσταση, η αξία του οποίου προσδιορίζεται σε 360 ευρώ/τ.μ. ή 120 ευρώ/κ.μ. Ειδικότερα, στην πρώτη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίρια με φέρουσες τοιχοποιίες από οπτοπλινθοδομή ή τσιμεντόλιθους με σχετικά καλά υλικά και μέτρια συντήρηση, μετά από εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας - συντήρησης 0,70, η αξία αυτών προσδιορίστηκε σε 84 ευρώ/κ.μ. Στη δεύτερη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίσματα με φέρουσες τοιχοποιίες από οπτοπλινθοδομή ή τσιμεντόλιθους ή λιθοδομή με μέτρια υλικά και συντήρηση, μετά από εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας-συντήρησης 0,60, η αξία αυτών προσδιορίζεται σε 72 ευρώ/κ.μ. Στην τρίτη κατηγορία, που περιλαμβάνει κτίσματα με φέρουσες τοιχοποιίες από τσιμεντόλιθους ή λιθοδομή, με πρόχειρα υλικά και ανύπαρκτη συντήρηση, μετά από μείωση κατά 30 ευρώ/τ.μ. λόγω της διαφοράς στην ποιότητα των χρησιμοποιηθέντων υλικών και εφαρμογή μειωτικού συντελεστή παλαιότητας-συντήρησης 0,55, η αξία προσδιορίζεται σε 60,50 ευρώ/κ.μ.

Γ4 ΓΚΑΡΑΖ Τα κτίσματα αυτά κατατάχθηκαν σε δύο κατηγορίες και ο προσδιορισμός της αξίας τους έγινε με ανάλογο τρόπο με αυτό των αποθηκών ως εξής: πρώτη κατηγορία 60ευρώ/κ.μ, δεύτερη κατηγορία 40 ευρώ/κ.μ.

Γ5 ΥΠΟΣΤΕΓΑ - ΚΙΟΣΚΙΑ - ΠΑΡΑΓΚΕΣ Τα κτίσματα αυτά κατατάχθηκαν σε δύο κατηγορίες και ο προσδιορισμός της αξίας τους έγινε με ανάλογο τρόπο με αυτό των αποθηκών ως εξής: πρώτη κατηγορία 60 ευρώ/κ.μ, δεύτερη κατηγορίά 40 ευρώ/κ.μ.

Γ6 ΚΟΤΕΤΣΙΑ - ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ - ΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΕΣ - ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΕΙΑ. Τα κτίσματα αυτά κατατάχθηκαν σε δύο κατηγορίες και ο προσδιορισμός της αξίας έγινε με ανάλογο τρόπο με αυτό των αποθηκών ως εξής: πρώτη κατηγορία 80ευρώ/κ.μ, δεύτερη κατηγορία 65 ευρώ/κ.μ.

Γ7. WC ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ

Προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 85 ευρώ/ κ.μ. Η επιτροπή εκτίμησης της δαπάνης απαλλοτρίωσης των οικοπέδων-οικιών και λοιπών συστατικών και παραρτημάτων, του οικισμού ... που συστάθηκε από τη ΔΕΗ, καταρχήν συνέταξε την από Φεβρουαρίου 2011 έκθεσή της, στη συνέχεια την από Απριλίου 2012 συμπληρωματική της και εν τέλει, ενόψει της δίκης για τον προσδιορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης της ως άνω απαλλοτρίωσης, την από Ιανουαρίου 2014 έκθεσή της. Στην έκθεση αυτή, που εναρμονίζεται με την προαναφερόμενη έκθεση της προεκτιμητικής επιτροπής ως προς τον τρόπο κατάταξης των απαλλοτριούμενων κτιρίων και υπολογισμού της αξίας τους, δηλαδή με βάση το κόστος κατασκευής ενός πολύ καλού κτίσματος ως τιμή αφετηρίας-αναφοράς με εφαρμογή στη συνέχεια μειωτικών συντελεστών παλαιότητας - συντήρησης οι τιμές μονάδας προσδιορίζονται ως ακολούθως:

Α. ΟΙΚΟΠΕΔΑ 25 ευρώ/τ.μ.

Β. ΟΙΚΙΕΣ Το κόστος κατασκευής μιας πολύ καλής οικίας υπολογίζεται στο ίδιο ποσό ήτοι 1.020 ευρώ/τ.μ. Προβαίνοντας όμως στη συνέχεια σε μικρότερες μειώσεις λόγω της διαφοράς στο φέροντα οργανισμό και στην ποιότητα των χρησιμοποιηθέντων υλικών και σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζοντας ευμενέστερο μειωτικό συντελεστή παλαιότητας - συντήρησης, οι τιμές μονάδας προσδιορίζονται σε 317 ευρώ/κ.μ. για την πρώτη κατηγορία, σε 288 ευρώ/κ.μ. για την δεύτερη κατηγορία, σε 240 ευρώ/κ.μ. για την τρίτη κατηγορία, σε 210 ευρώ/κ.μ. για την τέταρτη κατηγορία και σε 140 ευρώ/κ.μ. για την πέμπτη κατηγορία.

Β1. ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ (ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ) Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 158,50 ευρώ/κ.μ, για την δεύτερη κατηγορία 144 ευρώ/κ.μ, για την τρίτη κατηγορία 120 ευρώ/κ.μ, για την τέταρτη κατηγορία 105 ευρώ/κ.μ. και για την πέμπτη κατηγορία 70ευρώ/κ.μ.

Β2. ΥΠΟΓΕΙΑ-ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ (ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ) Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 111 ευρώ/κ.μ, για τη δεύτερη κατηγορία 101 ευρώ/κ.μ, για την τρίτη κατηγορία 84 ευρώ/κ.μ, για την τέταρτη κατηγορία 73,50 ευρώ/κ.μ. και για την πέμπτη κατηγορία 49 ευρώ/κ.μ.

Β3. ΤΖΑΜΑΡΙΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ - ΔΩΜΑΤΙΑ - ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΚΑΛΑ Ή ΕΞΩΣΤΗ Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 79,25 ευρώ/κ.μ, για τη δεύτερη κατηγορία 72 ευρώ/κ.μ, για την τρίτη κατηγορία 60 ευρώ/κ.μ, για την τέταρτη κατηγορία 52,50 ευρώ/κ.μ. και για την πέμπτη κατηγορία 35 ευρώ/κ.μ.

Γ1 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ - ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 253 ευρώ/κ.μ, για τη δεύτερη κατηγορία 211 ευρώ/κ.μ. και για την τρίτη κατηγορία 136,50 ευρώ/κ.μ.

Γ2 ΚΟΥΖΙΝΕΣ - ΛΟΥΤΡΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 240 ευρώ/κ.μ, για τη δεύτερη κατηγορία 200 ευρώ/κ.μ, για την τρίτη κατηγορία 160 ευρώ/κ.μ. και για την τέταρτη κατηγορία 120 ευρώ/κ.μ. Γ3. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΛΕΒΗΤΟΣΤΑΣΙΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ ΦΟΥΡΝΟΥ - ΣΤΑΒΛΟΙ - ΑΧΥΡΩΝΕΣ Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 84 ευρώ/κ.μ, για τη δεύτερη κατηγορία 72 ευρώ/κ.μ. και για την τρίτη κατηγορία 60,50 ευρώ/κ.μ.

Γ4 ΓΚΑΡΑΖ Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 80 ευρώ/κ.μ. και για τη δεύτερη κατηγορία 65 ευρώ/κ.μ.

Γ5 ΥΠΟΣΤΕΓΑ - ΚΙΟΣΚΙΑ - ΠΑΡΑΓΚΕΣ Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 60 ευρώ/κ.μ. και για τη δεύτερη κατηγορία 40ευρώ/κ.μ. Γ6 ΚΟΤΕΤΣΙΑ - ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ - ΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΕΣ - ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΕΙΑ. Για την πρώτη κατηγορία προτείνεται η τιμή μονάδας αποζημίωσης 65 ευρώ/κ.μ. και για τη δεύτερη κατηγορία 45 ευρώ/κ.μ.

Γ7. WC ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ Προτείνεται τιμή μονάδας αποζημίωσης 84 ευρώ/κ.μ. Οι προαναφερόμενες τιμές μονάδας αποζημίωσης των κτισμάτων αναφέρονται σε κτίσματα με νόμιμη οικοδομική άδεια, ενώ στις περιπτώσεις που δεν υφίσταται νόμιμη οικοδομική άδεια, προτείνεται η μείωση της τιμής του κτίσματος αυτού κατά 10% σε σχέση με την τιμή μονάδας του αντίστοιχου κτίσματος με νόμιμη οικοδομική άδεια.

Ο μάρτυρας της αιτούσας ΔΕΗ Α.Ε Κ. Σ., πολιτικός μηχανικός, υπάλληλος της ΔΕΗ Α.Ε, που είναι ο εκ των συντακτών της άνω εκθέσεως της εκτιμητικής επιτροπής της ΔΕΗ, επιβεβαίωσε την έκθεση αυτή, ανέφερε ότι το κόστος κατασκευής ακινήτων στην απαλλοτριούμενη περιοχή είναι σε μέτριο επίπεδο και κατέθεσε ότι η εμπορική αξία των ακινήτων είναι χαμηλότερη από την αναφερόμενη στην έκθεση.

Ο μάρτυρας των καθ' ων η αίτηση-παρεμβαινόντων - ανταιτούντων Ν. Α., πολιτικός μηχανικός, που συνέταξε σχετική έκθεση για την εκτίμηση της αξίας των ακινήτων στον οικισμό ... προσδιορίζει την αξία των απαλλοτριούμενων οικοπέδων σε 100 ευρώ/τ.μ. Στη συνέχεια, υπολογίζοντας το κόστος κατασκευής μιας νεόδμητης οικίας, που προσδιορίζει σε 1.740 ευρώ/τ.μ.

ή 580 ευρώ/κ.μ, καθορίζει την τιμή μονάδας αποζημίωσης για την πρώτη κατηγορία των οικιών στο ποσό αυτό, για τη δεύτερη κατηγορία σε 565 ευρώ/κ.μ, για την τρίτη κατηγορία σε 540 ευρώ/κ.μ, για την τέταρτη κατηγορία σε 520 ευρώ/κ.μ. και για την πέμπτη κατηγορία σε 515/κ.μ. Για τα λοιπά κτίσματα ο ίδιος μάρτυρας προσδιορίζει την αξία τους, που εξάγει κατά παρόμοιο τρόπο, ως ακολούθως:

Β1 ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ) 1ης κατηγορίας 464 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 452 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 432 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 416 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 412 ευρώ/κ.μ.

Β2. ΥΠΟΓΕΙΑ-ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ) 1ης κατηγορίας 290 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 282,50 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 270 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 260 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 257,50 ευρώ/κ.μ.

Β3. ΤΖΑΜΑΡΙΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ - ΔΩΜΑΤΙΑ - ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΚΑΛΑ Ή ΕΞΩΣΤΗ 1ης κατηγορίας 203 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 197,75 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 189 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 182 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 180 ευρώ/κ.μ.

Γ1 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ - ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ 1ης κατηγορίας 464 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 440 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 404 ευρώ/κ.μ.

Γ2 ΚΟΥΖΙΝΕΣ - ΛΟΥΤΡΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ 1ης κατηγορίας 437,50 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 415 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 395 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 390 ευρώ/κ.μ.

Γ3. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΛΕΒΗΤΟΣΤΑΣΙΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ ΦΟΥΡΝΟΥ - ΣΤΑΒΛΟΙ - ΑΧΥΡΩΝΕΣ 1ης κατηγορίας 205 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 205 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 195 ευρώ/κ.μ.

Γ4 ΓΚΑΡΑΖ 1ης κατηγορίας 140 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ.

Γ5 ΥΠΟΣΤΕΓΑ - ΚΙΟΣΚΙΑ - ΠΑΡΑΓΚΕΣ 1ης κατηγορίας 105 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 70 ευρώ/κ.μ.

Γ6 ΚΟΤΕΤΣΙΑ - ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ - ΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΕΣ - ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΕΙΑ. 1ης κατηγορίας 140 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ.

Γ7. WC ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ 500 ευρώ/κ.μ. Παρόμοιες τιμές προτείνονται για τα οικόπεδα και τα κτίσματα και στις υπόλοιπες τεχνικές εκθέσεις, που επικαλούνται και προσκομίζουν οι καθ' ων η αίτηση. Εξάλλου, οι αντικειμενικές τιμές των απαλλοτριούμενων οικοπέδων, οικιών, επαγγελματικών χώρων, αποθηκών και γκαράζ είναι οι ακόλουθες: ΟΙΚΟΠΕΔΑ Από 0-300 τ.μ 7,38 ευρώ/τ.μ. Από 300-550 τ.μ. 5,50 ευρώ/τ.μ. Από 550-1.100 τ.μ. 3,35 ευρώ/τ.μ. Από 1.100 τ.μ. 3,35 ευρώ/τ.μ. ΟΙΚΙΕΣ 1ης κατηγορίας 180 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 160 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 133 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 108,30 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 90,25 ευρώ/κ.μ. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ 1ης κατηγορίας 180 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 162 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 133 ευρώ/κ.μ. ΑΠΟΘΗΚΕΣ 1ης κατηγορίας 45,60 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 39,90 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 34,20 ευρώ/κ.μ. ΓΚΑΡΑΖ 1ης κατηγορίας 45,60 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 39,90 ευρώ/κ.μ. Το Μονομελές Πρωτοδικείο Κοζάνης με την υπ' αριθμ. 148/2012 απόφαση καθόρισε (με κρίσιμο χρόνο εκείνο της 24-5-2012) την προσωρινή τιμή αποζημίωσης των απαλλοτριούμενων ακινήτων ως ακολούθως:

Α. ΟΙΚΟΠΕΔΑ 60 ευρώ/τ.μ.

Β. ΟΙΚΙΕΣ 1ης κατηγορίας με νόμιμη οικοδομική άδεια 430 ευρώ/κ.μ, χωρίς οικοδομική άδεια 378,40 ευρώ/κ.μ. 2ης κατηγορίας με νόμιμη οικοδομική άδεια 400 ευρώ/κ.μ, χωρίς οικοδομική άδεια 352 ευρώ/κ.μ. 3ης κατηγορίας με νόμιμη οικοδομική άδεια 370 ευρώ/κ.μ, χωρίς οικοδομική άδεια 325,6 ευρώ/κ.μ. 4ης κατηγορίας με νόμιμη οικοδομική άδεια 340 ευρώ/κ.μ, χωρίς οικοδομική άδεια 299,20 ευρώ/κ.μ. 5ης κατηγορίας με νόμιμη οικοδομική άδεια 310 ευρώ/κ.μ, χωρίς οικοδομική άδεια 272,80 ευρώ/κ.μ.

Β1 ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ) 1ης κατηγορίας 295 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 260 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 230 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 200 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 165 ευρώ/κ.μ.

Β2. ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ (ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ) 1ης κατηγορίας 235 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 200 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 170 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 135 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 100 ευρώ/κ.μ.

Β3. ΤΖΑΜΑΡΙΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ - ΔΩΜΑΤΙΑ - ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΚΑΛΑ Ή ΕΞΩΣΤΕΣ 1ης κατηγορίας 140 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 125,75 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 100 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 90 ευρώ/κ.μ.

Γ1 ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ - ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ 1ης κατηγορίας 330 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 280 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 225 ευρώ/κ.μ.

Γ2. ΚΟΥΖΙΝΕΣ-ΛΟΥΤΡΑ-ΔΩΜΑΤΙΑ 1ης κατηγορίας 320 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 280 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 240 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 200 ευρώ/κ.μ.

Γ3. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΛΕΒΗΤΟΣΤΑΣΙΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ ΦΟΥΡΝΟΥ - ΣΤΑΒΛΟΙ - ΑΧΥΡΩΝΕΣ 1ης κατηγο ρίας 140 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 125 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 105 ευρώ/κ.μ.

Γ4. ΓΚΑΡΑΖ 1ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 95 ευρώ/κ.μ.

Γ5. ΥΠΟΣΤΕΓΑ - ΚΙΟΣΚΙΑ - ΠΑΡΑΓΚΕΣ 1ης κατηγορίας 85 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 65 ευρώ/κ.μ.

Γ6. ΚΟΤΕΤΣΙΑ - ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ - ΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΕΣ - ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΕΙΑ 1ης κατηγορίας 95 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 75 ευρώ/κ.μ.

Γ7. WC ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ 180 ευρώ/κ.μ. Οι αντίδικοι της ΔΕΗ Α.Ε επικαλούνται και προσκομίζουν ως συγκριτικά στοιχεία ιδίως μερικά συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων, που όμως δεν είναι πρόσφορα, διότι αφορούν σε ακίνητα στην περιοχή της ..., όπου βέβαια οι συνθήκες είναι πολύ διαφορετικές. Εξάλλου, από τη ΔΕΗ Α.Ε προσκομίζονται, μεταξύ άλλων, οι υπ' αριθμ. 70/2002 και 84/2002 αποφάσεις του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, που αφορούν σε παρόμοιες με την υπό κρίση υποθέσεις, ήτοι στον προσδιορισμό της οριστικής τιμής μονάδας αποζημίωσης των ακινήτων που απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά υπέρ της ΔΕΗ Α.Ε για τη μετεγκατάστασητης Κοινότητας ...

και της κοινότητας ... με κρίσιμους χρόνους καθορισμού της αποζημίωσης την 26-2-1998 και 29-4-1999 αντίστοιχα. Οι αποφάσεις αυτές κρίνονται εν μέρει μόνο προσφορές, διότι ο κρίσιμος χρόνος αυτών απέχει μεν σημαντικά από τον κρίσιμο χρόνο της υπό κρίση υποθέσεως, πλην όμως αυτές ανάγονται σε χρονικές περιόδους υπερβολικής ανόδου των τιμών των ακινήτων προ της παρούσας πολύ μεγάλης οικονομικής κρίσεως, που όπως θα εκτεθεί στη συνέχεια, επηρέασε σε μεγάλο βαθμό μειωτικά τις τιμές των ακινήτων, επιπλέον δε αφορούν σε χωριά του ίδιου Νομού με παρόμοια χαρακτηριστικά.

Συγκεκριμένα, με τις ανωτέρω αποφάσεις, που δέχθηκαν την κατάταξη των ακινήτων με παρόμοιο τρόπο, όπως προτείνεται από την προεκτιμητική επιτροπή στην υπό κρίση υπόθεση, καθορίστηκε, μεταξύ άλλων, η αξία των απαλλοτριωμένων οικιών ως ακολούθως: Υπ' αριθμ. 70/2002 απόφαση Οικίες 1ης κατηγορίας 234,78 ευρώ/κ.μ.

Οικίες 2ης κατηγορίας 205,43 ευρώ/κ.μ. Οικίες 3ης κατηγορίας 179 ευρώ/κ.μ. Οικίες 4ης κατηγορίας 162 ευρώ/κ.μ. Οικίες 5ης κατηγορίας 146,74 ευρώ/κ.μ. Υπ' αριθμ. 84/2002 απόφαση Οικίες 1ης κατηγορίας 278,79 ευρώ/κ.μ. Οικίες 2ης κατηγορίας 258,25 ευρώ/κ.μ. Οικίες 3ης κατηγορίας 217,17 ευρώ/κ.μ. Οικίες 4ης κατηγορίας 196,63 ευρώ/κ.μ. Οικίες 5ης κατηγορίας 176,08 ευρώ/κ.μ.

Οικίες 6ης κατηγορίας 161,41 ευρώ/κ.μ. Πάντως, όλα ανεξαιρέτως τα αποδεικτικά στοιχεία, που προσκομίζονται από τους διαδίκους, συνεκτιμώνται. Όπως προεκτέθηκε, για τον απολογισμό της αξίας των απαλλοτριωμένων ακινήτων τόσο στην έκθεση προεκτίμησης της εκτιμητικής επιτροπής του άρθρου 15 ν. 2882/2001 όσο και στην έκθεση εκτιματικής επιτροπής της ΔΕΗ Α.Ε χρησιμοποιήθηκε ως μεθοδολογία ο υπολογισμός της κατασκευαστικής αξίας οικοδομημάτων, ήτοι ο υπολογισμός της δαπάνης κατασκευής τους με εφαρμογή μειωτικών συντελεστών κατά περίπτωση.

Η ίδια μεθοδολογία χρησιμοποιείται και στις τεχνικές εκθέσεις, που επικαλούνται οι αντίδικοι της ΔΕΗ Α.Ε και προσκομίζονται από αυτούς, στις οποίες μάλιστα εμφανίζεται η κατασκευαστική δαπάνη αυξημένη σημαντικά και εφαρμόζονται πολύ μικροί μειωτικοί συντελεστές. Όμως όπως προεκτέθηκε, θεμελιώδης αρχή του δικαίου της απαλλοτριώσεως είναι ότι πρέπει να καταβάλλει πλήρης αποζημίωση για την απαλλοτριούμενη ιδιοκτησία, που να ανταποκρίνεται στην αγοραία-εμπορική-πραγματική αξία του ακινήτου και όχι βέβαια στο κόστος κατασκευής ενός παρόμοιου οικοδομήματος έστω και με εφαρμογή των οποιωνδήποτε μειωτικών συντελεστών.

Περαιτέρω, είναι πασίδηλο ότι την τελευταία πενταετία λόγω της πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης η αξία εν γένει των ακινήτων έχει υποστεί δραματική μείωση ως αποτέλεσμα εξαιρετικά μειωμένου αγοραστικού ενδιαφέροντος. Προσφάτως μάλιστα έγινε ευρέως γνωστό από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης ότι, σύμφωνα με έρευνες του Ο.Ο.Σ.Α και της Τράπεζας της Ελλάδος, η μέση μείωση των τιμών των ακινήτων στην Ελλάδα κατά την περίοδο της κρίσης μέχρι και το 2013 ανήλθε σε 36%.

Εξαιτίας αυτού του γεγονότος, οι εμπορικές τιμές των ακινήτων έχουν πλέον προσεγγίσει τις αντικειμενικές τιμές του Υπουργείου Οικονομικών, που υφίσταται από το 2007 και στην πλειονότητα των περιπτώσεων υπολείπονται και αυτών, γι' αυτό υπάρχει πολύ μεγάλη πίεση προς το ως άνω Υπουργείο για μείωση των αντικειμενικών τιμών των ακινήτων.

Ενόψει όλων των ανωτέρω, κρίνεται ότι κατά το κρίσιμο χρόνο (2-4-2014) της ενώπιον του Δικαστηρίου αυτού συζητήσεως της υποθέσεως (αφού από το χρόνο συζητήσεως ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης της αιτήσεως για τον καθορισμό της προσωρινής τιμής μονάδας παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο του έτους), η πραγματική αξία των εδαφικών εκτάσεων που απαλλοτριώθηκαν και των επ' αυτών κτιρίων, με τις υπάρχουσες οικονομικές συνθήκες, χωρίς να υπολογισθεί η τυχόν ανατίμησή τους - υποτίμησή τους λόγω της εξαγγελίας της απαλλοτριώσεως και κατά συνέπεια η πλήρης αποζημίωση, δηλαδή εκείνη με την οποία μπορεί να αντικατασταθούν τα απαλλοτριωμένα με άλλα ισάξια, ανέρχεται στα ακόλουθα ποσά:

Α. ΟΙΚΟΠΕΔΑ 20 ευρώ/τ.μ.

Β. ΟΙΚΙΕΣ 1ης κατηγορίας 220 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 198 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 176 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 165 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ.

Β1. ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΕΛΑΧΙΣΤΗΣ ΚΑΤΟΙΚΗΣΗΣ) 1ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 99 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 88 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 83 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 55 ευρώ/κ.μ.

Β2. ΥΠΟΓΕΙΑ - ΗΜΙΥΠΟΓΕΙΑ ΟΙΚΙΩΝ (ΒΟΗΘΗΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ) 1ης κατηγορίας 77 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 70 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 62 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 58 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 38 ευρώ/κ.μ.

Β3. ΤΖΑΜΑΡΙΕΣ ΕΙΣΟΔΟΥ-ΔΩΜΑΤΙΑ-ΑΠΟΘΗΚΕΣ ΚΑΤΩ ΑΠΟ ΣΚΑΛΑ Ή ΕΞΩΣΤΗ 1ης κατηγορίας 55 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 50 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 44 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 41 ευρώ/κ.μ, 5ης κατηγορίας 27 ευρώ/κ.μ.

Γ1. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟΙ ΧΩΡΟΙ - ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ - ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ 1ης κατηγορίας 220 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 180 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 120 ευρώ/κ.μ.

Γ2. ΚΟΥΖΙΝΕΣ-ΛΟΥΤΡΑ-ΔΩΜΑΤΙΑ 1ης κατηγορίας 170 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 150 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 130 ευρώ/κ.μ, 4ης κατηγορίας 110 ευρώ/κ.μ.

Γ3. ΑΠΟΘΗΚΕΣ - ΛΕΒΗΤΟΣΤΑΣΙΑ - ΔΩΜΑΤΙΑ ΦΟΥΡΝΟΥ - ΣΤΑΒΛΟΙ - ΑΧΥΡΩΝΕΣ 1ης κατηγορίας 65 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 55 ευρώ/κ.μ, 3ης κατηγορίας 50 ευρώ/κ.μ.

Γ4. ΓΚΑΡΑΖ 1ης κατηγορίας 60 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 55 ευρώ/κ.μ.

Γ5. ΥΠΟΣΤΕΓΑ - ΚΙΟΣΚΙΑ - ΠΑΡΑΓΚΕΣ 1ης κατηγορίας 50 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας ευρώ/κ.μ.

Γ6. ΚΟΤΕΤΣΙΑ - ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ - ΠΕΡΙΣΤΕΡΩΝΕΣ - ΠΤΗΝΟΤΡΟΦΕΙΑ 1ης κατηγορίας 55 ευρώ/κ.μ, 2ης κατηγορίας 40 ευρώ/κ.μ.

Γ7. WC ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ 60 ευρώ/κ.μ. Επειδή όμως οι πραγματικές αξίες των απαλλοτριούμενων οικοπέδων και των επ' αυτών οικοδομημάτων υπολείπονται των τιμών που ζητεί η αιτούσα ΔΕΗ Α.Ε. με την αίτησή της, πρέπει να καθοριστούν οριστικά αυτές οι τελευταίες, αφού δεν μπορεί να καθοριστεί η αποζημίωση σε ποσό μικρότερο από αυτό που αιτείται ο υπέρ ου η απαλλοτρίωση (βλ. ΝΟΜΟΣ ΑΠ 734/2009 ΝΟΜΟΣ)...".

Επίσης, αναφορικά με τα φυτικά επικείμενα το Εφετείο δέχθηκε, επίσης ανελέγκτως, τα εξής: "Όπως προαναφέρθηκε, η παραγωγική αξία ενός οπωροφόρου δέντρου συναρτάται με το μέγεθός του. Η πυκνότητα φυτεύσεως, σύμφωνα με τους παραδεδεγμένους κανόνες της δενδροκομικής επιστήμης, δεν επηρεάζει ουσιαστικά την στρεμματική απόδοση, αλλά μόνο την απόδοση ανά δέντρο.

Σε ορισμένα είδη, οπώς στη μηλιά και στην αχλαδιά, η καλλιέργειά τους μπορεί να γίνεται με το σύστημα της παλμέτας (απλής, πυκνής, υπέρπυκνης αναλόγως της αποστάσεως των δένδρων μεταξύ τους), δηλαδή της τοποθετήσεως των δένδρων (στηριζομένων σε σύρματα και πασάλους) σε σειρές, που απέχουν μεταξύ τους τουλάχιστον 3 - 3,50 μέτρα.

Σημειώνεται δε ότι η εγκατάσταση της παλμέτας έχει σημαντικό κόστος. Για παράδειγμα σε μια ποικιλία μηλιάς με προβλεπόμενη -βάσει των εδαφοκλιματικών στοιχείων και του δυναμικού της ποικιλίας- στρεμματική απόδοση 5.000 κιλών, όταν η πυκνότητα φυτεύσεως είναι 7 χ 7 μ. (20 δέντρα/στρέμμα), η αναμενόμενη απόδοση ανά δέντρο είναι 250 κιλά (5.000 : 20).

Αν η ίδια ως άνω ποικιλία καλλιεργηθεί σε παλμέτα με πυκνότητα 4 χ 3 μ. (80 δέντρα ανά στρέμμα), η αναμενόμενη απόδοση ανά δέντρο είναι 60 κιλά, ενώ αν γίνει πυκνή φύτευση 3 χ 1,5 μ. (222 δέντρα ανά στρέμμα) η αναμενόμενη απόδοση ανά δέντρο είναι 22 κιλά (βλ. εγχειρίδιο εκτιμητικής ΕΛΓΑ). Από τα παραπάνω σαφώς προκύπτει ότι η αξία ενός δέντρου ενός οπωρώνα συναρτάται με την πυκνότητα φυτεύσεως αυτού.

Για κάθε είδος ή ποικιλία δέντρου υπάρχει μια μέγιστη απόδοση ανά στρέμμα, η οποία επιτυγχάνεται όταν εξασφαλίζονται άριστη πυκνότητα φυτεύσεως και ιδανικές συνθήκες καλλιέργειας. Το μέγεθος του δέντρου είναι συνάρτηση του είδους του (ταχείας ή αργής αναπτύξεως), της ηλικίας του, των φροντίδων και περιποιήσεων που του γίνονται, του διαθέσιμου χώρου αναπτύξεώς του και του ανταγωνισμού από τα γειτονικά φυτά και των κλιματολογικών συνθηκών και καταπονήσεων.

Τα δένδρα αναλόγως της αναπτύξεώς τους κατατάσσονται σε δενδρύλλια, μικρά, μεσαία και μεγάλα. Δέντρα που βρίσκονται σε πλήρη παραγωγή χαρακτηρίζονται ως μικρά, μεσαία ή μεγάλα, αναλόγως της πυκνότητας φυτεύσεως ανά στρέμμα. Στις πυκνές - υπέρπυκνες φυτεύσεις τα δέντρα των οπωρώνων έχουν μικρό μέγεθος και χαμηλό σχήμα διαμορφώσεως που επιτρέπει καλύτερο φωτισμό και αερισμό της κόμης του δέντρου και διευκολύνει τις καλλιεργητικές εργασίες.

Για τα δενδρύλλια η προσφορότερη μέθοδος εκτιμήσεως είναι η μέθοδος του συνθέτου κόστους που εφαρμόζεται στην περίπτωση κατά την οποία η δαπάνη κατασκευής ή παραγωγής του περιουσιακού στοιχείου πραγματοποιείται προοδευτικά σε διάστημα ορισμένων ετών μέχρι να αρχίσει να αποδίδει, δηλαδή, στην προκειμένη περίπτωση από την εγκατάσταση της φυτείας μέχρι την ηλικία των 6 ετών για την καρυδιά και των 3 ετών για τα λοιπά οπωροφόρα.

Για τον προσδιορισμό της αξίας των οπωρώνων, που είναι σε πλήρη απόδοση, προσφορότερη μέθοδος εκτιμήσεως είναι αυτή της κεφαλαιοποιήσεως της καθαρής φυτικής προσόδου (αξία φυτείας = ΚΦΠ/επιτόκιο 5%). Ανεξαρτήτως όμως αυτών, η αποζημίωση, που πρέπει να επιδικάζεται κατά την απαλλοτρίωση ακινήτου, στο οποίο υπάρχουν (φυτικά επικείμενα, πρέπει να ανταποκρίνεται στην αγοραία - εμπορική αξία αυτών, κατά την έννοια που προαναφέρθηκε, ήτοι στην επιπλέον αγοραστική αξία που προσδίδουν αυτά στο έδαφος όπου βρίσκονται.

Εξάλλου, σύμφωνα με τους παραδεδεγμένους κανόνες της γεωπονικής (δενδροκομικής) επιστήμης (βλ. Εφ. Δυτ. Μακ. 174/2013 ό.π) για τις καλλιεργούμενες στην περιοχή εκτάσεις οι ανώτατες αποδεκτές πυκνότητες φυτεύσεως και τα αντίστοιχα μεγέθη των δέντρων σε στάδιο πλήρους αναπτύξεως είναι: α) μηλιές: Μηλιά ελεύθερο 40 - 70 δέντρα(μεγάλα)/στρέμμα (80-60 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), μηλιά παλμέτα 72-180 δέντρα(μεσαία)/στρέμμα (55 - 22 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), μηλιά πυκνή-υπέρπυκνη 200-330 δέντρα(μικρά)/στρέμμα (18-10 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη).

Β) αχλαδιές: αχλαδιά ελεύθερο 45-67 δέντρα(μεγάλα)/ στρέμμα (70-40 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), αχλαδιά παλμέτα 85-200 δέντρα(μεσαία)/στρέμμα (35-15 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), αχλαδιά πυκνή 210-360 δέντρα(μικρά)/ στρέμμα (14-8 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη). Γ) ροδακινιές: 30-55 δέντρα (μεγάλα)/στρέμμα (100-65 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), 55-100 δέντρα(μεσαία)/στρέμμα (65 - 35 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), 110-185 δέντρα(μικρά)/ στρέμμα (33-20 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη).

Δ) δαμασκηνιές-κορομηλιές: 28-72 δέντρα(μεγάλα)/στρέμμα (70 - 28 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), 80-170 δέντρα(μεσαία)/ στρέμμα (26-10 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), 130-250 δέντρα(μικρά)/στρέμμα (10-4 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη). Ε) καρυδιές: καρυδιά για καρπούς 10-40 δέντρα(μεγάλα)/στρέμμα (27-10 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), καρυδιά για ξύλο 45-64 δέντρα(μεγάλα)/στρέμμα (6-4 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη).

Μη αποδεκτές θεωρούνται οι πυκνότητες 68-120 δέντρων(μεσαίων)/στρέμμα (3-1,5 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη) και 130-250 δέντρων(μικρών)/ στρέμμα (2-1 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), ενώ πέραν των 250 δέντρων/στρέμμα τα δέντρα είναι άνευ αξίας και δεν παράγουν καρπούς, ούτε ξυλεία. Στ) αμυγδαλιές: 30-50 δέντρα(μεγάλα)/στρέμμα (12-7 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη), 50-120 δέντρα(μεσαία)/στρέμμα (6-2,5 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη-μη συνιστώμενη πυκνότητα λόγω μειωμένης παραγωγής ανά στρέμμα), 130-200 δέντρα(μικρά)/στρέμμα (2-0,5 κιλά ανά δέντρο σε πλήρη ανάπτυξη-μη συνιστώμενη πυκνότητα λόγω μειωμένης παραγωγής ανά στρέμμα).

Για τις δενδροκαλλιέργειες, λαμβάνοντας υπόψη τα ανώτατα αποδεκτά από την επιστήμη όρια πυκνότητας φυτεύσεως του κάθε είδους δένδρου, σε συνδυασμό μέ το μέγεθος και την εκτίμηση της αξίας, κατά τα ανωτέρω, του κάθε δένδρου, προσδιορίζεται η ανά στρέμμα αξία της κάθε δενδροκαλλιέργειας, αναλόγως του βαθμού αναπτύξεώς της (με δενδρύλλια, μικρά, μεσαία ή μεγάλα δένδρα), με άριστη πυκνότητα φυτεύσεως και ιδανικές συνθήκες καλλιέργειας.

Σε περιπτώσεις υπερβάσεως των αποδεκτών από την επιστήμη ορίων πυκνότητας ή περιπτώσεις πυκνών - υπέρπυκνων καλλιεργειών, που δεν γίνονται με βάση τα επιστημονικά δεδομένα (αποστάσεις φύτευσης, παλμέτα κ.λπ.), όπως προαναφέρθηκε, η παραγωγή (εφόσον είναι δυνατή και υπάρχει) μειώνεται αναλόγως του βαθμού υπερβάσεως του ανώτατου επιτρεπομένου ορίου πυκνότητας της φύτευσης.

Ενόψει αυτού, είναι φανερό ότι στις συναλλαγές δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αντικείμενο ιδιαίτερης εκμεταλλεύσεως και συναλλακτικής σχέσεως το κάθε επιμέρους δένδρο μιας τέτοιας δενδροκαλλιέργειας, έτσι ώστε ο πωλητής και ο αγοραστής ενός τέτοιου αγρού να προσδιορίσουν την αξία με βάση την αξία του κάθε δένδρου του.

Στην περίπτωση αυτή η αξία του αγρού θα προσδιοριστεί ανά στρέμμα, αναλόγως του βαθμού αναπτύξεως των δένδρων, με βάση την αξία της αντίστοιχης άριστης δενδροκαλλιέργειας η οποία όμως (αξία) πρέπει να μειωθεί αναλόγως της υπερβάσεως του ανώτατου επόμενου ορίου πυκνότητας της φυτεύσεως, λαμβάνοντας υπόψη α) τη δαπάνη αφαιρέσεως, των επιπλέον δένδρων ώστε η πυκνότητα φύτευσης να έλθει στα αποδεκτά όρια (σε κάθε περίπτωση) του ελεύθερου συστήματος, διότι πλέον δεν μπορεί να λειτουργήσει το σύστημα της παλμέτας, β) το γεγονός ότι, λόγω της πυκνής φυτεύσεώς τους και ακόμη περισσότερο εφόσον δεν δέχθηκαν τις κατάλληλες φροντίδες από τη φύτευσή τους και εντεύθεν, τα δένδρα αυτά μόνο εν μέρει μπορούν πλέον να αποκτήσουν κάποια παραγωγικότητα, γ) το χρόνο και τα έξοδα που απαιτούνται για να καταστούν τα ταλαιπωρημένα και υποβαθμισμένα (λόγω της ελλείψεως διαθέσιμου χώρου αναπτύξεώς τους και του ανταγωνισμού από τα γειτονικά) δένδρα, που θα απομείνουν, κατά το δυνατόν ανεπτυγμένα και παραγωγικά.

Εξάλλου, στην καλλιέργεια αμπελιού κατεξοχήν η κάθε επιμέρους ρίζα δεν θεωρείται αντικείμενο ιδιαίτερης εκμεταλλεύσεως και συναλλακτικής σχέσεως κατά τις συναλλαγές, καθόσον ως τέτοιο θεωρείται το αμπέλι συνολικά αναλόγως του βαθμού αναπτύξεώς του και της εκτάσεως που καταλαμβάνει, γι' αυτό η τιμή μονάδας του πρέπει να ορισθεί ανά στρέμμα (βλ.

συναφώς για καλλιέργεια αμπελιού ΑΠ 880/2003 ΝΟΜΟΣ). Το ίδιο βέβαια ισχύει για τους φράχτες με θάμνους, που πρέπει να αποζημιώνονται ανά μ.μ. Και ασφαλώς για το χλοοτάπητα, που πρέπει να αποζημιώνεται ανά τ.μ. Από τα προαναφερόμενα αποδεικτικά μέσα αποδείχθηκε ότι στην απαλλοτριούμενη έκταση, που κατά βάση έχει αστικό χαρακτήρα, υφίστανται κυρίως στις αυλές των οικιών μεμονωμένα διάφορα δένδρα, καλλωπιστικά είδη, αναρριχώμενα, δασικά και αυτοφυή δένδρα, κληματαριές και χλοοτάπητας (γκαζόν).

Επίσης, σε περιορισμένη έκταση υπάρχουν ορισμένες δενδροκαλλιέργειες (καρυδιές, αμυγδαλιές, μηλιές, δαμασκηνιές) και αμπελοκαλλιέργεια. Για τα φυτικά συστατικά, που αναφέρονται στον κτηματολογικό πίνακα, η επιτροπή προεκτίμησης του άρθρ. 15 ν. 2882/2001 προσδιόρισε την αξία τους ως ακολούθως:

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΞΙΑ Δενδρυλλίου Αξία Μικρού Αξία Μεσαίου Αξία Μεγάλου €/τεμάχιο €/τεμάχιο €/τεμάχιο €/τεμάχιο Αναρριχώμενα 2,00 4,00 10,00 13,00 Καλλωπιστικοί θάμνοι πλατύφυλλοι 2,00 5,00 12,00 15,60 Καλλωπιστικοί θάμνοι κωνοφόροι 2,00 4,00 10,00 13,00 Καλλωπιστικά δένδρα πλατύφυλλα 2,00 6,00 10,00 13,00 Καλλωπιστικά δένδρα κωνοφόρα αργής ανάπτυξης 2,00 8,00 15,00 19,50 Καλλωπιστικά δένδρα κωνοφόρα ταχείας ανάπτυξης 2,00 5,00 10,00 13,00 Δασικά δένδρα 1,00 5,00 10,00 13,00 Αυτοφυή δένδρα 1,00 4,00 10,00 13,00 Οπωροφόρα γιγαρτόκαρπα 5,00 10,00 28,00 36,40 Οπωροφόρα πυρηνόκαρπα 5,00 10,00 28,00 36,40 Οπωροφόρα ακρόδρυα 4,00 8,00 25,00 32,50 Λοιπά οπωροφόρα 2,00 8,00 25,00 32,50 Κλήματα 2,00 6,00 12,00 15,60 Κληματαριές 2,00 8,00 15,00 19,50 ΑΞΙΑ ΑΝΑ ΣΤΡΕΜΜΑ ΔΕΝΔΡΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ:

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΞΙΑ Δενδρυλλίου (€/στρ) Αξία Μικρού (€/στρ) Αξία Μεσαίου (€/στρ) Αξία Μεγάλου (€/στρ) Καρυδιές 550,00 870,00 2600,00 3300,00 Δαμασκηνιές 780,00 1250,00 2050,00 2600,00 Αμυγδαλιές 780,00 1250,00 2050,00 2600,00 Αμπέλι 700,00 1000,00 1750,00 2150,00 Χλοοτάπητας μ2 2,00 (€/μ2) Α. ΟΠΩΡΟΦΟΡΑ 1. ΓΙΓΑΡΤΟΚΑΡΠΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Μηλιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Αχλαδιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Κυδωνιά 5,00 10,00 28,00 36,40 2.

ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ροδακινιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Βανίλια 5,00 10,00 28,00 36,40 Βερικοκιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Δαμασκηνιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Κορομηλιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Κερασιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Βυσσινιά 5,00 10,00 28,00 36,40 Καϊσιά 5,00 10,00 28,00 36,40 3. ΑΚΡΟΔΡΥΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αμυγδαλιά 4,00 8,00 25,00 32,50 Καστανιά 4,00 8,00 25,00 32,50 Καρυδιά 4,00 8,00 25,00 32,50 Φιστικιά 4,00 8,00 25,00 32,50 Φουντουκιά 4,00 8,00 25,00 32,50 4.

ΛΟΙΠΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ακτινίδια 2,00 8,00 25,00 32,50 Ελιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Βατόμουρο 2,00 8,00 25,00 32,50 Κουμαριά 2,00 8,00 25,00 32,50 Λωτός 2,00 8,00 25,00 32,50 Ροδιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Μουριά 2,00 8,00 25,00 32,50 Μουσμουλιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Νεραντζιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Κρανιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Συκιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Τζιτζιφιά 2,00 8,00 25,00 32,50 Φραγκοστάφυλα 2,00 8,00 25,00 32,50 Β.

ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΑ 1. ΔΕΝΔΡΑ ΠΛΑΤΥΦΥΛΛΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ακακία κυανόφυλλη 2,00 6,00 10,00 13,00 Ακακία Κων/πολης Αριά 2,00 6,00 10,00 13,00 Βελανιδιά Βραχυχίτωνας 2,00 6,00 10,00 13,00 Γαζία 2,00 6,00 10,00 13,00 Δρυς 2,00 6,00 10,00 13,00 Ευκάλυπτος 2,00 6,00 10,00 13,00 Ιπποκαστανιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Ιτιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Κουτσουπιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Λεμονιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Λεύκα 2,00 6,00 10,00 13,00 Μανόλια 2,00 6,00 10,00 13,00 Μιμόζα 2,00 6,00 10,00 13,00 Μοσχαϊτιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Οξιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Πασχαλιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Πλάτανος 2,00 6,00 10,00 13,00 Ροβίνια 2,00 6,00 10,00 13,00 Σοφόρα 2,00 6,00 10,00 13,00 Σχίνος 2,00 6,00 10,00 13,00 Σφενδάμι 2,00 6,00 10,00 13,00 Τίλιο 2,00 6,00 10,00 13,00 Τζιτζιφιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Τριανταφυλλιές 2,00 6,00 10,00 13,00 Φιλύρα 2,00 6,00 10,00 13,00 Φλαμουριά 2,00 6,00 10,00 13,00 Φράξος 2,00 6,00 10,00 13,00 Φοίνικας 2,00 6,00 10,00 13,00 Χαρουπιά 2,00 6,00 10,00 13,00 Ψευδοακακία 2,00 6,00 10,00 13,00 2.

ΔΕΝΔΡΑ ΚΩΝΟΦΟΡΑ α. Ταχείας ανάπτυξης ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αριζόνα 2,00 5,00 10,00 13,00 Κυπαρίσσια Αριζόνας 2,00 5,00 10,00 13,00 Λέιλαντ 2,00 5,00 10,00 13,00 β. Αργής ανάπτυξης ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αροκάρια 2,00 8,00 15,00 19,50 Έλατο 2,00 8,00 15,00 19,50 Κέδρος 2,00 8,00 15,00 19,50 Κουκουναριά 2,00 8,00 15,00 19,50 Πεύκο 2,00 8,00 15,00 19,50 3. ΘΑΜΝΟΙ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αζαλέα 2,00 5,00 12,00 15,60 Δάφνη 2,00 5,00 12,00 15,60 Δενδρολίβανο 2,00 5,00 12,00 15,60 Ευώνυμο 2,00 5,00 12,00 15,60 Ιβίσκος 2,00 5,00 12,00 15,60 Πουρνάρι 2,00 5,00 12,00 15,60 Καλλιστήμονας 2,00 5,00 12,00 15,60 Κουμαριά 2,00 5,00 12,00 15,60 Λεβάντα 2,00 5,00 12,00 15,60 Λιγούστρο 2,00 5,00 12,00 15,60 Μαόνια 2,00 5,00 12,00 15,60 Μπαμπού 2,00 5,00 12,00 15,60 Πυξάρι 2,00 5,00 12,00 15,60 Μυρτιά 2,00 5,00 12,00 15,60 Πικροδάφνη 2,00 5,00 12,00 15,60 Πυράκανθος 2,00 5,00 12,00 15,60 Σχίνος 2,00 5,00 12,00 15,60 Σπάρτο 2,00 5,00 12,00 15,60 Ροδόδενδρο 2,00 5,00 12,00 15,60 Φωτίνια 2,00 5,00 12,00 15,60 Πασχαλιά 2,00 5,00 12,00 15,60 Σπειραία 2,00 5,00 12,00 15,60 Τσιτόνια 2,00 5,00 12,00 15,60 Φορσύθια 2,00 5,00 12,00 15,60 4.

ΘΑΜΝΟΙ ΚΩΝΟΦΟΡΟΙ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Γιουνίπερους 2,00 4,00 10,00 13,00 Πεύκο νάνο 2,00 4,00 10,00 13,00 Πισέα 2,00 4,00 10,00 13,00 Τάξος 2,00 4,00 10,00 13,00 Τούγια 2,00 4,00 10,00 13,00 Χαμακυπάρισσος 2,00 4,00 10,00 13,00 Γ. ΑΝΑΡΡΙΧΩΜΕΝΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αγιόκλημα 2,00 4,00 10,00 13,00 Βιγόνια 2,00 4,00 10,00 13,00 Βοκαμβίλια 2,00 4,00 10,00 13,00 Γιασεμί 2,00 4,00 10,00 13,00 Γλυτσίνια 2,00 4,00 10,00 13,00 Κισσός 2,00 4,00 10,00 13,00 Κληματίδα 2,00 4,00 10,00 13,00 Ορτανσία 2,00 4,00 10,00 13,00 Πασσιφλόρα 2,00 4,00 10,00 13,00 Δ.

ΔΑΣΙΚΑ ΔΕΝΔΡΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Καβάκια 1,00 5,00 10,00 13,00 Φτελιά 1,00 5,00 10,00 13,00 Ε. ΑΥΤΟΦΥΗ ΔΕΝΔΡΑ ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Γκορτσιά 1,00 4,00 10,00 13,00 Καραγάτσια 1,00 4,00 10,00 13,00 ΣΤ. ΚΛΗΜΑΤΑ 2,00 6,00 12,00 15,60 ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ζ. ΚΛΗΜΑΤΑΡΙΕΣ 2,00 8,00 15,00 19,50 ΔΕΝΔΡΥΛΛΙΑ ΜΙΚΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Η. ΑΜΠΕΛΙ (€/στρ) 700,00 1000,00 1750,00 2150,00 Θ.

ΧΛΟΟΤΑΠΗΤΑΣ (ΓΚΑΖΟΝ) 2,00 (€/μ2) Με την υπ' αριθμ. 148/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης η προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης των ανωτέρω φυτικών επικειμένων, καθώς επίσης και ορισμένων, για τα οποία ενώ περιλαμβάνονται στον κτηματολογικό πίνακα, δεν προτείνονται τιμές μονάδας αποζημίωσης από της ΔΕΗ Α.Ε., καθορίστηκε ως ακολούθως:

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Αξία Μεσαίου €/τεμάχιο Αξία Μεγάλου €/τεμάχιο Αναρριχώμενα 15 30 Καλλωπιστικοί θάμνοι πλατύφυλλοι 15 30 Καλλωπιστικοί θάμνοι κωνοφόροι 45 60 Καλλωπιστικά δένδρα πλατύφυλλα 50 65 Καλλωπιστικά δένδρα κωνοφόρα αργής ανάπτυξης 50 90 Καλλωπιστικά δένδρα κωνοφόρα ταχείας ανάπτυξης 50 90 Δασικά δένδρα 25 35 Αυτοφυή δένδρα 45 90 Οπωροφόρα γιγαρτόκαρπα 50 60 Οπωροφόρα πυρηνόκαρπα 50 60 Οπωροφόρα ακρόδρυα 50 60 Λοιπά οπωροφόρα 50 60 Κλήματα 30 50 Κληματαριές 40 60 ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ Χλοοτάπητας 8,00(€/Τ.Μ.) Α.

ΟΠΩΡΟΦΟΡΑ 1. ΓΙΓΑΡΤΟΚΑΡΠΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Μηλιά 50 60 Αχλαδιά 50 60 Κυδωνιά 30 50 2. ΠΥΡΗΝΟΚΑΡΠΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ροδακινιά 60 110 Βανίλια 60 110 Βερικοκιά 60 110 Δαμασκηνιά 60 110 Κορομηλιά 40 60 Κερασιά 60 110 Βυσσινιά 60 110 Καϊσιά 60 110 3. ΑΚΡΟΔΡΥΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αμυγδαλιά 60 90 Καστανιά 200 400 Καρυδιά 300 500 Φιστικιά 40 70 Φουντουκιά 40 70 4. ΛΟΙΠΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ακτινίδια 30 55 Ελιά 70 130 Βατόμουρο 25 40 Κουμαριά 30 55 Λωτός 40 70 Ροδιά 40 70 Μουριά 40 65 Μουσμουλιά 30 55 Νεραντζιά 30 55 Κρανιά 30 55 Συκιά 35 60 Τζιτζιφιά 30 50 Φραγκοστάφυλα 30 50 Β.

ΚΑΛΛΩΠΙΣΤΙΚΑ 1. ΔΕΝΔΡΑ ΠΛΑΤΥΦΥΛΛΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ακακία κυανόφυλλη 60 70 Ακακία Κων/πολης Αριά 60 70 Βελανιδιά Βραχυχίτωνας 90 130 Γαζία 10 25 Δρυς 100 200 Ευκάλυπτος 100 200 Ιπποκαστανιά 100 200 Ιτιά 80 150 Κουτσουπιά 80 150 Λεμονιά 90 180 Λεύκα 80 110 Μανόλια 90 110 Μιμόζα 90 110 Μοσχαϊτιά 80 120 Οξιά 90 120 Πασχαλιά 20 40 Πλάτανος 110 200 Ροβίνια 90 130 Σοφόρα 90 130 Σχίνος 15 25 Σφενδάμι 90 110 Τίλιο 80 110 Τζιτζιφιά 30 50 Τριανταφυλλιές 20 40 Φιλύρα 80 120 Φλαμουριά 80 120 Φράξος 15 40 Φοίνικας 90 180 Χαρουπιά 30 80 Ψευδοακακία 60 70 Γ.

ΔΕΝΔΡΑ ΚΩΝΟΦΟΡΑ α. Ταχείας ανάπτυξης ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αριζόνα 70 120 Κυπαρίσσια 70 120 Κυπαρίσσια Αριζόνας 70 120 Λέιλαντ 70 120 β. Αργής ανάπτυξης ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αροκάρια 70 120 Έλατο 70 120 Κέδρος 70 120 Κουκουναριά 70 120 Πεύκο 70 120 Δ. ΘΑΜΝΟΙ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αζαλέα 15 25 Δάφνη 15 25 Δενδρολίβανο 15 25 Ευώνυμο 15 25 Ιβίσκος 25 45 Πουρνάρι 15 25 Καλλιστήμονας 15 25 Κουμαριά 15 25 Λεβάντα 15 25 Λιγούστρο 10 20 Μαόνια 15 25 Μπαμπού 15 25 Πυξάρι 15 25 Μυρτιά 15 25 Πικροδάφνη 15 25 Πυράκανθος 15 25 Σχίνος 15 25 Σπάρτο 15 25 Ροδόδενδρο 15 25 Φωτίνια 15 25 Πασχαλιά 15 25 Σπειραία 15 25 Τσιντόνια 15 25 Φορσύθια 15 25 Ε.

ΘΑΜΝΟΙ ΚΩΝΟΦΟΡΟΙ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Γιουνίπερους 70 100 Πεύκο 70 100 Νάνο 70 100 Πισέα 70 100 Τάξος 70 100 Τούγια 70 100 Χαμακυπάρισσος 70 100 Ζ. ΑΝΑΡΡΙΧΩΜΕΝΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Αγιόκλημα 20 30 Βιγόνια 20 30 Βοκαμβίλια 20 30 Γιασεμί 20 30 Γλυτσίνια 20 30 Κισσός 20 30 Κληματίδα 20 30 Ορτανσία 20 30 Πασσιφλόρα 20 30 Η. ΔΑΣΙΚΑ ΔΕΝΔΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Καβάκια 40 60 Φτελιά 20 30 Θ.

ΑΥΤΟΦΥΗ ΔΕΝΔΡΑ ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Γκορτσιά 55 110 Καραγάτσια 55 110 ΣΤ. ΚΛΗΜΑΤΑ 30 50 ΜΕΣΑΙΑ ΜΕΓΑΛΑ Ζ. ΚΛΗΜΑΤΑΡΙΕΣ 40 60 Λεμονοκυπάρισσα 110 230 Γκόλντεν Κρεστ 110 230 Γιούκα 50 70 Κέντια 50 70 Λεβάντα Φράχτης 7 10 Τριανταφυλλιές αναρριχώμενες 30 60 Σύμφωνα με τη ΔΕΗ ΑΕ η αξία των φυτικών επικειμένων ανέρχεται σε εκείνη, που κατά τα προαναφερθέντα, καθορίστηκε με τη έκθεση προεκτιμήσεως.

Κατέθεσε σχετικά ο μάρτυράς της Ιωάννης Παπαδόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής ΤΕΙ Δυτικής Μακεδονίας, ο οποίος, αναφερόμενος στη σχετική τεχνική έκθεση που συνέταξε, προσδιορίζει σε σχετικώς μεγαλύτερα ποσά τις αξίες των μεμονωμένων θάμνων και δένδρων, επιπλέον δε, σε σχέση με τους αναφερόμενους στην έκθεσή του οπωρώνες, στους οποίους η πυκνότητα φύτευσης υπερβαίνει τα επιστημονικώς αποδεκτά όρια, υποστηρίζει ότι η αποζημίωσή τους πρέπει να γίνει ανά στρέμμα σύμφωνα με τις τιμές που προτείνει.

Το ίδιο υποστηρίζει ότι πρέπει να γίνει και με τα απαλλοτριούμενα αμπέλια. Αντίθετα, οι αντίδικοι της ΔΕΗ Α.Ε, στα ακίνητα των οποίων υπάρχουν φυτικά επικείμενα, υποστηρίζουν ότι η αξία αυτών των επικειμένων τους είναι πολύ μεγαλύτερη και εκείνης, που προσδιορίστηκε, κατά τα ανωτέρω, προσωρινά, επιπλέον δε διατείνονται ότι, σε κάθε περίπτωση, η αποζημίωση των ανωτέρω πρέπει να καθοριστεί ανά δένδρο (ρίζα για τα αμπέλια) και όχι ανά στρέμμα.

Τις αξίες αυτές στηρίζουν κυρίως στις προσκομιζόμενες εκθέσεις του γεωπόνου Α. Κ.. Περαιτέρω, σχετικά με τον τρόπο αποζημίωσης των φυτικών επικείμενων σε ορισμένα απαλλοτριούμενα ακίνητα, για τα οποία προβάλλεται από την πλευρά της ΔΕΗ Α.Ε. ότι πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα, επισημαίνονται τα ακόλουθα: 1) στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 46 ακίνητο σε έκταση 1.112 τ.μ., από τα οποία τα 262 τ.μ. καταλαμβάνονται από κτίσματα, και τα 194,40 τ.μ. από χλοοτάπητα (γκαζόν) υπάρχουν, σύμφωνα με τον κτηματολογικό πίνακα, 10 μεγάλες καρυδιές, 10 μεσαίες, 65 μικρές, 25 δενδρύλλια καρυδιάς, 15 άλλα δένδρα και 6 καλλωπιστικοί θάμνοι. Πρόκειται για πολύ πυκνή φύτευση, που υπερβαίνει τα επιστημονικώς αποδεκτά όρια, γι' αυτό, σύμφωνα με τα προαναφερόμενα, οι άνω καρυδιές πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα με βάση το 60% της αξίας των μεσαίων καρυδιών, 2) στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 243 ακίνητο υπάρχουν σε έκταση 201,50 τ.μ. 26 μικρές καρυδιές. Πρόκειται για οριακά ανεκτή πυκνότητα και τα δένδρα αυτά θα αποζημιωθούν μεμονωμένα ως μικρές καρυδιές, 3) στο υπ' αριθμ. ΚΠ 574 ακίνητο σε έκταση 223 τ.μ. υπάρχουν 86 μεσαίες καρυδιές. Πρόκειται για υπερβολικά πυκνή φύτευση, γι' αυτό οι ως άνω καρυδιές πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα με βάση το 50% της αξίας των μεσαίων καρυδιών, 4) στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 621 ακίνητο εμβαδού 4.703 τ.μ. έχουν καταγραφεί στον κτηματολογικό πίνακα 800 δενδρύλλια μηλιάς, που ήδη έγιναν μικρές μηλιές. Πρόκειται για υπερβολικά πυκνή φύτευση, γι' αυτό οι ως άνω μηλιές πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα με το 50% της αξίας των μικρών μηλιών, 5) στο υπ' αριθμ. ΚΠ 74Β ακίνητο σε έκταση 500 τ.μ.

έχουν καταγραφεί στον κτηματολογικό πίνακα 87 δενδρύλλια μηλιάς, που στο μεταξύ αναπτύχθηκαν σε μικρές μηλιές. Πρόκειται για υπερβολικά πυκνή φύτευση, γι' αυτό οι ως άνω μηλιές πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα με το 50% της αξίας των μικρών μηλιών, 6) στο υπ' αριθμ. ΚΠ ακίνητο έχουν καταγραφεί στον κτηματολογικό πίνακα σε τμήμα 200 τ.μ. 80 δενδρύλλια καρυδιάς, που ήδη έγιναν μικρές καρυδιές.

Πρόκειται για υπερβολικά πυκνή φύτευση, γι' αυτό οι ως άνω καρυδιές πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα με βάση το 50% της αξίας των μικρών καρυδιών, 7) στο υπ' αριθμ. ΚΠ 544 ακίνητο έχουν καταγραφεί στον κτηματολογικό πίνακα σε έκταση 1.631,53 τ.μ. Δενδρύλλια αμυγδαλιάς, που προσδιορίσθηκαν με την υπ' αριθμ, 225/2013 απόφαση αναγνώρισης δικαιούχων του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κοζάνης σε 1.600, τα οποία ήδη αναπτύχθηκαν σε μικρές αμυγδαλιές.

Πρόκειται για εξαιρετικά πυκνή φύτευση, γι' αυτό οι ως άνω αμυγδαλιές θα αποζημιωθούν ανά στρέμμα με βάση το 30% της αξίας των μικρών αμυγδαλιών, 8) στο υπ' αριθμ. ΚΠ 620 ακίνητο υπάρχουν α) σε τμήμα 600 τ.μ. 125 μεγάλες αμυγδαλιές, β) σε τμήμα 300 τ.μ. 30 μεσαίες καρυδιές και γ) σε τμήμα 300 τ.μ. 18 μεγάλες καρυδιές. Πρόκειται για πυκνή φύτευση, γι' αυτό τα ως άνω δένδρα πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα με βάση το 60% της αξίας της αντίστοιχης κατηγορίας, 9) στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 655β ακίνητο σε έκταση 1.200 τ.μ. καταγράφηκαν στον κτηματολογικό πίνακα 60 δενδρύλλια καρυδιάς, που ήδη αναπτύχθηκαν σε μικρές καρυδιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 71 ακίνητο σε έκταση 812,71 τ.μ. υπάρχουν 20 μεγάλες καρυδιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 72 ακίνητο σε έκταση 700 τ.μ. υπάρχουν 60 μικρές αμυγδαλιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 214 ακίνητο σε έκταση 1013,83 τ.μ.

υπάρχουν 49 μεσαίες αμυγδαλιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 215 ακίνητο σε έκταση 1.416,34 τ.μ. καταγράφηκαν στον κτηματολογικό πίνακα 70 δενδρύλλια καρυδιάς, που ήδη αναπτύχθηκαν σε μικρές καρυδιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 281 ακίνητο σε τμήμα 680 τ.μ. υπάρχουν 53 μεσαίες δαμασκηνιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 294 ακίνητο σε τμήμα 260 τ.μ. υπάρχουν 36 μικρές μηλιές, στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 339 ακίνητο σε τμήμα 1.300 τ.μ. υπάρχουν 91 μικρές μηλιές, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 522 ακίνητο σε τμήμα 1.350 τ.μ. υπάρχουν 71 μεγάλες μηλιές. Πρόκειται για καλλιέργειες, που έστω και οριακά σε ορισμένες περιπτώσεις βρίσκονται εντός των αποδεκτών ορίων πυκνότητας φύτευσης, γι' αυτό τα ως άνω δένδρα πρέπει να αποζημιωθούν μεμονωμένα, 10) στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 98 ακίνητο καταγράφηκε σε έκταση 282,50 τ.μ. αμπέλι σε δενδρύλλια, που ήδη έχει αναπτυχθεί σε μεσαίο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 99 ακίνητο σε τμήμα 76,36 τ.μ. υπάρχει μεγάλο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 335 ακίνητο σε τμήμα 420 τ.μ. υπάρχει μεγάλο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 505 ακίνητο σε τμήμα 1.230,92 τ.μ. υπάρχει μεγάλο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. 529 ακίνητο σε τμήμα 881,03 τ.μ.

υπάρχει μεγάλο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. 547 ακίνητο σε έκταση 822 τ.μ. καταγράφηκε στον κτηματολογικό πίνακα αμπέλι σε δενδρύλλια, που ήδη αναπτύχθηκε σε μεσαίο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 622 ακίνητο σε τμήμα 86,90 τ.μ. καταγράφηκε στον κτηματολογικό πίνακα αμπέλι σε δενδρύλλια, που ήδη έχει αναπτυχθεί σε μεσαίο αμπέλι, στο υπ' αριθμ.

ΚΠ 643 ακίνητο σε τμήμα 177,32 τ.μ. υπάρχει μεγάλο αμπέλι, στο υπ' αριθμ. ΚΠ 647 ακίνητο σε τμήμα 55 τ.μ. υπάρχει μεγάλο αμπέλι. Σύμφωνα με τα προεκτεθέντα, τα ανώτερα αμπέλια πρέπει να αποζημιωθούν ανά στρέμμα αναλόγως της κατηγορίας τους. Επίσης, ανά στρέμμα πρέπει να αποζημιωθούν και όλα τα υπόλοιπα αναφερόμενα στον κτηματολογικό πίνακα ως αμπέλια με τη διαφοροποίηση ότι όσα περιλαμβάνονται στην κατηγορία των δενδρυλλίων και μικρών πρέπει να αποζημιωθούν ως μεσαία και όλα τα μεσαία ως μεγάλα.

Τα υπόλοιπα φυτικά επικείμενα, που απαλλοτριώνονται, πρέπει να αποζημιωθούν ως μεμονωμένα δένδρα και θάμνοι με την εξαίρεση των φραχτών από θάμνους που θα αποζημιωθούν ανά μ.μ., αναλόγως της αναπτύξεώς τους και βεβαίως του χλοοτάπητα, που θα αποζημιωθεί ανά τ.μ.. Εξάλλου, όπως αποδείχθηκε, πέραν των ως άνω περιπτώσεων των αμπελιών, στα είδη που περιλαμβάνονται στην κατηγορία των αναρριχώμενων, στις αναρριχώμενες τριανταφυλλιές, στους καλλωπιστικούς θάμνους φυλλοβόλων και κωνοφόρων, στα κωνοφόρα δένδρα ταχείας ανάπτυξης, στις κληματαριές και στα κλήματα, ήδη όλα τα δενδρύλλια και τα μικρά δένδρα έχουν αναπτυχθεί σε μεσαία και όλα τα μεσαία σε μεγάλα, γι' αυτό πρέπει να αποζημιωθούν ως τέτοια, ενώ όλα τα υπόλοιπα φυτικά επικείμενα πρέπει να αποζημιωθούν σύμφωνα με το χαρακτηρισμό στον κτηματολογικό πίνακα, απορριπτωμένων ως αβασίμων των αντιθέτων ισχυρισμών των αντιδίκων της ΔΕΗ Α.Ε.

Όπως προεκτέθηκε, λόγω της πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης των τελευταίων ετών υπήρξε μεγάλη μείωση της αξίας των ακινήτων ως αποτέλεσμα του εξαιρετικά μειωμένου αγοραστικού ενδιαφέροντος. Όπως είναι φανερό, η μείωση αυτή επηρέασε αναλόγως μειωτικά και την αγοραία αξία των φυτικών συστατικών των ακινήτων.

Το δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη τις επικαλούμενες από τους διαδίκους αξίες και εκτιμώντας όλα τα αποδεικτικά μέσα που προαναφέρθηκαν, καθορίζει τις οριστικές τιμές μονάδας αποζημίωσης των φυτικών επικειμένων των απαλλοτριουμένων ακινήτων, με κρίσιμο χρόνο εκείνο της ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου συζητήσεως, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό, που κρίνεται ότι ανταποκρίνονται στην πραγματική αξία τους, έτσι ώστε να παρέχεται στους ιδιοκτήτες τους πλήρης αποζημίωση...".

Τα ανωτέρω ανελέγκτως δεκτά γενόμενα από το Εφετείο, ως αποδειχθέντα πραγματικά περιστατικά, πληρούν το πραγματικό των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 13 παρ. 1 ΚΑΑΑ, άρθρ. 17 Συντ/τος και άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ, τις οποίες ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε ως προς το ενδιαφέρον ζήτημα του καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης των απαλλοτριουμένων ακινήτων (οικοπέδων) με τα επικείμενα σ' αυτά κτίσματα - οικοδομήματα.

Ειδικότερα, το Εφετείο καθόρισε ως πραγματική αξία αυτών την ανταλλακτική ή αγοραία αξία των ακινήτων με τα επικείμενα σ' αυτά οικοδομήματα-κτίσματα, η οποία επιτρέπει στους ιδιοκτήτες τους -αναιρεσείοντες- να τα αντικαταστήσουν με άλλα ισάξια και συνεπώς η αποζημίωση είναι πλήρης. Επίσης, για το ύψος της αποζημίωσης συνυπολόγισε την αξία των συστατικών των οικοδομημάτων - κτισμάτων, που συναρμόστηκαν με αυτά και χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερσή τους και προσαυξάνουν την αγοραία αξία τους.

Η αιτίαση ότι θα έπρεπε η οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης να εξευρεθεί με τη μέθοδο του κατασκευαστικού κόστους με αποτίμηση των οικοδομικών υλικών και των εργασιών κατασκευής προβάλλεται κατ' αρχήν απαράδεκτα, διότι με αυτήν πλήττεται η αναιρετικά ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του Εφετείου (άρθρ. 561 αρ. 1 ΚΠολΔ, ΑΠ 427/2016), άλλως είναι απορριπτέα ως ουσιαστικά αβάσιμη, διότι η διάταξη του άρθρου 13 παρ. 1 ΚΑΑΑ δεν καθιερώνει υποχρεωτικά κριτήρια για το Δικαστήριο για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριωμένου, ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται η ανωτέρω διάταξη στην περίπτωση, που το Δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη ή θα λάβει υπόψη άλλα κριτήρια, αλλά παρέχει οδηγίες για το πώς πρέπει να καθορίζεται η πραγματική αξία και επιτρέπει στο Δικαστήριο να λάβει υπόψη του για το σκοπό αυτό (αφού χρησιμοποιεί τη λέξη "ιδίως") κάθε πρόσφορο κατά την ανέλεγκτη κρίση του συγκριτικό στοιχείο (ΑΠ 261/2018, ΑΠ 56/2018, ΑΠ 1175/2015).

Μάλιστα το Δικαστήριο μπορεί να καθορίσει την πραγματική αξία σε ποσό μικρότερο από το οριζόμενο από τον υπόχρεο σε αποζημίωση, χωρίς να δεσμεύεται από τη διαθετική αρχή του άρθρ. 106 ΚΠολΔ, όπως άλλωστε συμβαίνει στην ένδικη υπόθεση, καθόσον η Έκθεση Επιτροπής της ΔΕΗ (Φεβρουάριος 2011 - τεχνική έκθεση) καθόρισε τιμές για τα επικείμενα υψηλότερες εκείνων που καθόρισε η εκτιμητική επιτροπή του άρθρ. 15 ΚΑΑΑ (Ιανουάριος 2012) και των τιμών, που πρότεινε η αιτούσα ΔΕΗ, ενώπιον του Εφετείου το έτος 2013 με την γενεσιουργό κύρια ένδικη αίτησή της με αρ.

κατ. 14/2013. Αντίθετη άποψη που θα προσέδιδε δεσμευτικότητα στην προγενέστερη της αίτησης οριστικής τιμής πρόταση του υποχρέου και εν προκειμένω της ΔΕΗ θα ήταν ασύμβατη με τις διατάξεις, που προεκτέθηκαν, οι οποίες παρέχουν στο Δικαστήριο εκτιμώντας ελεύθερα τις αποδείξεις να καθορίσει την πραγματική αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου (ΑΠ 844/2015).

Περαιτέρω αναφορικά με τις αιτιάσεις του συναφούς 1ου πρόσθετου λόγου το Εφετείο στη σελ. 139 της προσβαλλόμενης απόφασης καθορίζει τις οριστικές τιμές με την κατάταξη των οικιών και λοιπών κτισμάτων σε πέντε κατηγορίες, που, σύμφωνα με τις παραδοχές του, ταυτίζονται με την κατάταξη κατά ομαδοποίηση της έκθεσης της Προεκτιμητικής Επιτροπής του άρθρ. 15 ΚΑΑΑ, αλλά και της εκτιμητικής επιτροπής της ΔΕΗ του Ιανουαρίου 2014.

Σημειώνεται ότι και οι αναιρεσείοντες με τις ένδικες αιτήσεις τους πρότειναν οριστικές τιμές μονάδος αποζημίωσης με κατάταξη σε κατηγορίες ανάλογα με την παλαιότητα και την αξία της οικίας, ενώ ως προς τα φυτικά επικείμενα-δένδρα καθόρισε την αξία τους ανά στρέμμα με βάση τα όρια πυκνότητας φύτευσης (βλ.

σελ. 161-163) κρίνοντας ανέλεγκτα ότι, όταν η πυκνότητα φύτευσης ξεπερνά το ανώτατο αποδεκτό κατά την γεωπονική - δενδροκομική επιστήμη όριο, η ανάπτυξη και η παραγωγή των δένδρων μειώνεται αρνητικά ανάλογα με το βαθμό υπέρβασης του ανώτατου επιτρεπόμενου ορίου πυκνότητας της φύτευσης, το οποίο μάλιστα προσδιορίζει ειδικά ανά είδος δένδρου και προκύπτει με μαθηματικό υπολογισμό.

Επίσης προσδιορίζει σε κιλά την παραγωγή κάθε οπωροφόρου δένδρου σε πλήρη ανάπτυξη (μεγάλου, μεσαίου, μικρού) ανά στρέμμα, με τις αποδεκτές επιστημονικά πυκνότητες φύτευσης (πρβλ. επίσης ΑΠ 56/2018, ΑΠ 261/2018, ΑΠ 558/2014 για παρόμοιο ζήτημα). Εκτός τούτων το Εφετείο δέχεται επίσης ανελέγκτως ότι η αποζημίωση των αμπελιών πρέπει να γίνει ανά στρέμμα και εξαιρεί τους φράχτες και τους θάμνους που δέχεται ότι πρέπει να αποζημιωθούν ανά τρέχον μέτρο, τον χλοοτάπητα ανά τετραγωνικό μέτρο και τα υπόλοιπα δένδρα ως μεμονωμένα ανάλογα με την ανάπτυξή τους (βλ.

Σελ. 164, 179 και 233 της προσβαλλόμενης απόφασης).

Συνεπώς, το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις ανωτέρω ουσιαστιακές διατάξεις περί πλήρους αποζημίωσης και δεν στέρησε τους αναιρεσείοντες από το δικαίωμα δίκαιης δίκης. Επομένως, ο 1ος αναιρετικός λόγος για ευθεία παραβίαση των διατάξεων του άρθρ. 13 ΚΑΑΑ σε συνδ. 17 Συντ/τος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ και ο 1ος πρόσθετος λόγος για ευθεία παραβίαση των ίδιων ως άνω διατάξεων και επιπλέον του άρθρ. 6 της ΕΣΔΑ πρέπει να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμοι. Από τις διατάξεις των άρθρων 335, 338, 339 και 340 Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι το δικαστήριο για να σχηματίσει τη δικανική του πεποίθηση ως προς τη βασιμότητα ή μη των προβαλλόμενων από τους διαδίκους πραγματικών γεγονότων που ασκούν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη όλα τα νόμιμα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι για άμεση ή έμμεση απόδειξη, χωρίς να είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση του καθενός απ` αυτά, από δε την αναφορά στην απόφαση μερικών από τα προσκομιζόμενα έγγραφα, γιατί έχουν ιδιαίτερη σημασία, δεν συνάγεται αναγκαστικά ότι δεν εκτιμήθηκαν και τα μη αναφερόμενα (Ολ.ΑΠ 42/2002, ΑΠ 1821/2008, ΑΠ 1072-3/2005).

Περαιτέρω,από τη διάταξη του άρθρου 366 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ προκύπτει ότι πασίδηλο είναι το πραγματικό γεγονός, που είναι πασίγνωστο σε τέτοιο βαθμό στο κοινό, άρα και τους Δικαστές, ώστε να μη γεννιέται εύλογη αμφιβολία ότι είναι αληθινό και δεν διατάσσεται γι` αυτό απόδειξη, αλλά λαμβάνεται υπόψη αυτεπαγγέλτως, χωρίς να ιδρύεται ο από του αριθμό 11 περ.

β` του άρθρ. 559 του Κ.Πολ.Δ. αναιρετικός λόγος. Εξάλλου, ιδρύεται ο αναιρετικός λόγος από τον αριθμό 11 περ. α`του άρθρ. 559 του Κ.Πολ.Δ. όταν το Δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει, κατά δε την έννοια του άρθρ. 559 αριθ. 11 περ. β' του Κ.Πολ.Δ ως "αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι δεν επικαλέσθηκαν και δεν προσκόμισαν", για την ίδρυση του αναιρετικού λόγου της λήψης υπόψη τέτοιων μέσων, νοούνται εκείνα τα μέσα, των οποίων δεν έγινε σαφής και ορισμένη επίκληση.

Η επίκληση αυτή μπορεί να γίνει στις ενώπιον του δικαστηρίου της ουσίας προτάσεις, το νόμιμο δε της επίκλησης κρίνεται μόνο από τις προτάσεις του διαδίκου που παραδεκτά επισκοπούνται από το Δικαστήριο του Αρείου Πάγου κατ' άρθρο 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ για τη διακρίβωση της βασιμότητας του αναιρετικού λόγου και όχι από το περιεχόμενο της αναιρεσιβαλλόμενης (ΑΠ 196/2010, ΑΠ 1573/2006).

Περαιτέρω είναι πασίδηλο ότι τα έτη 2011 και 2012 μετά την προσφυγή της Ελλάδος στο μηχανισμό στήριξης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και της Ευρωπαϊκής 'Ενωσης για την αντιμετώπιση της ελληνικής κρίσης χρέους λήφθηκαν μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής της χώρας, που οδήγησαν στη συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητος και την ύφεση της ελληνικής οικονομίας μεταβάλλοντας προς το χειρότερο όλους τους δείκτες της (ΑΠ 251/2017, ΑΠ 274/2016, ΑΠ 423/2016).

Εξάλλου, δεν αποτελεί λήψη υπόψη μη επιτρεπόμενου αποδεικτικού μέσου η επίκληση στην απόφαση εγγράφου, όχι ως αποδεικτικού μέσου, αλλά ως επιχειρήματος για την ενίσχυση πορίσματος στο οποίο κατέληξε από άλλα στοιχεία (ΑΠ15/2014).

Με τον 2ο λόγο της αίτησης αναίρεσης οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 11 περ. α' ΚΠολΔ (κυρίως) και εκ του αρ. 11 περ. β' ΚΠολΔ (επικουρικά), με την αιτίαση ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του ανεπίτρεπτα αποδεικτικά μέσα και ειδικότερα πληροφορίες από τα ΜΜΕ, έρευνες του ΟΑΣΑ και της Τράπεζας της Ελλάδος, προκειμένου να καταλήξει στην κρίση του για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης, άλλως στηρίχθηκε σε αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν στο Δικαστήριο.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης του Εφετείου (βλ. σελ. 136 αυτής), όπως έχουν προεκτεθεί για την αποφυγή άσκοπης επανάληψης, περί της οικονομικής κρίσης της χώρας και στη μέση μείωση των τιμών των ακινήτων στην Ελλάδα κατά ποσοστό 36% την τελευταία πενταετία το Εφετείο έλαβε υπόψη του για τον καθορισμό της οριστικής τιμής μονάδος τις έρευνες του ΟΑΣΑ και της Τράπεζας της Ελλάδος, ως πασίγνωσο σε τέτοιο βαθμό γεγονός στον Ελληνικό λαό, άρα και στους Δικαστές, το οποίο έλαβε υπόψη του αυτεπάγγελτα χωρίς απόδειξη.

Άλλωστε ρητά το Εφετείο αναφέρει ότι εκτίμησε τα παραπάνω περί οικονομικής κρίσης την τελευταία πενταετία ως "πασίδηλο" γεγονός. Σε κάθε περίπτωση οι παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης αποτελούν επιχείρημα, που αντλείται από τις αποδείξεις (όπως από την κατάθεση του μάρτυρα απόδειξης της ΔΕΗ) και διατυπώθηκαν κατά την πορεία του δικανικού συλλογισμού προς άντληση επί πλέον επιχειρήματος υπέρ της παραδοχής, ότι η οικονομική κρίση επηρέασε μειωτικά τις τιμές των ακινήτων.

Όλως επικουρικά, ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί, διότι στην παρούσα ειδική διαδικασία του Ν. 2882/2001 ισχύει το ανακριτικό σύστημα συλλογής αποδείξεων και αυτεπάγγελτης διάγνωσης της διαφοράς και υποχωρεί η τυπικότητα των κανόνων αυστηρής απόδειξης, που δεν συνάδει με την ανάγκη για ταχεία και ολιγοδάπανη διαδικασία καθορισμού της αποζημίωσης (ΑΠ 805/2017).

Επομένως, δεν ιδρύεται ο αναιρετικός λόγος εκ του άρθρου 559 αρ. 11 περ. α' και β' του ΚΠολΔ και συνακόλουθα ο 2ος λόγος της αίτησης αναίρεσης πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Το άρθρο 15 του ν. 2882/2001 "Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων (ΚΑΑΑ)", όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 76 του Ν. 4146/2013, ορίζει στις παραγράφους 1, 2, 3 και 6 αυτού ότι "μετά την κήρυξη της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης επιτροπή προβαίνει στην εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου οίκοθεν ή ύστερα από αίτηση κάθε ενδιαφερομένου.

Καταρτίζει έκθεση στην οποία περιγράφει λεπτομερώς την κατάσταση του απαλλοτριωμένου και των συστατικών του, τις τυχόν ιδιαίτερες συνθήκες αυτού. Εκτιμά αιτιολογημένα και αναλυτικά την αξία του. Η έκθεση υποβάλλεται στο αρμόδιο δικαστήριο, ως στοιχείο της προδικασίας της δίκης για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης και συνεκτιμάται ως συμβουλευτική γνωμοδότηση.

Εξάλλου κατά την παρ. 6 του άρθρου 15 του ΚΑΑΑ, ορίζεται ότι "...σε περιπτώσεις απαλλοτριώσεων μεγάλου οικονομικού ενδιαφέροντος ο υπέρ ου η απαλλοτρίωση ή ο υπόχρεος προς αποζημίωση δύναται να ζητήσει τη σύνταξη έκθεσης εκτίμησης των απαλλοτριούμενων από ανεξάρτητο και πιστοποιημένο Εκτιμητή, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας καθορισμού της αποζημίωσης.

Η εν λόγω Έκθεση Εκτίμησης μπορεί να αντικαθιστά την Έκθεση προεκτίμησης της Επιτροπής του παρόντος άρθρου ή να χρησιμοποιείται παράλληλα για την απόδειξη της αξίας των απαλλοτριωθέντων...". Από το συνδυασμό της ανωτέρω διάταξης με εκείνη του άρθρου 13 του ΚΑΑΑ συνάγεται ότι το δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την πραγματική αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποιήσεως στην ανωτέρω διάταξη της λέξεως "ιδίως" σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει προσηκόντως.

Η δε σχετική για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου κρίση του ανάγεται στην εκτίμηση πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 561 παρ. 1 ΚΠολΔ (ΑΠ 877/2007 και 754/2005). Εν συνεχεία, κατά την έννοια των ίδιων πιο πάνω διατάξεων, η έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής, εφ` όσον συνετάγη, συνεκτιμάται μαζί με τα υπόλοιπα στοιχεία που προαναφέρθηκαν ακόμα και αν είναι κατώτερη της αντικειμενικής αξίας, η οποία κατά τα προαναφερθέντα δεν δεσμεύει υποχρεωτικά τη δικαστική κρίση ως προς την πραγματική αξία του απαλλοτριωθέντος (ΑΠ 101/2015, ΑΠ 130/2010).

Με τον 3ο λόγο της αίτησης αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 11 περ. α' ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του ανεπίτρεπτο αποδεικτικό μέσο και ειδικότερα, την από 10-1-2012 έκθεση της Προεκτιμητικής επιτροπής του άρθρου 15 του ΚΑΑΑ, η οποία δεν έχει αποδεικτική αξία, αλλά συνιστά συμβουλευτική γνωμοδότηση, που δεν δεσμεύει το Δικαστήριο και αποτελεί μόνο στοιχείο της προδικασίας, η οποία ταυτίζεται πλήρως με την αίτηση της ΔΕΗ και την οποία αν δεν υιοθετούσε το Δικαστήριο θα κατέληγε σε αυξημένες τιμές των απαλλοτριωμένων ακινήτων. Σύμφωνα όμως, με όσα ανελέγκτως δέχεται το Εφετείο για τον σχηματισμό της δικανικής του κρίσης συνεκτίμησε επιτρεπτά, μαζί με τα υπόλοιπα αποδεικτικά μέσα και την από 10-1-2012 έκθεση της Εκτιμητικής επιτροπής του άρθρ. 15 ΚΑΑΑ, στην οποία δεν στηρίχθηκε αποκλειστικά. Ο ισχυρισμός εξάλλου ότι το Εφετείο θα κατέληγε σε διαφορετικό πόρισμα πλήττει την εκτίμηση των αποδείξεων και είναι απαράδεκτος. Επομένως δεν ιδρύεται ο αναιρετικός λόγος του άρθρ. 559 αρ. 11 περ. α' ΚΠολΔ και ο τρίτος σχετικός αναιρετικός λόγος πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος, άλλως ως απαράδεκτος.

Περαιτέρω το δικαστήριο της ουσίας, οφείλει, κατά το σχηματισμό της κρίσης του για τους ουσιώδεις πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, να λάβει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, που παραδεκτά προσκόμισαν με επίκληση οι διάδικοι, διαφορετικά υποπίπτει στην πλημμέλεια, που ιδρύει το λόγο αναίρεσης από τον αριθμό 11 περ.

γ' του άρθρ. 559 ΚΠολΔ. Ειδικότερα, ο λόγος αυτός αναίρεσης ιδρύεται, όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη του υποστατά και αναλόγως έγκυρα αποδεικτικά μέσα, που παραδεκτά επικαλέσθηκε ο αναιρεσείων και νόμιμα προσκόμισε ο ίδιος ή οποιοσδήποτε από τους λοιπούς διαδίκους προς άμεση ή έμμεση απόδειξη ή ανταπόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή λυσιτελών ισχυρισμών, κατά την ανωτέρω έννοια, δηλαδή νόμιμων ισχυρισμών, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, εφόσον βέβαια προτάθηκαν παραδεκτά στο δικαστήριο της ουσίας (πρωτοβάθμιο ή δευτεροβάθμιο) κατά τις παραπάνω διακρίσεις.

Για την ίδρυση του ως άνω λόγου αναίρεσης αρκεί και μόνη η ύπαρξη αμφιβολιών για τη λήψη υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας επικληθέντων και προσκομισθέντων αποδεικτικών μέσων, τα οποία όφειλε αυτό να λάβει υπόψη του. Ωστόσο, στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν είναι ανάγκη να γίνεται ειδική μνεία και χωριστή αξιολόγηση κάθε αποδεικτικού μέσου, αρκεί να γίνεται αδίστακτα βέβαιο από το όλο περιεχόμενο της απόφασης, ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα, που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, έστω και αν στην απόφαση έχει γίνει ιδιαίτερη αναφορά σε ορισμένα μόνο από τα αποδεικτικά μέσα, επειδή θεωρήθηκαν μεγαλύτερης σημασίας κατά την ελεύθερη κρίση του δικαστηρίου.

Για την πληρότητα όμως του ίδιου λόγου αναίρεσης πρέπει στο αναιρετήριο να καθορίζεται το αποδεικτικό μέσο, που δεν λήφθηκε υπόψη από το δικαστήριο της ουσίας, μολονότι ήταν παραδεκτό και νόμιμο και να εκτίθεται, ότι έγινε επίκληση και παραδεκτή προσαγωγή του στο δικαστήριο της ουσίας προς απόδειξη ή ανταπόδειξη κρίσιμου, κατά τα προεκτεθέντα, ισχυρισμού, ο οποίος πρέπει επίσης να εξειδικεύεται στο αναιρετήριο με παράλληλη αναφορά, ότι υπήρξε παραδεκτή επίκλησή του στο δικαστήριο της ουσίας (ΑΠ 198/2015, ΑΠ224/2015, ΑΠ 491/2015, ΑΠ 1479/2014).

Εξάλλου, οι γνωμοδοτήσεις προσώπων με ειδικές γνώσεις (άρθρ. 390 ΚΠολΔ) δεν συνιστούν ιδιαίτερο αποδεικτικό μέσο, αλλά έγγραφο (υπό την έννοια του άρθρ. 339 ΚΠολΔ), με ειδική ρύθμιση από το νόμο, που εκτιμάται ελεύθερα από το Δικαστήριο, χωρίς να απαιτείται να αντιδιαστέλλεται από τα άλλα έγγραφα και να μνημονεύεται ειδικά (ΑΠ Ολ. 848/1981, ΑΠ 200/2018, ΑΠ151/2017).

Ειδικότερα, οι γνωμοδοτήσεις των τεχνικών συμβούλων των διαδίκων και όταν συντάσσονται εγγράφως δεν αποτελούν ιδιαίτερο αποδεικτικό μέσο, αλλά έγγραφο, που χρησιμεύει για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων (ΑΠ 987/2007, ΑΠ 779/2005, ΑΠ 209/2001).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον 4ο λόγο της αίτησης αναίρεσης και με την επίκληση της παραβίασης με την προσβαλλόμενη απόφαση της διάταξης του άρθρου 559 αρ.11 περ. γ' ΚΠολΔ αποδίδεται η πλημμέλεια ότι το Εφετείο, ως προς το ουσιώδες ζήτημα για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης δεν καθίσταται απόλυτα βέβαιο, ότι έλαβε υπόψη του όλα τα έγγραφα που οι διάδικοι προσκόμισαν και επικαλέστηκαν νόμιμα και ειδικότερα:

Α) την από 23-5-2012 τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού Ν. Α.,

Β) την από 24-5-2012 τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού, Π. Τ.,

Γ) την τεχνική έκθεση του πολιτικού μηχανικού, Σ. Χ., που είχαν προσκομίσει με νόμιμη επίκληση οι αναιρεσείοντες στο Δικαστήριο ουσίας και

Δ) τις καταθέσεις των μαρτύρων, που είχαν προτείνει, καθόσον, αν το Εφετείο ελάμβανε υπόψη του τα άνω αποδεικτικά στοιχεία θα κατέληγε σε διαφορετική κρίση και θα καθόριζε ως οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης τα αιτούμενα από τους αναιρεσείοντες ποσά για τα απαλλοτριούμενα ακίνητα και τα επ' αυτών επικείμενα.

Επίσης, με τον συναφή 2ο πρόσθετο λόγο οι αναιρεσείοντες αιτιώνται ότι δεν είναι αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του, εκτός από τις ανωτέρω γνωμοδοτήσεις και τα αγοραπωλητήρια συμβόλαια με αρ. …63/2008, …40/2008 και …719/2014 που είχαν προσκομίσει με νόμιμη επίκληση ως πρόσφορα συγκριτικά στοιχεία και για τα οποία σημειωτέον γίνεται ειδική αναφορά στο 5ο κύριο αναιρετικό λόγο.

Περαιτέρω από την επιτρεπτή επισκόπηση (561 αρ. 1 ΚΠολΔ) της προσβαλλόμενης απόφασης, όπως έχει εκτεθεί προηγουμένως, προκύπτει ότι το Εφετείο κατέληξε στην ανέλεγκτη περί πραγμάτων κρίση του, αφού έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων στο ακροατήριο και όλα ανεξαιρέτως (όπως επισημαίνει στη σελίδα 121) τα έγγραφα, που οι διάδικοι επικαλέσθησαν και προσκόμισαν νόμιμα, στα οποία περιλαμβάνονται και όλες οι τεχνικές εκθέσεις τις οποίες εκτίμησε ελεύθερα κατ' άρθρ. 390 ΚΠολΔ.

Πέραν της γενικής αυτής αναφοράς (στη σελ. 121) το Εφετείο στη σελίδα 130 μνημονεύει ειδικά την κατάθεση του μάρτυρα Ν. Α., αλλά και την τεχνική έκθεση αυτού. Επίσης, στις σελίδες 132, 135 και 157 της προσβαλλόμενης απόφασης το Εφετείο αναφέρει και εκτιμά γενικά τις τεχνικές εκθέσεις των τεχνικών συμβούλων των αναιρεσειόντων και μάλιστα αξιολογεί τη μεθοδολογία, που αυτές ακολουθούν για τον υπολογισμό της αξίας των οικοδομημάτων και των λοιπών κατασκευών.

Και είναι μεν αληθές ότι το Εφετείο δεν μνημονεύει ειδικά τις μαρτυρικές καταθέσεις, ούτε κάθε επί μέρους τεχνική έκθεση πλην της ανωτέρω του Ν. Α., ούτε επίσης αναφέρει αριθμητικά τα ανωτέρω συμβόλαια, τα οποία αξιολογεί και χαρακτηρίζει ως μη πρόσφορα (σελ. 134), πλην όμως, δεν υποχρεούται να μνημονεύει και να αξιολογεί χωριστά κάθε αποδεικτικό στοιχείο, ενώ οι ιδιωτικές γνωμοδοτήσεις των τεχνικών συμβούλων συνιστούν έγγραφα (άρθρ. 339, 390 ΚΠολΔ) και εκτιμώνται ελεύθερα για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων όπως είναι και η έκθεση του Ν.

Π.υ, τεχνικού συμβούλου των αναιρεσειόντων, που δεν συνιστά έκθεση πιστοποιημένου εκτιμητή κατ' άρθρ. 15 παρ. 6 του Ν. 2882/2001, διορισμένου κατόπιν αιτήματος της ΔΕΗ, οπότε θα όφειλε το Εφετείο να αντικρούσει ειδικά την τυχόν απόκλιση που θα προέκυπτε (ΑΠ 148/2018, ΑΠ 1053/2017, ΑΠ 1305/2015). Επισημαίνεται επίσης, (για την παραδεκτή προβολή του αναιρετικού αυτού λόγου κατ' άρθρ. 562 παρ. 2 ΚΠολΔ), ότι όλα τα ανωτέρω έγγραφα, όπως προκύπτει από τις προτάσεις των αναιρεσειόντων, που επιτρεπτά επισκοπούνται, είχαν προσκομιστεί με νόμιμη επίκληση στο Εφετείο.

Πιο συγκεκριμένα, στην προτελευταία σελίδα, χωρίς αριθμό των από 2-4-2014 προτάσεων των ΣΤ αιτούντων (Ε. Δ. κλπ) αναφέρεται η από 23-5-2012 τεχνική έκθεση του Ν. Α.. Επίσης στην προτελευταία σελίδα χωρίς αριθμό των από 2-4-2014 προτάσεων των ΚΒ αιτούντων (Ε. Α. κλπ) αναφέρεται ως Σχετικό 7 η τεχνική έκθεση του Σ. Χ. και στη σελίδα 12 των από 2-4-2014 προτάσεων των Β αιτούντων (Ν.

Α. κλπ) αναφέρεται η από 24-5-2012 τεχνική έκθεση του Π. Τ.. Εξάλλου, από τη ρητή βεβαίωση του Εφετείου ότι κατέληξε στο αποδεικτικό του πόρισμα, αφού έλαβε υπόψη του τις μαρτυρικές καταθέσεις και όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, που είχαν επικαλεστεί και προσκομίσει νόμιμα οι διάδικοι και από το περιεχόμενο της απόφασης με ειδική μνεία και αξιολόγηση στα παραπάνω αποδεικτικά μέσα δεν γεννάται καμιά αμφιβολία ή κατ' άλλη έκφραση καθίσταται αδίστακτα βέβαιο ότι το Εφετείο, παρά τη μη ειδική αναφορά και αξιολόγηση των τεχνικών εκθεσεων και των μαρτυρικών καταθέσεων για τις οποίες παραπονούνται οι αναιρεσείοντες έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε και τα παραπάνω αποδεικτικά μαζί με τις λοιπές αποδείξεις για να καταλήξει στο αποδεικτικό του πόρισμα.

Επομένως, ο 4ος αναιρετικός λόγος και ο 2ος πρόσθετος εκ του άρθρ. 559 αρ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ πρέπει να απορριφθούν ως ουσιαστικά αβάσιμοι.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει, ότι ο προβλεπόμενος απ` αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Δεν υπάρχει, όμως, ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες. Εξάλλου, το κατά νόμο αναγκαίο περιεχόμενο της ελάσσονος πρότασης προσδιορίζεται από τον εκάστοτε εφαρμοστέο κανόνα ουσιαστικού δικαίου, του οποίου το πραγματικό πρέπει να καλύπτεται πλήρως από τις παραδοχές της απόφασης στο αποδεικτικό της πόρισμα, και να μην καταλείπονται αμφιβολίες.

Ελλείψεις δε αναγόμενες μόνο στην ανάλυση και στάθμιση των αποδεικτικών μέσων και γενικότερα ως προς την αιτιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, αν αυτό διατυπώνεται σαφώς, δεν συνιστούν ανεπαρκείς αιτιολογίες (Ολ.ΑΠ 861/1984). Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε.

Τα επιχειρήματα δε του δικαστηρίου, που σχετίζονται με την εκτίμηση των αποδείξεων δεν συνιστούν παραδοχές επί τη βάσει των οποίων διαμορφώνεται το αποδεικτικό πόρισμα και ως εκ τούτου δεν αποτελούν "αιτιολογία" της απόφασης, ώστε στο πλαίσιο της ερευνώμενης διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ να επιδέχεται αυτή μομφή για αντιφατικότητα ή ανεπάρκεια, ενώ δεν δημιουργείται ο ίδιος λόγος αναίρεσης του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ ούτε εξαιτίας του ότι το δικαστήριο δεν αναλύει ιδιαιτέρως και διεξοδικά τα μη συνιστώντα αυτοτελείς ισχυρισμούς επιχειρήματα των διαδίκων, οπότε ο σχετικός λόγος αναίρεσης απορρίπτεται ως απαράδεκτος.

Τέλος, από τη διάταξη του άρθρου 561 § 1 του ΚΠολΔ προκύπτει, ότι η εκτίμηση από το δικαστήριο της ουσίας των πραγματικών περιστατικών, εφόσον δεν παραβιάστηκαν με αυτά κανόνες ουσιαστικού δικαίου, στους οποίους περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί, ή εφόσον η εκτίμησή τους δεν ιδρύει λόγους αναίρεσης από τους αριθμούς 19 και 20 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, είναι από τον Άρειο Πάγο ανέλεγκτη, ο δε αντίστοιχος λόγος αναίρεσης, εκ του περιεχομένου του οποίου προκύπτει ότι δεν συντρέχει καμία από τις προαναφερθείσες εξαιρετικές περιπτώσεις απορρίπτεται ως απαράδεκτος, εφόσον πλέον πλήττεται η ουσία της υπόθεσης που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο (ΑΠ 56/2018, ΑΠ 53/2018, ΑΠ 453/2018).

Με τον 5ο λόγο της αίτησης αναίρεσης οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του άριθμού 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ για έλλειψη νόμιμης βάσης με την εκ πλαγίου παραβίαση των ουσιαστικών κανόνων δικαίου του άρθρου 13 ΚΑΑΑ, 17 παρ. 2 Συντ/τος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες και ειδικότερα διότι το Εφετείο δέχτηκε Α) με ανεπαρκείς αιτιολογίες ότι τα συμβόλαια μεταβίβασης ακινήτων της περιοχής της ...

που προσκόμισαν οι αναιρεσείοντες, δηλαδή το υπ' αρ. …63/7-3-2008 και το υπ' αρ. …40/8-7-2008 συμβόλαιο αγοραπωλησίας του συμ/φου Λ. Σ. και το υπ' αρ. …19/1-4-2014 προσύμφωνο αγοραπωλησίας της συμ/φου ... Σ. Ψ., τα οποία μάλιστα δεν κατονομάζει αριθμητικά το Εφετείο, δεν είναι πρόσφορα, αν και αυτά αφορούν ακίνητα όμορα και ομοειδή με την επίδικη περιοχή της ...

και διότι, ενώ εκλαμβάνει ως κριτήριο την έννοια της αγοραίας αξίας, δεν αιτιολογεί επαρκώς για ποιο λόγο δεν αποδέχεται τις τιμές από τα ανωτέρω συμβόλαια μεταβίβασης. Επίσης Β) ότι το Εφετείο κατέληξε στην κρίση του με αντιφατικές αιτιολογίες διότι, ενώ εκτενέστατα διαλαμβάνει τις τιμές τόσο για τα οικόπεδα, όσο και για τα επικείμενά τους, εντούτοις καταλήγει στην αντιφατική κρίση ότι δεν λαμβάνεται υπόψη η μεθοδολογία της δαπάνης κατασκευής και τέλος ότι έτσι με τις ανωτέρω ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες του το Εφετείο καθιστά ανέφικτο τον αναιρετικό έλεγχο της ερμηνείας των ανωτέρω ουσιαστικών διατάξεων, με συνέπεια να καθορίσει ως οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης υποδεέστερη της πραγματικής.

Ο λόγος αυτός είναι πρωτίστως απορριπτέος ως απαράδεκτος, διότι υπό το πρόσχημα της επίκλησης της αναιρετικής πλημμέλειας του άρθρ. 559 αρ. 19 ΚΠολΔ πλήττεται η ανέλεγκτη για τα πράγματα κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας (άρθρ. 561 αρ. 1 ΚΠολΔ), εφόσον η κρίση για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου δεν ελέγχεται αναιρετικά.

Πέραν τούτου όμως, ο 5ος αναιρετικός λόγος είναι ουσιαστικά αβάσιμος, διότι από την επιτρεπτή επισκόπηση των σελίδων 134 και 135 της προσβαλλόμενης απόφασης, όπως άλλωστε έχουν παρατεθεί αναλυτικά προηγουμένως προκύπτει ότι το Εφετείο για τον καθορισμό της πλήρους αποζημίωσης για την αξία των απαλλοτριουμένων ακινήτων με τα επικείμενα σ' αυτά κτίσματα - οικοδομήματα δεν παραβίασε εκ πλαγίου τις προαναφερόμενες ουσιαστικές διατάξεις κανόνων δικαίου (άρθρ. 13 ΚΑΑΑ, 17 Σ., 1ο Πρόσθετο Πρωτόκολλο ΕΣΔΑ), αλλά διέλαβε στην απόφασή του ως προς το ζήτημα αυτό πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων με συνέπεια η απόφασή του να μη στερείται νόμιμης βάσης.

Ειδικότερα, έλαβε υπόψη του τις μαρτυρικές καταθέσεις, την από 10-1-2012 έκθεση της προεκτιμητικής επιτροπής του άρθρ. 15 ΚΑΑΑ, την από Φεβρουαρίου 2011 έκθεση της εκτιμητικής επιτροπής της ΔΕΗ και τις συμπληρωματικές αυτής Απριλίου 2012 και Ιανουαρίου 2014, τις τεχνικές εκθέσεις των τεχνικών συμβούλων των αναιρεσειόντων, τις υπ' αριθμ. 70/2002 και 84/2002 αποφάσεις του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, τις οποίες έκρινε εν μέρει πρόσφορες, διότι ο κρίσιμος χρόνος αυτών απέχει σημαντικά του χρόνου της ένδικης υπόθεσης και ανάγεται σε περίοδο πριν από την οικονομική κρίση.

Η μη ειδική παράθεση στην απόφαση των αγοραπωλητηρίων συμβολαίων δεν προσδίδει στην απόφαση έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκούς αιτιολογίας ως προς τον καθορισμό της αξιας των απαλλοτριουμένων ακινήτων, διότι αυτά ως κριτήρια αποτελούν απλούς προσδιοριστικούς της διάγνωσης της αξίας παράγοντες, εφόσον η διάταξη του άρθρ. 13 ΚΑΑΑ επιτρέπει στο Δικαστήριο να λάβει υπόψη του (εφόσον χρησιμοποιείται η λέξη "ιδίως") κάθε πρόσφορο κατά την ανέλεγκτη κρίση του συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει κατάλληλα και δεν καθιερώνει αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το Δικαστήριο κριτήρια, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται η ανωτέρω ουσιαστική διάταξη, στην περίπτωση που το Δικαστήριο δεν θα τα λάβει υπόψη ή θα λάβει υπόψη άλλα κριτήρια, εφόσον παρέχει μόνο οδηγίες για το πώς πρέπει να καθορίζεται η πραγματική αξία (ΑΠ 1175/2015, ΑΠ 56/2018).

Επίσης, το Εφετείο με χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες δέχτηκε ότι η πλήρης αποζημίωση πρέπει να ανταποκρίνεται στην αγοραία - εμπορική ανταλλακτική αξία του ακινήτου με τα επικείμενα αυτού και αιτιολογεί πλήρως και χωρίς αντιφάσεις γιατί δεν αποδέχεται τη μεθοδολογία του κατασκευαστικού κόστους.

Συνεπώς ο 5ος λόγος της αίτησης αναίρεσης, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, πρέπει να απορριφθεί και ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Κατά το άρθρο 6 παρ. 1 της από 4.11.1950 ΕυρωπαΪκής Συμβάσεως Ρώμης "για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών", η οποία κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.δ. 53/1974 "παν πρόσωπον έχει δικαίωμα όπως η υπόθεσή του δικασθεί δικαίως, δηλαδή δημόσια και εντός λογικής προθεσμίας υπό ανεξαρτήτου και αμερόληπτου δικαστηρίου νομίμως λειτουργούντος το οποίο θα αποφασίσει είτε επί των αμφισβητήσεων επί δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του αστικής φύσεως, είτε επί του βάσιμου πάσης εναντίον του κατηγορίας ποινικής φύσεως...".

Με το ανωτέρω άρθρο καθ` ο μέρος θεσπίζεται ότι οι υποθέσεις δικάζονται από αμερόληπτα, ανεξάρτητα κα νόμιμα λειτουργούντα δικαστήρια α) δίκαια, β) δημόσια και γ) εντός λογικής προθεσμίας, θεσπίζονται αντίστοιχα ουσιαστικά δικαιώματα των προσώπων στα οποία αφορά η σύμβαση τα οποία δικαιούνται να αξιώσουν να τύχουν της κατά τα ανωτέρω δικαστικής προστασίας.

Με τη διάταξη αυτή καθορίζεται ποια δικαιώματα δίδονται για την απονομή της δικαιοσύνης. Πρόκειται συνεπώς για διάταξη ουσιαστικού δικαίου και η παραβίασή της εμπίπτει στο λόγο αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 1 ΚΠολΔ. Δεν στοιχειοθετείται όμως παραβίαση της άνω διατάξεως όταν πολιτικό δικαστήριο που πληροί τις προϋποθέσεις της παραπάνω αυξημένης τυπικής ισχύος διατάξεως, ήτοι είναι ανεξάρτητο, αμερόληπτο και λειτουργεί νόμιμα με βάση κανόνες δικαίου και με οργανωμένη διαδικασία για τα ζητήματα της αρμοδιότητάς του εφαρμόσει εσφαλμένα σε συγκεκριμένη υπόθεση διάταξη ουσιαστικού δικαίου, αλλά η πλημμέλεια αυτής της αποφάσεως ελέγχεται με τα προβλεπόμενα από τον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας ένδικα μέσα (Ολ.ΑΠ 2/2008, ΑΠ 1448/2011, ΑΠ 1304/2017).

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί επίσης ότι στις υποθέσεις των αναγκαστικών απαλλοτριώσεων γίνεται αναφορά σε δύο διατάξεις, το άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου αυτής. Η επίκληση του άρθρου 6 παρ. 1 αναφέρεται στην εξασφάλιση της "δίκαιης δίκης" στην έννοια της οποίας ενδεικτικά περιλαμβάνεται η "δίκαιη διαδικασία", η "ισότητα των όπλων", η παροχή δικαστικής προστασίας σε "εύλογο χρόνο" (ΑΠ Ολ. 2/2008).

Με τον 6ο αναιρετικό λόγο, όπως ορθά εκτιμάται, αποδίδεται η πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε, εκτός από τις διατάξεις των ουσιαστικών κανόνων δικαίου των άρθρ. 13 ΚΑΑΑ, 17 Συν/τος και 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ (όπως έχει εκτεθεί αναλυτικά στον 1ο αναιρετικό λόγο) επί πλέον και τη διάταξη του άρθρου 6 της ΕΣΔΑ με την οποία κατοχυρώνεται το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, διότι το Εφετείο πέραν του ότι δεν επιδίκασε πλήρη αποζημίωση για τα απαλλοτριούμενα ακίνητα και τα συστατικά και παραρτήματα αυτών δεν αξιολόγησε το αποδεικτικό υλικό σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρ. 6 της ΕΣΔΑ, καθόσον δεν έλαβε υπόψη του νόμιμα προσαχθέντα αποδεικτικά μέσα και περιέχει αντιφατικές και ανεπαρκείς αιτιολογίες με συνέπεια να καθορίσει σημαντικά υποδεέστερη οριστική τιμή από την πραγματική αξία των απαλλοτριουμένων ακινήτων.

Περαιτέρω, σύμφωνα με όσα έχουν εκτεθεί προηγουμένως η παράθεση των κρίσιμων παραδοχών του Δικαστηρίου ουσίας κατά την ανέλεγκτη κρίση του, όπως έχουν αυτολεξεί εκτεθεί σε άλλο αναιρετικό λόγο, είναι απολύτως σύμφωνη με το άρθρο 6 παρ. 1 της ΕΣΔΑ και το άρθρο 1ο του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου αυτής, που κατά το άρθρ. 28 παρ. 1 Συντ/τος έχουν αυξημένη ισχύ έναντι των κοινών νόμων, όπως βεβαίως είναι σύμφωνες και με το άρθρ. 13 του ΚΑΑΑ και 17 Συν/τος.

Και τούτο διότι το Εφετείο δεν στέρησε στους αναιρεσείοντες τη δυνατότητα να εκθέσουν τα παράπονά τους και το δικαίωμα πρόσβασης σε δίκαιη και ασφαλή κρίση και καθόρισε κατά τα προεκτεθέντα πλήρη αποζημίωση σύμφωνα με την εμπορική ανταλλακτική αξία των ακινήτων και των επικειμένων αυτών.

Συνεπώς ο 6ος αναιρετικός λόγος εκ του άρθρ. 559 αρ. 1 ΚΠολΔ (ευθεία παραβίαση πέραν των ως άνω ουσιαστικών διατάξεων και της διάταξης του άρθρ. 6 της ΕΣΔΑ) πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Περαιτέρω κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 9 περ γ' Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν το δικαστήριο άφησε αίτηση αδίκαστη. Ως αίτηση κατά την έννοια της διάταξης αυτής, θεωρείται η αίτηση που αποτελεί ιδιαίτερο κεφάλαιο της δίκης και προκαλεί εκκρεμοδικία, τέτοια δε αίτηση είναι ιδίως η της αγωγής, της ανταγωγής, της κύριας παρέμβασης, της αυτοτελούς πρόσθετης παρέμβασης, κάθε ενδίκου μέσου, της ανακοπής, της τριτανακοπής, όχι όμως και εκείνη της ένστασης, της αντένστασης και γενικά κάθε απόφασης σε κάθε άλλου είδους "πράγματα" υπό την έννοια του άρθρου 559 αρ. 8 Κ.Πολ.Δ., αφετέρου δε και κάθε μη αυτοτελής αίτηση των διαδίκων στη διαδρομή του δικαστικού αγώνα, εφόσον προκαλεί την ενέργεια του δικαστηρίου και έτσι συντελεί στην εξέλιξη της διαδικασίας για το σκοπό έκδοσης οριστικής απόφασης και εφόσον αποτελεί ιδιαίτερο κεφάλαιο της δίκης (ΑΠ 224/2015, ΑΠ 1479/2013, ΑΠ 2226/2009).

Με τον 7ο λόγο της αίτησης αναίρεσης οι 6ος και 7ος αναιρεσείοντες, Ε. Α. και Ε. Ι., αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του αρ. 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο άφησε αδίκαστη αίτηση και ειδικότερα, ότι δεν καθόρισε οριστική τιμή μονάδος αποζημίωσης α) για το τζάκι της οικίας του 1ου ορόφου του 212 οικοπέδου, ιδιοκτησίας του 7ου αναιρεσείοντα και β) για το μπλε έλατο και τα καλλωπιστικά φυτά του ανωτέρω οικοπέδου.

Στην προκειμένη περίπτωση από την παραδεκτή επισκόπηση (άρθρ. 561 αρ. 2 ΚΠολΔ) της προσβαλλόμενης απόφασης και ειδικότερα στις σελίδες 93 έως 95 αυτής προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε αναφορικά με την έννοια των συστατικών των απαλλοτριουμένων ακινήτων τις εξής παραδοχές: "Περαιτέρω, κατά το άρθρο 4 v. 2882/2001, "Η αναγκαστική απαλλοτρίωση της κυριότητας του ακινήτου επιφέρει αυτοδικαίως και την απαλλοτρίωση κάθε κτίσματος, κατασκευής και δένδρου, που υπάρχει πάνω σε αυτό και κάθε άλλου συστατικού του πράγματος, κατά τα άρθρα 953 και επόμενα του Αστικού Κώδικα, ανεξάρτητα από τη μνεία του στην απόφαση κήρυξης της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ή στο κτηματολογικό διάγραμμα ή στον κτηματολογικό πίνακα" (παρόμοια είναι και η διάταξη του άρθρου 136 του μεταλλευικού κώδικα, που περιέχεται στο ν.δ. 210 της 3/5-10-1973).

Η πλήρης δε αποζημίωση κατά το προαναφερόμενο άρθρο 17 παρ. 2 του Συντάγματος, περιλαμβάνει την αξία όχι μόνο του εδάφους αλλά και των συστατικών του. Ως συστατικό γενικά θεωρείται το πράγμα, που δεν υπάρχει αυτοτελώς αλλά βρίσκεται σε διαρκή σωματικό σύνδεσμο (φυσικό ή τεχνητό) με άλλο πράγμα, έτσι ώστε να θεωρείται -σύμφωνα με την αντίληψη των συναλλαγών- με αυτό ως ενιαίο πράγμα (βλ.

Δ. σε Γ. – Σ. ΑΚ άρθρ. 953 αρ. 6, Μ., Γεν. Αρχ. Παρ. 191). Ως απαλλοτριούμενα δε και αποζημιούμενα συστατικά, κατά τις προαναφερόμενες διατάξεις, εννοούνται τα ουσιώδη (αναποχώριστα) συστατικά (βλ. ΑΠ 1748/2005 ΝΟΜΟΣ), ήτοι τα μη επιδεκτικά ιδιαίτερου εμπραγμάτου δικαιώματος, ενώ τα αποχωριστά (μη ουσιώδη) συστατικά, όπως επίσης και τα παραρτήματα (άρθρο 956 Α.Κ.) δεν αποζημιώνονται.

Τα ουσιώδη συστατικά απαριθμούνται στα άρθρα 953 και 954 του ΑΚ και είναι τα ακόλουθα: 1. αυτό που δεν μπορεί να αποχωρισθεί από το κύριο πράγμα χωρίς βλάβη αυτού του ιδίου ή του κυρίως πράγματος ή χωρίς αλλοίωση της ουσίας ή του προορισμού του, 2. τα πράγματα που έχουν συνδεθεί σταθερά με το έδαφος, ιδίως οικοδομήματα 3.

τα κινητά που χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση οικοδομήματος ή προσαρμόσθηκαν σ' αυτό για σκοπό μόνιμο και όχι παροδικό, 4) τα προϊόντα του ακινήτου, εφόσον συνέχονται με το έδαφος, ήτοι τα φυτά και τα δένδρα με τους ηρτημένους καρπούς τους, αλλά και τα υλικά, από τα οποία φύσει αποτελείται το έδαφος, 5) το νερό κάτω από το έδαφος και η πηγή ή το πηγάδι, 6) οι σπόροι μόλις σπαρθούν και τα φυτά μόλις φυτευτούν.

Τα πράγματα που απαριθμούνται στο άρθρο 954 ΑΚ (τα ανωτέρω υπό στοιχεία 2 έως 6) θεωρούνται συστατικά από το νόμο, ανεξαρτήτως δηλαδή εάν συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις του άρθρου 953 ΑΚ (ανωτέρω υπό στοιχείο 1). Ειδικότερα, ως προς το οικοδόμημα, γίνεται δεκτό ότι συστατικά του δεν είναι μόνο τα πράγματα που χρησιμοποιήθηκαν ή προσαρμόσθηκαν για την κατασκευή του ίδιου του οικοδομήματος, αλλά και τα πράγματα που προσαρμόσθηκαν σε αυτό προκειμένου να λειτουργήσει σύμφωνα με τον προορισμό του (π.χ.

ως κατοικία, γραφείο, ξενοδοχείο, εργοστάσιο κλπ. (βλ. Εφ. Πειρ. 1426/1995 ΕλΔ 1997/670, Δ. σε Γ.-Σ.υ ΑΚ άρθρο 954 αρ. 20, Μ., Γεν. Αρχ. παρ. 192). Είναι δε συστατικά του οικοδομήματος κατά την έννοια του ανωτέρω άρθρου 954 παρ. 2 ΑΚ τα οικοδομικά υλικά, που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των θεμελίων, του σκελετού, των τοίχων και της στέγης, οι σκάλες, τα παράθυρα, τα τζάμια, οι πόρτες, τα επιστρώματα των τοίχων και των δαπέδων, ο θερμοσίφωνας, οι νιπτήρες και τα λουτρά, η ηλεκτρική και υδραυλική εγκατάσταση, η εγκατάσταση κεντρικής θερμάνσεως, τα θερμαντικά σώματα (καλοριφέρ), οι εσωτερικές τηλεφωνικές εγκαταστάσεις, οι ανελκυστήρες, τα κιγκλιδώματα στους εξώστες, οι τέντες κλπ. (βλ.

Εφ. Πειρ. 1426/1995 ό.π.). Τα επιμέρους συστατικά του οικοδομήματος, που είναι τα συνήθη για τον προσδιορισμό τρυ συγκεκριμένου οικοδομήματος, διαμορφώνουν αυξητικά ή μειωτικά την αξία του, σε σχέση με τα αντίστοιχα ομοειδή κτίρια, ανάλογα με την ποιότητα και την κατάστασή τους, ενώ συστατικά που χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση του οικοδομήματος ή συναρμόσθηκαν σε αυτό, τα οποία είναι πέραν των συνήθων και κατά τις συναλλαγές προσδίδουν μία πρόσθετη αξία στο ακίνητο σε σχέση με τα αντίστοιχα ομοειδή ακίνητα, αφού μπορούν να επηρεάσουν αυξητικά την αγοραία-εμπορική αξία του, (π.χ.

ακριβές τοιχογραφίες και γενικότερα ακριβός διάκοσμος οικίας, ύπαρξη συστήματος γεωθερμίας, θερμοδυναμικό τζάκι, θωρακισμένη πόρτα κ.λπ.), προσαυξάνουν την αξία του απαλλοτριούμενου και πρέπει να υπολογίζονται για τον προσδιορισμό της αξίας του όχι αυτοτελώς, αλλά στο μέτρο που επαυξάνουν την αγοραία - εμπορική αξία του οικοδομήματος.

Όπως προαναφέρθηκε, κατά το άρθρο 4 του ν. 2882/2001 η αναγκαστική απαλλοτρίωση της κυριότητας του ακινήτου επιφέρει αυτοδικαίως και την απαλλοτρίωση κάθε συστατικού του πράγματος, κατά τα άρθρα 953 επ. του ΑΚ. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι το δικαστήριο έχει την υποχρέωση ή την ευχέρεια να προσδιορίσει την αξία του κάθε συστατικού, πράγμα που άλλωστε ήταν πολλές φορές αδύνατο, όπως στην περίπτωση οικοδομήματος, ή να προσδιορίσει την αξία ορισμένων συστατικών υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Ο ιδιαίτερος προσδιορισμός της αξίας του συστατικού επιβάλλεται όταν το συστατικό του απαλλοτριούμενου είναι αντικείμενο ιδιαίτερης εκμεταλλεύσεως και συναλλακτικής σχέσης κατά τις συναλλαγές (βλ. ΑΠ 432/1973, Νο Β1973/1314, Εφ. Πατρ. 207/1974 ΕΕΝ 1975/525, Εφ. Πατρ. 82/1955 Νο Β 1955/670, Δ. σε Γ. - Σ. ΑΚ άρθρο 953 αρ. 35, Κ. Χ.. Η αναγκαστική απαλλοτρίωση εκδ.

Γ σελ. 459). Αυτό προκύπτει από τη διάταξη του άρθρου 3 παρ. 1 περ. β' του ν. 2882/2001, όπου ορίζεται ότι ο κτηματολσγκός πίνακας πρέπει να εμφανίζει μεταξύ άλλων, "το εμβαδόν κάθε ιδιοκτησίας, καθώς και όλα τα κύρια προσδιοριστικά στοιχεία των κατασκευών και λοιπών συστατικών που τυχόν υπάρχουν σε κάθε ιδιοκτησία" και από τις διατάξεις του άρθρου 15 παρ. 3 και 6 ν. 2882/2001 όπως τροποποιήθηκαν με το άρθρο 129 παρ. 2 και 3 του ν. 4070/2012, που αναφέρονται στις εκθέσεις προεκτίμησης της εκτιμητικής επιτροπής του άρθρου 15 και στην εκτίμηση του ανεξάρτητου εκτιμητή σε περιπτώσεις απαλλοτριώσεων μεγάλου οικονομικού ενδιαφέροντος.

Στις διατάξεις αυτές γίνεται λόγος για προσδιορισμό της αξίας "των απαλλοτριούμενων ακινήτων και των επικειμένων τους", συνακόλουθα δε και το δικαστήριο προσδιορισμού της αποζημίωσης πρέπει να ενεργήσει αναλόγως, δηλαδή να προσδιορίσει αυτοτελώς την αξία του οικοπέδου, κάθε κατασκευής (οικοδομήματος) και των λοιπών συστατικών του οικοπέδου, ήτοι δένδρων, φυτών, πηγαδιών κλπ.

Ενόψει των ανωτέρω, στην περίπτωση των οικοδομημάτων, αποκλείεται ο ιδιαίτερος προσδιορισμός της αξίας συστατικού, που χρησιμοποιήθηκε για την ανέγερσή του ή συναρμόσθηκε σ' αυτό, καθ' όσον προσδιορίζεται μόνο η αξία του οικοδομήματος (επικειμένου του οικοπέδου, που είναι αντικείμενο ιδιαίτερης εκμετάλλευσης και συναλλακτικής σχέσης κατά τις συναλλαγές).

Γενικότερα δε, δεν αποζημιώνεται αυτοτελώς συστατικό του συστατικού...". Συμπερασματικά, δηλαδή το Εφετείο δέχεται ότι τα συστατικά οικοδομήματος που έχουν συναρμοστεί σ' αυτό και δεν μπορούν ως εκ της φύσεως αυτών να αποτελέσουν αντικείμενο ιδιαίτερης εκμετάλλευσης, προσαυξάνουν την αξία του οικοδομήματος και δεν υπολογίζονται αυτοτελώς, διότι δεν αποζημιώνεται ξεχωριστά συστατικό του συστατικού.

Επίσης, στη σελίδα 113 της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Εφετείο έκρινε νόμιμες τις συνεκδικαζόμενες αιτήσεις για καθορισμό οριστικής μονάδος κατά το μέρος που συνάδουν με τις νομικές σκέψεις του για τα πράγματα που αποζημιώνονται αυτοτελώς και για τα οποία μπορεί να ζητηθεί ο καθορισμός τιμής μονάδος αποζημίωσης, όπως είναι τα οικοδομήματα (ως συστατικά του εδάφους), όχι δε για τα συστατικά των συστατικών - οικοδομημάτων και των λοιπών επικειμένων τους, π.χ.

υδρορροές, σωληνώσεις, φρεάτια κλπ, που δεν αποζημιώνονται αυτοτελώς. Επίσης, στη σελίδα 119 το Εφετείο, σε σχέση με την κρινόμενη 16/2013 αίτηση οριστικής τιμής μονάδος (που αφορά τον 6ο και 7ο αναιρεσείοντα για τον παρόντα αναιρετικό λόγο), δέχεται ότι δεν προβάλλεται "νομίμως" κάποιο αίτημα για καθορισμό αποζημίωσης επί πλέον συστατικών.

Περαιτέρω, από την επιτρεπτή επισκόπηση της ένδικης υπ' αρ. 16/2013 αίτησης οριστικής τιμής μονάδος, αναφορικά με τον 7ο αναιρεσείοντα, Ε. Ι. του Α. (βλ. σελ. 22 αυτής) για τον καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης για το οικόπεδο 212, επιφάνειας 1.562,25 Μ2 που ανήκει στην αποκλειστική κυριότητα αυτού (βλ. για το ζήτημα της κυριότητας, σελ. 12 του αναιρετηρίου σε συνδυασμό με τη σελίδα 20 της αίτησης οριστικής τιμής μονάδος) προκύπτει, ότι ο 7ος αναιρεσείων Ε.

Ι. ζητούσε να προσδιοριστεί οριστική τιμή μονάδος για το τζάκι της οικίας του 1ου ορόφου (τεμάχιο 1) που είναι χτιστό, κατασκευασμένο με πυρότουβλα και επένδυση με πορόλιθο και μαρμαρίνη για το οποίο η ΔΕΗ δεν έδωσε ανάλογη τιμή, ούτε το Μονομελές Πρωτοδικείο Κοζάνης καθόρισε γι' αυτό προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης.

Επίσης ο ανωτέρω αναιρεσείων - αιτών ζητούσε να προσδιοριστεί οριστική τιμή μονάδος και για τα φυτικά επικείμενα του 212 οικοπέδου, δηλαδή για ένα μπλε έλατο μικρό (βλ. σελ. 14 της αίτησής του για οριστική τιμή μονάδος) και για καλλωπιστικά φυτά του ανωτέρω οικοπέδου 212 (5 μικρά και 2 μεγάλα) όπως αναφέρεται στη σελίδα 25 της με αρ.

κατ. 16/2013 αίτησης για καθορισμό οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης.

Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, κατ' αρχήν, ο 7ος λόγος της αίτησης αναίρεσης ασκείται παραδεκτά μόνον από τον 7ο αναιρεσείοντα, που είναι αποκλειστικός κύριος του οικοπέδου 212 και δικαιολογεί έννομο συμφέρον να ασκήσει την ένδικη αίτηση αναίρεσης κατ' άρθρ. 556 ΚΠολΔ, ενώ (αναφορικά με τον 7ο αναιρετικό λόγο) απαραδέκτως ασκείται αυτή από τον 6ο αναιρεσείοντα μη κύριο του 212 οικοπέδου (άρθρ. 14 παρ. 1 ΚΑΑΑ σε συνδ. 556 ΚΠολΔ), που δεν νομιμοποιείται ενεργητικά.

Περαιτέρω και σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης το χτιστό τζάκι αποτελεί συστατικό οικοδομήματος και εν προκειμένω της οικίας του 1ου ορόφου, το οποίο προσαυξάνει την εμπορική αξία αυτής ως συστατικό του εδάφους και δεν αποζημιώνεται αυτοτελώς, εφόσον ως εκ της φύσεώς του το χτιστό τζάκι δεν συνιστά αντικείμενο ιδιαίτερης εκμετάλλευσης.

Επομένως, το Εφετείο στη σελίδα 119 με την παραδοχή ότι δεν προβάλλεται "νομίμως" κάποιο αίτημα στην αίτηση με αρ. κατ. 16/2013, (δηλαδή στην αίτηση του 7ου αναιρεσείοντα), για καθορισμό αποζημίωσης επιπλέον συστατικών, δεν άφησε αδίκαστη αίτηση, καθόσον έκρινε μη νόμιμο το αίτημα αυτού για το χτιστό τζάκι και το απέρριψε σιωπηρώς.

Συνακόλουθα δεν ιδρύεται ο αναιρετικός λόγος εκ του άρθρου 559 αρ. 9 ΚΠολΔ. Περαιτέρω και όσον αφορά τα φυτικά επικείμενα του ανωτέρω οικοπέδου, το Εφετείο στη σελίδα 231 του διατακτικού της απόφασής του, καθορίζει ως οριστική τιμή για δένδρα αργής ανάπτυξης, μεταξύ των οποίων είναι και το έλατο, το ποσό των 12 ευρώ (για μικρό δένδρο) και στη σελίδα 229 και 230 αναφέρει αναλυτικά τις τιμές των καλλωπιστικών φυτών (δενδρυλίων, μικρού, μεσαίου και μεγάλου μεγέθους), κατά κατηγορίες και είδη καλλωπιστικών φυτών), τα οποία περιγράφει αναλυτικά.

Ας σημειωθεί, ότι ο 7ος αναιρεσείων στην αίτησή του (βλ. σελ. 25 αυτής), δεν προσδιορίζει το είδος των καλλωπιστικών φυτών, για τα οποία ζητεί να καθοριστεί ως οριστική τιμή μονάδος το συνολικό ποσό των 195 ευρώ (αρκείται στο αίτημα για 5 μικρά και 2 μεγάλα καλλωπιστικά φυτά) και συνεπώς πρωτίστως η αίτηση ήταν αόριστη για το λόγο αυτό.

Σε κάθε περίπτωση όμως το Εφετείο δεν άφησε αδίκαστη αίτηση και για το κεφάλαιο των καλλωπιστικών φυτών, εφόσον στο διατακτικό του περιλαμβάνεται ρητή διάταξη για τις οριστικές τιμές μονάδος των καλλωπιστικών φυτικών - επικειμένων, κατά κατηγορίες. Επομένως δεν ιδρύεται ο αναιρετικός λόγος του άρθρ. 559 αρ. 9 ΚΠολΔ, ούτε για τα ανωτέρω φυτικά επικείμενα του 212 οικοπέδου.

Συνακόλουθα, ο 7ος αναιρετικός λόγος πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος ελλείψει ενεργητικής νομιμοποίησης του 6ου αναιρεσείοντα (άρθρ. 556, 577 ΚΠολΔ) και ως ουσιαστικά αβάσιμος για τον 7ο αναιρεσείοντα.

Με τον 3ο πρόσθετο αναιρετικό λόγο και κατά το πρώτο σκέλος αυτού οι αναιρεσείοντες αποδίδουν την πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ με την αιτίαση ότι το Εφετείο με ασαφείς και αντιφατικές αιτιολογίες α) δεν προσδιορίζει εάν είναι εφικτή η αντικατάσταση των απαλλοτριουμένων με άλλα ισάξια στην ίδια ή σε παρεμφερή περιοχή, β) ενώ δέχεται ότι τα απαλλοτριούμενα κτίσματα και δένδρα πρέπει να αποζημιωθούν αυτοτελώς εντούτοις αντιφατικά καθορίζει τιμές ανά κατηγορία και ανά στρέμμα αντίστοιχα, γ) δεν προσδιορίζει την πυκνότητα φύτευσης των δένδρων και δ) δεν αιτιολογεί τη διαφοροποίηση στα ποσά μεταφοράς της οικοσκευής και της μετεγκατάστασης των επιχειρήσεων. Ο λόγος αυτός είναι πρωτίστως αόριστος διότι, ως προς τις υπό στοιχείο β, γ, δ αιτιάσεις δεν προσδιορίζει σε ποια συγκεκριμένα ακίνητα αναφέρονται οι ανωτέρω αιτιάσεις. Εκτός τούτου όμως είναι και απαράδεκτος στο σύνολό του, διότι υπό την επίκληση της έλλειψης νόμιμης βάσης πλήττεται η ανέλεγκτη περί των πραγμάτων κρίση του Εφετείου (άρθρ. 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Ανεξάρτητα όμως από τα παραπάνω ο λόγος αυτός είναι και ουσιαστικά αβάσιμος, διότι σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλόμενης, όπως αναλυτικά έχουν εκτεθεί στον 1ο κύριο αναιρετικό λόγο, το Εφετείο δέχεται ότι οι οριστικές τιμές που καθόρισε επιτρέπουν στους αναιρεσείοντες να αντικαταστήσουν τα απαλλοτριούμενα με άλλα ισάξια (σελ. 136 για τα οικοδομήματα - κτίσματα και σελ. 180 για τα φυτικά επικείμενα), αιτιολογεί πλήρως την κατηγοριοποίηση των οικοδομημάτων (σελ. 139) και την αποζημίωση των δένδρων ανά στρέμμα, ανάλογα με το ανώτατο αποδεκτό όριο πυκνότητα φύτευσης (σελ. 161 επ.) και επίσης πλήρως αιτιολογεί ότι όταν τα δένδρα υπερβούν τα ανώτατα όρια φύτευσης δεν μπορεί να θεωρηθούν αντικείμενα ιδιαίτερης εκμετάλλευσης, ώστε να αποζημιωθεί ξεχωριστά κάθε δένδρο, αλλά ότι η αξία του αγρού προσδιορίζεται ανά στρέμμα, αναλόγως με τον βαθμό ανάπτυξης κάθε δένδρου και προσδιόρισε τον αριθμό των δένδρων κατά είδος, ανά στρέμμα και την απόδοση αυτών ανά δένδρο σε παραγωγή σε πλήρη ανάπτυξη (σελ. 162), έτσι ώστε να προκύπτει με απλή μαθηματική πράξη η παραγωγή κάθε δένδρου ανάλογα με το μέγεθος της ανάπτυξης αυτού (ΑΠ 56/2018).

Επίσης, με πληρότητα καθορίζει την ανώτατη αποδεκτή πυκνότητα φύτευσης και τα αντίστοιχα μεγέθη των δένδρων σε στάδιο πλήρους ανάπτυξης και μάλιστα ανά είδος δένδρου (σελ. 162), όπως και τον αριθμό των δένδρων ανά στρέμμα που προκύπτει με μαθηματικό υπολογισμό και αφού συνεκτίμησε όλα τα προσκομιζόμενα νομίμως αποδεικτικά μέσα καθόρισε κατ' ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση, τις οριστικές τιμές των φυτικών επικειμένων σε τιμές υψηλότερες εκείνων της προεκτιμητικής επιτροπής του άρθρ. 15 ΚΑΑΑ και της αίτησης της ΔΕΗ.

Τέλος, με πληρότητα, (σελ. 180-181), αιτιολογεί τις διαφορετικές τιμές για την μετεγκατάσταση ανά είδος επιχείρησης τις οποίες αναφέρει αναλυτικά όπως και την τιμή μετεγκατάστασης για κάθε επιχείρηση ξεχωριστά. Επομένως ο 3ος πρόσθετος λόγος, κατά το πρώτο σκέλος του εκ του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, για έλλειψη νόμιμης βάσης πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, άλλως ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Επίσης, με τον ίδιο 3ο πρόσθετο λόγο κατά το δεύτερο σκέλος αυτού αποδίδεται η πλημμέλεια εκ του άρθρ. 559 αρ. 9 και 12 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο προσέδωσε στην έκθεση προεκτίμησης του άρθρ. 15 ΚΑΑΑ αυξημένη αποδεικτική ισχύ σε σχέση με τις λοιπές τεχνικές γνωμοδοτήσεις. Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος, διότι στη δίκη των αναγκαστικών απαλλοτριώσεων το Δικαστήριο εκτιμά ελεύθερα τα αποδεικτικά μέσα, που προσκομίζονται ενώπιόν του κατ' άρθρ. 20 παρ. 8 ΚΑΑΑ (ΑΠ 1413/2004).

Συνεπώς δεν ιδρύεται η παράβαση του άρθρ. 559 αρ. 12 όταν το Δικαστήριο αποδίδει σε ορισμένα μέσα, που έχουν ίδια αποδεικτική δύναμη, μεγαλύτερη βαρύτητα και αξιοπιστία (ΑΠ 964/2013), χωρίς να δεσμεύεται από τη διαθετική αρχή του άρθρ. 106 ΚΠολΔ, έκφανση της οποίας αποτελεί και η πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 9 ΚΠολΔ, που επίσης δεν ιδρύεται. Όλως επικουρικά, η αιτίαση εκ του άρθρου 559 αρ. 9 ΚΠολΔ, με την οποία οι αναιρεσείοντες ισχυρίζονται ότι το Εφετείο καθόρισε χαμηλότερες τιμές από εκείνες που ζητούσε η ΔΕΗ για τα επικείμενα (που σημειωτέον δεν προσδιορίζονται όπως θα έπρεπε για το ορισμένο του αναιρετικού λόγου), είναι αβάσιμος, διότι από την κύρια-γενεσιουργό αίτηση της ΔΕΗ, που επιτρεπτά επισκοπείται ως διαδικαστικό έγγραφο της δίκης (άρθρο 561 αρ. 2 ΚΠολΔ) και ειδικότερα στις σελίδες 27 έως 30 αυτής σε αντιπαραβολή με το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης (σελ. 184 και 185), προκύπτει ότι το Εφετείο επιδίκασε τα ποσά που ζητούσε η ΔΕΗ για τα επικείμενα. Σε κάθε περίπτωση όμως ο λόγος αυτός είναι προεχόντως απαράδεκτος, ως αόριστος, εφόσον οι αναιρεσείοντες δεν εξειδικεύουν τα επικείμενα για τα οποία αιτιώνται.

Συνεπώς, το δεύτερο σκέλος του 3ου πρόσθετου λόγου πρέπει να απορριφθεί και συνακόλουθα ο 3ος πρόσθετος λόγος είναι απορριπτέος στο σύνολό του.

Κατόπιν όλων αυτών και μη υπάρχοντος άλλου λόγου προς έρευνα η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και οι πρόσθετοι λόγοι αυτής πρέπει να απορριφθούν κατά τις διακρίσεις που αναλυτικά αναφέρονται για κάθε επί μέρους αναιρετικό και πρόσθετο αυτού λόγο. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου που έχουν καταθέσει οι αναιρεσείοντες στο Δημόσιο Ταμείο για την άσκηση της αναίρεσης (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. Β'δ' ΚΠολΔ). Δικαστικά έξοδα σε βάρος των αναιρεσειόντων που ηττήθηκαν (άρθρο 176, 183 ΚΠολΔ) δεν πρέπει να οριστούν, διότι η αναιρεσίβλητη ΔΕΗ παραστάθηκε με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, χωρίς να καταθέσει προτάσεις, ούτε υπέβαλε σχετικό αίτημα για να καταχωρηθεί στα πρακτικά συνεδρίασης του Δικαστηρίου τούτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 30-11-2015 (αρ. κατ. 31/2015) αίτηση αναίρεσης και τους από 30-1-2017 (αρ. κατ. 15/2017) πρόσθετους λόγους αυτής κατά της υπ' αριθμ. 110/2014 οριστικής απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας (ειδική διαδικασία του Ν. 2882/2001). Και

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που έχει κατατεθεί για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Ιανουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Μαρτίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

χείρησης τις οποίες αναφέρει αναλυτικά όπως και την τιμή μετεγκατάστασης για κάθε επιχείρηση ξεχωριστά. Επομένως ο 3ος πρόσθετος λόγος εκ του άρθρου 559 αρ. 19, για έλλειψη νόμιμης βάσης πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, άλλως ως ουσιαστικά αβάσιμος.

Επίσης, με τον ίδιο 3ο πρόσθετο λόγο κατά το δεύτερο σκέλος αυτού αποδίδεται η πλημμέλεια εκ του άρθρ. 559 αρ. 9 και 12 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο προσέδωσε στην έκθεση προεκτίμησης του άρθρ. 15 ΚΑΑΑ αυξημένη αποδεικτική ισχύ σε σχέση με τις λοιπές τεχνικές γνωμοδοτήσεις. Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμος, διότι στη δίκη των αναγκαστικών απαλλοτριώσεων το Δικαστήριο εκτιμά ελεύθερα τα αποδεικτικά μέσα, που προσκομίζονται ενώπιόν του κατ' άρθρ. 20 παρ. 8 ΚΑΑΑ (ΑΠ 1413/2004).

Συνεπώς δεν ιδρύεται η παράβαση του άρθρ. 559 αρ. 12 ΚΠολΔ όταν το Δικαστήριο αποδίδει σε ορισμένα μέσα, που έχουν ίδια αποδεικτική δύναμη, μεγαλύτερη βαρύτητα και αξιοπιστία (ΑΠ 964/2013), χωρίς να δεσμεύεται από τη διαθετική αρχή του άρθρ. 106 ΚΠολΔ, έκφανση της οποίας αποτελεί και η πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 9 ΚΠολΔ, που επίσης δεν ιδρύεται. Όλως επικουρικά, η αιτίαση εκ του άρθρου 559 αρ. 9 ΚΠολΔ με την οποία οι αναιρεσείοντες ισχυρίζονται ότι το Εφετείο καθόρισε χαμηλότερες τιμές από εκείνες που ζητούσε η ΔΕΗ για τα επικείμενα (που σημειωτέον δεν προσδιορίζονται όπως θα έπρεπε για το ορισμένο του αναιρετικού λόγου), είναι αβάσιμος διότι από την κύρια-γενεσιουργό αίτηση της ΔΕΗ, που επιτρεπτά επισκοπείται ως διαδικαστικό έγγραφο της δίκης (άρθρο 561 αρ. 2 ΚΠολΔ) και ειδικότερα στις σελίδες 27 έως 30 αυτής σε αντιπαραβολή με το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης (σελ. 184 και 185) προκύπτει ότι το Εφετείο επιδίκασε τα ποσά που ζητούσε η ΔΕΗ για τα επικείμενα. Σε κάθε περίπτωση όμως ο λόγος αυτός είναι προεχόντως απαράδεκτος ως αόριστος, εφόσον οι αναιρεσείοντες δεν εξειδικεύουν τα επικείμενα για τα οποία αιτιώνται.

Συνεπώς, το δεύτερο σκέλος του 3ου πρόσθετου λόγου πρέπει να απορριφθεί και συνακόλουθα ο 3ος πρόσθετος λόγος είναι απορριπτέος στο σύνολό του.

Κατόπιν όλων αυτών και μη υπάρχοντος άλλου λόγου προς έρευνα η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης και οι πρόσθετοι λόγοι αυτής πρέπει να απορριφθούν κατά τις διακρίσεις που αναλυτικά αναφέρονται για κάθε επί μέρους αναιρετικό και πρόσθετο αυτού λόγο. Επίσης, πρέπει να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου που έχουν καταθέσει οι αναιρεσείοντες στο Δημόσιο Ταμείο για την άσκηση της αναίρεσης (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. Β'δ' ΚΠολΔ). Δικαστικά έξοδα σε βάρος των αναιρεσειόντων που ηττήθηκαν (άρθρο 176, 183 ΚΠολΔ) δεν πρέπει να οριστούν, διότι η αναιρεσίβλητη ΔΕΗ παραστάθηκε με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, χωρίς να καταθέσει προτάσεις, ούτε υπέβαλε σχετικό αίτημα για να καταχωρηθεί στα πρακτικά συνεδρίασης του Δικαστηρίου τούτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της από 30-11-2015 αίτησης αναίρεσης και των από 30-1-2017 πρόσθετων λόγων αυτής, ως προς την 41η αναιρεσείουσα, Ε. συζ. Ι. Η., το γένος Σ. Μ..

Απορρίπτει την από 30-11-2015 (αρ. κατ. 35/2015) αίτηση αναίρεσης και τους από 30-1-2017 (αρ. κατ. 16/2017) πρόσθετους λόγους αυτής κατά της υπ' αριθμ. 110/2014 οριστικής απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας (ειδική διαδικασία του Ν. 2882/2001). Και

Διατάσσει την εισαγωγή του παραβόλου που έχει κατατεθεί για την άσκηση της αίτησης αναίρεσης στο Δημόσιο Ταμείο.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 25 Ιανουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 20 Μαρτίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ