320/2021 · 320/2021 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 320 / 2021 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 320/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αλτάνα Κοκκοβού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Τζανερρίκο, Γεώργιο Χριστοδούλου, Βασίλειο Μαχαίρα και Ασημίνα Υφαντή - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες. ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Νοεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Β. του Α., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αθανάσιο Βγενόπουλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Δ. Σ. του Κ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ευάγγελο Πουρνάρα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 4/2/2014 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πατρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 705/2017 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 226/2019 του Μονομελούς Εφετείου Πατρών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 10/9/2019 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα, κατά την τακτική διαδικασία, υπ'αρθμ.226/2019 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πατρών, η οποία δέχθηκε την έφεση της αναιρεσίβλητης, εξαφάνισε την πρωτόδικη υπ'αρθμ.705/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών, δέχθηκε την αγωγή της αναιρεσίβλητης και αναγνώρισε ότι ο αναιρεσείων οφείλει να της καταβάλει το ποσό του ληφθέντος απ'αυτή δανείου ύψους 28.000 ευρώ. Η αίτηση αναιρέσεως ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 ΚΠολΔ), είναι συνεπώς παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 αρθμ.3 ΚΠολΔ).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ο αναιρετικός αυτός λόγος ιδρύεται, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή του (ανεπαρκής αιτιολογία). Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανελέγκτως, κατ' άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το αποδεικτικό πόρισμα και για το λόγο αυτό καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος (Ολ ΑΠ 1/1999, Ολ ΑΠ 30/1997, ΑΠ 224/2018, ΑΠ 162/2018,ΑΠ 931/2019). Στην προκείμενη περίπτωση, ο αναιρεσείων με τον πρώτο λόγο της αναιρέσεως αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια ότι δεν έχει καθόλου αιτιολογίες άλλως οι αιτιολογίες της είναι ανεπαρκείς σχετικά με το ουσιώδες ζήτημα της κατάρτισης της ένδικης σύμβασης δανείου. Ειδικότερα αιτιάται την προσβαλλόμενη, διότι δέχτηκε, ότι αποδείχθηκε η ιστορική βάση της αγωγής, αφενός από τις καταθέσεις των μαρτύρων αποδείξεως, χωρίς όμως να αναφέρεται στο περιεχόμενό τους, αφετέρου δε από το γεγονός ότι η υπάλληλος του τεχνικού γραφείου του αναιρεσείοντος Α. Ν. είχε προβεί σε ανάληψη χρηματικών ποσών από τον τραπεζικό λογαριασμό της αναιρεσίβλητης, δυνάμει εξουσιοδοτήσεως, εξάγοντας απ'αυτό και μόνο το γεγονός ότι η ανάληψη αυτή είχε γίνει για δανεισμό του αναιρεσείοντος, κρίνοντας περαιτέρω ότι δεν αποδείχθηκε πως είχε δοσοληψίες με την αναιρεσίβλητη ή ότι την εξυπηρετούσε, δεχόμενη επίσης ότι ο αναιρεσίβλητος είχε δανειστεί από την αδελφή και τη θεία της αναιρεσίβλητης τα ποσά των 12.000 και 17.000 ευρώ, ενώ α) από την κατάθεση της ίδιας ως άνω μάρτυρος Α. Ν. που περιέχεται στην με επίκληση προσκομισθείσα στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο υπ'αρθμ.4774/2017 ένορκη βεβαίωση συνάγεται ευθέως ότι η μάρτυρας, έχοντας άμεση γνώση των όσων κατέθεσε, αφού αφορούσαν δικές της πράξεις, ουδέποτε εξόφλησε οποιαδήποτε επαγγελματική ή προσωπική υποχρέωση του αναιρεσείοντος με μετρητά χρήματα και ουδέποτε εισέπραξε οποιοδήποτε χρηματικό ποσό από την αναιρεσίβλητη ή από συγγενικό ή φιλικό της πρόσωπο για λογαριασμό του αναιρεσείοντος, β) αγνοεί το γεγονός ότι οι εξετασθέντες μάρτυρες αποδείξεως, αδελφή και υιός της αναιρεσίβλητης, δεν είναι αξιόπιστοι, καθόσον όσα γνωρίζουν, δεν τα γνωρίζουν εξ ιδίας αντιλήψεως , αλλά εξ ακοής από την αναιρεσίβλητη και γ) αγνοεί τον αποδειχθέντα ισχυρισμό του αναιρεσείοντος ότι η διάσπαση της έγγαμης συμβιώσεως οφειλόταν σε συμπεριφορές της ίδιας της αναιρεσίβλητης που περιγράφονται στην από 23-5-2013 αγωγή διαζυγίου εναντίον της, γεγονός που την οδήγησε στην ανεύρεση μέσου αντεκδικήσεως. Όμως οι ανωτέρω αιτιάσεις ανάγονται αποκλειστικά και μόνο στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση του εξαχθέντος από αυτές πορίσματος και δεν ελέγχονται από τον Άρειο Πάγο (άρθρο 561αρθμ.1 ΚΠολΔ).

Συνεπώς ο ως άνω πρώτος λόγος της αναιρέσεως είναι απαράδεκτος. Περαιτέρω ως διδάγματα της κοινής πείρας θεωρούνται γενικές αρχές που συνάγονται επαγωγικά από την καθημερινή παρατήρηση της εμπειρικής πραγματικότητας, τη συμμετοχή στις συναλλαγές και τις γενικές τεχνικές ή επιστημονικές γνώσεις, οι οποίες έχουν γίνει κοινό κτήμα και χρησιμοποιούνται από το δικαστήριο για την εξειδίκευση των αόριστων νομικών εννοιών και για την έμμεση απόδειξη κρίσιμων γεγονότων ή την εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των αποδεικτικών μέσων που προσκομίστηκαν. Κατά τη σαφή έννοια του αριθμού 1 περ.β' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, η παραβίαση των διδαγμάτων αυτών ιδρύει λόγο αναιρέσεως μόνον αν αυτά χρησιμοποιήθηκαν εσφαλμένα από το δικαστήριο κατά την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή σ' αυτούς των αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών. Όμως δεν ιδρύεται ο λόγος αυτός αν το δικαστήριο εσφαλμένα χρησιμοποιήσει ή παραλείπει να χρησιμοποιήσει τα διδάγματα της κοινής πείρας κατά την εκτίμηση των αποδείξεων και των πραγματικών γεγονότων, δηλ. κατά την έρευνα της ουσίας της υποθέσεως που δεν υπόκειται σε αναιρετικό έλεγχο, αφού, όπως προκύπτει από τα άρθρα 336παρ.4, και 339 ΚΠολΔ, τα διδάγματα της κοινής πείρας δεν συμπεριλαμβάνονται στα αποδεικτικά μέσα (ΑΠ 931/2019, ΑΠ 667/2018, ΑΠ 1516/2014). Στην προκείμενη περίπτωση, με τον δεύτερο λόγο της αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της παραβιάσεως των διδαγμάτων της κοινής πείρας, σύμφωνα με τα οποία α) από μόνο το γεγονός ότι η αναιρεσίβλητη προέβη σε αναλήψεις των στην αγωγή αναφερομένων χρηματικών ποσών από τον τραπεζικό λογαριασμό της δεν αποδεικνύεται ότι τα ποσά αυτά παραδόθηκαν στον αναιρεσείοντα λόγω δανείου, β) οι μαρτυρίες των μαρτύρων αποδείξεως (αδελφής και υιού) της αναιρεσίβλητης δεν είναι ικανές να αποδείξουν τον ισχυρισμό της γιατί αυτοί ό,τι γνωρίζουν το γνωρίζουν από την ίδια, γ) το γεγονός ότι η νύφη και υπάλληλος του γραφείου του αναιρεσείοντος Α. Ν. έχει πραγματοποιήσει την ανάληψη του ποσού των 15.000 ευρώ από τον λογαριασμό της αναιρεσίβλητης στις 26-7-2011, δεν σημαίνει ότι το ποσό αυτό το παρέδωσε στον αναιρεσείοντα, δεδομένου ότι κατ'αυτόν τον χρόνο η αναιρεσίβλητη ήταν σύζυγος του αναιρεσείοντος, δ) ο ισχυρισμός της αναιρεσίβλητης ότι στις 28-6-2011 δάνεισε το ποσό των 20.000 ευρώ στον αναιρεσείοντα και αυτός της το επέστρεψε στις 15-7-2011 έρχεται σε αντίφαση με τον ισχυρισμό της ότι στις 26-7-2011 του δάνεισε και πάλι 15.000 ευρώ, χωρίς να αποδεικνύεται ότι σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα προέκυψε νέα ανάγκη δανεισμού του τόσο μεγάλου ποσού, ε) αν το ποσό των 15.000 ευρώ που η νύφη και πρώην υπάλληλος του γραφείου του αναιρεσείοντος Α. Ν. ανέλαβε για λογαριασμό της αναιρεσίβλητης από τον τραπεζικό λογαριασμό της στην Τράπεζα Πειραιώς στις 26-7-2011 προοριζόταν για τον αναιρεσείοντα και όχι για την ίδια την αναιρεσίβλητη θα το μετέφερε απευθείας σε δικό του λογαριασμό στην ίδια Τράπεζα και δεν θα έκανε ανάληψη. Ο λόγος αυτός από τον αριθμό 1β του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι απαράδεκτος, διότι τα εκτιθέμενα σ'αυτόν δεν έχουν τον χαρακτήρα διδάγματος κοινής πείρας με την έννοια που προεκτέθηκε και, σε κάθε περίπτωση, υπό τα εκτιθέμενα η παραβίαση έγινε κατά την εκτίμηση της ουσίας της υπόθεσης και όχι κατά την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σ'αυτούς. Kατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 11 περ. γ' ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Από τη διάταξη αυτή, συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 335, 338 έως 340 και 346 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει δικανική πεποίθηση για τη βασιμότητα των πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, οφείλει να λάβει υπόψη του τα αποδεικτικά μέσα που προσκομίστηκαν νόμιμα είτε για άμεση απόδειξη είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, εφόσον γίνεται σαφής και ορισμένη επίκλησή τους από το διάδικο. Δεν θεμελιώνεται, όμως, ο λόγος αυτός, αν προκύπτει από την απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία προσκομίστηκαν με επίκληση. Αρκεί δε γι' αυτό η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου, χωρίς ανάγκη ειδικής αξιολογήσεως του καθενός, εφόσον από τη γενική αυτή αναφορά, σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες αιτιολογίες της αποφάσεως, προκύπτει αναμφίβολα η λήψη υπόψη του αποδεικτικού μέσου. Πάντως η γενική αυτή αναφορά της λήψεως υπόψη όλων των αποδείξεων, που με επίκληση προσκομίστηκαν, δεν αποκλείει την ίδρυση του πιο πάνω λόγου αναιρέσεως για κάποιο αποδεικτικό μέσο, όταν από το περιεχόμενο της αποφάσεως δεν καθίσταται απολύτως βέβαιο ότι τούτο έχει ληφθεί υπόψη. Αρκεί και μόνο η ύπαρξη αμφιβολιών για την ίδρυση του παρόντος λόγου (ΑΠ 931/2019, ΑΠ 961/2017, ΑΠ 1573/2006). Στην προκείμενη περίπτωση ο αναιρεσείων με τον τρίτο λόγο της αναιρέσεως αποδίδει στο Εφετείο την πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθμ. 11γ' ΚΠολΔ, ισχυριζόμενος ότι το δικαστήριο, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του ότι η αναιρεσίβλητη του δάνεισε το αναφερόμενο στην αγωγή ποσό , δεν έλαβε υπόψη του : α) την από 23-5-2013 αγωγή διαζυγίου, στην οποία περιγράφονται οι σε βάρος της αναιρεσίβλητης λόγοι διαζυγίου εξαιτίας της συμπεριφοράς της, την 67/2016 απόφαση συναινετικής λύσεως του γάμου τους του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πατρών, την 7235/2016 απόφαση του Μονομελούς Πλημ/δικείου Πατρών, το από 28-2-2014 κατηγορητήριο, την από 18-4-2013 αίτηση της αναιρεσίβλητης περί μετοικήσεώς του από την οικία τους και την 9911/2013 ένορκη βεβαίωση του Α. Β., β) τα εκκαθαριστικά σημειώματα φόρου εισοδήματος των ετών 2010-2013 από τα οποία προκύπτουν τα δηλωθέντα εισοδήματά του, αλλά και τα ακαθάριστα έσοδα της ατομικής του επιχειρήσεως ως εργολάβου δημοσίων έργων και γ) την 4774/2017 ένορκη βεβαίωση της μάρτυρος Α. Ν., τα οποία, αν λάμβανε υπόψη, θα κατέληγε στο συμπέρασμα ότι αυτός (αναιρεσείων) δεν είχε ανάγκη να καταφύγει σε δανεισμό και ότι η ανάληψη από την ως άνω μάρτυρα των 15.000 ευρώ από τον λογαριασμό της αναιρεσίβλητης, δεν σημαίνει ότι τα παρέδωσε σ'αυτόν λόγω δανείου, αλλά απλώς εξυπηρέτησε την αναιρεσίβλητη και ότι η αγωγή ασκήθηκε για λόγους εκδίκησης. Από τη βεβαίωση όμως που περιέχεται στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη: "οι ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων αποδείξεως και ανταποδείξεως που εξετάστηκαν ενώπιον του ακροατηρίου του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και περιλαμβάνονται στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως, όλα τα έγγραφα που προσκομίζονται νόμιμα μετ'επικλήσεως, η υπ'αρθμ.13085/2017 ένορκη βεβαίωση ενώπιον της συμβ/φου Πατρών Ι. Μ., που ελήφθη κατόπιν νόμιμης κλήτευσης του εναγομένου και η υπ'αρθμ. 4774/2017 ένορκη βεβαίωση ενώπιον της συμβ/φου Πατρών Α. Α., που ελήφθη κατόπιν νόμιμης κλήτευσης της ενάγουσας....", σε συνδυασμό με το όλο περιεχόμενο της προσβαλλόμενης αποφάσεως, δεν καταλείπεται αμφιβολία, ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και τα παραπάνω έγγραφα, στα οποία αναφέρεται ο αναιρεσείων, για την συναγωγή του αποδεικτικού του πορίσματος, έστω και αν δεν προβαίνει σε ιδιαίτερη μνεία και αξιολόγηση αυτών. Επομένως, ο από τον αριθμό 11γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ τρίτος λόγος της αναιρέσεως, με τον οποίο ο αναιρεσείων υποστηρίζει τα αντίθετα, είναι αβάσιμος. Κατ'ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (άρθρο 495 αρθμ.3 ΚΠολΔ) και να καταδικαστεί ο αναιρεσείων, λόγω της ήττας του, στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης που κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζονται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 10-9-2019 αίτηση για αναίρεση της υπ'αρθμ.226/2019 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Πατρών.

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 26 Ιανουαρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Μαρτίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ