316/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 316 / 2016 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 316/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεώργιο Σακκά, Χαράλαμπο Καλαματιανό, Ειρήνη Καλού και Αλεξάνδρα Κακκαβά, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΛΙΜΕΝΟΣ ΚΑΒΑΛΑΣ ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ηλία Χαλιακόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) ... με την επωνυμία "...", με την πρώην επωνυμία ή κατά διαδοχή από μετατροπή της Δημοτικής Επιχείρησης "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα και 2) Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην …, εκ των οποίων η 1η εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Παναγιώτη Μάζη και Παρασκευή Καρκαλέτσου - Θανόγλου και το 2ο εκπροσωπήθηκε από την Μαριέττα Βλαχοπάνου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-10-2010 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης της ήδη 1ης των αναιρεσιβλήτων (μετά την έκδοση της 36/2010 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Θράκης και συνεκδικάστηκε με την από 14-10-2010 αίτηση της ήδη αναιρεσείουσας, την από 14-3-2013 (διά των προτάσεών του) ανταίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, καθώς και την ασκηθείσα με τις από 21-3-2013 προτάσεις αίτηση της ήδη αναιρεσείουσας.

Εκδόθηκε η 285/2013 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Θράκης, την αναίρεση της οποίας ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 25-10-2013 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αλεξάνδρα Κακκαβά διάβασε την από 5-11-2015 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της από 25-10-2013 αιτήσεως αναιρέσεως κατά της υπ’ αριθμ. 285/2013 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θράκης.

Οι πληρεξούσιοι των αναιρεσιβλήτων ζήτησαν την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με το λόγο αναιρέσεως από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ (παραβίαση κανόνα του ουσιαστικού δικαίου) ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κ.λπ., ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ’ ουσίαν (Ολ.ΑΠ 27 και 28/1998).

Εξάλλου κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παράγραφος 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ’ αυτή λόγος αναιρέσεως ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ.ΑΠ 1/1999).

Ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559, αριθ. 19 λόγος αναιρέσεως για έλλειψη νόμιμης βάσης με την έννοια της ανεπαρκούς αιτιολογίας αφορά ελλείψεις αναγόμενες αποκλειστικά στη διατύπωση του αιτιολογικού πορίσματος αναφορικά με τη συνδρομή ή μη γεγονότων, που στη συγκεκριμένη περίπτωση συγκροτούν το πραγματικό του εφαρμοστέου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, έτσι ώστε, από την ανεπαρκή ή αντιφατική έκθεσή τους, να μην μπορεί να κριθεί αν η απόφαση στηρίζεται ή όχι νομικώς (Ολ.ΑΠ 13/1995).

Η ύπαρξη νόμιμης βάσης και η αντίστοιχη έλλειψή της πρέπει να προκύπτουν αμέσως από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο δε Άρειος Πάγος διαπιστώνει την ύπαρξη ή την ανυπαρξία του προκειμένου λόγου αναιρέσεως ελέγχοντας μόνο την προσβαλλόμενη απόφαση και το αιτιολογικό της και όχι το περιεχόμενο άλλων εγγράφων ή αποφάσεων σε εφαρμογή της διάταξης του άρθρου 551 παρ. 2 του ΚΠολΔ.

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης όταν πρόκειται για ελλείψεις αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση, στάθμιση και αιτιολόγηση του εξαγόμενου από αυτές πορίσματος, γιατί στην κρίση του αυτή το δικαστήριο προβαίνει ανέλεγκτα, κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτό γίνεται αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Δεν υπάρχει δε έλλειψη αιτιολογιών όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές μεν, αλλά πλήρεις αιτιολογίες (ΑΠ 1942/2013, ΑΠ 2075/2007, ΑΠ 44/2003). Εξάλλου, κατά το άρθρο 17 παρ. 2 του Συντάγματος, όπως ισχύει μετά την αναθεώρησή του, "κανένας δεν στερείται την ιδιοκτησία του, παρά μόνο για δημόσια ωφέλεια όπου έχει αποδειχθεί με τον προσήκοντα τρόπο, όταν και όπως ο νόμος ορίζει και πάντοτε αφού προηγηθεί πλήρης αποζημίωση, που να ανταποκρίνεται στην αξία την οποία είχε το απαλλοτριούμενο κατά το χρόνο της συζήτησης στο δικαστήριο για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης.

Αν ζητηθεί απευθείας ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης, λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της σχετικής συζήτησης στο δικαστήριο. Αν η συζήτηση για τον οριστικό προσδιορισμό της αποζημίωσης διεξαχθεί μετά την παρέλευση έτους από τη συζήτηση για τον προσωρινό προσδιορισμό, τότε, για τον προσδιορισμό της αποζημίωσης, λαμβάνεται υπόψη η αξία κατά το χρόνο της συζήτησης για τον οριστικό προσδιορισμό".

Κατά την παράγραφο 3 του ίδιου άρθρου "η ενδεχόμενη μεταβολή της αξίας του απαλλοτριουμένου μετά τη δημοσίευση της πράξης απαλλοτρίωσης και μόνο εξαιτίας της, δεν λαμβάνεται υπόψη". Οι διατάξεις αυτές του Συντάγματος ουσιαστικά επαναλαμβάνονται και στο άρθρο 13 παρ. 1 και 2 του Ν. 2884/2001 (ΚΑΑΑ), όπως ισχύει μετά το νόμο 2985/2002, που εφαρμόζεται από 1-1-2002, όπου επί πλέον, χωρίς αντίθεση με τις προηγούμενες διατάξεις, ορίζεται και ότι "ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριουμένου ακινήτου λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν κατά το χρόνο της κήρυξης της απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριουμένου" και "ενδεχόμενη μεταβολή της αξίας του απαλλοτριουμένου μετά τη δημοσίευση της πράξης απαλλοτρίωσης και μόνο εξ αιτίας της, δεν λαμβάνεται υπόψη.

Επίσης δεν υπολογίζεται ανατίμηση προερχόμενη από ενέργειες του ιδιοκτήτη στο απαλλοτριούμενο, που έγιναν μετά την οριζόμενη από το άρθρο 3 ανακοίνωση της απαλλοτρίωσης και μόνο εξ αιτίας αυτής". Τα, κατά την έννοια των ως άνω διατάξεων, διαγραφόμενα κριτήρια, δεν είναι αποκλειστικά και για το δικαστήριο υποχρεωτικά για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριουμένου, κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη άλλα τέτοια.

Το δικαστήριο μπορεί να στηρίξει την κρίση του για την πραγματική αξία του απαλλοτριουμένου ακινήτου, ενόψει της χρησιμοποιουμένης στην ανωτέρω διάταξη λέξεως "ιδίως" σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει κατάλληλα. Η δε σχετική, για το πρόσφορο ή όχι του συγκριτικού στοιχείου κρίση ανάγεται στην εκτίμηση των πραγμάτων και ως εκ τούτου δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ (ΑΠ 877/2007, ΑΠ 600/2010, ΑΠ 1176/2010).

Τέλος με το άρθρο 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, για την προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (ΕΣΔΑ) που κυρώθηκε (μαζί με τη Σύμβαση) με το Ν.Δ. 57/1974 και έχει αυξημένη έναντι των κοινών νόμων ισχύ (άρθρο 28 παρ. 1 του Συντάγματος), ορίζεται ότι "κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο δικαιούται σεβασμού της περιουσίας του.

Κανένας δεν μπορεί να στερηθεί της περιουσίας του, ειμή δια λόγους δημόσιας ωφέλειας και υπό τους προβλεπόμενους από το νόμο και τις γενικές αρχές του διεθνούς δικαίου όρους. Οι προαναφερόμενες διατάξεις δεν θίγουν το δικαίωμα κάθε κράτους να θέσει σε ισχύ νόμους τους οποίους ήθελε κρίνει αναγκαίους για τη ρύθμιση της χρήσεως αγαθών σύμφωνα με το δημόσιο συμφέρον ή για εξασφάλιση της καταβολής φόρων ή άλλων εισφορών ή προστίμων".

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, όπως από αυτή προκύπτει, δέχθηκε ανελέγκτως ως αποδειχθέντα, εν σχέσει με τον καθορισμό της οριστικής αποζημιώσεως του απαλλοτριωθέντος ακινήτου, τα κατωτέρω πραγματικά περιστατικά: "Με την υπ’ αριθμ. 15/2/21-12-2006 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του "...", η οποία μετά παρέλευση άπρακτης της τρίμηνης προθεσμίας που προβλέπεται στο άρθρο 28 του Ν. 2971/2001 για τη χορήγηση σύμφωνης γνώμης, εγκρίθηκε με την υπ’ αριθμ.

…/3-1-2007 απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας, νομίμως δημοσιευθείσης στο ΦΕΚ 78/2-3-2007 Δ’ τεύχος, καθορίστηκε ο χώρος που εξομοιώνεται με χερσαία ζώνη Λιμένα στο Εμπορικό Λιμάνι Καβάλας "...’ " στη Ν. Καρβάλη, όπως ορίσθηκε ως χερσαία ζώνη στο δυτικό κρηπίδωμα του Νέου Λιμανιού Καβάλας με την υπ’ αριθμ.

…/11-6-2001 πράξη της Λιμενικής Επιτροπής Ν. Καβάλας, ο οποίος περικλείεται από τη γραμμή αιγιαλού από το σημείο Α μέχρι το σημείο Θ και από τη συνεχή πράσινη γραμμή που διέρχεται από τα σημεία Α-Β-Γ-Δ-Ε-Ζ-Η-Θ, όπως εμφαίνεται στο από Ιανουάριο 2001 τοπογραφικό διάγραμμα επανακαθορισμού της ζώνης αιγιαλού και παραλίας του Νέου Λιμένα Καβάλας, που συντάχθηκε από τον τοπογράφο μηχανικό Π.

Δ. σε μία πινακίδα και υπογράφεται από την αρμόδια επιτροπή καθορισμού ορίων αιγιαλού και παραλίας. Ακολούθως, με την υπ’ αριθμ. …/24-2-2009 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του "…", που επικυρώθηκε με την υπ’ αριθμ. …/30.-3-2009 απόφαση του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας, νομίμως δημοσιευθείσης στο ΦΕΚ 278/16-6-2009 Δ’ τεύχος, συμπληρώθηκαν τα στοιχεία του ως άνω από Ιανουάριο 2001 τοπογραφικού διαγράμματος, που συνοδεύει την ανωτέρω 16/2/21-12-2006 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του "..." α) με τον ΚΑΕΚ της έκτασης που εξομοιώθηκε με χερσαία ζώνη λιμένα και των όμορων αυτής ακινήτων, β) τον κτηματολογικό πίνακα με τους ΚΑΕΚ των ακινήτων και τους εικαζόμενους ιδιοκτήτες και γ) την προς απαλλοτρίωση επιφάνεια εμβαδού 74.123,82 τ.μ., τμήμα του ακινήτου με ΚΑΕΚ ...

και τις συντεταγμένες των ορίων της, όπως εμφαίνονται στο από Αύγουστο 2008 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Π. Δ., που συνοδεύει την υπ’ αριθμ. …24-2-2009 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του "..." και κατά τα λοιπά ταυτίζεται με το παραπάνω από Ιανουάριο 2001 τοπογραφικό διάγραμμα. Δυνάμει των ανωτέρω αποφάσεων με τον καθορισμό χερσαίας ζώνης λιμένος απαλλοτριώθηκε αναγκαστικά υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου και με δαπάνες της εταιρίας με την επωνυμία "Οργανισμός Λιμένος Καβάλας ΑΕ" ως φορέα διαχείρισης και εκμετάλλευσης για λόγους δημόσιας ωφέλειας και συγκεκριμένα για την εξυπηρέτηση της δημιουργίας και των αναγκών λειτουργίας του Εμπορικού Λιμένος Καβάλας "...’ ", τμήμα του με κωδικό αριθμό κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) ...

ακινήτου, έκτασης 74.123,82 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο βρίσκεται στη θέση "..." του Δήμου Καβάλας και εμφαίνεται στο παραπάνω από Αύγουστο 2008 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Π. Δ. υπό στοιχεία 7=Α-7’ =Β-Γ-Δ-Ε-Ζ-Η-Η’ -2"-3"-4"-5=5’ -6-7=Α. Η έκταση αυτή εμφαίνεται ειδικότερα με κλίμακα 1:9500 στο συνταχθέν για την επίδικη απαλλοτρίωση από 12-5-2008 κτηματολογικό διάγραμμα και τον αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα.

Το μείζον ακίνητο με ΚΑΕΚ ..., τμήμα του οποίου αποτελεί το απαλλοτριούμενο, περιήλθε στη Δημοτική Αναπτυξιακή Επιχείρηση Καβάλας (...) κατά δικαίωμα πλήρους κυριότητας, νομής και κατοχής, δυνάμει της υπ’ αριθμ. .../10-7-2003 απόφασης του Γενικού Γραμματέα της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης περί συστάσεως Δημοτικής Επιχείρησης με την επωνυμία "Δημοτική Αναπτυξιακή Επιχείρηση Καβάλας", με την οποία εγκρίθηκε η υπ’ αριθμ. .../2003 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Καβάλας για τη σύστασή της και με την οποία μεταβιβάστηκε (εισφέρθηκε) κατά κυριότητα και το επίδικο.

Η απόφαση αυτή δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 1010/22-7-2003 Β’ Τεύχος, που μεταγράφηκε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Καβάλας στον τόμο .... Στο δικαιοπάροχό της Δήμο Καβάλας το μείζον ακίνητο έκτασης 11.092.250 τετραγωνικών μέτρων περιήλθε κατά δικαίωμα κυριότητας δυνάμει της υπ’ αριθμ. 56/1939 απόφασης του Εφετείου Θράκης, η οποία κατέστη αμετάκλητη με την υπ’ αριθμ. 135/1940 απόφαση του Αρείου Πάγου, αμφότερες δε μεταγράφηκαν νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Καβάλας στον τόμο ...

και παραδόθηκε σε αυτόν με την υπ’ αριθμ. πρωτ. ...1948 απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών νομίμως μεταγραφείσα. Με την υπ’ αριθμ. 36/2010 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας, που εκδόθηκε επί αιτήσεως της ιδιοκτήτριας του ακινήτου ... και ήδη ... με το διακριτικό τίτλο "...", διάδοχο από μετατροπή της ..., περί καθορισμού προσωρινής τιμής μονάδος αποζημιώσεως, η προσωρινή τιμή μονάδος της απαλλοτριωμένης εδαφικής εκτάσεως των 74.123,82 τ.μ.

ορίσθηκε σε 19,728 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και αναγνωρίστηκε δικαιούχος της ως άνω αποζημίωσης η αιτούσα ... ως πραγματική κυρία της απαλλοτριούμενης έκτασης. Η αιτούσα της υπό στοιχείο Β’ αίτησης, ανώνυμη εταιρία, επικαλείται ως συγκριτικό στοιχείο το ότι το έτος 1995 και στα πλαίσια διαδικασίας διανοίξεως διόδου συνδεούσης τον υπό κατασκευή τότε λιμένα "...’ " με το οδικό δίκτυο, το Εφετείο Θράκης με την υπ’ αριθμ. 185/1995 απόφασή του προσδιόρισε υπέρ της Βιομηχανίας Φωσφορικών Λιπασμάτων ΑΕ (...) και σε βάρος του Ελληνικού Δημοσίου το ποσό των 695,254 δραχμών, άλλως 2,04 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο ως οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως απαλλοτριωθείσας εκτάσεως, επιφανείας συνολικής 12.356,30 τ.μ., η οποία βρίσκεται σε επαφή προς τα ανατολικά της επίδικης και η οποία ήταν επίπεδη, παρά την θάλασσα, αγροτική -καλλιεργούμενη (πειραματικές καλλιέργειες της ...) έκταση, με περαιτέρω δυνατότητα αξιοποιήσεως, ευρισκόμενη σε επαφή με την παλαιά Ε.Ο.

Καβάλας - Ξάνθης, χωρίς βραχώδη στοιχεία και φυσικά πλεονεκτούσα της επίδικης, χωρίς παράλληλα να είναι χαρακτηρισμένη ως δασική, για τη διαμόρφωση της οποίας, ως διόδου αρχικά και δρόμου εν συνεχεία, χρειάσθηκε συγκριτικά ελάχιστος χρόνος και περιορισμένα έξοδα, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει με την επίδικη βραχώδη πλαγιά, χαρακτηρισμένη κατά το υπόλοιπό της ως δασική έκταση - βοσκότοπος.

Η αιτούσα της Α’ αίτησης προσκομίζει και επικαλείται ως συγκριτικό στοιχείο την υπ’ αριθμ. 2/2005 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας που καθόρισε την προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης έκτασης απέχουσας πλέον των 200 μέτρων από τη θάλασσα σε 20 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο και έκτασης κυριότητας της ίδιας σε απόσταση πλέον του χιλιομέτρου από τη θάλασσα σε 10 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο, το οποίο πρέπει να λεχθεί ότι κρίνεται το πλέον πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο.

Σύμφωνα με το από 20-7-2009 φύλλο υπολογισμού αντικειμενικής αξίας του απαλλοτριούμενου ακινήτου της Κτηματικής Υπηρεσίας Καβάλας, η συνολική αντικειμενική αξία της επίδικης γης των 74.123,82 τ.μ. ανέρχεται στο ποσό των 1.462.313,80 ευρώ, ήτοι σε 19,728 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Περαιτέρω, σύμφωνα με την από Οκτώβριο 2012 έκθεση εκτίμησης ακινήτου της ανεξάρτητης και πιστοποιημένης διεθνούς εταιρείας με την επωνυμία "...", η αξία του ακινήτου, με μια διακύμανση από 10-35 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο κυμαίνεται μεσοσταθμικά σε 23 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και συνεπώς η αγοραία αξία του υπολογίζεται συνολικά σε 1.702.000 ευρώ.

Το απαλλοτριούμενο αποτελεί δασική έκταση και βρίσκεται σε απόσταση 800 μέτρων περίπου από την Εγνατία Οδό. Στην ευρύτερη περιοχή δεν υπάρχουν υλικοτεχνικές υποδομές και εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης πολιτών και δεν βρίσκονται σε εξέλιξη αναπτυξιακά έργα. Η αιτούσα της α’ αίτησης ισχυρίζεται ότι η επίδικη έκταση θα μπορούσε να αξιοποιηθεί με τη λειτουργία σε αυτή μαρίνας σκαφών ή βοτανικού κήπου, ωστόσο κατά τον υπολογισμό της αντικειμενικής της αξίας έχει ληφθεί υπόψη τόσο η βασική της αξία, όσο και η δυνατότητα περαιτέρω αξιοποίησής της, η οποία περιορίζεται από το χαρακτήρα της εν λόγω έκτασης ως δασικής, τη λειτουργία γειτνιάζοντος εργοστασίου φωσφορικών λιπασμάτων και την εκμίσθωση τμημάτων του μείζονος ακινήτου, εντός του οποίου βρίσκεται το απαλλοτριωθέν, τόσο προς την ανώνυμη εταιρία με την επωνυμία "..." για την εγκατάσταση βιομηχανικής μονάδας παραγωγής και διακίνησης τσιμέντων, όσο και στις εταιρίες κινητής τηλεφωνίας PANAFON, COSMOTE και WIND για την εγκατάσταση και λειτουργία σταθμών βάσης κινητής τηλεφωνίας, ενώ την τελευταία εικοσαετία δεν υπήρξε εκδήλωση ενδιαφέροντος για διαφορετική αξιοποίηση της έκτασης.

Η αντίθετη κατάθεση του μάρτυρος της αιτούσας της υπό στοιχείο Α’ αιτήσεως που αναβιβάζει την αξία της απαλλοτριωθείσας έκτασης στο ποσό των 50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, δεν αποδίδει την πραγματική αξία της κατά τον εν προκειμένω κρίσιμο χρόνο (22-3-2013), λαμβανομένου μάλιστα υπόψη ότι ο μάρτυρας δεν αναφέρεται σε συγκεκριμένα συγκριτικά στοιχεία.

Αναφορικά με το απαλλοτριούμενο ακίνητο η αιτούσα της Α’ αίτησης, Δημοτική Κοινωφελής Επιχείρηση, επικαλούμενη την ύπαρξη επιχειρηματικού ενδιαφέροντος στην περιοχή, προσδιορίζει την αξία του σε 50 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, χωρίς, όμως, να επικαλείται και να αποδεικνύει μεταβίβαση ακινήτου στην ίδια περιοχή με ανάλογο τίμημα.

Επομένως, δοθέντος ότι το απαλλοτριούμενο ακίνητο, που βρίσκεται στην κτηματική περιφέρεια του Δήμου Καβάλας, εντάσσεται στο σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας του, ενώ δεν προκύπτει κάποια ιδιαίτερη αξία αυτού, με βάση τα δεδομένα και του αντικειμενικού προσδιορισμού και τα διδάγματα της κοινής πείρας, το Δικαστήριο τούτο κρίνει ότι η, κατά το χρόνο που συζητείται η αίτηση, πραγματική αξία του ενόψει της θέσης, της έκτασης, του είδους, της πραγματικής κατάστασης και χρησιμότητάς του, σύμφωνα με τις υφιστάμενες οικονομικές και νομισματικές συνθήκες, χωρίς να υπολογιστεί ενδεχόμενη ανατίμηση ή υποτίμησή του λόγω της εξαγγελίας ή της κήρυξης της απαλλοτρίωσης και, κατά συνέπεια, η πλήρης αποζημίωση, δηλαδή εκείνη με την οποία μπορεί να αντικατασταθεί το απαλλοτριούμενο με άλλο ισάξιο (ΟλΑΠ 714/1978 ΝοΒ 27,537) ανέρχεται στο ποσό των 19,728 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο.

Ακόμη, στο τμήμα του ακινήτου που απαλλοτριώθηκε δεν υπάρχουν βάρη, όπως προκύπτει από το υπ’ αριθμ. .../5-2-2010 πιστοποιητικό κτηματολογικών εγγραφών αντικειμένου εγγραπτέων δικαιωμάτων του Προϊσταμένου του Κτηματολογικού Γραφείου Καβάλας, που νόμιμα προσκομίζεται και δεν προβάλλονται δικαιώματα από το Ελληνικό Δημόσιο, όπως προκύπτει από την προσκομιζόμενη κατά τα ανωτέρω υπ’ αριθμ. .../2010 βεβαίωση του Προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας Καβάλας...".

Με τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο, αφού συνεκδίκασε τις αντίθετες αιτήσεις της ... με την επωνυμία "..." και της εταιρείας με την επωνυμία "Οργανισμός Λιμένος Καβάλας ΑΕ", καθώς και την ασκηθείσα με τις προτάσεις του ανταίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, δέχθηκε αυτές εν μέρει και καθόρισε την οριστική τιμή μονάδος αποζημιώσεως του απαλλοτριούμενου τμήματος του ακινήτου με ΚΑΕΚ ..., εκτάσεως 74.123,82 τ.μ., στο ποσό των 19.728 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο.

Με αυτά που έκρινε το Εφετείο, ως προς τον προσδιορισμό της αξίας του απαλλοτριωθέντος ακινήτου, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις του άρθρου 17 παρ. 2 του Συντάγματος, του άρθρου 1 του Πρώτου Πρόσθετου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ και του άρθρου 13 παρ. 1 του Κώδικα Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων (Ν. 2882/2001), έλαβε δε υπόψη του όλα τα προσκομισθέντα με επίκληση αποδεικτικά μέσα, όπως αυτά αναφέρονται στο φύλλο 8 σελίδα 1η της προσβαλλόμενης αποφάσεως.

Ειδικότερα έλαβε υπόψη του τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων που εξετάσθηκαν στο ακροατήριό του (Εφετείου) και περιέχονται στα ταυτάριθμα με την προσβαλλόμενη απόφαση πρακτικά συνεδριάσεώς του, τις καταθέσεις των μαρτύρων που εξετάσθηκαν ενόρκως στο ακροατήριο στη δίκη του προσωρινού προσδιορισμού της αποζημίωσης και περιέχονται στα υπ’ αριθμ. 36/2010 πρακτικά του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας και όλα τα έγγραφα που προσκόμισαν και επικαλέσθηκαν νόμιμα οι διάδικοι, καθώς και τις φωτογραφίες, οι οποίες απεικονίζουν την απαλλοτριωθείσα ιδιοκτησία, η γνησιότητα των οποίων δεν αμφισβητήθηκε από τους διαδίκους, είναι δε (όπως αναφέρεται στην απόφαση), επιτρεπτά αποδεικτικά μέσα, ως ιδιωτικά έγγραφα (άρθρα 444 αρ. 3, 448 παρ. 2 και 457 παρ. 4 ΚΠολΔ).

Συνεπώς δεν περιορίσθηκε το Δικαστήριο μόνο στην επιλογή δύο κριτηρίων για την εξεύρεση της πραγματικής αξίας του ακινήτου, ήτοι αυτού της αντικειμενικής αξίας και της εκθέσεως της εταιρείας με την επωνυμία "...", όπως αβάσιμα ισχυρίζεται η αναιρεσείουσα με τον πρώτο λόγο της αναιρέσεώς της εκ του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ.

Επομένως, ο λόγος αυτός, κατά το ως άνω μέρος του, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Εξ άλλου, στην προσβαλλόμενη απόφαση γίνεται αναφορά στη σχετική διάταξη του άρθρου 15 παρ. 6 του Ν. 2882/ 2001, ενώ δεν ισχυρίζεται η αναιρεσείουσα ότι υπήρξε αμφισβήτηση ως προς το ότι η εν λόγω απαλλοτρίωση είναι ιδιαίτερου οικονομικού ενδιαφέροντος, ώστε να καταστεί αντικείμενο έρευνας εκ μέρους του Δικαστηρίου.

Επομένως, ο περιεχόμενος στον ίδιο λόγο, ισχυρισμός της αναιρεσείουσας, ότι δεν ερεύνησε το δικάσαν Δικαστήριο, το ανωτέρω ζήτημα, είναι αβάσιμος και απορριπτέος. Περαιτέρω το Εφετείο διέλαβε στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντίφαση αιτιολογίες αναφορικά με τα ζητήματα που τέθηκαν ενώπιόν του και ασκούσαν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, που επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή ή όχι εφαρμογή των διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκαν.

Εξ άλλου, ούτε διδάγματα της κοινής πείρας παραβίασε, συνιστάμενα, κατά την αναιρεσείουσα, στην πτώση της αξίας των ακινήτων στην Ελλάδα το έτος 2013 γενικώς πολύ κάτω της αντικειμενικής αξίας.

Συνεπώς ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως εκ του άρθρου 559 αρ. 1 εδ. β’ και 19 του ΚΠολΔ με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Ο λόγος αναίρεσης του αρ. 8 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ δίδεται όταν το δικαστήριο, παρά το νόμο, έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν, ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ως "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε, είτε ως επιθετικό, είτε ως αμυντικό μέσο και άρα στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης λόγου έφεσης όχι δε οι αιτιολογημένες αρνήσεις τους, ούτε οι ισχυρισμοί που αποτελούν επιχειρήματα ή συμπεράσματα των διαδίκων ή του δικαστηρίου, τα οποία συνάγονται από την εκτίμηση των αποδείξεων, αλλά ούτε και οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι κατά νόμο, ισχυρισμοί (Ολ.ΑΠ 3/1997, ΑΠ 1933/2006).

Δεν στοιχειοθετείται ο λόγος αυτός, αν το δικαστήριο που δίκασε, έλαβε υπόψη του προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό. Στην προκείμενη περίπτωση από την επισκόπηση του δικογράφου της αίτησης του αναιρεσείοντος στο Εφετείο Θράκης, προκύπτει, ότι με αυτή προβλήθηκε ισχυρισμός περί μελλοντικής επαύξησης της αξίας του απαλλοτριουμένου ακινήτου, λόγω γειτνιάσεώς του με τον υπό κατασκευή λιμένα με την ονομασία "...’ " στη Νέα Καρβάλη Καβάλας, χωρίς όμως ο ισχυρισμός αυτός να συνδέεται με ορισμένο αίτημα.

Το ως άνω δικαστήριο, επομένως, που δεν απάντησε επί του ισχυρισμού αυτού, νομίμως δεν τον έλαβε υπόψη του και δεν παραβίασε τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 8β’ ΚΠολΔ, όπως αβάσιμα διατείνεται η αναιρεσείουσα. Επίσης, στην ίδια αίτηση διέλαβε ισχυρισμό περί εσφαλμένου υπολογισμού της αντικειμενικής αξίας, κατά τα ειδικότερα αναφερόμενα στο δικόγραφο.

Ο ισχυρισμός αυτός αλυσιτελώς προβλήθηκε ενώπιον του ως άνω δικαστηρίου, το οποίο επίσης δεν τον έλαβε υπόψη του, διότι το ζήτημα του ορθού ή μη υπολογισμού των αντικειμενικών αξιών και της ακυρώσεως ή μη αυτών υπάγεται στα διοικητικά δικαστήρια. Κατόπιν αυτών, η επικαλούμενη πλημμέλεια της αποφάσεως εκ του άρθρου 559 αρ. 8β’ ΚΠολΔ, για το λόγο αυτό, είναι αβάσιμη.

Κατά τα άρθρα 1 και 2 του ΚΠολΔ, τα πολιτικά δικαστήρια εξετάζουν παρεμπιπτόντως το κύρος και τη νομιμότητα των διοικητικών πράξεων όχι για να τις ακυρώσουν, ούτε για να αποκρούσουν την εκτελεστότητά τους, αλλά προκειμένου να απαγγείλουν άλλες έννομες συνέπειες ιδιωτικού χαρακτήρα και δη αποζημιωτικές, οι οποίες προκύπτουν από την εκτέλεση των παράνομων διοικητικών πράξεων.

Δεν επιτρέπεται όμως να ελέγξουν την ουσιαστική κρίση των οργάνων της διοικήσεως, που εξέδωσαν τη διοικητική πράξη, ως προς την ύπαρξη των πραγματικών προϋποθέσεων εκδόσεως αυτής. Το ζήτημα ποιό είναι το περιεχόμενο και η έννοια της συγκεκριμένης ατομικής διοικητικής πράξεως, είναι πραγματικό και επομένως κρίνεται ανελέγκτως κατά το άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ, από το δικαστήριο της ουσίας.

Έλεγχο της νομιμότητος της διοικητικής πράξεως, ειδικότερα, συνιστά και το αν η τελευταία εκδόθηκε κατά παράβαση των κανόνων δικαίου, οι οποίοι είναι αμέσως ή εμμέσως σχετικοί με το περιεχόμενο της διοικητικής πράξεως και πηγάζουν από οποιαδήποτε πηγή δικαίου, η δε νομιμότητα της πράξεως κρίνεται με βάση τους κανόνες (δικαίου) οι οποίοι ισχύουν κατά το χρόνο εκδόσεώς της (ΑΠ 171/2006, 1459/2004, ΑΠ 526/2004).

Στην προκείμενη περίπτωση η αναιρεσείουσα, με τις προτάσεις που κατέθεσε ενώπιον του ως άνω Δικαστηρίου, κατά τη συζήτηση της υποθέσεως, υπέβαλε αίτημα περί μερικής άρσεως της απαλλοτριώσεως για τους αναφερόμενους σ’ αυτή λόγους και ειδικότερα για το ότι η έκταση των 18.394,64 τ.μ. είναι απολύτως επαρκής για την καθ’ όλα εύρυθμη λειτουργία του λιμένος "...’ ", ενώ το ποσό που απαιτείται για τις αποζημιώσεις της απαλλοτριωθείσης εκτάσεως των 54.123,82 τ.μ., με βάση την προσωρινή τιμή μονάδος αποζημιώσεως (19,728 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο), ήτοι 1.462.314,72 ευρώ, είναι τεράστιο για τις δυνατότητές της (αναιρεσείουσας), αλλά και καταστροφικό για τη λειτουργία της, αφού, μαθηματικά, θα οδηγούσε σε πλήρη οικονομική της αδυναμία.

Επί της αιτήσεως αυτής, το Εφετείο έκρινε τα ακόλουθα: "Εξαιτίας της απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας, που καθόρισε την προσωρινή τιμή μονάδας αποζημιώσεως στο συνολικό ποσό των 1.462.314,70 ευρώ και με αποκλειστική αιτιολογία την αδυναμία πληρωμής του ποσού της αποζημίωσης, το Διοικητικό Συμβούλιο του Οργανισμού Λιμένος Καβάλας επεδίωξε τον περιορισμό της επιφάνειας του απαλλοτριωθέντος ακινήτου, ώστε να μειωθεί σημαντικά το ποσό που θα απαιτηθεί ως αποζημίωση.

Αυτό έγινε δεκτό με την υπ’ αριθμ. 8322/28-7-2011 απόφαση του αναπληρωτή υπουργού ανάπτυξης, ανταγωνιστικότητας και ναυτιλίας (ΦΕΚ Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεως και Πολεοδομικών Θεμάτων αριθμ. 216) που ενέκρινε την υπ’ αριθμ. …20-1-2011 απόφαση του ΔΣ του Οργανισμού Λιμένος Καβάλας. Με τις αποφάσεις αυτές, όπως και με την οριστική απόφαση της εταιρίας με την επωνυμία "Οργανισμός Λιμένος Καβάλας ΑΕ", που ελήφθη στις 13-4-2011, καθορίστηκαν οι νέες συντεταγμένες και προσδιορίστηκε εκ νέου η προς απαλλοτρίωση επιφάνεια, περιοριζόμενη στα 18.394,64 τετραγωνικά μέτρα εκ της αρχικής των 74.123,82 τετραγωνικών μέτρων, ως απολύτως απαραίτητη για την εκπλήρωση του αρχικού σκοπού και συγκεκριμένα για την εξυπηρέτηση της δημιουργίας και των αναγκών λειτουργίας του Εμπορικού Λιμένος Καβάλας "...’ ".

Σχετικά με τις αποφάσεις αυτές (ΟΛΚ και Υπουργείου) πρέπει να αναφερθούν τα εξής: Ο νέος μείζων λιμένας Καβάλας ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 είχε κριθεί αναγκαίο να κατασκευασθεί, όταν διαπιστώθηκε ότι το λιμάνι της πόλης ήταν πλέον ανεπαρκές για την εξυπηρέτηση των σύγχρονων αναγκών, μεγεθών και τάσεων διακίνησης εμπορευμάτων.

Με την απόφαση Δ48/0/20/54/Φ21/Ε-7/18-4-1989 του ΥΠΕΧΩΔΕ εντάχθηκε στο πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων η κατασκευή "… και κρηπιδώματος δημητριακών", προϋπολογισμού 1.000.000.000 δραχμών, στην επιλεγείσα ως καταλληλότερη θέση ανατολικά του δημοτικού κτήματος "...", νότια του .... Για το έργο αυτό αποφάσισε το Δημοτικό Συμβούλιο Καβάλας θετικά με την υπ’ αριθμ.

…/5-9-1989 ομόφωνη απόφασή του, με την οποία παραχώρησε τη χρήση 52.500 τ.μ. από το δημοτικό κτήμα "..." στο Λιμενικό Ταμείο Καβάλας προκειμένου να δημιουργήσει λατομείο σε έκταση που αργότερα θα χρησιμοποιηθεί "σαν χερσαίος χώρος του Λιμανιού". Το Δημοτικό Συμβούλιο προέβη στην παραχώρηση εκτιμώντας ότι "η κατασκευή του έργου αυτού έχει καθοριστική σημασία για την ανάπτυξη της πόλης της Καβάλας και της γύρω περιοχής".

Το ίδιο έτος με την υπ’ αριθμ. .../2-11-1989 απόφαση Νομάρχη Καβάλας απαλλοτριώθηκε μικρό μέρος της ιδιοκτησίας της ..., ενώ με την υπ’ αριθμ. 148/1991 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Καβάλας η ... υποχρεώθηκε να παράσχει δίοδο προς το εργοτάξιο. Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων του νέου μείζονος λιμένος Καβάλας εγκρίθηκε με την ΚΥΑ Υ.ΠΕΧΩΔΕ-ΥΕΝ υπ’ αριθμ. 82466/94/1995 και στη συνέχεια τροποποιήθηκε και επεκτάθηκε με ισχύ μέχρι 31-8-2013 με την ΚΥΑ ΥΠΕΧΩΔΕ-ΥΕΝ υπ’ αριθμ. 133891/9-10-2003, αφού προηγήθηκαν οι ανάλογες θετικές γνωμοδοτήσεις του Νομαρχιακού Συμβουλίου.

Με βάση τις αποφάσεις αυτές η δημοτική έκταση που παραχωρήθηκε αποτέλεσε τον βασικό τροφοδότη αδρανών υλικών για την κατασκευή των εγκαταστάσεων του λιμένος. Εξάλλου, ο καθορισμός της χερσαίας ζώνης του λιμανιού ανήκει μεν στην αποκλειστική αρμοδιότητα του Διοικητικού Συμβουλίου του Οργανισμού Λιμένα, πλην όμως, πρέπει να προηγηθεί, όπως σε κάθε δημόσιο ή ιδιωτικό έργο, μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, καθώς και μελέτη σκοπιμότητας και βιωσιμότητας.

Στην προκειμένη περίπτωση, με μόνη την εισήγηση του τότε Διευθύνοντος Συμβούλου του Οργανισμού Λιμένος Καβάλας αποφασίστηκε η μείωση της Χερσαίας Ζώνης Λιμένα και ο περιορισμός του εμβαδού της απαλλοτριωμένης έκτασης και απλώς διατυπώθηκε η σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Οικονομικών και του YEN, χωρίς να υπάρξει η πλήρης και αιτιολογημένη παράθεση εκείνων των στοιχείων που θα πιστοποιούσαν πως η μείωση της έκτασης δεν επρόκειτο να επιδράσει δυσμενώς στις αναπτυξιακές δυνατότητες και στο εν γένει επιχειρησιακό μέλλον του λιμανιού.

Η αντιφατική στάση του Οργανισμού Λιμένος Καβάλας έχει μεν ως έρεισμα το οικονομικό ζήτημα που δημιουργήθηκε μετά την έκδοση της δικαστικής απόφασης που καθόρισε την προσωρινή τιμή μονάδας αποζημίωσης, πλην όμως δεν μπορεί να εξηγήσει επαρκώς τη χρησιμότητα ή όχι της επιστρεφόμενης απαλλοτριούμενης έκτασης.

Εν προκειμένω, όπως προαναφέρθηκε, από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 οι οργανωμένοι φορείς της πόλης και της περιφέρειας απαιτούσαν τη δημιουργία ενός μεγάλου λιμανιού, που θα διευρύνει τις αναπτυξιακές προοπτικές του τόπου. Η απώλεια 56 περίπου στρεμμάτων από τη συνολική επιφάνεια της χερσαίας ζώνης θα αποτελέσει πλήγμα για τη λειτουργικότητα του λιμανιού, θα μειώσει την αξία και τις προοπτικές του και θα δυσχεράνει τη δυνατότητα να οικοδομηθούν σε αυτό οι απαραίτητες κτιριακές εγκαταστάσεις και υποδομές, όπως το Τελωνείο, το Απεντομωτήριο, ο Σταθμός Ελέγχου κ.λπ.

Ο ισχυρισμός του Οργανισμού Λιμένος Καβάλας ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να καταβάλει το ποσό της αποζημίωσης, αληθής υποτιθέμενος, δεν αποτελεί σοβαρό λόγο για τη μείωση της έκτασης, δεδομένου ότι σε αυτή την περίπτωση το ποσό καταβάλλεται από το Ελληνικό Δημόσιο (άρθρο 22 παρ. 1 Ν. 2971/2001). Εξάλλου, στην προκειμένη περίπτωση δεν αποδείχθηκε αδυναμία του Οργανισμού Λιμένος Καβάλας να καλύψει τις δαπάνες της επίδικης απαλλοτρίωσης, καθόσον μάλιστα στον ισολογισμό της χρήσης 1-1-2011 έως 31-12-2011 ο Οργανισμός παρουσιάζει ταμειακά διαθέσιμα κατά την έναρξη της χρήσης ύψους 2.279.000 ευρώ και κατά τη λήξη 2.068.000 ευρώ.

Ο ίδιος ο ΟΛΚ αναγνωρίζει ότι η έκταση που εξομοιώθηκε αρχικά με χερσαία ζώνη λιμένα είναι απαραίτητη για τη λειτουργία του λιμανιού, ιδιαίτερα δε αναγνωρίζει ότι είναι απαραίτητη η αποπεράτωση του απεντομωτηρίου που βρίσκεται εντός των 56 στρεμμάτων αφού μία από τις κύριες δραστηριότητες του λιμανιού είναι η μεταφορά δημητριακών και ότι η αξιοποίηση από την ...

μόνο των 18.394,64 τ.μ. από το σύνολο των 74.123,82 τετραγωνικών μέτρων που είναι απαλλοτριωτέα θα έχει αρνητικές επιπτώσεις στο στρατηγικό σχεδιασμό που υπάρχει για την αναβάθμιση και την ανάδειξη του εμπορικού λιμένα Καβάλας σε βασικό, πυλώνα του σχεδιαζόμενου κόμβου Συνδυασμένων Μεταφορών στην περιοχή της Ν.

Καρβάλης. Τούτο προκύπτει από το υπ’ αριθμ. πρωτ. ...2012 έγγραφο της ... προς τη Δημοτική Κοινωφελή Επιχείρηση Καβάλας με το διακριτικό τίτλο "...", με το οποίο προτείνει σ’ αυτήν την εξαγορά της έκτασης των 56 στρεμμάτων που με απόφασή του εξαίρεσε από τη χερσαία ζώνη. Περαιτέρω, από το 1989 έως και σήμερα ο Οργανισμός Λιμένος Καβάλας κατέχει και νέμεται την έκταση των 74.123,82 τετραγωνικών μέτρων, την οποία έχει περιφράξει και χρησιμοποιεί ολόκληρη κατά βούληση και για τις ανάγκες του.

Το Ελληνικό Δημόσιο, είτε μόνο του είτε μέσω του ΟΛΚ, έχει μετατρέψει εδώ και δύο δεκαετίες την έκταση σε αποκλειστικό τροφοδότη αδρανών υλικών για την κατασκευή του έργου και όλων εν γένει των λιμενικών εγκαταστάσεων. Ανυπολόγιστης αξίας αδρανή υλικά έχουν αποληφθεί στη διάρκεια του χρόνου από το Ελληνικό Δημόσιο δια των εργολάβων του, κάτι που δεν θα μπορούσε να είχε συμβεί αν η έκταση δεν ανήκε στη χερσαία ζώνη του λιμανιού.

Συγκεκριμένα, όπως προβλέπεται και στη σχετική λατομική νομοθεσία (Ν. 1428/1984), η λήψη αδρανών υλικών επιτρέπεται μόνον από νομίμως λειτουργούντα λατομεία. Εξαιρετικά, ως νόμιμο λατομείο θεωρείται το εργοτάξιο ενός έργου εθνικής σημασίας. Επομένως η λήψη αδρανών υλικών και η χρήση τους στο έργο ήταν νόμιμη, ακριβώς επειδή η απαλλοτριωτέα έκταση συμπεριλαμβανόταν στη χερσαία ζώνη του λιμανιού και ως εκ τούτου έπρεπε να ισοπεδωθεί.

Οι σχετικές εργασίες γίνονταν υπό την επίβλεψη του Ελληνικού Δημοσίου. Σήμερα η ... και το YEN "επιστρέφουν" στη ... ένα ακίνητο παντελώς διαφορετικό από εκείνο που είχαν παραλάβει, έχοντας αφαιρέσει ένα από τα βασικά οικονομικά του χαρακτηριστικά, δηλαδή τα αδρανή υλικά αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ, ενώ και η ...

δεν θα μπορεί να το αξιοποιήσει, δεδομένου ότι βρίσκεται σε περιοχή χαρακτηρισμένη ως αισθητικό δάσος, ενώ ο καθορισμός της ως άνω έκτασης ως χερσαίας ζώνης λιμένα είναι η μοναδική λύση που αξιοποιεί αυτή την έκταση. Επιβαρύνεται δε επιπλέον η ... και με το κόστος της υποχρεωτικής περιβαλλοντικής αποκατάστασης της περιοχής, ιδίως στα σημεία απόληψης των αδρανών υλικών που σήμερα παρουσιάζουν και πιθανή επικινδυνότητα.

Κατόπιν των ανωτέρω, η αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "Οργανισμός Λιμένος Καβάλας ΑΕ" περί μερικής ανάκλησης της απαλλοτρίωσης, ώστε να περιοριστεί η απαλλοτριωτέα έκταση σε 18.394,64 τετραγωνικά μέτρα, πρέπει να απορριφθεί ως κατ’ ουσίαν αβάσιμη". Από την κρίση αυτή του Εφετείου, προκύπτει, ότι το ως άνω Δικαστήριο έκρινε παρεμπιπτόντως τη νομιμότητα των διοικητικών πράξεων, ήτοι των αποφάσεων του διοικητικού συμβουλίου του Οργανισμού Λιμένος Καβάλας και της εταιρείας με την επωνυμία "Οργανισμός Λιμένος Καβάλας ΑΕ" και δεν υπερέβη τη δικαιοδοσία του, αφού δεν ακύρωσε αυτές, αλλά με βάση το αποδεικτικό υλικό, εξήτασε την αίτηση περί μερικής άρσεως της απαλλοτριώσεως και την απέρριψε κατ’ ουσίαν.

Συνεπώς, ο λόγος της αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση της υπερβάσεως της δικαιοδοσίας εκ μέρους του δικαστηρίου της ουσίας (άρθρο 559 αρ. 4 ΚΠολΔ), είναι αβάσιμος και απορριπτέος. Τέλος αόριστος και απορριπτέος κρίνεται και ο τελευταίος λόγος της αναιρέσεως περί παραβάσεως από το δικαστήριο, των διατάξεων περί δικαστικής δαπάνης, διότι δεν προσάπτεται με αυτόν στην απόφαση συγκεκριμένη αναιρετική πλημμέλεια. Κατ’ ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η ένδικη αίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της, να διαταχθεί η εισαγωγή των καταβληθέντων παραβόλων στο Δημόσιο Ταμείο και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις (άρθρα 176 και 183 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την υπ’ αριθμ. εκθ. καταθ. 50/2012 αίτηση για αναίρεση της υπ’ αριθμ. 285/2013 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Θράκης.

Διατάσσει την εισαγωγή των καταβληθέντων παραβόλων στο Δημόσιο Ταμείο. Και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσιβλήτων, την οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Μαρτίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Απριλίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ