Supreme Court dismisses appeal on procedural grounds for failure to clearly raise contributory negligence defense.

Απόφαση 315 / 2008 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 315/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Καλαμίδα, Αντιπρόεδρο, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Αθανάσιο Κουτρομάνο και Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Ιανουαρίου 2008, με την παρουσία και της γραμματέως Αικατερίνης Σιταρά, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία 'ΝΕΟΤΕΧΝΙΚΗ Ανώνυμη Τεχνική Εμπορική Βιομηχανική Τουριστική Ναυτιλιακή Κτηματική Εταιρία" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ηλία Κωνσταντόπουλο.

Των αναιρεσιβλήτων: 1...., 2. ...., ο οποίος εκπροσωπείται από την ασκούσα τη γονική μέριμνα μητέρα του ...., 3. ...., η οποία εκπροσωπείται από την ασκούσα τη γονική μέριμνα μητέρα της ... , 4. .... 5. .... 6. .... 7..... και 8. ..... Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παναγιώτη Λαδά.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31-10-2002 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Καστοριάς. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 66/2004 του ίδιου Δικαστηρίου και 233/2006 του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 10-11-2006 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ρένα Ασημακοπούλου ανέγνωσε την από 2-1-2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

-Επειδή για να είναι ορισμένος ο λόγος αναιρέσεως περί λήψεως υπόψη από το δικαστήριο αποδεικτικών μέσων που ο νόμος δεν επιτρέπει (άρθρ. 559 αριθ. 11 περ. α' Κ.Πολ.Δικ.) πρέπει να προσδιορίζεται στο αναιρετήριο το αποδεικτικό αυτό μέσο, που παρανόμως λήφθηκε υπόψη και ο λόγος για τον οποίο δεν έπρεπε να ληφθεί, να προβάλλεται δε ισχυρισμός ότι το απαράδεκτο αυτό προτάθηκε από τον αναιρεσείοντα στο δικαστήριο της ουσίας, εκτός αν συντρέχει κάποια από τις αναφερόμενες στο άρθρο 562 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ.

εξαιρετικές περιπτώσεις. Εξάλλου κατά τη διάταξη του άρθρου 270 παρ. 2 ΚΠολ.Δικ., όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 του ν.2915/2001, "ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον Ειρηνοδίκη ή Συμβολαιογράφου ή Πρόξενου, λαμβάνονται υπόψη το πολύ τρείς για κάθε πλευρά και μόνο αν έχουν δοθεί ύστερα από κλήτευση του αντιδίκου δύο τουλάχιστον εργάσιμες ημέρες πριν από τη βεβαίωση και αν πρόκειται να δοθούν στην αλλοδαπή, οκτώ τουλάχιστον ημέρες πριν από αυτή".

Για την αντίκρουση ενόρκων βεβαιώσεων επιτρέπεται η προσκομιδή μέσα στην προθεσμία της παραγρ. 3 του άρθρου 237, προσθέτων βεβαιώσεων, το πολύ ίσου αριθμού προς τις αντικρουόμενες. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ο αριθμητικός περιορισμός "το πολύ μέχρι τρείς" ισχύει εάν οι ένορκες βεβαιώσεις έχουν ληφθεί αποκλειστικά για τη συγκεκριμένη δίκη και όχι όταν έχουν ληφθεί εξ αφορμής άλλης δίκης, μεταξύ των αυτών διαδίκων, όποτε νομίμως λαμβάνονται υπόψη, για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, και οι πέραν των τριών ένορκες βεβαιώσεις (ΑΠ 725/2006).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως προβάλλεται η από το άρθρο 559 αριθ.11 ΚΠολ.Δικ. αιτίαση ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη του πέντε συνολικά ένορκες βεβαιώσεις και συγκεκριμένα τις με αριθ. 16595, 16596 και 16597/29-9-2003 και τις με αριθ. 18696 και 18697/16-12-2005 ένορκες βεβαιώσεις, που με επίκληση είχαν προσαχθεί από τους αναιρεσιβλήτους, παρότι σύμφωνα με το άρθρο 270 παρ. 2 ΚΠολ.Δικ.

έπρεπε να ληφθούν το πολύ τρεις. Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αόριστος, γιατί η αναιρεσείουσα δεν προβάλλει, ότι τον ισχυρισμό αυτό περί του απαραδέκτου των πέραν των τριών ένορκων βεβαιώσεων, που δεν εμπίπτει σε κάποια από τις εξαιρέσεις του άρθρου 562 παρ. 2 Κ.Πολ.Δικ., πρότεινε, όπως όφειλε, στο δικαστήριο της ουσίας.

Επειδή, κατά το άρθρο 559 αριθ. 11 εδ. γ' ΚΠολ.Δικ. ιδρύεται λόγος αναιρέσεως αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, αν προκύπτει από την απόφαση ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία προσκομίσθηκαν και των οποίων έγινε επίκληση.

Αρκεί δε η γενική αναφορά του είδους του αποδεικτικού μέσου, χωρίς ανάγκη ειδικής αξιολογήσεως καθενός, εφόσον από τη γενική αυτή αναφορά, σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες αιτιολογίες της, προκύπτει αναμφιβόλως η λήψη υπόψη του αποδεικτικού μέσου (ΑΠ 694/2003, ΑΠ 796/1996). Στην προκειμένη περίπτωση, με τον δεύτερο λόγο της αναιρέσεως προβάλλεται η από το άρθρο 559 αριθ. 11 του ΚΠολ.Δικ.

αιτίαση ότι το Εφετείο, δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικό μέσο που επικαλέσθηκε και προσκόμισε ενώπιόν του η αναιρεσείουσα και δη το πόρισμα - αναφορά του Εισαγγελέα Πρωτοδικών Μπότσογλου, το οποίο επικαλέσθηκε και παρέθεσε "αυτολεξεί" στις προτάσεις της και στους δύο βαθμούς, σε σχέση με τον ισχυρισμό της περί ευθύνης του άτυχου κυνηγού.

Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι από τη ρητή βεβαίωση της προσβαλλόμενης απόφασης ότι για να καταλήξει στο αποδεικτικό της πόρισμα συνεκτίμησε "τα έγγραφα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και νόμιμα προσκομίζουν, είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, εφόσον έχει επιτραπεί το εμμάρτυρο μέσο (άρθρο 336 παρ. 3, 339 και 395 ΚΠολ.Δικ.), μεταξύ των οποίων, και αντίγραφα των εγγράφων της σχετικής ποινικής δικογραφίας....", σε συνδυασμό με το υπόλοιπο περιεχόμενο της αποφάσεως αυτής, δεν καταλείπεται αμφιβολία ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη όλα τα ως άνω αποδεικτικά μέσα, μεταξύ των οποίων το άνω πόρισμα - αναφορά του Εισαγγελέα Μπότσογλου, χωρίς να έχει υποχρέωση να κάμει ειδική αναφορά και χωριστή αξιολόγηση για καθένα από αυτά. -Από τις διατάξεις των άρθρων 298 εδαφ.

β' και 914 ΑΚ προκύπτει ότι απαραίτητη προϋπόθεση αποκαταστάσεως της εξ αδικοπραξίας προξενηθείσας ζημίας είναι και η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της πράξεως ή παραλείψεως του υπαιτίου και της προξενηθείσης ζημίας, υπό την έννοια ότι η ύπαρξη ή παράλειψη του υπαιτίου, εν όψει των ειδικών περιστάσεων και των διδαγμάτων της κοινής πείρας ήταν πρόσφορη αιτία του επιζημίου αποτελέσματος, δηλαδή ήταν ικανή, κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, να έχει ως συνέπεια την αξιούμενη ζημία.

Η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της ζημίας και του νόμιμου λόγου ευθύνης, στον οποίο συγκαταλέγεται και η παράνομη πράξη, ως προς την έννοια ότι η πράξη αυτή υπήρξε αναγκαίος όρος για την παραγωγή του ζημιογόνου αποτελέσματος, αποτελεί πραγματική κρίση, που είναι αναιρετικά ανέλεγκτη (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολ.Δικ.).

Αντίθετα η κρίση περί του ότι η συγκεκριμένη αιτία είναι κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων πρόσφορη για πρόκληση του ζημιογόνου αποτελέσματος είναι νομική και ελέγχεται αναιρετικά, ειδικότερα από την άποψη της παραβιάσεως των διδαγμάτων της κοινής πείρας κατά την υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών, ως και την έλλειψη νόμιμης βάσης (ΑΠ 571/2004, ΑΠ 568/1996).

Στην προκειμένη περίπτωση επί της ένδικης αγωγής των αναιρεσιβλήτων για επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως λόγω ψυχικής οδύνης εξ αιτίας του δια πνιγμού στα νερά του ...... θανάτου στενού συγγενούς τους, δέχθηκε ανελέγκτως τα ακόλουθα: Την 2.1.2002 και περί τις μεσημβρινές ώρες, ο Ψ, θήρευε, συνοδευόμενος από τους φίλους του, Γ1 και Γ2, στην ευρύτερη περιοχή της "....." του Δήμου Ορεστίδος του Ν.Καστοριάς, πλησίον του ποταμού ......

Περί ώρα 15.00' ενώ η συντροφιά κινούνταν προς την κατεύθυνση του χωριού ......., στην ειδικότερη θέση ".....", ο Ψ, ο οποίος, πρέπει να αναφερθεί, ότι ήταν επί σειρά ετών, κυνηγός, όντας κάτοχος νόμιμης άδειας θήρας και γνώστης της παραπάνω περιοχής, χτύπησε και τραυμάτισε με το όπλο του, μΙα αγριόπαπια, η οποία έπεσε μέσα στο ποτάμι, λίγα μετρά από την όχθη.

Ο ανωτέρω κυνηγός, στη συνεχεία, επιχειρώντας να συλλέξει το θήραμα, εισήλθε στο ποτάμι, βαδίζοντας κατά μήκος της κοίτης του. Τα νερά του ποταμού, στο συγκεκριμένο σημείο, ήταν ορμητικά, γεγονός, που έγινε αντιληπτό από τους φίλους του Ψ, πλην όμως, ο τελευταίος, δεν ανησύχησε, καθώς, ως έμπειρος κυνηγός και γνώστης της μορφολογίας του ποταμού γνώριζε ότι η στάθμη του νερού από την μία όχθη έως την άλλη, δεν ξεπερνούσε στο σημείο αυτό, τα 70 εκατοστά.

Συνεχίζοντας, έτσι να βαδίζει με πλήρη κυνηγετική εξάρτηση και "μπότες" για θήρα σε ποταμό, σε κάποια στιγμή, αυτός άρχισε να διασχίζει διαγώνια την κοίτη του ...... Η ροή, όμως, του ποταμού εκεί άλλαξε και τα νερά στην πορεία του, βάθυναν απότομα, φτάνοντας τα τέσσερα (4) περίπου μέτρα, γεγονός, που οφείλετο σε πράξεις και παραλείψεις των προστηθέντων υπαλλήλων της εναγομένης, όπως εκτίθεται παρακάτω.

Λόγω του ξαφνικού κενού στον πυθμένα, ο Ψ, παρασύρθηκε στο βάθος του ποταμού και, παρόλες τις απεγνωσμένες προσπάθειες που ο ίδιος έκανε, για να αναδυθεί, στην επιφάνεια και να επιπλεύσει, αλλά και τις προσπάθειες των φίλων του Γ2. που έσπευσε· να τον βοηθήσει, επήλθε τελικά ο θάνατός του από πνιγμό. Πρέπει να σημειωθεί (συνεχίζει το Εφετείο) ότι, εξαιτίας του βάθους των υδάτων στο σημείο του ποταμού, όπου συνέβη το ατύχημα, στάθηκε δυσχερής και η ανεύρεση του πτώματος του άτυχου άνδρα, το οποίο, τελικά, ανασύρθηκε μετά από πολύωρες προσπάθειες, τα ξημερώματα της επομένης ημέρας, από τους δημοτικούς υπαλλήλους, ....

και ......, ο οποίος εξετάσθηκε και ως μάρτυρας απόδειξης. Από α ίδια ως άνω αποδεικτικά μέσα, προέκυψε ότι, κατά τα έτη πριν το 2001, η στάθμη του ποταμού στο σημείο του ατυχήματος, δεν ξεπερνούσε τα 70 εκατοστά. Για το γεγονός αυτό, κατέθεσε με βεβαιότητα και έχοντας άμεση προς τούτο αντίληψη, ο εξετασθείς μάρτυρας απόδειξης, ο οποίος είναι μόνιμος κάτοικος της πόλης του .....

Ορεστικού και επί σειράν πολλών ετών, συνηθίζει να ψαρεύει στη συγκεκριμένη θέση "......", και, όπως ο ίδιος αναφέρει στην κατάθεση το, τόσο αυτός όσο και οι άλλοι διερχόμενοι συνήθιζαν ακινδύνως, να διασχίζουν πεζοί κατά πλάτος, το ποτάμι στην παραπάνω θέση. Περαιτέρω αποδείχθηκε ότι από τους χειμερινούς μήνες του έτους 2000, εργαζόμενοι με οχήματα της πρώτης εναγομένης και ήδη αναιρεσείουσας ανώνυμης εταιρίας, ξεκίνησαν στο ανωτέρω ύψος του ποταμού ..., τη διενέργεια αμμοληψιών, προ-κειμένου αυτή να "καλύψει" ανάγκες των εργοταξίων της, οι εργασίες της δε, αυτές, συνεχίστηκαν περιοδικά μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου του επόμενου έτους.

Συγκεκριμένα, κατά το παραπάνω χρονικό διάστημα εργάτες και οδηγοί προστηθεντες από την αναιρεσείουσα προέβαιναν στην εκσκαφή και λήψη αμμοχάλικου, άμμου και άλλων συναφών υλικών από την κοίτη του ποταμού ... και από την πλευρά που βρίσκεται προς την πόλη του ..... Ορεστικού προκειμένου αυτά να χρησιμοποιηθούν για την κατασκευή του έργου επέκτασης του ·πεδίου ελιγμών του κρατικού αερολιμένα Καστοριάς.

Το συγκεκριμένο έργο είχε αναλάβει· η αναιρεσείουσα το έτος Ι999, ως ανάδοχος .εταιρία, ασκώντας τη διεύθυνση αυτού στον τόπο εκτέλεσης με τους διάφορους τεχνικούς, υπαλλήλους της, μεταξύ των οποίων, και ο εξετασθείς μάρτυρας ανταπόδειξης. Όπως αποδείχθηκε, οι παραπάνω εργασίες αμμοληψίας στο προαναφερθέν διάστημα διενεργούνταν, χωρίς να έχει .εκδοθεί σχετική προς τούτο άδεια, δεδομένου ότι η μοναδική άδεια που εκδόθηκε για λογαριασμό της αναιρεσείουσας, αφορούσε το χρονικό διάστημα, από ΙΟ έως 20 Οκτωβρίου του έτους 2000 και επέτρεπε σ' αυτή να διενεργήσει αμμοληψία στην περιοχή ".....", με την επισήμανση ότι, μετά το πέρας του χρόνου της παραπάνω άδειας, υποχρεούτο αυτή να προβεί σε αποκατάσταση του χώρου.

Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της αναιρεσείουσας εταιρίας, τους οποίους επιβεβαιώνει ο εξετασθείς μάρτυρας ανταπόδειξης, η λήψη αμμοχάλικου, για το διάστημα των 20 ημερών που προέβλεπε η ανωτέρω άδεια, έλαβε χώρα σε απόσταση περίπου 500 μέτρων από το σημείο, όπου συνέβη το ένδικο θανατηφόρο ατύχημα, και μετά την ολοκλήρωση της αμμοληψίας αυτής, ο χώρος αποκαταστάθηκε πλήρως.

Όμως, όπως, προέκυψε η λήψη, ωστόσο, υλικών από τον ποταμό, συνεχίσθηκε σε διαφορετικό σημείο αυτού, για πολύ μεγαλύτερο, όπως ήδη εκτέθηκε, χρονικό διάστημα. Σε σχέση με το θέμα αυτό, ο μάρτυρας απόδειξης, καταθέτει χαρακτηριστικά ότι το καλοκαίρι ιδίως του 2001, έβλεπε καθημερινά στη θέση "......" εκσκαπτικά μηχανήματα και φορτηγά της εναγομένης εταιρίας, να κάνουν εξόρυξη υλικών από το ποτάμι και να μεταφέρουν, στη συνέχεια, αυτά .ακολουθώντας τη "διαδρομή" προς το αεροδρόμιο.

Μάλιστα κατέθεσε ότι ορισμένα από τα οχήματα αυτά, είχαν στην "καρότσα" τους "το διακριτικό γνώρισμα της εταιρίας και ανήκαν στον στόλο της, ενώ, άλλα είχε μισθώσει αυτή, για τις ανάγκες του έργου της από διάφορους ιδιοκτήτες της περιοχής, όπως ενδεικτικά αναφέρει αυτός, το φορτηγό του ....... Μάλιστα ο ίδιος, ο μάρτυρας κατέθεσε στη συνέχεια ότι την αντίληψη του για απόληψη μεγάλων ποσοτήτων υλικού από το ποτάμι, για λογαριασμό της αναιρεσείουσας εταιρίας, .επιβεβαίωσαν και οι συντοπίτες του, .....

και ...., οι οποίοι καλλιεργούν κτήματα στην περιοχή και για το λόγο αυτό, βρίσκονται εκεί σχεδόν καθημερινά. Ακόμη, πρέπει να προστεθεί στα παραπάνω και η μαρτυρία του ιερέα, ....., η οποία περιέχεται στην υπ' αριθμ. 16.597 ένορκη βεβαίωση που προσκομίζεται από τους ενάγοντες. Με αυτή ο προαναφερόμενος μάρτυς, ο οποίος είναι κάτοικος του χωριού ...., βεβαιώνει κατά τρόπο απερίφραστο για τη μεταφορά υλικών από το ποτάμι, για το έργο του αεροδρομίου" και, επίσης, για το γεγονός της χαμηλής στάθμης του νερού του ποταμού .....

στην περιοχή 70 - 80 εκατοστά) κατά τα προηγούμενα έτη. Πρέπει εξάλλου, να διευκρινισθεί ότι το προσκομιζόμενο από την πρώτη εναγομένη, με αριθμ. .... έγγραφο της Διεύθυνσης Τεχνικών Υπηρεσιών της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Καστοριάς, στο οποίο, μεταξύ άλλων, αναφέρονται ότι η Εταιρία "ΝΕΟΤΕΧΝΙΚΗ Α.Ε." (αναιρεσείουσα) μετά το περάς της αμμοληψίας που διενεργήθηκε δυνάμει της, με αριθμ.

πρωτ. ...., άδειας, αποκατέστησε το χώρο ήδη, από ....., γεγονός, που διαπιστώθηκε, κατόπιν αυτοψίας, δεν δύναται να αναιρέσει τα προαναφερθέντα, δεδομένα, καθόσον το έγγραφο αυτό, βεβαιώνει την αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος, σε διαφορετικό από τη θέση ".....", σημείο του ποταμού, και αναφέρεται σε προγενέστερο .διάστημα από την έναρξη των επίμαχων αμμοληψιών.

Αντίθετα, η εκτεταμένη εκμετάλλευση από την αναιρεσείουσα των υλικών του ποταμού, η οποία πραγματοποιούνταν παράνομα, χωρίς την έκδοση της σχετικής άδειας αμμοληψίας από τα αρμόδια όργανα, είχε, σαν συνέπεια, να διαμορφωθούν, νέες συνθήκες ροής του ποταμού και ειδικότερα να εκτραπεί η κανονική ροή των ,υδάτων του στη θέση "....." και να δημιουργηθεί μία "κυκλική λίμνη", διαμέτρου 6-7 μέτρων και βάθους 4-5 μέτρων περίπου.

Επιπρόσθετα, οι τεχνικοί υπάλληλοι της αναιρεσείουσας εταιρίας, δεν έλαβαν καμία μέριμνα, μετά το πέρας των εργασιών αμμοληψίας, να αποκαταστήσουν τα φυσικό περιβάλλον του ποταμού, "μπαζώνοντας" την κοιλότητα που είχε δημιουργηθεί, από δικές τους επεμβάσεις, όπως ήταν υποχρεωμένοι, αλλά, ούτε φρόντισαν να τοποθετηθεί οποιαδήποτε προειδοποιητική πινακίδα για την γενόμενη μεταβολή του πυθμένα και βάθους πλέον του ποταμού, ως ελάχιστη "επισήμανση" του κινδύνου, για τους διερχόμενους από το μέχρι τότε προσπελάσιμο σημείο.

Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, οι ανωτέρω πράξεις και παραλείψεις, που οφείλονται σε αμέλεια των προστηθέντων υπαλλήλων της αναιρεσείουσας εταιρίας, τελούν σε αιτιώδη συνάφεια προς τον επελθόντα θάνατο του Ψ, με αποτέλεσμα η· τελευταία, ως ευθυνόμενη, για τις πράξεις και παραλείψεις των τελούντων υπό τις εντολές και οδηγίες της, όσον αφορά τον τρόπο εκπλήρωσης των καθηκόντων τους, υπαλλήλων της, από τη σχέση της πρόστησης, να βαρύνεται, με τις απορρέουσες από το ένδικο ατύχημα και τον επισυμβάντα θάνατο, αστικές συνέπειες.

Η ύπαρξη οποιασδήποτε ενδεχομένης συνυπαιτιότητας, λόγω αμελούς συμπεριφοράς του θανόντος, στην επέλευση του ατυχήματος, αναφορικά με τον τρόπο, που αυτός επεχείρησε να διασχίσει τον ποταμό ......, δεν δύναται να ληφθεί υπόψη, δεδομένου ότι δεν προτάθηκε σχετικός ισχυρισμός - ένσταση από μέρους της αναιρεσείουσας στην πρωτοβάθμια δίκη Με τις σκέψεις αυτές το Εφετείο, αφού εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση που είχε δεχθεί συντρέχον πταίσμα του θανόντος, επεδίκασε στους αναιρεσιβλήτους, στενούς συγγενείς τούτου (θανόντος) για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης τα αναφερόμενα στην προσβαλλόμενη απόφαση ποσά Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν παραβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 297, 914 και 932 ΑΚ.

Ειδικότερα με βάση τα δεκτά γενόμενα ότι η εκτεταμένη εκμετάλλευση από την αναιρεσείουσα των υλικών του ποταμού, που έγινε παράνομα, χωρίς την έκδοση σχετικής άδειας αμμοληψίας, είχε σαν συνέπεια την εκτροπή της κανονικής ροής των υδάτων του στη θέση "......" και τη δημιουργία μιας κυκλικής λίμνης διαμέτρου 6-7 μέτρων και βάθους 4-5 μέτρων περίπου και ότι οι προστηθέντες τεχνικοί υπάλληλοι της αναιρεσείουσας δεν εμερίμνησαν μετά το πέρας των εργασιών αμμοληψίας να αποκαταστήσουν το φυσικό περιβάλλον του ποταμού με την κατάλληλη επιχωμάτωση της κοιλότητας που είχε δημιουργηθεί από δικές τους επεμβάσεις, ούτε εφρόντισαν για την τοποθέτηση προειδοποιητικής πινακίδας προς επισήμανση της μεταβολής του πυθμένα και του κινδύνου που διέτρεχαν οι διερχόμενοι από το μέχρι τότε προσπελάσιμο σημείο, εκτιμώμενα κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας και τον ορθό λόγο, ο επελθών θάνατος του Ψ ευρίσκεται σε πρόσφορη αιτιώδη σύνδεσμο με τις προαναφερθείσες πράξεις και παραλείψεις των προστηθέντων υπαλλήλων της αναιρεσείουσας.

Ο σύνδεσμος δε αυτός, ούτε αναιρείται, ούτε διακόπτεται από την παραδοχή του Εφετείου ότι τα νερά του ποταμού στο επίμαχο σημείο κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή ήταν ορμητικά και ότι ο παθών δεν ανησύχησε, διότι, ως έμπειρος κυνηγός και γνώστης της μορφολογίας του ποταμού, γνώριζε ότι η στάθμη του νερού από την μία όχθη έως την άλλη, δεν ξεπερνούσε στο σημείο αυτό, τα 70 εκατοστά.

Εξ άλλου με τις ως άνω αιτιολογίες το Εφετείο δεν στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσεως, αφού με επάρκεια και χωρίς αντιφάσεις καλύπτονται όλα τα στοιχεία του πραγματικού των κανόνων του ουσιαστικού δικαίου που θεμελιώνουν την παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά της αναιρεσείουσας και των προστηθέντων απ' αυτήν υπαλλήλων και τον αιτιώδη σύνδεσμο της συμπεριφοράς αυτής με τον επελθόντα θάνατο του Ψ.

Επομένως ο τρίτος από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολ.Δικ. λόγος αναιρέσεως με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. -Επί αγωγής αποζημιώσεως, στηριζόμενης επί αδικοπραξίας του εναγομένου (άρθρ. 914 ΑΚ) ο ισχυρισμός του ότι αποκλειστικά υπαίτιος της ζημίας του είναι ο παθών συνιστά άρνηση της βάσης της αγωγής, ενώ ο ισχυρισμός του ιδίου ότι στην επέλευση της ζημίας συνετέλεσε και πταίσμα του παθόντος συνιστά αυτοτελή ισχυρισμό, ο οποίος θεμελιώνει ένσταση από το άρθρο 300 ΑΚ καταλυτική εν όλω ή εν μέρει της αγωγής και ο οποίος δεν δύναται να θεωρηθεί ότι περιέχεται στον πρώτο περί αποκλειστικής υπαιτιότητας.

Για το λόγο αυτό δεν αρκεί η απλή παράθεση πραγματικών περιστατικών, ικανών να θεμελιώσουν πταίσμα του παθόντος, αλλά απαιτείται κατ' άρθρο 262 ΚΠολ.Δικ. και σαφής μνεία ότι τα πραγματικά αυτά περιστατικά προτείνονται προς θεμελίωση της ενστάσεως αυτής, προκειμένου με την παραδοχή της να μη επιδικασθεί ή να μειωθεί η οφειλόμενη από τον υπαίτιο της αδικοπραξίας αποζημίωση ή προκειμένου περί επιδικάσεως χρηματικής, λόγω ηθικής βλάβης, ικανοποιήσεως, να συνεκτιμηθεί με τις άλλες συντρέχουσες περιστάσεις και η συνυπαιτιότητα του παθόντος κατά τον προσδιορισμό του ποσού της ικανοποιήσεως (ΑΠ 1502/2001, ΑΠ 1552/2003).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον τρίτο (τελευταίο) λόγο αναιρέσεως προβάλλεται η από το άρθρο 558 αριθ. 8 ΚΠολ.Δικ. αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη του την ένσταση περί συνυπαιτιότητας του θανόντος που πρότεινε η αναιρεσείουσα πρωτοδίκως και επανέφερε στο Εφετείο. Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος, διότι όπως προκύπτει από την επισκόπηση του δικογράφου της από 2.12.2004 έφεσης της αναιρεσείουσας και των από 2.10.2003 και 7.12.2005 προτάσεων της στο πρωτοβάθμιο και δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, δεν προέβαλε η αναιρεσείουσα με σαφήνεια και πληρότητα τέτοιο ισχυρισμό, αλλά αντίθετα με τις ενώπιον του Εφετείου προτάσεις της παραπονέθηκε, γιατί το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο δέχθηκε συνυπαιτιότητα του εκλιπόντος κατά 30%, δίχως αυτή (αναιρεσείουσα) να έχει προβάλει σχετική ένσταση.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

-

Απορρίπτει την από 10-11-2006 αίτηση της Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "ΝΕΟΤΕΧΝΙΚΗ Ανώνυμη Τεχνική Εμπορική Βιομηχανική Τουριστική Ναυτιλιακή Κτηματική Εταιρία" για αναίρεση της υπ' αριθ. 233/2006 απόφασης του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας.

-

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 29 Ιανουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 25 Φεβρουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ