314/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 314 / 2012 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 314/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Ερωτόκριτο Καλούδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 2 Νοεμβρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Εδρεύοντος στην Αθήνα Οικοδομικού Συνεταιρισμού Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΘΕΣΣΑΛΩΝ ΣΥΝ. Π.Ε. "ΤΑ ΤΡΙΚΑΛΑ", νομίμως εκπροσωπουμένου και 2. Εδρεύοντος στην Αθήνα Οικοδομικού Συνεταιρισμού Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία "ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΟΣ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΣ ΣΤΕΓΑΣΕΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ Σ.Π.Ε.", νομίμως εκπροσωπουμένου, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Σταμάτη Γρύλλη.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Α. συζ. Κ. Ρ., θυγ. Κ. Α., κατοίκου ... και 2. Δ. Κ. Α., κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Καλλέ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-12-1991 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Λαμίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 184/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 262/2007 του Εφετείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 11-6-2008 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ερωτόκριτος Καλούδης ανέγνωσε την από 22-11-2010 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η από 11-6-2008 αίτηση για αναίρεση της 262/2007 απόφασης του Εφετείου Λαμίας για τους τρίτο και έκτο λόγους.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που αφορούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την εν λόγω διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ.3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (ελλείψει αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται, βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου, για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία - Ολ.ΑΠ 1/1999, Ολ.ΑΠ 32/1996).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε τα εξής: "Με το .../9.2.1982 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Αθηνών Σωτηρίου Οικονόμου, που μεταγράφηκε νόμιμα ..., οι (ήδη αναιρεσείοντες) ενάγοντες έγιναν συγκύριοι (με αγορά από τη Μ. Κ.) κατά το 1/2 εξ αδιαιρέτου ο καθένας, ενός κληροτεμαχίου, συνολικής εκτάσεως 24.340 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση "Πουρνάρια ή Κοκορέτσα" της κτηματικής περιφέρειας της Κοινότητας Αρκίτσας-Λοκρίδας Ν.Φθιώτιδας όπως αυτό απεικονίζεται στο από Φεβρουαρίου 1982 προσαρτημένο στο εν λόγω συμβόλαιο τοπογραφικό διάγραμμα του πολιτικού μηχανικού Μ. ... . Το ανωτέρω ακίνητο περιήλθε στην (προαναφερόμενη) δικαιοπάροχο των (ήδη αναιρεσειόντων) εναγόντων εξ αγοράς από τον Α. Τ. με το .../6.9.1966 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Αθηνών Γεωργίου Δημητριάδη, που μεταγράφηκε νόμιμα ...., στον τελευταίο δε (Α. Τ.) περιήλθε με το .../22.10.1963 παραχωρητήριο του Υπουργείου Γεωργίου, που μεταγράφηκε νόμιμα, στο οποίο (Υπουργείο Γεωργίας - Ελληνικό Δημόσιο) ανήκε δυνάμει της υπ' αριθμ. 38/1955 απόφασης της Επιτροπής Απαλλοτριώσεων Λαμίας που μεταγράφηκε νόμιμα. Τμήμα του ακινήτου αυτού, εμβαδού 8.700 τ.μ., όπως αυτό εμφαίνεται στο από Μαΐου 1990 τοπογραφικό διάγραμμα του τοπογράφου μηχανικού Π. Δ., ισχυρίζονται οι (ήδη αναιρεσείοντες) ενάγοντες ότι κατέλαβε το έτος 1987 ο αρχικός εναγόμενος (ήδη αποβιώσας πατέρας των αναιρεσιβλήτων). Ο πραγματογνώμονας (που όρισε το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο) αποφάνθηκε, συγκρίνοντας την υπάρχουσα κατάσταση με την εγκεκριμένη πολεοδομική μελέτη της έκτασης των εναγόντων-συνεταιρισμών, ότι υπάρχει μια επικάλυψη της έκτασης των εναγόντων από την καλλιέργεια του εναγομένου, εμβαδού 8.475 τ.μ. Η ίδια επικάλυψη, όμως, παρατηρείται σε σύγκριση με το τοπογραφικό διάγραμμα του 1982, που συνοδεύει τους τίτλους των εναγόντων. (Και ότι) η επικάλυψη πιθανόν προϋπήρχε των παραπάνω τίτλων. Περαιτέρω, ο ανωτέρω πραγματογνώμονας αποφαίνεται, ότι το διάγραμμα της διανομής του Υπουργείου Γεωργίας του 1958, με το οποίο περιήλθε στον απώτερο δικαιοπάροχο των αναιρεσειόντων Α. Τ. το ακίνητο που αυτοί αγόρασαν στη συνέχεια από τη Μ. Κ., δεν μπορεί να εφαρμοσθεί στη σημερινή υφιστάμενη κατάσταση, λόγω απουσίας σταθερών.

Συνεπώς (συμπεραίνει το Εφετείο) οι αναιρεσείοντες, όταν αγόρασαν το ακίνητό τους το 1982, το τμήμα που ισχυρίζονται ότι κατέλαβε ο αρχικός εναγόμενος (ήδη αποβιώσας πατέρας των αναιρεσιβλήτων) υπήρχε ήδη, με τη μορφή που έχει και σήμερα, δηλαδή καλλιεργημένο και δεν περιλαμβανόταν στους τίτλους αυτών και των απώτερων δικαιοπαρόχων τους. Έτσι, ο ισχυρισμός των αναιρεσειόντων ότι η κατάληψη έλαβε χώρα το 1987 απορρίπτεται ως αβάσιμος κατ' ουσίαν". Ακολούθως, το Εφετείο δέχτηκε ότι "ο εναγόμενος Κ. Α. που πέθανε κατά τη διάρκεια της δίκης και στη δικονομική του θέση υπεισήλθαν οι μόνοι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του -τέκνα του- και ήδη αναιρεσίβλητοι είχε στην κυριότητά του μεγαλύτερη έκταση δυνάμει των (αναφερόμενων) τίτλων, που έχουν νόμιμα μεταγραφεί (συνολικού εμβαδού 33.900 τ.μ.). Και (ότι) οι τίτλοι αυτοί του εναγομένου δεν μπορούν να εφαρμοσθούν, αφού δεν συνοδεύονται από τοπογραφικά διαγράμματα με συγκεκριμένες διαστάσεις, εφόσον δε δεν υπάρχει ασφαλές συμπέρασμα από τον πραγματογνώμονα σχετικά με τον κύριο του επιδίκου, κατ' εφαρμογήν των τίτλων, όπως έκρινε το Εφετείο, πρέπει το τελευταίο να ασχοληθεί με τις πράξεις νομής σ' αυτό. Ακολούθως δέχτηκε το Εφετείο ότι τέτοιες πράξεις ασκούσε στο επίδικο ο εναγόμενος από το έτος 1942 και με βεβαιότητα από το έτος 1966, για την περίπτωση που ήθελε κριθεί ότι υπήρχε προστασία της πλασματικής νομής του απώτερου δικαιοπαρόχου των εναγόντων Α. Τ. από τις διατάξεις του Αγροτικού Κώδικα, εφόσον επρόκειτο για αγροτικό κλήρο, οπότε η προστασία αυτή έπαυσε, το ακίνητο δε μεταβιβάστηκε στη Μ. Κ., ειδική διάδοχο, ενώ για τη μεταβίβαση στην τελευταία έγινε άρση των απαγορεύσεων με την υπ' αριθμ. 15597/26.4.1966 απόφαση του Νομάρχη Φθιώτιδας, όπως αναφέρεται ρητά στο υπ' αριθμ. .../6.9.1966 πωλητήριο -ως άνω- συμβόλαιο". Ειδικότερα, το Εφετείο δέχτηκε, ότι "ο εναγόμενος καθάρισε το επίδικο, το καλλιέργησε και φύτευσε σ' αυτό ελαιόδενδρα, τα οποία έχουν μεγάλη ανάπτυξη (και) ότι όλη η ιδιοκτησία του Κ. Α. είναι ενιαία και καλλιεργημένη με ελιές (ελαιώνας), όπως αναφέρει στην έκθεσή του ο πραγματογνώμονας Σ. Ρ.. Η ιδιοκτησία των εναγόντων είναι εν γένει ακαλλιέργητη, όπως αναφέρει ο ίδιος, και το σημαντικότερο ότι η καλλιέργεια του εναγομένου προϋπήρχε του τίτλου των εναγόντων, οι οποίοι όταν αγόρασαν το ακίνητό τους διαπίστωσαν τη μορφή τόσο του δικού τους ακινήτου όσο και εκείνου του εναγομένου, καθώς και την επικαλούμενη κατάληψη". Με βάση τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο έκρινε, ότι η ένδικη διεκδικητική ακινήτου αγωγή είναι κατ' ουσίαν αβάσιμη και αφού δέχτηκε την έφεση των αναιρεσιβλήτων κατά της εκκαλούμενης απόφασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, που είχε εκφέρει αντίθετη κρίση, εξαφάνισε αυτή και απέρριψε την αγωγή. Έτσι, όμως, που έκρινε το Εφετείο, περιέλαβε στην απόφασή του, αντιφατικές αιτιολογίες, διότι, ενώ δέχθηκε ότι "υπάρχει επικάλυψη της έκτασης των εναγόντων από την καλλιέργεια του εναγομένου, εμβαδού 8.475 τ.μ.", και ότι η επικάλυψη αυτή "παρατηρείται σε σύγκριση με το τοπογραφικό διάγραμμα του έτους 1982 που συνοδεύει τους τίτλους των εναγόντων" καθώς και ότι το διάγραμμα της διανομής του Υπουργείου Γεωργίας του 1958 με το οποίο περιήλθε στον ανωτέρω δικαιοπάροχο των εναγόντων Α. Τ. το ακίνητο που αυτοί αγόρασαν στη συνέχεια από τη Μ. Κ. δεν μπορεί να εφαρμοστεί στη σημερινή κατάσταση λόγω απουσίας σταθερών, δέχθηκε περαιτέρω, ότι, όταν το έτος 1982 οι αναιρεσείοντες αγόρασαν το ακίνητό τους, το τμήμα αυτό (των 8.475 τ.μ.) - για το οποίο, κατά τα άνω, δέχτηκε, ότι "υπάρχει επικάλυψή (του) ... από την καλλιέργεια του εναγομένου ... ) - δεν περιλαμβανόταν στους τίτλους των (ήδη αναιρεσειόντων) εναγόντων και των δικαιοπαρόχων τους", ενόψει της αμέσως πιο πάνω παραδοχής του, ότι ο πραγματογνώμονας αποφάνθηκε ότι το πιο πάνω διάγραμμα της διανομής του Υπουργείου Γεωργίας του έτους 1958 "δεν μπορεί να εφαρμοσθεί στη σημερινή υφιστάμενη κατάσταση λόγω απουσίας σταθερών", αλλά "και του ότι οι τίτλοι του εναγομένου δεν μπορούν να εφαρμοστούν, αφού δεν συνοδεύονται από τοπογραφικά διαγράμματα με συγκεκριμένες διαστάσεις". Επομένως, το Εφετείο, εξαιτίας των παραπάνω αντιφατικών αιτιολογιών, που αφορούν τα ουσιώδη πιο πάνω ζητήματα, και καθιστούν αδύνατο τον έλεγχο για την ορθή εφαρμογή των διατάξεων για την κτήση από τους ήδη αναιρεσείοντες ενάγοντες της συγκυριότητας του επίδικου ακινήτου με παράγωγο τρόπο, δυνάμει του ανωτέρω .../9.2.1982 συμβολαίου (άρθρα 1033, 1192 αρ.1, 1194, 1196 και 1198 ΑΚ), που αποτελεί την κύρια βάση της ένδικης αγωγής, στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, κατά τους βάσιμους τρίτο και έκτο λόγους αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ.

ΙΙ. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει η προσβαλλόμενη απόφαση να αναιρεθεί και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 262/2007 απόφαση του Εφετείου Λαμίας.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο όμως από άλλους δικαστές εκτός από αυτούς που εξέδωσαν την προσβαλλόμενη απόφαση.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε, στην Αθήνα στις 16 Δεκεμβρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 22 Φεβρουαρίου 2012.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ