312/2015 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 312 / 2015 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 312/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Χρυσικό, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Ζευγώλη, Γεώργιο Λέκκα, Πηνελόπη Ζωντανού και Αθανάσιο Καγκάνη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 3 Νοεμβρίου 2014, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Εταιρείας Περιορισμένης Ευθύνης με την επωνυμία "LINDE - ΕΛΛΑΣ ΕΠΕ" ("LINDE") που εδρεύει στη ... και εκπροσωπείται νόμιμα, ατομικά και ως οιονεί καθολική διάδοχος της Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΕΛΒΙΑ ΑΒΕΕ" που μετετράπη σε μονοπρόσωπη εταιρεία περιορισμένης ευθύνης "ΕΛΒΙΑ ΜΟΝΟΠΡΟΣΩΠΗ ΕΠΕ" και στη συνέχεια συγχωνεύτηκε και απορροφήθηκε από την LINDE, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Αλέξανδρο Ελευθερίου που διόρισε και τον παρόντα δικηγόρο Ιωάννη Φιλιώτη και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "PLAGTON A.E. ΙΧΘΥΟΤΡΟΦΕΙΑ ΑΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΜΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ", που εδρεύει στο ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Παπαδημητρίου και κατέθεσε προτάσεις.

Κοινοποίηση: Ανώνυμη Εταιρεία με την επωνυμία "ALLIANZ ΕΛΛΑΣ ΑΝΩΝΥΜΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία δεν εκπροσωπήθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13/6/2008 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου και την από 22/4/2009 πρόσθετη παρέμβαση νομικού προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 6917/2010 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5538/2013 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 5/3/2014 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Γεώργιος Λέκκας ανέγνωσε την από 22/10/2013 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου της αίτησης αναίρεσης και την απόρριψη του δευτέρου λόγου.

Οι πληρεξούσιοι της αναιρεσείουσας ζήτησαν την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται προσβάλλεται η υπ' αριθμ. 5538/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε επί των από 20-7-2011 και 16-2-2012 εφέσεων της αναιρεσίβλητης και της εταιρείας ALLIANZ HELLAS Α.Α.Ε. αντίστοιχα κατά της υπ' αριθμ. 6917/2010 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία έγινε εν μέρει δεκτή η από 13-6-2008 αγωγή της αναιρεσίβλητης κατά της αναιρεσείουσας και των εταιρειών ΕΛΒΙΑ Α.Β.Ε.Ε. και ALLIANZ HELLAS Α.Α.Ε.

Επειδή, ο εκ του άρθρου 559 αρ. 14 Κ.Πολ.Δ, λόγος αναιρέσεως ιδρύεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο κήρυξε ή δεν κήρυξε ακυρότητα, έκπτωση από δικαίωμα ή απαράδεκτο, που προέρχεται από παραβίαση δικονομικής και όχι ουσιαστικού δικαίου διατάξεως. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 313 παρ.1δ'του Κ.Πολ.Δ., μπορεί να επιδιωχθεί με αγωγή ή ένσταση η αναγνώριση της ανυπαρξίας δικαστικής απόφασης αν εκδόθηκε σε δίκη που είχε διεξαχθεί κατά ανύπαρκτου φυσικού ή νομικού προσώπου.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 62 α' και 73 του Κ.Πολ.Δ. προκύπτει ότι διαδικαστικές πράξεις που ασκούνται στο όνομα ανύπαρκτου φυσικού ή νομικού προσώπου, όπως η άσκηση έφεσης, είναι και πρέπει να κηρυχθούν άκυρες, ώστε, στην περίπτωση που το ζήτημα αυτό διέλαθε της προσοχής του δικαστηρίου και εκδόθηκε απόφαση κατά ή και υπέρ ανύπαρκτου προσώπου, πέραν της δυνατότητας αναγνωριστικής αγωγής, ιδρύεται και ο αναιρετικός λόγος από το άρθρο 559 αριθ.14 Κ.Πολ.Δ.

Κατά το άρθρο 62 ΚΠολΔ, ικανός να είναι διάδικος είναι, όποιος έχει την ικανότητα να είναι υποκείμενο δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, και, κατά το άρθρο 61 ΑΚ τα νομικά πρόσωπα αποκτούν προσωπικότητα με την τήρηση των όρων που αναγράφει ο νόμος. Ειδικότερα, επί ανωνύμων εταιρειών η ικανότητα αυτή αρχίζει μετά τη σύσταση τους, από την καταχώρηση στο δελτίο ΑΕ και ΕΠΕ της Εφημερίδας της Κυβέρνησης της εγκριτικής Υπουργικής Απόφασης του καταστατικού της ανώνυμης εταιρείας, παύει δε να υπάρχει από τη λύση της εταιρείας με οποιαδήποτε τρόπο.

Εξάλλου κατ' άρθρο 517 εδ. α' ΚΠολΔ η έφεση απευθύνεται κατά εκείνων που ήσαν διάδικοι στην πρωτόδικη δίκη ή των καθολικών διαδόχων ή κληροδόχων τους, ενώ κατά το άρθρο 73 ΚΠολΔ το δικαστήριο εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν συντρέχει ή κατά το άρθρο 62 προϋπόθεση. Από τις διατάξεις αυτές, συνάγεται ότι η έφεση που ασκείται κατά νομικού προσώπου, που νίκησε μεν στη δίκη, αλλά δεν υπάρχει κατά το χρόνο άσκησης του ενδίκου μέσου, είναι απαράδεκτη και απορριπτέα, διότι η ικανότητα να είναι διάδικος αποτελεί απαραίτητη δικονομική προϋπόθεση για τη δυνατότητα έκδοσης απόφασης επί της ουσίας.

Περαιτέρω κατά το άρθρο 68 §§ 1 και 2 του ΚΝ 2190/1920 όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 9 του π.δ. 498/1987 (ΦΕΚ Α'236) η συγχώνευση ανωνύμων εταιρειών, μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε με απορρόφηση, είτε με σύσταση νέας εταιρείας (άρθρο 68 § 1). Συγχώνευση δε με απορρόφηση είναι πράξη με την οποία μία η περισσότερες εταιρείες (απορροφούμενες), οι οποίες λύονται χωρίς να ακολουθήσει εκκαθάριση, μεταβιβάζουν σε άλλη υφιστάμενη ανώνυμη εταιρεία (απορροφούσα) το σύνολο της περιουσίας τους (ενεργητικό και παθητικό) υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στην παρ. 2 του ίδιου άρθρου.

Κατά το άρθρο 75 παρ.1 ιδίου Νόμου (όπως προστέθηκε με το άρθρο 12 του ως άνω π.δ/τος) από την καταχώρηση στο Μητρώο των Ανωνύμων Εταιρειών της εγκριτικής απόφασης της συγχώνευσης, που προβλέπεται από το άρθρο 74, επέρχονται αυτοδίκαια και ταυτόχρονα χωρίς καμία άλλη διατύπωση, τόσο για τις συγχωνευόμενες εταιρείες όσο και έναντι τρίτων τα ακόλουθα αποτελέσματα:

α) Η απορροφούσα εταιρεία υποκαθίσταται σε όλα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της των απορροφουμένων εταιρειών και η μεταβίβαση αυτή εξομοιώνεται με καθολική διαδοχή, β) ... γ) Η απορροφούμενη ή οι απορροφούμενες εταιρείες παύουν να υπάρχουν. Κατά την παρ. 2 του ίδιου άρθρου οι εκκρεμείς δίκες συνεχίζονται αυτοδικαίως από την απορροφούσα εταιρεία ή κατ' αυτής χωρίς καμία ειδικότερη διατύπωση από μέρους της για τη συνέχιση και χωρίς να επέρχεται, λόγω της συγχώνευσης, βίαιη διακοπή της δίκης, ούτε να απαιτείται δήλωση για την επανάληψη τους.

Από τις διατάξεις αυτές, προκύπτει ότι από την καταχώρηση της εγκριτικής απόφασης του αρμόδιου Υπουργού, κατά τις διατάξεις του άρθρου 7β του κ.ν. 2190/1920 (β.δ. 174/1963), επί δικών που έχουν αρχίσει με συμμετοχή της απορροφούμενης εταιρείας, νομιμοποιείται ενεργητικώς αλλά και παθητικώς για τη συνέχιση των δικών αυτών, επομένως επί ασκήσεως εφέσεως ως εκκαλούσα ή εφεσίβλητη, μόνον η απορροφούσα εταιρεία, αφού η απορροφηθείσα έχει παύσει να υπάρχει ως αυτοτελές νομικό πρόσωπο και επομένως δεν έχει ικανότητα να είναι διάδικος.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε μεταξύ άλλων και τα εξής: "Στις 13-1-2007, ημέρα Σάββατο, το βυτιοφόρο όχημα, με αριθμό κυκλοφορίας ..., εργοστασίου κατασκευής MERCEDES, ιδιοκτησίας της δεύτερης εναγομένης ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "ΕΛΒΙΑ ΑΒΕΕ" - η οποία έχει ήδη απορροφηθεί δια συγχωνεύσεως από την πρώτη εναγομένη, που παρίσταται ως καθολική διάδοχος αυτής (βλ.

ΦΕΚ 1571/30-3-2011 τ. ΑΕ και ΕΠΕ) - εφοδίαζε με υγρό οξυγόνο τη δεξαμενή αποθήκευσης στις εγκαταστάσεις της ενάγουσας. Η δεύτερη εναγομένη ("ΕΛΒΙΑ ΑΒΕΕ") είχε προστηθεί από την πρώτη εναγομένη ("ΛΙΝΤΕ ΕΛΛΑΣ ΕΠΕ") για τη μεταφορά του υγρού οξυγόνου και τον ανεφοδιασμό της δεξαμενής και ενεργούσε για λογαριασμό της τελευταίας κάτω από τις οδηγίες και εντολές της ως προς τον τρόπο εκπλήρωσης των καθηκόντων της ...".

Στη συνέχεια το Εφετείο έκρινε παραδεκτή την από 20-7-2011 έφεση της αναιρεσίβλητης - εκκαλούσας και παρά τον σχετικό ισχυρισμό της αναιρεσείουσας - εφεσίβλητης, ήτοι περί απορρόφησης από αυτήν της εταιρείας και εφεσίβλητης ΕΛΒΙΑ Ε.Π.Ε., που προήλθε από μετατροπή της εταιρείας ΕΛΒΙΑ Α.Ε. Όμως στην προκειμένη περίπτωση η συγκεκριμένη εταιρεία ήταν ανύπαρκτο νομικό πρόσωπο κατά το χρόνο άσκησης της έφεσης (29-7-2011), δοθέντος ότι και σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης που προαναφέρθηκαν η ανωτέρω εταιρεία είχε ήδη απορροφηθεί από την ήδη αναιρεσείουσα τυπικά από τις 30-3-2011.

Επομένως το Εφετείο που δέχθηκε ως παραδεκτή την από 20-7-2011 έφεση ως προς την ανωτέρω εταιρεία υπέπεσε στην πλημμέλεια από τον αριθ. 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ διότι παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτο και ως εκ τούτου ο σχετικός πρώτος λόγος της αναίρεσης από τον αριθμό, κατ' εκτίμηση μόνο, 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι βάσιμος.

Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που δέχθηκε την από 20-7-2011 έφεση της αναιρεσίβλητης εταιρείας, ως προς τη δεύτερη των εφεσιβλήτων εταιρεία με την επωνυμία ΕΛΒΙΑ ΑΒΕΕ στο σύνολό της. Σημειώνεται εδώ ότι, κατόπιν των ανωτέρω, παρέλκει η έρευνα του δεύτερου αναιρετικού λόγου, με τον οποίο προσάπτεται στην πληττόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ πλημμέλεια και κατά το μέρος της που το Εφετείο δέχθηκε ότι η εκ μέρους της ασφαλιστικής εταιρείας "ΕΘΝΙΚΗ ΑΕΓΑ" καταβολή του ποσού των 100.000 ευρώ δεν καταλαμβάνει την εταιρεία ΕΛΒΙΑ ΑΒΕΕ που ήταν εις ολόκληρον υπόχρεη για την καταβολή του ποσού των 136.585,40 ευρώ, παραβιάζοντας τις διατάξεις των άρθρων 481, 482 εδ.

α', 483 εδ. α' και 926 εδ. α' ΑΚ και με το να καταδικάσει τελικά την ίδια ανύπαρκτη τότε εφεσίβλητη εταιρεία ως εναγομένη στην πληρωμή του ποσού των 136.585,40 ευρώ.

Κατά το άρθρο 580 § 3 ΚΠολΔ "αν ο Άρειος Πάγος αναιρέσει την απόφαση για οποιονδήποτε άλλο λόγο, εκτός από εκείνους που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, μπορεί να κρατήσει την υπόθεση και να τη δικάσει, αν κατά την κρίση του δεν χρειάζεται άλλη διευκρίνιση". Από τη διάταξη αυτή συνάγεται, ότι όταν, μετά την αναίρεση της απόφασης δεν υπάρχει δικονομικά έδαφος για περαιτέρω εκδίκαση της υπόθεσης υπό του δικαστηρίου της ουσίας, υπολείπεται δε μόνο η διατύπωση διατακτικού της απόφασης με βάση την έκταση της αναίρεσης, μπορεί η τελειωτική επί της υπόθεσης απόφαση να εκδοθεί και από τον Άρειο Πάγο. Τέτοιο δικονομικό έδαφος για την μετά την αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης επανεκδίκαση της υπόθεσης από το Εφετείο στην ουσία δεν υπάρχει και στην κρινόμενη περίπτωση. Κατά συνέπεια, πρέπει να κρατηθεί η υπόθεση από το Δικαστήριο τούτο, να απορριφθεί η από 20-7-2011 έφεση της αναιρεσίβλητης ως προς την εταιρεία με την επωνυμία ΕΛΒΙΑ ΑΒΕΕ, να διαταχθεί η εισαγωγή του παραβόλου που κατέθεσε η αναιρεσείουσα στο δημόσιο ταμείο (ΚΠολΔ 495 § 4) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη λόγω της ήττας της στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό (ΚΠολΔ 176 και 183).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 5538/2013 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Κρατεί την υπόθεση και δικάζει επί της από 20-7-2011 έφεσης της αναιρεσίβλητης κατά της υπ' αριθμ. 6917/2010 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, κατά το αναιρούμενο μέρος της.

Απορρίπτει την από 20-7-2011 έφεση της αναιρεσίβλητης κατά της υπ' αριθμ. 6917/2010 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ως προς τη δεύτερη των εφεσιβλήτων εταιρεία με την επωνυμία ΕΛΒΙΑ ΑΒΕΕ.

Διατάσσει την επιστροφή στην αναιρεσείουσα του κατατεθέντος από αυτήν παραβόλου. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, 23 Δεκεμβρίου 2014.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 19 Μαρτίου 2015.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ