Supreme Court annuls judgment for improper court composition violating Article 17A of the Civil Procedure Code.

Απόφαση 311 / 2022 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 311/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευστάθιο Νίκα, Μαρία Βάρκα, Άννα Αγγελάτου - Βασιλείου και Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Δεκεμβρίου 2021, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας - καλούσας: Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "Τ. E. E. A. E." και δ.τ. "E. E." και ήδη "Τ. E. Α. Ε." και δ.τ. "E.", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικής διαδόχου της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "Ν. Τ. Τ. Ε. ΑΤΕ", η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Βασίλειο Κουτρούμπα με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και ο οποίος στην ως άνω από 2-12-2021 δήλωση, καθώς και με τις από 2-12-2021 κατατεθείσες προτάσεις του, δήλωσε την ως άνω μεταβολή της αναιρεσείουσας.

Του αναιρεσιβλήτου - καθ' ου η κλήση: Γ. Τ. του Ε., κατοίκου οικισμού ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Βασιλική Τσούτση με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Των καθ' ων η κλήση: 1) Ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "Ε. Τ. Τ. Ε. ΑΕ", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα και 2) ανώνυμης εταιρίας παροχής πιστώσεων με την επωνυμία "H. P. C. Α. Ε. Π. Π." και δ.τ. "P. C. Α.Ε.Π.Π.", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίες δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-6-2011 αίτηση του Γ. Τ. του Ε., που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Κολυμβαρίου.

Εκδόθηκε η 9/2012 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, τη μεταρρύθμιση της οποίας ζήτησε ενώπιον του Ειρηνοδικείου Χανίων ο ήδη αναιρεσίβλητος με την από 5-2-2014 αίτησή του. Ακολούθως εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 282/2015 εν μέρει οριστική και 254/2016 οριστική του Ειρηνοδικείου Χανίων και 202/2017 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε η αναιρεσείουσα με την από 30-6-2017 αίτησή της.

Εκδόθηκε η 757/2019 απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία ανέβαλε την έκδοση της οριστικής του απόφασης προκειμένου να κλητευτούν οι εφεσίβλητες στην από 25-11-2014 έφεση του ήδη αναιρεσιβλήτου, επί της οποίας εκδόθηκε η ως άνω 202/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, "Ε. Τ. Τ. Ε. ΑΕ" και "P. C. Α.Ε.Π.Π.". Η υπόθεση επανέρχεται για συζήτηση με την από 12-10-2020 κλήση της αναιρεσείουσας - καλούσας. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ασπασία Μεσσηνιάτη - Γρυπάρη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκαν μόνο η αναιρεσείουσα και ο αναιρεσίβλητος όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τα στοιχεία της δικογραφίας και τα διαδικαστικά έγγραφα της δίκης, που παραδεκτά επισκοπούνται (άρθρο 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δικ.), προκύπτουν τα εξής: Η υπό κρίση από 30-6-2017 αίτηση αναιρέσεως, κατά της, εκδοθείσας κατά τη διαδικασία της εκουσίας δικαιοδοσίας (άρθρα 739 έως 741 επ. του Κ.Πολ.Δικ., σε συνδυασμό με άρθρο 15 του Ν. 3869/2010 "ρύθμιση των οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων"), υπ' αριθμ. 202/2017 αποφάσεως του ως εφετείου δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, συζητήθηκε κατά την αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο της 5-10-2018 και εκδόθηκε επ' αυτής η υπ' αριθμ. 757/2019 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία αναβλήθηκε η έκδοση οριστικής αποφάσεως και διατάχθηκε η, κατ' άρθρο 748 παρ. 3 εδ.

α' του Κ.Πολ.Δ., κλήτευση, ως εχουσών έννομο συμφέρον από τη δίκη, των (μη διαδίκων στην παρούσα δίκη) πρώτης και τρίτης των εφεσιβλήτων στην από 25-11-2014 έφεση του ήδη αναιρεσιβλήτου Γ. Τ. του Ε., επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση και συγκεκριμένα: 1) της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας, με την επωνυμία "Ε.

Τ. Τ. Ε.", που εδρεύει στην …, οδός … αρ. … και εκπροσωπείται νόμιμα και 2) της ανώνυμης εταιρείας παροχής πιστώσεως, με την επωνυμία "H. P. Α.Ε", που εδρεύει στην …, …. Ήδη η υπόθεση επαναφέρεται με την από 12-10-2020 κλήση της αναιρεσείουσας, για τη συζήτηση της οποίας ορίστηκε δικάσιμος, με πράξη της Προέδρου του Τμήματος τούτου, η αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας.

Όπως προκύπτει από τα ταυτάριθμα με την παρούσα απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδριάσεως του Δικαστηρίου τούτου, οι προαναφερόμενες εταιρείες δεν εμφανίστηκαν κατά τη σημερινή δικάσιμο, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε στην σειρά της από το οικείο πινάκιο. Από τις προσκομιζόμενες, όμως, από την αναιρεσείουσα υπ' αριθμ. 10.953 ΣΤ'/5-3-2021, 10.954 ΣΤ'/5-3-2021, 10.958 ΣΤ'/5-3-2021 και 10.959 ΣΤ'/5-3-2021 εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή της περιφέρειας του Εφετείου Αθηνών Παναγιώτη Ραδιώτη, προκύπτει ότι επιδόθηκαν νομότυπα και εμπρόθεσμα σ' αυτές, τόσο η αίτηση αναιρέσεως, όσο και η κλήση προς συζήτηση αυτής για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο.

Συνεπώς, παρά την απουσία τους, η συζήτηση της υποθέσεως θα προχωρήσει σαν να ήταν και αυτές παρούσες. Η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δικ.), είναι, επομένως, παραδεκτή (άρθρα 577 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δικ.) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των προβαλλόμενων λόγων της (άρθρα 577 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δικ.).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 560 παρ. 2 του ΚΠολΔ, κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων, που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση και αν το δικαστήριο δεν συγκροτήθηκε όπως ορίζει ο νόμος. Μη νόμιμη συγκρότηση του δικαστηρίου υπάρχει, εάν δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, του Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών (Κ.Ο.Δ.Κ.Δ.Λ.) ή των ειδικών νόμων που αφορούν τη σύνθεσή του, δηλαδή την κατά νόμο σύστασή του για την ασκούμενη από αυτό δικαιοδοτική αρμοδιότητα και την αναπλήρωση των κωλυομένων μελών του.

Ο αναιρετικός αυτός λόγος, συνδεόμενος με την επιταγή του άρθρου 8 εδ. α' του Συντάγματος, που επαναλήφθηκε στο άρθρο 109 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ., σύμφωνα με την οποία "κανένας δε στερείται χωρίς τη θέλησή του το δικαστή που του έχει ορίσει ο νόμος", ιδρύεται μόνον όταν η σχετική πλημμέλεια βαρύνει τη σύνθεση του δικαστηρίου, που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Συναφώς, το άρθρο 305 αρ. 1 του Κ.Πολ.Δ., ορίζει ότι το πρωτότυπο της αποφάσεως πρέπει να αναφέρει τη σύνθεση του δικαστηρίου. Ο καθορισμός της συνθέσεως του δικαστηρίου, με την έννοια του προσδιορισμού του συγκεκριμένου δικαστή ή των συγκεκριμένων δικαστών που θα εκδικάσουν τις υποθέσεις, γίνεται από τον πρόεδρο του δικαστηρίου, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 5 και 15 του Ν. 1756/1988 (Κ.Ο.Δ.Κ.Δ.Λ.), όπως η τελευταία αντικαταστάθηκε με το άρθρο 2 του Ν. 2172/1993 και τροποποιήθηκε μεταγενέστερα.

Περαιτέρω, με τη διάταξη του άρθρου 17Α του Κ.Πολ.Δ., η οποία προστέθηκε με το άρθρο 3 παρ. 3 του Ν. 3994/2011 (ΦΕΚ Α 165) ορίζεται ότι "Στην αρμοδιότητα των μονομελών πρωτοδικείων υπάγονται και οι εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων της περιφέρειάς τους. Στην περίπτωση αυτή, τα μονομελή πρωτοδικεία συγκροτούνται από πρόεδρο πρωτοδικών ή πρωτοδίκη με πενταετή τουλάχιστον υπηρεσία, στην οποία συνυπολογίζεται και η υπηρεσία αυτού, ως παρέδρου Πρωτοδικείου και, σε περίπτωση που δεν υπηρετούν πρωτοδίκες με την πιο πάνω υπηρεσία, ή αυτοί που υπηρετούν δεν επαρκούν, από τον αρχαιότερο κατά διορισμό πρωτοδίκη".

Επομένως, ιδρύεται αναιρετικός λόγος από τον αριθμό 2 του άρθρου 560 του Κ.Πολ.Δ. για κακή σύνθεση, όταν το Μονομελές Πρωτοδικείο, που δίκασε κατ' έφεση, συγκροτήθηκε από δικαστή, ο οποίος δεν είχε τουλάχιστον πέντε έτη υπηρεσίας, συνυπολογιζομένης και εκείνης ως παρέδρου Πρωτοδικείου, εφόσον στο ίδιο δικαστήριο υπηρετούσε αρχαιότερος αυτού πρωτοδίκης (ΑΠ 1077/2020, ΑΠ 236/2019, ΑΠ 26/2019, ΑΠ 1604/2018).

Στην προκείμενη περίπτωση με τον πρώτο, από τον αριθμό 2 του άρθρου 560 του Κ.Πολ.Δ., λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια της μη νόμιμης σύνθεσης του δικαστηρίου της ουσίας που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, συνιστάμενη στο ότι το Μονομελές Πρωτοδικείο Χανίων, που, κατά τη συνεδρίαση της 16ης Μαρτίου 2017, δίκασε ως Εφετείο, την από 25-11-2014 έφεση του αναιρεσιβλήτου, κατά της υπ' αριθμ. 254/2016 οριστικής αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Χανίων, συγκροτήθηκε από την Πρωτοδίκη Μαρία Θεοδωρίδου, κατά παράβαση της διατάξεως του άρθρου 17Α του Κ.Πολ.Δ., που ρυθμίζει τη σύνθεση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, όταν δικάζει έφεση κατά αποφάσεως του Ειρηνοδικείου, αφού η τελευταία, κατά το χρόνο που δίκασε την εν λόγω έφεση του αναιρεσιβλήτου, δεν είχε συμπληρώσει πενταετή υπηρεσία, ενώ κατά τον ίδιο χρόνο συζητήσεως αυτής (εφέσεως), υπηρετούσαν στο ίδιο δικαστήριο, η Πρόεδρος Πρωτοδικών, καθώς και ένας, αρχαιότερος αυτής, Πρωτοδίκης.

Από την παραδεκτή, κατ` άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση από τον Άρειο Πάγο των διαδικαστικών εγγράφων, για την έρευνα της βασιμότητας του παραπάνω αναιρετικού λόγου, προκύπτει ότι πράγματι, η προαναφερόμενη πρωτοδίκης Μαρία Θεοδωρίδου, που αποτέλεσε τη σύνθεση του Μονομελούς Πρωτοδικείου, την 16-3-2017, κατά την οποία συζητήθηκε η από 25-11-2014 έφεση του αναιρεσιβλήτου, κατά της υπ' αριθμ. 254/2016 οριστικής αποφάσεως του Ειρηνοδικείου Χανίων, δεν είχε συμπληρώσει τον απαιτούμενο κατά νόμο χρόνο πενταετούς υπηρεσίας, δεδομένου ότι είχε διορισθεί ως πάρεδρος πρωτοδικείου με Π.Δ/μα της 4-9-2912, που δημοσιεύθηκε στις 13-9-2012 στο ΦΕΚ 972 (τεύχος τρίτο) και ακολούθως προήχθη στο βαθμό του πρωτοδίκη και τοποθετήθηκε στο ανωτέρω Δικαστήριο.

Περαιτέρω, προέκυψε ότι κατά τον ίδιο χρόνο υπηρετούσε στο Πρωτοδικείο Χανίων, εκτός από την Πρόεδρο Πρωτοδικών Χρυσή Φυντριλάκη, και ο αρχαιότερος αυτής Πρωτοδίκης Θεοφάνης Ντάκουλας, ενώ ουδεμία αναφορά γίνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση περί υπάρξεως κωλύματος στο πρόσωπο των προαναφερόμενων. Ο αναιρεσίβλητος, με τις κατατεθείσες ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου έγγραφες προτάσεις του, δεν αρνείται τα παραπάνω, προς αντίκρουση δε του ως άνω λόγου αναιρέσεως, ισχυρίζεται ότι ο ορισμός της ως άνω Πρωτοδίκη έγινε για να εξυπηρετηθούν οι λειτουργικές ανάγκες του Δικαστηρίου και ότι η αναιρεσείουσα, με την επίκληση του λόγου αυτού, επιδιώκει την εκ νέου εκδίκαση της εφέσεως, προκειμένου να επιτύχει την έκδοση ευνοϊκότερης γι' αυτήν αποφάσεως.

Συνεπώς, σύμφωνα και με όσα αναφέρονται στη νομική σκέψη που προηγήθηκε, δεν ήταν νόμιμη η συγκρότηση του δικαστηρίου της ουσίας που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, αφού έγινε κατά παράβαση της διατάξεως του άρθρου 17Α του ΚΠολΔ. Επομένως, ο πρώτος λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως, ο οποίος παραδεκτώς προτείνεται για πρώτη φορά ενώπιον του δικαστηρίου τούτου, ενόψει του ότι ο ισχυρισμός στον οποίο στηρίζεται, της κακής συνθέσεως του δικαστηρίου, αφορά στη δημόσια τάξη (άρθρο 562 παρ. 2 στοιχ.

γ του Κ.Πολ.Δ.) είναι βάσιμος. Κατ` ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει, αφού γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος αναιρέσεως, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου καθιστά αλυσιτελή την εξέταση των λοιπών λόγων αυτής, να αναιρεθεί η προσβαλλομένη απόφαση στο σύνολό της και να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατ' άρθρο 580 παρ. 3 εδ. α του Κ.Πολ.Δ., για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Τέλος, πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου στην καταθέσασα τούτο αναιρεσείουσα, ενόψει της νίκης της (άρθρο 495 παρ. 3 εδ. ε' Κ.Πολ.Δ., όπως ισχύει και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015, που ισχύει, κατ' άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 αυτού, για τα ένδικα μέσα που κατατίθενται από 1.1.2016).

Διάταξη περί δικαστικής δαπάνης δεν θα περιληφθεί, κατά το άρθρο 746 του Κ.Πολ.Δικ., έστω και αν πρόκειται για υπόθεση που κρίνεται κατά τους κανόνες της εκουσίας δικαιοδοσίας (άρθρο 3 εδάφ. β' του ν. 3869/2010), γιατί η δικαστική διαδικασία του εν λόγω νόμου δεν επιτρέπει την εφαρμογή του άρθρου αυτού, καθώς επικρατεί η ειδικότερη ρύθμιση που προβλέπει το άρθρο 8 παρ. 6 εδάφ.

β' του πιο πάνω ν. 3869/2010, κατά το οποίο "...Δικαστική δαπάνη δεν επιδικάζεται", που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη (ΑΠ 59/2021, Α.Π. 156/2018, Α.Π. 1208/2017, Α.Π. 636/2017).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθμ. 202/2017 απόφαση του ως Εφετείου δικάσαντος Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο Δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως.

Διατάσσει την επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στην καταθέσασα τούτο αναιρεσείουσα.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 4 Φεβρουαρίου 2022.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Φεβρουαρίου 2022.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ