30/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 30 / 2014 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 30/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Νικόλαο Λεοντή, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή, Ιωάννα Πετροπούλου και Γεώργιο Σακκά, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 1 Νοεμβρίου 2013, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντα: Α. Γ. του Γ., νομίμως εκπροσωπούμενου από την δικαστική του συμπαραστάτρια Ε. Τ., συζύγου Α. Γ., κατοίκων ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεόδωρο Ζέρβα, με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Εταιρίας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε." που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σπυρόγιαννη Διονυσάτο και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την 29658/13-9-2004 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις:7905/2007 μη οριστική και 12581 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 251/2012 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 19-3-2012 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης, Ιωάννα Πετροπούλου ανέγνωσε την από 28-11-2012 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή από τις διατάξεις των άρθρων 10 του Ν ΓΠΝ/1911, 297, 298, 299, 330 εδ.β', 914 και 932 του ΑΚ προκύπτει ότι σε περίπτωση συγκρούσεως μεταξύ δύο ή περισσοτέρων αυτοκινήτων η ευθύνη προς αποζημίωση προϋποθέτει συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια, επέλευση ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του οδηγού και της ζημίας.

Μορφή υπαιτιότητας είναι και η αμέλεια, η οποία υπάρχει, όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια, που απαιτείται στις συναλλαγές, δηλαδή αυτή που, αν είχε καταβληθεί, με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς οδηγού αυτοκινήτου, θα καθιστούσε δυνατή την αποτροπή της συγκρούσεως. Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει, όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του οδηγού ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση.

Η παράβαση των διατάξεων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας (ΚΟΚ) δεν θεμελιώνει αυτή καθ' αυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης παραβάσεως και του ζημιογόνου αποτελέσματος.

Εξάλλου, οι ανωτέρω έννοιες της υπαιτιότητας και του αιτιώδους συνδέσμου είναι νομικές κι επομένως η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ως προς τη συνδρομή ή όχι υπαιτιότητας του εμπλακέντος σε σύγκρουση οχημάτων οδηγού και του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς του και του ζημιογόνου αποτελέσματος υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αρ.1 εδ.α και 19 του ΚΠολΔ για ευθεία και εκ πλαγίου παράβαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου.

Περαιτέρω, από τις διατάξεις των άρθρων 297, 330 και 914 ΑΚ προκύπτει ότι προϋποθέσεις της ευθύνης προς αποζημίωση είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, το παράνομο της πράξης ή παράλειψης αυτού και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της πράξης ή παράλειψης και της επελθούσας ζημίας. Υπαιτιότητα είναι ο ψυχικός δεσμός του δράστη προς την αδικοπραξία.

Αν η ζημία οφείλεται σε αποκλειστική υπαιτιότητα του παθόντος δεν οφείλεται αποζημίωση, ενώ, αν διαπιστωθεί συντρέχον πταίσμα αυτού, το δικαστήριο μπορεί, σύμφωνα με το άρθρο 300 ΑΚ, να μην επιδικάσει καθόλου αποζημίωση ή να μειώσει το ποσό της. Η παράνομη έναντι του ζημιωθέντος συμπεριφορά μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία περίπτωση ο υπαίτιος ήταν υποχρεωμένος να ενεργήσει, η υποχρέωσή του δε αυτή σε πράξη μπορεί να επιβάλλεται από δικαιοπραξία, από το νόμο ή από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη, πράγμα που υπάρχει ιδίως, όταν ο υπαίτιος με ενέργειές του δημιούργησε μια επικίνδυνη κατάσταση από την οποία είναι δυνατό να προκύψει ζημία σε τρίτους.

Ο έχων υποχρέωση ενέργειας αποτροπής του κινδύνου τρίτων, ιδίως όταν ο κίνδυνος των τρίτων ανακύπτει από την επαγγελματική του δραστηριότητα, δεν μπορεί να επικαλεστεί προς απαλλαγή του την οικονομική αδυναμία του προς λήψη των αναγκαίων μέτρων. Ο αιτιώδης σύνδεσμος, κατά την κρατούσα θεωρία της πρόσφορης αιτιώδους συνάφειας (causa adaequata) υπάρχει, όταν το επιζήμιο γεγονός, κατά το χρόνο και με τους όρους που έλαβε χώρα, ήταν ικανό κατά τη συνηθισμένη πορεία των πραγμάτων και χωρίς την μεσολάβηση άλλου περιστατικού, να επιφέρει τη βλάβη που έγινε.

Περαιτέρω, κατά τα άρθρο 3 του από 30.11.1911 β. δ/τος περί ασφαλείας και εκμεταλλεύσεως των σιδηροδρόμων, "Εις πάντα τα μέρη εις α ο σιδηρόδρομος διασταυρούται ισοπέδως μετά οδού τίνος, εγκαθίστανται κινητοί φράκται, εκτός των αναγκαίων εξαιρέσεων, ας δι' αποφάσεως μπορεί να επιτρέψη ο Υπουργός των Εσωτερικών.

Ο τρόπος, η φύλαξις και αι διατάξεις της υπηρεσίας των κινητών φρακτών κανονίζεται υπό του Υπουργού των Εσωτερικών τη προτάσει των Εταιριών...". Κατά δε το άρθρο 3 του από 19.7.1928 δ/τος περί του ελέγχου επί των ΣΕΚ, "Εις άπαντα τα μέρη εις α ο σιδηρόδρομος διασταυρούται ισοπέδως μετά οδού τίνος, εγκαθίστανται κινητοί φράκται, εκτός των αναγκαίων εξαιρέσεων, ας δι' αποφάσεως μπορεί να επιτρέψη ο Υπουργός των Εσωτερικών.

Ο τρόπος, η φύλαξις και αι διατάξεις της υπηρεσίας των κινητών φρακτών κανονίζονται υπό του Υπουργού της Συγκοινωνίας τη προτάσει των ΣΕΚ. Οπόταν ο Υπουργός της Συγκοινωνίας επιτρέψη την ισοπεδον διάβασιν δια του σιδηροδρόμου εις τροχιόδρομον, ή ετέραν σιδηροδρομικήν γραμμήν, αποφασίζει, αφού ακούσει τους ΣΕΚ περί των εφαρμοστέων τεχνικών διατάξεων δια την εγκατάστασιν και χρήσιν των διαβάσεων αυτών".

Στα δε άρθρα 8 παρ. 2 και 10 παρ. 3 του ν. 2696/1999 περί ΚΟΚ ορίζεται: α) Στο άρθρο 8 παρ. 2 "Στις ισόπεδες σιδηροδρομικές διαβάσεις, χωρίς κινητό φράγματα, η φωτεινή σηματοδότηση τοποθετείται πλησίον της διάβασης και επί του αυτού ιστού η πινακίδα υποχρεωτικής διακοπής πορείας (Ρ-2) σε συνδυασμό με τις πινακίδες..".

β) Στο άρθρο 10 παρ. 3 "Για τη μελέτη, εγκατάσταση και συντήρηση του κάθε είδους σηματοδοτών, ηχητικών συσκευών ή κινητών φραγμάτων στις ισόπεδες σιδηροδρομικές διαβάσεις, αρμόδιες είναι οι υπηρεσίες του φορέα εκμετάλλευσης". Τέλος, έλλειψη νόμιμης βάσεως της αποφάσεως, ήτοι εκ πλαγίου παραβίαση ουσιαστικού κανόνα, κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως του αριθμού 19 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ, υπάρχει, όταν στις αιτιολογίες της αποφάσεως, που αποτελούν την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης κι έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν η όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε, όχι όμως όταν οι ελλείψεις ή οι αντιφάσεις ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση και αξιολόγηση του αποδεικτικού πορίσματος, εφόσον τούτο εκτίθεται σαφώς στην απόφαση.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο αναφορικά με την υπαιτιότητα των εμπλακέντων στο ένδικο ατύχημα δέχθηκε ανελέγκτως με την προσβαλλόμενη απόφασή του, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Στις 13-12-2001 και περί ώραν 09.09, ο μηχανοδηγός Κ. Γ. του Ν., με βοηθό μηχανοδηγό τον Β. Π. του Δ., προστηθέντες αμφότεροι εκ μέρους της εναγομένης δημοσίας επιχειρήσεως "ΟΣΕ ΑΕ", οδηγούσε την βάρους 132 τόννων και διαθέτουσα οχτώ (8) άξονες, υπ' αριθμ. ...

σιδηροδρομική εμπορική αμαξοστοιχία, αποτελούμενη από την ΔΗ 451 μηχανή και τέσσερα (4) οχήματα, εκτελώντας το δρομολόγιο Διαλογή - Σκύδρα. Στο ύψος της 35.500 χιλιομετρικής θέσεως της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Σκύδρας - Φλώρινας, επί της οποίας εκινείτο η παραπάνω αμαξοστοιχία, υπάρχει αφύλακτη μη ηχοφωτισμένη σιδηροδρομική διάβαση, η οποία είναι ευθεία, οριζόντια, άνευ καμπύλης, ανωφέρειας ή κατωφέρειας σε μήκος 2.500 μέτρων, έχει πλάτος 5,48 μέτρων, πλάτος ερείσματος (μπαλάστρου) 2,80 μέτρων, με επικάλυψη στρωτήρων.

Πλησιάζοντας στην παραπάνω διάβαση η ταχύτητα της ως άνω αμαξοστοιχίας ανήρχετο σε 43 χιλιόμετρα ωριαίως, όπως προκύπτει από την σχετική ταινία του ταχογράφου της παρότι το ανώτατο όριο ταχύτητος για την για την ως άνω περιοχή έχει καθορισθεί σε 80 χιλιόμετρα ωριαίως, ενώ από το ύψος της 35.240 χιλιομετρικής θέσεως ο προαναφερθείς μηχανοδηγός άρχισε να εκπέμπει συνεχώς ηχητικά σήματα λόγω της προσεγγίσεως της αμαξοστοιχίας στην ως άνω αφύλακτη διάβαση.

Την ίδια στιγμή, ο γεννηθείς κατά το έτος 1948 πρώτος των εναγόντων Α. Γ. οδηγούσε τον υπ' αριθμ. κυκλοφορίας ... γεωργικόν ελκυστήρα του μαζί με την συρόμενη πλατφόρμα του και εκινείτο στο Πλατύ Ημαθίας και συγκεκριμένα, σε μία ανώνυμη ασφάλτινη δημοτική οδό, κατευθυνόμενος προς την έξοδο από το Πλατύ με κατεύθυνση προς την περιοχή της Σκύδρας.

Η προαναφερθείσα ανώνυμη δημοτική οδός διασταυρώνεται με την παραπάνω ισόπεδη αφύλακτη μη ηχοφωτισμένη σιδηροδρομική διάβαση και στο σημείο συμβολής της με την παραπάνω σιδηροδρομική γραμμή έχει πλάτος 5,50 μέτρων, δεν διαθέτει πεζοδρόμιο ή έρεισμα και εμφανίζει μικρή ανωφέρεια εν σχέσει προς την θέση της σιδηροδρομικής γραμμής.

Ο προαναφερθείς οδηγός, ο οποίος γνώριζε την ύπαρξη της παραπάνω σιδηροδρομικής γραμμής αλλά και εν γένει την ευρύτερη περιοχή, αφού κατά το παρελθόν είχε περάσει από αυτήν πάρα πολλές φορές, είχε πρόθεση να διασχίσει καθέτως την σιδηροδρομική αυτή γραμμή ώστε ακολούθως να συνεχίσει την πορεία του επί της ως άνω ανωνύμου οδού ώστε ακολούθως να κατευθυνθεί προς την περιοχή της Σκύδρας, όπως ήδη αναφέρθηκε, ενώ πρέπει ακόμη να σημειωθεί ότι στην πορεία του και λίγο πριν από τις σιδηροδρομικές γραμμές υπήρχε η πινακίδα αναγγελίας κινδύνου Κ 37 (Κίνδυνος λόγω άμεσης γειτονίας ισόπεδης σιδηροδρομικής διάβασης χωρίς κινητά φράγματα, διπλής ή πολλαπλής σιδηροδρομικής γραμμής ή διάβασης τροχιοδρόμου).

Επειδή όμως ο πρώτος των εναγόντων δεν οδηγούσε με σύνεση και έχοντας διαρκώς τεταμένη την προσοχή του στην οδήγηση του παραπάνω οχήματος του αλλά και χωρίς να έχει επ' αυτού τον πλήρη έλεγχο ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους ελιγμούς όπως ασφαλώς όφειλε και μπορούσε να κάνει, εφ' όσον μάλιστα είχε αντιληφθεί ότι λόγω της χιονοπτώσεως η ως άνω οδός επί της οποίας εκινείτο ήταν ολισθηρή, όχι μόνον δεν διέκοψε την πορεία του παραπάνω οχήματος που οδηγούσε προτού εισέλθει στην ως άνω σιδηροδρομική γραμμή, προκειμένου να ελέγξει προηγουμένως και να βεβαιωθεί ότι δεν πλησιάζει σιδηροδρομικός συρμός, του οποίου μάλιστα όφειλε να αναμείνει την διέλευση παραχωρώντας σ' αυτόν προτεραιότητα, δεδομένου ότι, λόγω του ότι η σιδηροδρομική γραμμή στο παραπάνω σημείο της είναι ευθεία σε μεγάλη απόσταση και δεν περιοριζόταν η ορατότητα του και ως εκ τούτου θα είχε αντιληφθεί εγκαίρως την επερχόμενη αμαξοστοιχία, απεναντίας μάλιστα, αυτός συνέχισε κανονικά την πορεία του και μόνον όταν είχε προσεγγίσει στις σιδηροδρομικές γραμμές αντιλήφθηκε ότι πλησίαζε η παραπάνω αμαξοστοιχία.

Τότε επεχείρησε να ακινητοποιήσει τον ως άνω γεωργικόν ελκυστήρα που οδηγούσε χρησιμοποιώντας το σύστημα της πεδήσεως του, εξαιτίας όμως της ολισθηρότητος της οδού ο γεωργικός ελκυστήρας δεν ακινητοποιήθηκε αλλά κινήθηκε προς τα εμπρός και οι εμπρόσθιοι τροχοί του εισήλθαν στην πρώτη σιδηροδρομική γραμμή.

Στην προσπάθεια του να αποφύγει την διαφαινομένη σύγκρουση του με την επερχόμενη αμαξοστοιχία, ο πρώτος των εναγόντων πραγματοποίησε ελιγμό προς τα δεξιά, επιχειρώντας με την ενέργεια του αυτή να εξέλθει από την σιδηροδρομική γραμμή, η προσπάθειά του όμως αυτή δεν ευοδώθηκε τελικώς λόγω της υπάρξεως στο σημείο εκείνο ενός σιδερένιου πασσάλου που τον εμπόδισε να απεγκλωβισθεί, ενώ μετά τον παραπάνω ελιγμόν του ο οπίσθιος αριστερός τροχός του ως άνω γεωργικού ελκυστήρος παρεβίασε το σχετικό όριο αποστάσεως.

Ο προαναφερθείς μηχανοδηγός Κ. Γ. αμέσως μόλις αντελήφθη ότι ο οδηγός του ως άνω γεωργικού ελκυστήρος δεν διέκοψε την κίνηση του αλλά εισήλθε στην σιδηροδρομική γραμμή, επεχείρησε αμέσως να ακινητοποιήσει την αμαξοστοιχία χρησιμοποιώντας το σύστημα πεδήσεως της, εξ αιτίας όμως της μικρής αποστάσεως που υπήρχε μεταξύ των δύο αυτών οχημάτων που δεν υπερέβαινε τα σαράντα μέτρα, αυτό δεν κατέστη δυνατόν και το δεξιό σκαλοπάτι της κλίμακας ανόδου της παραπάνω ΔΗ 451 μηχανής χτύπησε τον οπίσθιο αριστερό τροχό του γεωργικού ελκυστήρος, ο οποίος ακολούθως, λόγω της σφοδρότητος της συγκρούσεως, κόπηκε στα δύο και εκτινάχθηκε σε απόσταση πέντε περίπου μέτρων, με αποτέλεσμα να προκληθούν ζημίες στο προαναφερθέν μέρος της αμαξοστοιχίας, να καταστραφεί ολοκληρωτικά ο γεωργικός ελκυστήρας και να τραυματισθεί ο πρώτος των εναγόντων, ο οποίος υπέστη βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση με σύνθλιψη της εγκεφαλικής ουσίας και ενδοεγκεφαλική αιμορραγία, εξ αιτίας της σοβαρότητος των οποίων, παρά την μακρόχρονη νοσηλεία του, κατέστη ανίκανος προς εργασία κατά ποσοστόν 100% και χορηγήθηκε σ' αυτόν επίδομα τετραπληγίας και σύνταξη βαριάς αναπηρίας, ενώ με την εκδοθείσα κατά την εκούσια δικαιοδοσία υπ' αριθμ. 234/2006 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Γιαννιτσών αυτός υπεβλήθη σε πλήρη δικαστική συμπαράσταση και κηρύχθηκε ανίκανος για όλες τις δικαιοπραξίες και ως δικαστικός συμπαραστάτης του διορίσθηκε η ως άνω σύζυγός του Ε.

Γ.. Το παραπάνω ατύχημα και ο εντεύθεν βαρύς τραυματισμός του πρώτου των εναγόντων οφείλεται στην δική του αποκλειστική υπαιτιότητα και τούτο γιατί αυτός, γνωρίζοντας πολύ καλά την παραπάνω περιοχή και την υπάρχουσα στο ως άνω σημείο σιδηροδρομική διάβαση λόγω της συνεχούς διελεύσεως του από αυτήν, δεν οδηγούσε με σύνεση και έχοντας διαρκώς τεταμένη την προσοχή του στην οδήγηση του παραπάνω οχήματός του αλλά και χωρίς να έχει επ' αυτού τον πλήρη έλεγχο ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελεί τους απαιτούμενους ελιγμούς, εφ' όσον μάλιστα είχε αντιληφθεί και την ολισθηρότητα της οδού επί της οποίας εκινείτο, όπως ασφαλώς όφειλε και μπορούσε να κάνει (άρθρα 12 § 1 και 19 §§ 1, 2, 3 του Ν. 2969/1999 (ΚΟΚ), ούτε διέκοψε την πορεία του παραπάνω οχήματος που οδηγούσε προτού εισέλθει στην ως άνω σιδηροδρομική γραμμή, προκειμένου να ελέγξει προηγουμένως και να βεβαιωθεί ότι δεν πλησιάζει σιδηροδρομικός συρμός, του οποίου, μάλιστα όφειλε να αναμείνει την διέλευση παραχωρώντας σ' αυτόν προτεραιότητα κατ' άρθρον 27 § 1 του Ν. 2969/1999 (ΚΟΚ) αλλά συνέχισε κανονικά την πορεία του και εγκλωβίσθηκε στην παραπάνω σιδηροδρομική γραμμή, ενώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι λόγω του ότι η σιδηροδρομική γραμμή είναι ευθεία σε μεγάλη απόσταση και δεν περιοριζόταν η ορατότητα του θα μπορούσε να είχ'~ αντιληφθεί εγκαίρως να πλησιάζει η αμαξοστοιχία επειδή από κανένα εμπόδιο δεν περιοριζόταν η ορατότητά του.

Ο προαναφερθείς μηχανοδηγός αλλά και ο βοηθός μηχανοδηγός που είχαν προστηθεί στην οδήγηση της ως άνω αμαξοστοιχίας εκ μέρους της εναγομένης και εκινούντο μάλιστα με ταχύτητα μικρότερη της προβλεπομένης για την παραπάνω περιοχή και αφού πλησιάζοντας στην παραπάνω αφύλακτη διάβαση είχαν φροντίσει να εκπέμψουν συνεχώς ηχητικά σήματα ώστε να ειδοποιηθούν οι διερχόμενοι οδηγοί, εξ αιτίας της απροβλέπτου και αιφνίδιου κινήσεως του πρώτου των εναγόντων, αφού όπως ήδη αναφέρθηκε, ο γεωργικός ελκυστήρας μετά την χρήση του συστήματος πεδήσεως του εισήλθε στην σιδηροδρομική γραμμή λόγω της ολισθηρότητος της οδού αλλά και της μικρής αποστάσεως που υπήρχε μεταξύ των παραπάνω οχημάτων και δεν υπερέβαινε τα σαράντα μέτρα, δεν κατέστη δυνατόν παρά την άμεση προσπάθεια που κατέβαλε ο μηχανοδηγός να ακινητοποιηθεί η αμαξοστοιχία και να αποφευχθεί η σύγκρουση της με το όχημα που οδηγούσε ο πρώτος των εναγόντων.

Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθεί ότι με την υπ.αριθμ.501/6.2.2007 απόφαση του Α' Τριμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, τόσον ο προαναφερθείς μηχανοδηγός Κ. Γ., όσον και ο βοηθός μηχανοδηγού Β. Π., κηρύχθηκαν αθώοι για την αξιόποινη πράξη της σωματικής βλάβης εξ αμελείας εις βάρος του προαναφερθέντος παθόντος (άρθρο 314 παρ.1 ΠΚ), που αποδόθηκε σ'αυτούς".

Έτσι που έκρινε το Εφετείο, διέλαβε στην απόφασή του ανεπαρκείς αιτιολογίες ως προς το ουσιώδες ζήτημα της αποκλειστικής υπαιτιότητας στην πρόκληση του ένδικου ατυχήματος του οδηγού του ... γεωργικού ελκυστήρα και τον επελθόντα συνεπεία αυτού τραυματισμό του που καθιστούν ανέφικτο τον έλεγχο του Αρείου Πάγου περί την ορθή ή μη εφαρμογή των διατάξεων του ουσιαστικού δικαίου που αναφέρθηκαν στην αρχή της παρούσας αιτιολογίας.

Ειδικότερα δέχθηκε ότι ουδεμία υπαιτιότης περί την πρόκληση του ένδικου ατυχήματος βαρύνει τον αναιρεσίβλητο Οργανισμό καίτοι είχε παραλείψει να εγκαταστήσει στην ισόπεδη σιδηροδρομική ως άνω διάβαση κινητά φράγματα κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 3 του Β.Δ. της 30 Νοεμ. 1911/1 Φεβρ.1912 και άρθρου 3 του από 19.7.1928 δ/τος "περί ελέγχου επί των ΣΕΚ", χωρίς να διευκρινίζει περαιτέρω αν η ισόπεδη σιδηροδρομική ως άνω διάβαση εξαιρέθηκε της τοποθέτησης κινητών φρακτών με σχετική απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών ή του Υπουργού Συγκοινωνιών σύμφωνα με τα οριζόμενα αντίστοιχα στις προαναφερόμενες διατάξεις.

Και ορίζεται μεν στο άρθρο 25 παρ.1 ν.δ. της 4/4 Σεπτεμβρίου 1935 περί διοικήσεως των Σιδηροδρόμων του Ελληνικού Κράτους, εφαρμοζομένου ως εκ του χρόνου του ατυχήματος (13-12-2001), ότι "οι ΣΕΚ ουδεμίαν υπέχουσι αστικήν ευθύνη, το δε προσωπικόν αυτών ποινικήν τοιαύτην, εν περιπτώσει δυστυχήματος συμβάντος εν τη εκμεταλεύσει καιεις παντός είδους εγκαταστάσεις αυτών ή και επί ελευθέρας γραμμής, εις πρόσωπα ή πράγματα εφόσον τα γεγονότα αυτά οφείλονται εις υπαιτιότητα των παθόντων ή των κυρίων των πραγμάτων ως και της παραβάσεως των περί ασφαλείας νόμων ή διατάξεων των εν ισχύει παντός είδους κανονισμών", πλην τη ρύθμιση αυτή δεν αποκλείει την αστική ή ποινική ευθύνη, αλλά σκοπείται η ιδιαίτερη στάθμιση της συντρεχούσης αμελείας του παθόντος, οσάκις αφορά τη μη συμμόρφωσή του με τις διατάξεις που διέπουν την ασφάλεια των σιδηροδρόμων.

Όμοια ορίζεται με την διάταξη του άρθρου 27 παρ.3 του ν.2696/1999 (Κ.Ο.Κ.), που προστέθηκε με το άρθρο 25 του ν.3542/2007, μετά την έκδοση της 219/2006 αποφάσεως του Αρείου Πάγου, ότι "3. Η έλλειψη ηχοφωτεινής σηματοδότησης ή κινητών φραγμάτων σε ισόπεδη σιδηροδρομική διάβαση ή προσώπου ρυθμίζοντος τη σε αυτήν κυκλοφορία, ουδεμία συνεπάγεται αστική ή ποινική ευθύνη για τις σιδηροδρομικές επιχειρήσεις και το προσωπικό τους, για οποιοδήποτε ατύχημα το οποίο μπορεί να συμβεί στην αφύλακτη σιδηροδρομική διάβαση, εφόσον αυτό οφείλεται στη μη τήρηση των σχετικών διατάξεων του παρόντος Κώδικα ή άλλου νόμου, από αυτούς που επιχειρούν να διέλθουν από τη διάβαση αυτή." μεταξύ των οποίων και εκείνη του αυτού άρθρου 27 παρ.1, κατά του ορισμού της οποίας ....β)Προ ισόπεδης σιδηροδρομικής διάβασης, χωρίς κινητά φράγματα ή φωτεινή σηματοδότηση, που επισημαίνεται με πινακίδες υποχρεωτικής διακοπής πορείας Ρ-2 και πλησίον σιδηροδρομικής διάβασης με πινακίδα Κ-36 ή K-37, ο οδηγός υποχρεούται να διακόπτει την πορεία του στην ειδική προς τούτο γραμμή, ή, σε περίπτωση που δεν υπάρχει τέτοια, στη θέση που βρίσκονται οι πινακίδες και να μην εκκινεί, αν δεν βεβαιωθεί ότι δεν πλησιάζει σιδηροδρομικός συρμός.

Εκτιμάται σε κάθε περίπτωση ότι οι ρυθμίσεις αυτές προϋποθέτουν ότι η σιδηροδρομική επιχείρηση δεν έχει νόμιμη υποχρέωση, απορρέουσα από τις παραπάνω σημειούμενες διατάξεις, τοποθετήσεως κινητών φραγμάτων και ηχοφωτεινής σηματοδοτήσεως στην ισόπεδη σιδηροδρομική διάβαση. Πρέπει επομένως, ο μοναδικός λόγος της αιτήσεως αναιρέσεως με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ να γίνει δεκτός ως βάσιμος.

Επειδή κατ'ακολουθία των προεκτεθέντων, πρέπει κατά παραδοχή του μοναδικού λόγου της από 19.3.2012 και με αρ.κατ.59/2012 αιτήσεως αναιρέσεως της 251/2012 αποφάσεως του Εφετείου Θεσ/νίκης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές κατ'άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 12 παρ.4 ν.4055/2012 και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη, λόγω της ήττας της, στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος (αρθρ.176, 1 ΚΠολΔ) όπως στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί τη 251/2012 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συντιθέμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη εταιρία στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος την οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 18 Δεκεμβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 8 Ιανουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ