309/2019 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 309 / 2019 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 309/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σοφία Ντάντου, Μαρία Τζανακάκη, Αντώνιο Τσαλαπόρτα και Ελένη Φραγκάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 2 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν. Π. του Αναστασίου, κατοίκου Ανθούπολης Περιστερίου Αττικής, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Μιχαήλ Νικολιδάκη.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "..." και το διακριτικό τίτλο "... SA", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σπήλιο Σπηλιόπουλο, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι ανακαλεί την από 1-11-2018 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται για την "..." και το διακριτικό τίτλο "... ΑΕΒΕ", που εδρεύει στην ….α και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία κατέστη καθολική διάδοχος, μετά από συγχώνευση διά απορροφήσεως, της αρχικώς ως άνω αναιρεσίβλητης και 2) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΑΕ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Χαράλαμπο Δρακόπουλο με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 30-4-2013 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκε με την από 10-9-2013 αγωγή της "... SA". Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1036/2014 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 3473/2017 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 27-10-2017 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ελένη Φραγκάκη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης, ο πληρεξούσιος της 1ης των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη από 27-10-2017 (ειδικ. αρ. κατ 758/2017) αίτηση για την αναίρεση της υπ' αριθμ. 3473/2017 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, που εκδόθηκε με την ειδική διαδικασία των διαφορών για ζημίες από αυτοκίνητο, καθώς και από τη σύμβαση ασφάλισης αυτού (άρθρ. 681Α ΚΠολΔ) έχει ασκηθεί νόμιμα, εμπρόθεσμα και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των κατ' ιδίαν λόγων αυτής (άρθρ. 577 παρ. 1 και 3 ΚΠολΔ).

Από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330 και 914 ΑΚ συνάγεται, ότι προϋπόθεση της ευθύνης για αποζημίωση από αδικοπραξία είναι η υπαιτιότητα του υπόχρεου, η οποία υπάρχει και στην περίπτωση της αμέλειας, δηλαδή όταν δεν καταβάλλεται η επιμέλεια που απαιτείται στις συναλλαγές, η παράνομη συμπεριφορά του υπόχρεου σε αποζημίωση έναντι εκείνου που ζημιώθηκε και η ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας.

Η παράνομη συμπεριφορά ως όρος της αδικοπραξίας μπορεί να συνίσταται όχι μόνο σε θετική πράξη, αλλά και σε παράλειψη, εφόσον στην τελευταία αυτή περίπτωση εκείνος που υπέπεσε στην παράλειψη ήταν υποχρεωμένος σε πράξη από το νόμο ή τη δικαιοπραξία, είτε από την καλή πίστη, κατά την κρατούσα κοινωνική αντίληψη.

Αιτιώδης δε συνάφεια υπάρχει, όταν η πράξη ή η παράλειψη του ευθυνόμενου προσώπου, ήταν κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ικανή και μπορούσε αντικειμενικά να επιφέρει κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, το επιζήμιο αποτέλεσμα. Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, ότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ως αποδειχθέντα επιτρέπουν το συμπέρασμα να θεωρηθεί κατά τα διδάγματα της κοινής πείρας ορισμένο γεγονός ως πρόσφορη αιτία της ζημίας υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου γιατί είναι κρίση νομική, αναγόμενη στην ορθή ή μη υπαγωγή από το δικαστήριο της ουσίας των διδαγμάτων της κοινής πείρας στην αόριστη νομική έννοια της αιτιώδους συνάφειας.

Τα πιο πάνω έχουν εφαρμογή και στην περίπτωση του άρθρου 10 του ν. ΓΠΝ/1911, ως προς την υπαιτιότητα των οδηγών των συγκρουσθέντων αυτοκινήτων, κατά το οποίο είναι εφαρμοστέα η διάταξη του άρθρου 914 ΑΚ. Εξάλλου, η παράβαση διατάξεων του ΚΟΚ δεν θεμελιώνει αυτή καθεαυτή υπαιτιότητα στην επέλευση αυτοκινητικού ατυχήματος, αποτελεί όμως στοιχείο, η στάθμιση του οποίου από το δικαστήριο της ουσίας θα κριθεί σε σχέση με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συγκεκριμένης πράξης και του επελθόντος αποτελέσματος (ΑΠ 52/2016, ΑΠ 848/2015, ΑΠ 869/ 2013), ενώ μόνη η τήρηση των ελαχίστων υποχρεώσεων που επιβάλλει ο ΚΟΚ, στους οδηγούς των οχημάτων κατά την οδήγησή τους, δεν αίρει την υποχρέωσή τους να συμπεριφέρονται και πέραν των ορίων τούτων, όταν οι περιστάσεις το επιβάλλουν για την αποτροπή ζημιογόνου γεγονότος ή τη μείωση των επιζήμιων συνεπειών (ΑΠ 1500/2002, ΑΠ 1070/2001).

Περαιτέρω, από το άρθρο 12 και 19 του Ν. 2696/1999 (ΚΟΚ), ορίζονται υποχρεώσεις και κανόνες προς τους οποίους πρέπει να συμμορφώνεται ο οδηγός κάθε οχήματος, προκειμένου να αποφεύγονται, κατά το δυνατόν, ατυχήματα πεζών και οχημάτων. Ειδικότερα, κατά το άρθρο 12 παρ. 1, ορίζεται ότι "οι χρησιμοποιούντες τις οδούς, πρέπει, να αποφεύγουν οποιαδήποτε συμπεριφορά, η οποία είναι ενδεχόμενο μεταξύ άλλων να εκθέσει σε κίνδυνο πρόσωπα, ενώ οι οδηγοί υποχρεούνται να οδηγούν με σύνεση και διαρκώς τεταμένη την προσοχή τους".

Επίσης, α) κατά το άρθρ. 19 παρ. 1 "ο οδηγός του οδικού οχήματος, επιβάλλεται να έχει τον έλεγχο του οχήματός του, ώστε να μπορεί σε κάθε στιγμή να εκτελέσει τους απαιτούμενους χειρισμούς", β) κατά το άρθρ. 19 παρ. 2, "ο οδηγός επιβάλλεται να έχει τον έλεγχο του οχήματός του και πρέπει να έχει την επιβαλλόμενη από τις περιστάσεις ταχύτητα, η οποία μπορεί να είναι και κατώτερη της προβλεπόμενης από το νόμο, κυρίως σε κατοικημένες περιοχές και έχει υποχρέωση να τη μειώνει μέχρι διακοπής της πορείας του, όταν οι περιστάσεις το επιβάλλουν, κατά δε την παρ. 3, "ιδιαίτερα ο οδηγός επιβάλλεται να μειώνει την ταχύτητα του οχήματός του σε τμήματα της οδού με περιορισμένο πεδίο ορατότητας..., πλησίον των ισόπεδων οδικών κόμβων...".

Σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 1 του Ν. 2696/ 1999-ΚΟΚ για την εφαρμογή του Κώδικα αυτού, νοείται ως ισόπεδος οδικός κόμβος "κάθε ισόπεδη συμβολή, διακλάδωση ή διασταύρωση οδών, συμπεριλαμβανομένων και των ελεύθερων χώρων που σχηματίζονται από αυτές". Εξάλλου, παραχώρηση προτεραιότητας κατά το ίδιο άρθρο 2 του ΚΟΚ είναι "η υποχρέωση οδηγού οχήματος να μη συνεχίσει ή επαναλάβει την κίνηση ή τους ελιγμούς του, εάν, ενεργώντας κατ' αυτόν τον τρόπο μπορεί να υποχρεώσει τους οδηγούς άλλων οχημάτων να μεταβάλλουν απότομα την κατεύθυνση ή την ταχύτητα των οχημάτων τους..." (ΑΠ 144/2017).

Ακολούθως, με τη διάταξη του άρθρου 26 παρ. 1 και 5 του ιδίου κώδικα ορίζεται ότι "ο οδηγός που πλησιάζει σε ισόπεδο οδικό κόμβο υποχρεούται να καταβάλει ιδιαίτερη προσοχή για να μην προκαλέσει επί του κόμβου κίνδυνο ή παρακώλυση της κυκλοφορίας, ρυθμίζοντας την ταχύτητα του οχήματός του, ώστε να μπορεί να διακόψει την πορεία αυτού για να διέλθουν τα οχήματα που έχουν προτεραιότητα, στους κόμβους δε χωρίς τέτοια σήμανση η προτεραιότητα ανήκει σ' αυτόν που έρχεται από τα δεξιά...".

Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών και εκείνων των άρθρων 330 και 914 ΑΚ προκύπτει ότι σε διασταύρωση οδών, όπου δεν υπάρχουν φωτεινοί σηματοδότες ούτε σήμανση, η προτεραιότητα ανήκει μεν στον οδηγό που έρχεται από δεξιά, ο δε οδηγός που κινείται από αριστερά και πλησιάζει σε διασταύρωση υποχρεούται να καταβάλει ιδιαίτερη προσοχή και να μειώσει την ταχύτητα του οχήματός του για να μην προκαλέσει στη διασταύρωση κίνδυνο.

Έτσι, η υπαιτιότητα του οδηγού στην επέλευση του αυτοκινητικού ατυχήματος, εφόσον υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της συγκεκριμένης παραβάσεως του ΚΟΚ και του επελθόντος αποτελέσματος θα κριθεί με βάση τις διατάξεις αυτές (ΑΠ 1651/2001), δεν αποκλείεται δε κατά τις περιστάσεις να κριθεί συνυπαίτιος και ο οδηγός, ο οποίος πλησιάζοντας σε ισόπεδο κόμβο, αν και είχε προτεραιότητα, κατά παράβαση των ως άνω διατάξεων των άρθρων 12 και 19 ΚΟΚ, δεν οδηγούσε το όχημά του με σύνεση και τεταμένη την προσοχή του, ρυθμίζοντας την ταχύτητά του, ώστε να αποφύγει τυχόν ατύχημα επί του κόμβου (ΑΠ 1658/2002).

Επομένως, η προτεραιότητα του τελευταίου δεν είναι απόλυτη, δηλαδή δεν του ανήκει σε οποιαδήποτε απόσταση από της διασταυρώσεως και αν ευρίσκεται την στιγμή της προβολής του εξερχόμενου εκ της δευτερεύουσας οδού αυτοκινήτου. Και τούτο γιατί είναι προφανές, ότι κάποτε δικαιούται να διέλθει από τη διασταύρωση και ο εξ αριστερών κινούμενος οδηγός, όταν δηλαδή μετά από έλεγχο θα διαπιστώσει ότι η διασταύρωση είναι ελεύθερη. "Ελεύθερη" νοείται η διασταύρωση όταν τα εκ δεξιών κινούμενα οχήματα (δηλ.

τα έχοντα προτεραιότητα) βρίσκονται σε τέτοια απόσταση απ' αυτήν, που με το επιτρεπόμενο εκάστοτε ανώτατο όριο ταχύτητας να μην προλαβαίνουν να φτάσουν σ' αυτήν, ενώ αντιθέτως ο εξ αριστερών κινούμενος οδηγός (και μη έχων προτεραιότητα) προλαβαίνει να διέλθει (ΑΠ 301/2018). Τέλος, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδρύεται ο αντίστοιχος λόγος αναίρεσης όταν δεν προκύπτουν επαρκώς από τις παραδοχές της τα περιστατικά που είναι αναγκαία, στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την κρίση του δικαστηρίου περί της συνδρομής των νόμιμων όρων και προϋποθέσεων της διάταξης που εφαρμόστηκε ή περί της μη συνδρομής τούτων, η οποία αποκλείει την εφαρμογή της, καθώς και όταν η απόφαση έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες σχετικά με το χαρακτηρισμό των περιστατικών που έγιναν δεκτά και έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης (ΟλΑΠ 1/1999).

Αντίθετα, δεν υπάρχει έλλειψη νόμιμης βάσης, όταν πρόκειται για ελλείψεις, αναγόμενες στην εκτίμηση των αποδείξεων και μάλιστα στην ανάλυση στάθμιση και αιτιολόγηση του εναγόμενου απ' αυτές συμπεράσματος γιατί το δικαστήριο προβαίνει στην κρίση του αυτή, ανέλεγκτα (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ) εκτός αν δεν είναι σαφές το πόρισμα και για το λόγο αυτόν είναι αδύνατος ο αναιρετικός έλεγχος.

Με τον 2ο λόγο της αίτησης αναίρεσης ο αναιρεσείων αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια εκ του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου τις ουσιαστικού κανόνα δικαίου διατάξεις των άρθρων 297, 298, 300, 330, 914 ΑΚ, άρθρο 10 Ν. ΓΠΝ/1911 σε συνδυασμό 12 παρ. 1, 19 παρ. 1-3, 26 παρ. 1 και 5 του Ν. 2696/1999 (ΚΟΚ), καθώς και τα διδάγματα της κοινής πείρας, αφού χωρίς αιτιολογίες, άλλως με ανεπαρκείς και αντιφατικές αιτιολογίες, ως προς τις συνθήκες τέλεσης της σύγκρουσης και της συμπεριφοράς των εμπλακέντων σ' αυτήν οδηγών κατέληξε στο εσφαλμένο αποδεικτικό πόρισμα, ότι αποκλειστικά υπαίτιος του ατυχήματος είναι ο αναιρεσείων ενώ, εάν εφάρμοζε σωστά τους παραπάνω ουσιαστικούς κανόνες δικαίου, με ορθή υπαγωγή σ' αυτούς των πραγματικών περιστατικών, που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, θα κατέληγε στο ορθό αποδεικτικό πόρισμα, ότι η Mercedes Vacas Pinero και μη διάδικος εν προκειμένω, οδηγώντας σε πυκνοκατοικημένη εντός πόλεως περιοχή, το ασφαλισμένο στη δεύτερη αναιρεσίβλητη ασφαλιστική εταιρία ΙΧΕ, μισθωμένο αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας της εταιρίας με το διακριτικό τίτλο "...

S.A", στη δικονομική θέση της οποίας υπεισήλθε ως καθολική διάδοχος λόγω συγχώνευσης η πρώτη αναιρεσίβλητη, παρισταμένη στη δίκη αυτή, ανώνυμη εταιρία με τον διακριτικό τίτλο "... ΑΕΒΕ", εισήλθε στον ισόπεδο, χωρίς σήμανση κόμβο που σχηματίζει η συμβολή της οδού …. (επί της οποίας έβαινε) με την οδό … επί της οποίας, κατά τον ίδιο χρόνο κινείτο οδηγώντας τη μοτοσικλέτα του ο αναιρεσείων, χωρίς να ανακόψει ή να μειώσει την ταχύτητα του οχήματός της, αιτία η οποία αποτέλεσε αντικειμενικά πρόσφορη αιτία της επέλευσης της επίδικης σύγκρουσης, έστω και με τη μορφή συνυπαιτιότητας, ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, αναφορικά με την υπαιτιότητα - συνυπαιτιότητα στην πρόκληση του τροχαίου ατυχήματος από τους εμπλακέντες σ' αυτό οδηγούς και έτσι στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση.

Από την επιτρεπτή, κατ' άρθρ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης προκύπτει ότι το Εφετείο, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικά κρίση του, ως προς το ουσιώδες ζήτημα της υπαιτιότητας δέχθηκε τα ακόλουθα: "Στις 13-6-2012 και ώρα 00.30' ο ενάγων - εναγόμενος Ν. Π., οδηγώντας την με αριθμό κυκλοφορίας ...81 δίκυκλη μοτοσικλέτα του, που ήταν ασφαλισμένη για την έναντι τρίτων αστική της ευθύνη στην ανώνυμη ασφαλιστική εταιρία με την επωνυμία ..., στη θέση της οποίας υπεισήλθε, λόγω ανακλήσεως της άδειας λειτουργίας της, το εναγόμενο ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ, εκινείτο επί της οδού …., στην …., με κατεύθυνση από ανατολικά προς δυτικά.

Η ως άνω οδός είναι μονόδρομος, με πλάτος 7.50 μέτρα και είναι ασφαλτοστρωμένη, ενώ διασταυρώνεται σε κρίσιμο, εν προκειμένω, σημείο αυτής με την οδό ….. Την ίδια στιγμή η Mercedes Vacas Pinero, οδηγώντας το με αριθμό κυκλοφορίας ...80 ΙΧΕ αυτοκίνητο, ιδιοκτησίας της εναγομένης - ενάγουσας ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία...

και το διακριτικό τίτλο "... S.A.", στη θέση της οποίας υπεισήλθε, ως καθολική διάδοχος αυτής, η ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία... και το διακριτικό τίτλο "... Α.Ε.Β.Ε."..., το οποίο η τελευταία είχε εκμισθώσει στην εταιρεία με την επωνυμία "............"., εκινείτο επί της οδού ... με κατεύθυνση προς την οδό .... Η προαναφερόμενη οδηγός του αυτοκινήτου εκινείτο στο τμήμα της οδού ...

που είναι δεξιά ως προς την πορεία Ν. Π., αφού η οδός ... διασχίζει την οδό ..., που είναι διπλής κατεύθυνσης, με μία λωρίδα κυκλοφορίας ανά κατεύθυνση. Το τμήμα της οδού ... στο οποίο εκινείτο η Mercedes Vacas Pinero, δηλαδή δεξιά από την οδό ..., είναι πλακόστρωτο και στο τέλος του πλακόστρωτου, στο σημείο της συμβολής με την οδό ..., υπάρχει μικρό κράσπεδο, ύψους 10 εκατοστών.

Τα δύο παραπάνω οχήματα εκινούντο με χαμηλή ταχύτητα, περίπου 40 χιλ/ώρα. Στο σημείο της διασταύρωσης δεν υπάρχει καμία πινακίδα με ένδειξη STOP και συνεπώς ισχύει η προβλεπόμενη από το άρθρο 26 παρ. 5 ΚΟΚ προτεραιότητα των κινούμενων εκ δεξιών οχημάτων, όπως προκύπτει και από το προσκομιζόμενο από τους διαδίκους σχεδιάγραμμα της Τροχαίας.

Ο Ν. Π. ωστόσο δεν παραχώρησε προτεραιότητα στο οδηγούμενο από την Mercedes Vacas Pinero αυτοκίνητο, που εκινείτο εκ δεξιών του, με αποτέλεσμα να συγκρουστεί το εμπρόσθιο μέρος της μοτοσικλέτας του στην αριστερή πλευρά του αυτοκινήτου αυτής. Από το προσκομιζόμενο υπ' αριθμ. πρωτ. ….15/2012 έγγραφο της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου ….

προκύπτει ότι υπήρχε προγενέστερα στο ανωτέρω σημείο (επί της οδού ...) πινακίδα STOP, η οποία όμως είχε αφαιρεθεί κατά το χρόνο του ατυχήματος και επανατοποθετήθηκε σε μεταγενέστερο χρόνο, και συγκεκριμένα στις 3-8-2012. Με βάση αυτό το δεδομένο, ο Ν. Π. ισχυρίζεται ότι η Mercedes Vacas Pinero όφειλε να διακόψει την πορεία του οχήματός της.

Ο ισχυρισμός όμως αυτός του παραπάνω ενάγοντος δεν ασκεί καμία επιρροή και πρέπει να απορριφθεί, αφού η αποξήλωση μιας πινακίδας από το σημείο στο οποίο ήταν τοποθετημένη, δεν δημιουργεί υποχρέωση στους διερχόμενους οδηγούς να γνωρίζουν την ύπαρξή της κατά το παρελθόν, ο ίδιος δε είχε υποχρέωση να σεβαστεί την εκ δεξιών προτεραιότητα, η οποία δεν ισχύει, σύμφωνα με το άρθρο 26 παρ. 5 ΚΟΚ μόνο α) γι' αυτούς που κυκλοφορούν στους αυτοκινητόδρομους, στις εθνικές οδούς και στις οδούς ταχείας κυκλοφορίας, οι οποίοι έχουν προτεραιότητα, β) γι' αυτούς που εισέρχονται σε οδό από χωματόδρομο, μονοπάτια, παρόδιο ιδιοκτησία, χώρο στάθμευσης και σταθμούς ανεφοδιασμού και εξυπηρέτησης, οι οποίοι οφείλουν να παραχωρούν προτεραιότητα σε αυτούς που κινούνται στην οδό {ανεξαρτήτως αν κινούνται από δεξιά ή από αριστερά), γ) γι' αυτούς που εκκινούν ή κινούνται προς τα πίσω, όπου αυτό επιτρέπεται, οι οποίοι οφείλουν να παραχωρούν προτεραιότητα και δ) για τα σιδηροδρομικά ή τροχιοδρομικά οχήματα, τα οποία έχουν προτεραιότητα, εξαιρέσεις οι οποίες δεν συντρέχουν στην προκειμένη περίπτωση, ώστε να καταλυθεί η εκ δεξιών προτεραιότητα.

Επίσης, η ύπαρξη πλακόστρωτου οδοστρώματος επί της οδού ... ή το γεγονός ότι η οδός ... έχει μεγαλύτερη κυκλοφορία από την οδό ..., δεν ασκεί καμία επιρροή εν προκειμένω, εφόσον καμία από αυτές τις περιπτώσεις δεν εμπίπτει στις εξαιρέσεις που προαναφέρθηκαν. Από τα παραπάνω εκτιθέμενα πραγματικά περιστατικά προκύπτει ότι αποκλειστικά υπαίτιος του ενδίκου ατυχήματος ήταν ο Ν.

Π., διότι παραβίασε την εκ δεξιών προτεραιότητα του οδηγούμενου από τη Mercedes Vacas Pinero οχήματος (παράβαση άρθρου 26 παρ. 5 ΚΟΚ). Επομένως, το πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, το οποίο με την εκκαλουμένη απόφασή του έκρινε αποκλειστικά υπαίτιο του ενδίκου ατυχήματος τον Ν. Π. και (αφού απέρριψε σιωπηρά την προβληθείσα εκ μέρους αυτού και του Επικουρικού Κεφαλαίου ένσταση περί συνυπαιτιότητας της Mercedes Vacas Pinero στην επέλευση του ατυχήματος, καθώς και την προβληθείσα εκ μέρους του Επικουρικού Κεφαλαίου ένσταση περί συνυπαιτιότητας των οργάνων του Δήμου …, που είχαν αφαιρέσει την πινακίδα STOP από το ανωτέρω σημείο), απέρριψε την αγωγή του Ν.

Π. ως κατ' ουσίαν αβάσιμη, ορθά τις αποδείξεις εκτίμησε, όσα δε αντίθετα υποστηρίζονται με το μοναδικό λόγο εφέσεως του τελευταίου είναι αβάσιμα και συνεπώς απορριπτέα".

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο παραβίασε εκ πλαγίου τις ανωτέρω ουσιαστικού κανόνα δικαίου διατάξεις και ειδικότερα τις διατάξεις των άρθρων 19 παρ. 3, 12 παρ. 1 και 26 παρ. 5 του Ν. 2696/1999, με εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών, που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, στους ανωτέρω κανόνες δικαίου, που εφάρμοσε, με ανεπαρκείς αιτιολογίες, ως προς το ουσιώδες ζήτημα της υπαιτιότητας-συνυπαιτιότητας, με συνέπεια να υπάρχουν αμφιβολίες, εάν συνέτρεχαν οι νόμιμες προϋποθέσεις για την εφαρμογή των ανωτέρω κανόνων δικαίου.

Πιο συγκεκριμένα, η προσβαλλομένη α) δέχεται μεν ότι η οδηγός του αυτοκίνητου της πρώτης αναιρεσίβλητης που έβαινε επί της οδού ... εκινείτο με την κανονική ταχύτητα των 40 χλμ. την ώρα, χωρίς ωστόσο να αναφέρει αν, προ της διασταυρώσεώς της με την οδό ..., (επί της οποίας εκινείτο ο αναιρεσείων οδηγώντας τη μοτοσικλέτα του), ανέκοψε την πορεία της, ή, έστω, μείωσε την ταχύτητα του οχήματός της, ενόψει μάλιστα και της προς την πορεία της μικρής υψομετρικής διαφοράς των 10 εκατοστών που η οδός ..., κατά παραδοχή της προσβαλλομένης, έχει στη συμβολή της με την ...

και η οποία, λόγω του υφιστάμενου εκεί κρασπέδου δημιουργεί για τους επί της πρώτης οδού κινούμενους οδηγούς μία επιπλέον ένδειξη μείωσης της ταχύτητας των οχημάτων τους κατά την προσέγγισή τους στο σημείο εκείνο. 2) Δεν αναφέρει το βαθμό της προσοχής εκάστου οδηγού προ της διασταυρώσεως και κατά τη σύγκρουση, καθώς επίσης δεν αναφέρει σε ποιο σημείο της διασταύρωσης εντοπίζεται το σημείο της σύγκρουσης των εμπλεκομένων, ώστε να ελεγχθεί αφενός μεν, εάν ήταν δυνατό το ΙΧΕ αυτοκίνητο να ελιχθεί εντός της διασταύρωσης, είτε με αποφευκτικό ελιγμό ή με έγκαιρη τροχοπέδηση, αφετέρου δε εάν ο παθών - οδηγός της μοτοσυκλέτας και ήδη αναιρεσείων είχε τη δυνατότητα, με ελιγμό ή τροχοπέδη, να αποφύγει τη σύγκρουση, στοιχεία που είναι απαραίτητα προκειμένου να διαπιστωθεί σε τίνος ή τίνων οδηγών την αμελή συμπεριφορά και σε τι ποσοστό, οφείλεται η επελθούσα σύγκρουση και οι εξ αυτής ζημίες. 3) Τέλος, αν και με τις παραδοχές του Εφετείου:

α) ότι δύο μήνες τουλάχιστον πριν το ατύχημα υπήρχε ρυθμιστική της κυκλοφορίας στη διασταύρωση αυτή πινακίδα με την ένδειξη "STOP", που υποχρέωνε τα επί της οδού ... κινούμενα αυτοκίνητα σε υποχρεωτική διακοπή της πορείας τους προκειμένου να παραχωρήσουν προτεραιότητα στα επί της οδού ... κινούμενα οχήματα, β) ότι, κατά το χρόνο του ατυχήματος για αδιευκρίνιστους λόγους είχε αποξυλωθεί η ως άνω πινακίδα και δεν υπήρχε σήμανση στη διασταύρωση, γ) ότι μετά το ατύχημα επανατοποθετήθηκε στο ίδιο σημείο η πινακίδα με την ένδειξη "STOP", κατέστη σαφές ότι, ανέκαθεν στη συμβολή των παραπάνω οδών υφίστατο προτεραιότητα για τα επί της οδού ...

κινούμενα αυτοκίνητα, εντούτοις δεν αξιολογήθηκε το, αναγκαίο για τον προσδιορισμό του βαθμού της αμέλειας των δύο οδηγών, στοιχείο της από μέρους τους γνώσης ή μη της ανυπαρξίας σήμανσης στο σημείο εκείνο κατά τον χρόνο του ατυχήματος. Επομένως ο δεύτερος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αιτίαση ότι υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠοΛΔ, είναι βάσιμος.

Συνακολούθως δε, παρέλκει η έρευνα του πρώτου, από το άρθρο 559 αριθμ. 11γ' ΚΠολΔ, αναιρετικού λόγου, περί μη λήψεως υόψη από το εκδόν την προσβαλλόμενη απόφαση Δικαστήριο, της υπ' αριθμ. 14169/2017 απόφασης του Ποινικού Δικαστηρίου (Θ' Μονομελούς Πλημ/κείου Αθηνών) με την οποία η παραπάνω οδηγός καταδικάσθηκε σε ποινή φυλάκισης 2 ετών για σωματική βλάβη από αμέλεια του αναιρεσείοντος, καθόσον η αναιρετική εμβέλεια του πιο πάνω λόγου που έγινε δεκτός στο σύνολο της προσβαλλόμενης με την αναίρεση απόφασης καθιστά αλυσιτελή την εξέταση του λόγου αυτού, η παραδοχή του οποίου οδηγεί στο ίδιο αποτέλεσμα (ΑΠ 204/2017, ΑΠ 1840/2007).

Κατά παραδοχή συνεπώς του δεύτερου αναιρετικού λόγου πρέπει η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης να γίνει δεκτή, να αναιρεθεί η πληττόμενη απόφαση ως προς τους διαδίκους της προκείμενης δίκης και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλο δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ), ενώ πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του παραβόλου, που έχει καταθέσει ο αναιρεσείων, σ' αυτόν (άρθρο 495 παρ. 3 εδάφ.

ε' του ΚΠολΔ, όπως ισχύει και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1, άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015 που ισχύει, κατ' άρθρ. 1 άρθρο ένατο παρ. 2 και 4 αυτού, για τα ένδικα μέσα που κατατίθενται από 1-1-2016). Τέλος, οι αναιρεσίβλητες εταιρίες που νικήθηκαν στη δίκη αυτή πρέπει να καταδικαστούν στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά του (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 3473/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, ως προς τους διαδίκους της προκείμενης δίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά τα αναιρούμενα κεφάλαιά της, για περαιτέρω εκδίκαση στο Μονομελές Εφετείο Αθηνών, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, πλην αυτού που εξέδωσε την παραπάνω απόφαση.

Διατάζει την επιστροφή στον αναιρεσείοντα του παραβόλου που έχει καταθέσει. Και

Καταδικάζει τις αναιρεσίβλητες στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1η Φεβρουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 15 Μαρτίου 2019.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ