306/2012 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 306 / 2012 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 306/2012

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χαράλαμπο Δημάδη, Σπυρίδωνα Μιτσιάλη, Δημήτριο Μαζαράκη και Χαράλαμπο Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 2 Νοεμβρίου 2011, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Α. Σ. του Ε., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Δαμοράκη.

Της αναιρεσίβλητης: Φ. συζ. Ε. Γ., το γένος Κ. Σ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Κωστόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-3-2006 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λαμίας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 81/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 58/2009 του Εφετείου Λαμίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 11-5-2010 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Σπυρίδων Μιτσιάλης ανέγνωσε την από 21-10-2011 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά τις διατάξεις των άρθρων 1192 και 1198 του ΑΚ, κάθε εν ζωή δικαιοπραξία, με την οποία επέρχεται μεταβίβαση της κυριότητας επί ακινήτου, υποβάλλεται σε μεταγραφή, χωρίς την οποία δεν συντελείται η μεταβίβαση της κυριότητας αυτού. Εφόσον όμως δεν τάσσεται στο νόμο προθεσμία, εντός της οποίας πρέπει να γίνει η μεταγραφή του οικείου συμβολαίου, αυτή μπορεί να γίνει οποτεδήποτε και παράγει έκτοτε πλήρη τα αποτελέσματά της, αρκεί μόνο να μην προηγηθεί αυτής για το ίδιο ακίνητο άλλη μεταγραφή τίτλου μεταβιβαστικού της κυριότητας υπέρ τρίτου προσώπου. Επομένως, αυτή μπορεί να γίνει και μετά το θάνατο εκείνου που μεταβίβασε την κυριότητα και δη τόσο πριν από την αποδοχή της κληρονομίας αυτού από τον κληρονόμο του όσο και μετά την αποδοχή αυτήν, ακόμη και μετά τη μεταγραφή, κατά το άρθρο 1193 ΑΚ, της δηλώσεως του κληρονόμου για αποδοχή της κληρονομίας, γιατί ο κληρονόμος αυτός δεν αποκτά έναντι εκείνου προς τον οποίο έγινε η μεταβίβαση μεγαλύτερα δικαιώματα από εκείνα που είχε εκείνος που κληρονομήθηκε. Προς την εκδοχή δε αυτή δεν αντίκειται ούτε η διάταξη του άρθρου 1033 του ΑΚ, με την οποία ορίζεται ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η κτήση ακινήτου με σύμβαση, αλλ' ούτε και η διάταξη του άρθρου 1199 του ιδίου Κώδικα, κατά την οποία με τη μεταγραφή κατά το άρθρο 1193 η κυριότητα ή άλλο εμπράγματο δικαίωμα πάνω σε ακίνητο θεωρούνται ότι περιήλθαν στον κληρονόμο ή στον κληροδόχο από το θάνατο του κληρονομουμένου, με την επιφύλαξη των διατάξεων για την αναβλητική αίρεση η προθεσμία. Και αυτό γιατί με την τελευταία διάταξη (του άρθρου 1199), που συνάδει προς τη με το άρθρο 1846 ΑΚ, με την καθιερούμενη αυτοδίκαιη κτήση της κληρονομίας από τον κληρονόμο μόλις γίνει η επαγωγή, με την επιφύλαξη της διατάξεως του άρθρου 1198, σκοπήθηκε από το νομοθέτη να παρασχεθεί προστασία στον κληρονόμο και στον κληροδόχο έναντι τρίτων προσώπων και όχι η από αυτούς με τη διαδοχή κτήση δικαιωμάτων μεγαλύτερων από εκείνα που είχε ο ίδιος ο κληρονομούμενος. Εξάλλου, από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, προκύπτει, ότι λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, αντίστοιχα δε, όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου τα πραγματικά περιστατικά ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται με βάση το πραγματικό κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της. Τέλος, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση, όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και, έτσι, δεν μπορεί να ελεγχθεί, αν, στη συγκεκριμένη περίπτωση, συνέτρεχαν ή όχι οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε. Αντίθετα, η απόφαση δεν στερείται νόμιμης βάσης, όταν οι πιο πάνω ελλείψεις αφορούν την εκτίμηση των αποδείξεων (άρθρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ) και, ειδικότερα, αναφέρονται στην ανάλυση, αξιολόγηση και στάθμιση του πορίσματος που εξάγεται από αυτές, αρκεί μόνο το πόρισμα να εκτίθεται με σαφήνεια (Ολ.ΑΠ 24/1992).

Στην προκείμενη περίπτωση, ο αναιρεσείων, με το μοναδικό, κατά τα δύο μέρη του, λόγο της αναίρεσης, προβάλλει τις από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλειες, γιατί το Εφετείο δέχθηκε, ότι η ενάγουσα και ήδη αναιρεσίβλητη, μετά τον επισυμβάντα, στις 23.11.2002, θάνατο της μητέρας των διαδίκων Ε. συζ. Κ. Σ., απέκτησε τη συγκυριότητα του 1/2 εξ αδιαιρέτου του επιδίκου διαμερίσματος με βάση το .../1995 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Λαμίας Δημ. Αθανασίου, με το οποίο οι γονείς της, της μεταβίβασαν την ψιλή κυριότητα του ανήκοντος στον καθένα απ' αυτούς ιδανικού μεριδίου (1/2 εξ αδιαιρέτου), παρακράτησαν δε την επικαρπία του εν λόγω διαμερίσματος εφόρου ζωής τους, μολονότι το επίμαχο συμβόλαιο δεν είχε μεταγραφεί μέχρι την αμέσως πιο πάνω ημερομηνία (θανάτου της μητέρας των διαδίκων), αντί να δεχθεί ότι τη συγκυριότητα του 1/2 εξ αδιαιρέτου του επιδίκου διαμερίσματος απέκτησε ο εναγόμενος και ήδη αναιρεσείων, ο οποίος με βάση την .../23.8.2002 δημόσια διαθήκη της μητέρας του που συντάχθηκε ενώπιον της συμβολαιογράφου Δομοκού Δήμητρας Δοξαρά-Τσόγια, που έχει νόμιμα δημοσιευθεί με το 307/5.12.2007 πρακτικό του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας και, έτσι παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1192, 1198 και 1199 ΑΚ, στέρησε δε και την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της λόγω ανεπαρκών και αντιφατικών αιτιολογιών. Το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε τα ακόλουθα: "Το έτος 1995, ο Κ. Σ. και η Ε. συζ. Κ. Σ., γονείς της ενάγουσας, με το υπ' αριθμ. .../1995 συμβόλαιο του συμ/φου Λαμίας Δημ. Αθανασίου, μεταβίβασαν, λόγω γονικής παροχής, στην ενάγουσα την ψιλή κυριότητα ενός διαμερίσματος (υπό στοιχ. Ι-1), συγκυριότητάς τους, κατά 1/2 εξ αδιαιρέτου ο καθένας τους, που βρίσκεται στον ισόγειο όροφο οικοδομής στην οδό ..., αριθμ. 4, στην πόλη της Λαμίας. Με το ίδιο συμβόλαιο οι ίδιοι παρακράτησαν την επικαρπία του ακινήτου (διαμερίσματος) εφ' όρου ζωής τους. Στις 9-2-2003 και 23-11-2002, αντίστοιχα απεβίωσαν οι ως άνω γονείς της ενάγουσας, χωρίς μέχρι τότε η τελευταία (η ενάγουσα) να έχει μεταγράψει το πιο πάνω συμβόλαιο γονικής παροχής. Η ενάγουσα, στις 6-5-2003, δηλαδή μετά το θάνατο και των δύο γονέων της, μετέγραψε το συμβόλαιο στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Λαμίας (στον τόμο ... και με αριθμό 462). Ωστόσο, η μητέρα της (η Ε. συζ. Κ. Σ.), με την υπ' αριθμ. .../23-8-2002 δημόσια διαθήκη της ενώπιον της συμ/φου Δομοκού Δήμητρας Δοξαρά-Τσόγια, που δημοσιεύθηκε από το Μονομελές Πρωτοδικείο Λαμίας (με τα υπ' αριθμ. 307/5-12-2002 πρακτικά του), άφησε τον εναγόμενο, γιο αυτής από προηγούμενο γάμο της με τον Ε. Ν., μόνο κληρονόμο της σε όλη την κινητή και ακίνητη περιουσία της. Ο τελευταίος (εναγόμενος) αποδέχθηκε την ως άνω επαχθείσα σ' αυτόν κληρονομιά της μητέρας του με την υπ' αριθμ. .../10-6-2003 πράξη της ίδιας, όπως παραπάνω, συμ/φου, την οποία στις 11-6-2003, μετέγραψε νόμιμα στα βιβλία μεταγραφών του Υποθηκοφυλακείου Λαμίας (στον τόμο ... και αριθμό 391). Μεταξύ δε των ακινήτων που αποδέχθηκε (και περιλαμβάνονται στην παραπάνω συμ/κη πράξη) είναι και το ποσοστό συγκυριότητας (1/2 εξ αδιαιρέτου) της ως άνω κληρονομούμενης μητέρας του επί του επίδικου διαμερίσματος, ισχυριζόμενος, περαιτέρω, ότι πλέον το ως άνω ποσοστό περιήλθε σ' αυτόν με κληρονομική (από διαθήκη) διαδοχή, με το θάνατο (στις 23-11-2002) της κληρονομούμενης μητέρας του, δηλαδή προ της μεταγραφής, στις 6-5-2003, του ως άνω συμβολαίου γονικής παροχής από την ενάγουσα. Όμως, σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στη μείζονα σκέψη, η μεταγραφή του ως άνω συμβολαίου από την ενάγουσα είναι νόμιμη και με αυτή επήλθαν πλήρως τα αποτελέσματά της, έστω και αν έγινε μετά τον θάνατο των δικαιοπαρόχων της (και της μητέρας της) ή αν ακολούθησε στη συνέχεια και αποδοχή κληρονομιάς της τελευταίας από τον εναγόμενο ή και μεταγραφή της σχετικής συμ/κης πράξης αποδοχής. Επομένως, ο ισχυρισμός (άρνηση) του εναγομένου ότι με τη μεταγραφή της ως άνω συμ/κης πράξης αποδοχής της κληρονομιάς της μητέρας του απέκτησε αναδρομικά (από το θάνατο της μητέρας του) τη συγκυριότητα του επίδικου (κατ' άρθρο 1199 του ΑΚ) ελέγχεται ως αβάσιμος και η ενάγουσα από και δια της μεταγραφής του ως άνω συμβολαίου γονικής παροχής απέκτησε κατ' αρχήν την ψιλή κυριότητα όλου του επιδίκου και με το θάνατο των δικαιοπαρόχων της και την επικαρπία αυτού (άρθρ. 1142, 1143, 1167 του ΑΚ)". Ακολούθως το Εφετείο, αφού απέρριψε τον ισχυρισμό του εναγομένου ότι με τη μεταγραφή της ως άνω συμβολαιογραφικής πράξης αποδοχής της κληρονομίας της μητέρας του απέκτησε αναδρομικά από το θάνατο της τελευταίας τη συγκυριότητα του επιδίκου, δέχθηκε ως και κατ' ουσία βάσιμη την ένδικη αναγνωριστική κυριότητας του επιδίκου ακινήτου αγωγή της αναιρεσίβλητης επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση, που είχε εκφέρει ομοία κρίση. Έτσι, που έκρινε το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, δεν παραβίασε ευθέως τις διατάξεις των άρθρων 1192, 1198 και 1199 ΑΚ, αφού, σύμφωνα με τις παραδοχές του και την προηγηθείσα νομική σκέψη, η μεταγραφή του .../1995 συμβολαίου γονικής παροχής προς την ενάγουσα μπορούσε να γίνει και μετά το θάνατο (στις 23.11.2002) της δικαιοπαρόχου της Ε. συζ. Κ. Σ., όπως και έγινε (στις 6.5.2003), οπότε και απέκτησε η ενάγουσα την ψιλή κυριότητα όλου του επιδίκου και μετά το θάνατο των δικαιοπαρόχων της και την επικαρπία αυτού, ούτε στέρησε την απόφασή του από τη νόμιμη βάση της, αφού διέλαβε πλήρεις, σαφείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες ως προς το πιο πάνω αναφερόμενο ουσιώδες ζήτημα. Επομένως, οι ερευνώμενοι αναιρετικοί λόγοι είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 11.5.2010 αίτηση του Α. Σ. του Ε., για αναίρεση της 58/2009 απόφασης του Εφετείου Λαμίας.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 6 Δεκεμβρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 22 Φεβρουαρίου 2012.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ