Supreme Court allows appeal against lower court's dismissal of teacher's full-time schedule claim due to insufficient reasoning.

Απόφαση 304 / 2023 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 304/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Λουκά Μόρφη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ιωάννα Μαργέλλου-Μπουλταδάκη, Ιωάννη Δουρουκλάκη, Δημητρία Στρούζα-Ξένου-Κοκολέτση και Τριανταφυλλιά Πατρώνα, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 15η Φεβρουαρίου 2022, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Λ. Κ. του Λ., κατοίκου ... που παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Εμμανουήλ Φραντζεσκάκη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσίβλητου: ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "..." και το διακριτικό τίτλο "...", όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στο ... και παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Λεωνίδα Θεοδώρου, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 11-4-2011 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν η 2938/2014 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 2019/2016 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας, ζήτησε η ήδη αναιρεσείουσα με την από 21-10-2017 αίτησή της.

Εκδόθηκε η 215/2019 απόφαση του Αρείου Πάγου, που παρέπεμψε την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο ως άνω Δικαστήριο.

Εκδόθηκε η 546/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 19-8-2021 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Τριανταφυλλιά Πατρώνα.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την από 19.8.2021 αίτηση αναιρέσεως προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα υπ'αριθ. 546/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε κατόπιν παραπομπής της υπόθεσης με την υπ' αριθ. 215/2019 απόφαση του Αρείου Πάγου, ως προς το αναιρεθέν μέρος της προηγούμενης υπ' αριθ. 2019/2016 αποφάσεως του ιδίου Δικαστηρίου και ειδικότερα καθ' ό μέρος έκρινε ότι η εξ αδικοπραξίας επικουρική βάση της αγωγής ήταν μη νόμιμη. Η αίτηση αναιρέσεως ασκήθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα [άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ.3, 566 παρ.1 ΚΠολΔ] και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της [άρθρ. 577 παρ.3 ΚΠολΔ].

Κατά το άρθρο 14 παρ. 13 του ν. 1566/1985, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, η εβδομαδιαία διδασκαλία και διεξαγωγή πρακτικών ασκήσεων από εκπαιδευτικούς της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης των κλάδων ΑΤ1 και ΑΤ18 πρέπει να φθάνει τις 21 ώρες αν έχουν έως 6 έτη υπηρεσίας, τις 19 ώρες αν έχουν από 6 μέχρι 12 έτη υπηρεσίας και τις 18 ώρες αν έχουν πάνω από 12 έτη υπηρεσίας.

Επίσης κατά το άρθρο 14 παρ. 14 του ν. 1566/1985, διδασκαλία με μειωμένο ωράριο δεν επιτρέπεται, εκτός αν η συμπλήρωσή του δεν είναι αντικειμενικά δυνατή. Αν οι διδάσκοντες δεν συμπληρώνουν το υποχρεωτικό ωράριο διδασκαλίας στο σχολείο που υπηρετούν, διατίθενται μερικά ή ολικά σε άλλα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή σε τμήματα πρόσθετης διδακτικής βοήθειας.

Από τις ανωτέρω διατάξεις, οι οποίες κατά το άρθρο 62 παρ. 7 του Ν. 1566/1985 εφαρμόζονται και στις ιδιωτικές σχολικές μονάδες της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, προκύπτει ότι ισχύει κατ' αρχήν απασχόληση με πλήρες ωράριο διδασκαλίας, αφού η διδασκαλία με μειωμένο ωράριο δεν επιτρέπεται παρά μόνο κατ' εξαίρεση, όταν η συμπλήρωση πλήρους ωραρίου δεν είναι αντικειμενικά δυνατή.

Και ότι ο ιδιοκτήτης του σχολείου, ο οποίος αν και έχει τη δυνατότητα να απασχολήσει με πλήρες ωράριο διδασκαλίας τον ήδη υπηρετούντα ωρομίσθιο εκπαιδευτικό, παραλείπει να ενεργήσει τα νόμιμα προς την αρμόδια διεύθυνση ιδιωτικής εκπαίδευσης για την έκδοση πράξεως διορισμού με πλήρη απασχόληση, ζημιώνει παράνομα τον εργαζόμενο στο μέτρο που με την παράλειψη αυτή καταβάλλει αποδοχές ολιγότερες από εκείνες, τις οποίες ο εκπαιδευτικός θα λάμβανε εάν είχε διορισθεί, σύμφωνα με την αρχαιότητα και τη προϋπηρεσία του με πλήρες ωράριο [ΑΠ 215/2019].

Eξ άλλου κατά το άρθρο 30 παραγρ. 1, 2, 3 του Ν. 682/1977 <<Περί Ιδιωτικών Σχολείων Γενικής Εκπαίδευσης ...>> οι διδάσκοντες στα ιδιωτικά σχολεία γενικής εκπαιδεύσεως εκπαιδευτικοί, τελούν επί σχέσει εργασίας ιδιωτικού δικαίου ορισμένου ή αορίστου χρόνου. Οι εγγεγραμμένοι στον πίνακα Β' της Επετηρίδας [του άρθρου 28] μετά από έγκριση του Διευθυντή του οικείου Γραφείου Εκπαίδευσης συνάπτουν σύμβαση ορισμένου χρόνου, η οποία αρχίζει από την ημέρα παροχής υπηρεσιών από τον εκπαιδευτικό και λήγει την 31η Αυγούστου του δεύτερου έτους από την πρόσληψή του.

Μετά την πάροδο τετραετίας [ήδη διετίας από 19.5.2010 κατ' άρθρο 47 παρ. 15 του Ν. 3848/2010] και εφόσον η σύμβαση δεν καταγγελθεί μετατρέπεται αυτοδικαίως σε αορίστου χρόνου. Περαιτέρω, οι από το άρθρο 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ λόγοι αναίρεσης ιδρύονται επί παράβασης κανόνων ουσιαστικού δικαίου. Ο λόγος για ευθεία παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται αν αυτός δεν εφαρμόσθηκε ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή αν εφαρμόσθηκε, ενώ δεν έπρεπε, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή [ΟλΑΠ 7/2014, 2/2013].

Η παραβίαση του κανόνα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς ελέγχεται από τον 'Αρειο Πάγο αποκλειστικώς και μόνο με βάση τα πραγματικά περιστατικά, που δέχεται το δικαστήριο ότι αποδείχθηκαν ή δεν αποδείχθηκαν [ΑΠ 319/2017, 130/2016, 1420/2013].Η κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 19 ΚΠοΛΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος, προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ' αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας) ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνησή της (ανεπαρκής αιτιολογία) ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία) (Ολ ΑΠ 1/1999).

Δεν υπάρχει, όμως, ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές, αλλά πλήρεις αιτιολογίες (Ολ ΑΠ 15/2006). Δηλαδή, μόνο το τι αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε είναι ανάγκη να εκτίθεται στην απόφαση πλήρως και σαφώς, και όχι γιατί αποδείχθηκε ή δεν αποδείχθηκε (ΑΠ 961/2022, 455/2014).

Στην προκειμένη περίπτωση κατά τις παραδοχές της προσβαλλομένης απόφασης <<Η εναγομένη για τις ανάγκες της λειτουργίας της κατήρτισε με την ενάγουσα για τα χρονικά διαστήματα από 6.9.1994 έως 31.8.1995 και 3.10.1994 έως 31.5.1995 συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας ορισμένου χρόνου και προσλήφθηκε από αυτήν για να διδάξει έναντι αμοιβής φροντιστηριακά μαθήματα στους μαθητές των εκπαιδευτηρίων της και του τμήματος ελευθέρων σπουδών για τέσσερις [4] και έξι [6] ώρες την εβδομάδα αντίστοιχα ...Ακολούθως με την υπ' αριθ. 1/1998 πράξη της Β' Διεύθυνσης της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και κατόπιν πρότασης του ιδιοκτήτη της εναγομένης, η ενάγουσα διορίσθηκε ως ιδιωτική εκπαιδευτικός, καθηγήτρια, ΠΕ 05 γαλλικής γλώσσας, με βαθμό Γ' ....για να διδάξει στο γυμνάσιο για μία διετία, από 4.11.1997 έως 31.8.1999 επί έξι [6] ώρες την εβδομάδα.

Έκτοτε η υπηρεσιακή της κατάσταση εξελίχθηκε με τον ίδιο τρόπο....ενώ χρειάσθηκε να αναπληρώσει και συναδέλφους της, όπως την Μ. Μ. κατά το χρονικό διάστημα από 4.11.1997 έως 26.12.1997, η οποία απουσίαζε με άδεια λόγω κύησης, καθώς και την Ε. Γ. κατά το χρονικό διάστημα από 18.2.2002 έως 13.5.2002, η οποία κατά το παραπάνω χρονικό διάστημα βρισκόταν σε αναρρωτική άδεια.

Την 1.9.2003 η σύμβασή της μετατράπηκε σε αορίστου χρόνου συνεχίζοντας να παρέχει τις υπηρεσίες της επί έξι [6] ώρες την εβδομάδα. Στα εκπαιδευτήρια ....απασχολούντο και άλλοι εκπαιδευτικοί ως καθηγητές της γαλλικής γλώσσας και συγκεκριμένα η Ε. Τ. με ημερομηνία πρόσληψης 1.9.1994, η Β. Γ. με ημερομηνία πρόσληψης την 17.10.1994, η Δ.

Μ. με ημερομηνία πρόσληψης την 11.12.1995. Οι ανωτέρω καθηγήτριες είχαν επίσης προσληφθεί με μειωμένο ωράριο, όπως η ενάγουσα. Ο διορισμός της ενάγουσας για συγκεκριμένες ώρες [6 τον αριθμό] προτάθηκε από την εναγομένη και έγινε δεκτός από την ενάγουσα. Κρίνεται αντικειμενικά αδύνατος ο διορισμός της ενάγουσας με πλήρες ωράριο, επειδή έτσι θα υπήρχε υπέρβαση του ωρολογίου προγράμματος, η οποία δεν θα γινόταν δεκτή από την Διεύθυνση Εκπαίδευσης και επειδή ακόμη και αν υποτεθεί ότι θα υπήρχε τέτοια δυνατότητα, οι ώρες του πλήρους ωραρίου θα έπρεπε να αποδοθούν σε αρχαιότερες συναδέλφους της ενάγουσας, ήτοι στην Ε.

Τ. και την Β. Γ.. Κατ'ακολουθίαν και εφόσον κρίνεται αντικειμενικά αδύνατη η τήρηση πλήρους ωραρίου για την ενάγουσα, δεν έχει ζημιωθεί αυτή από την μη απασχόλησή της με πλήρες ωράριο και συνακόλουθα δεν υπάρχει αδικοπρακτική συμπεριφορά της εναγομένης ...>>. Η αναιρεσείουσα με τον πρώτο λόγο αναίρεσης υποστηρίζει ότι με τις ως άνω παραδοχές το Εφετείο εσφαλμένα εφάρμοσε τις διατάξεις των άρθρων 30 παρ. 1, 2, 3 και 5 του Ν. 682/1977, 14 παρ. 14 Ν. 1566/1985 υποπίπτοντας στην πλημμέλεια εκ των αριθ. 1 και 19 του άρθρου 559 λόγων αναίρεσης, γιατί αφενός δεν εφάρμοσε τις διατάξεις περί εφαρμογής πλήρους ωραρίου αφετέρου περιέλαβε ελλιπείς και ανεπαρκείς αιτιολογίες στο κρίσιμο ζήτημα του αντικειμενικά δυνατού διορισμού της με πλήρες ωράριο.

Ο λόγος αυτός είναι βάσιμος, αφού η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση δεν αιτιολογεί επαρκώς, γιατί ήταν <<αντικειμενικά αδύνατος ο διορισμός της ενάγουσας με πλήρες ωράριο>>. Συγκεκριμένα αναφέρει τέσσερεις άλλες καθηγήτριες, τις Ε. Τ., Β. Γ., Δ. Μ. και Μ. Μ., οι οποίες είχαν διορισθεί νωρίτερα με μειωμένο ωράριο ως και ότι αν υπήρχε δυνατότητα διορισμού με πλήρες ωράριο, οι ώρες αυτές [του πλήρους ωραρίου] θα αποδίδονταν σε άλλες συναδέλφους της τις Τ.

και Γ., ως αρχαιότερες. 'Όμως, δεν αναφέρει τις ώρες του ωρολογίου προγράμματος, τα έτη υπηρεσίας των συναδέλφων της, τις συγκεκριμένες ώρες εργασίας εκάστης, την κατηγορία της συμβάσεώς τους ορισμένου ή αορίστου χρόνου σε σχέση με τη σύμβαση της ενάγουσας, που κατέστη αορίστου χρόνου την 1.10.2003 αντί το 2001, αφού από τότε πληρούσε τις προϋποθέσεις του νόμου, κατά τους ισχυρισμούς της στην αγωγή, κατ' άρθρο 561 παρ.2 ΚΠολΔ.

Ακόμη, δεν έχει λάβει υπόψη τους αγωγικούς ισχυρισμούς περί παράνομης πρόσληψης, το έτος 1998, της Ε. Γ. και αύξησης των ωρών διδασκαλίας της εις βάρος της αναιρεσείουσας, όπως και ότι το έτος 2006 προέβη σε επίσημο διορισμό της Α. Ι. με τέσσερεις ώρες διδασκαλίας στο Δημοτικό Σχολείο, τις οποίες αύξησε και εν τέλει μετέτρεψε σε πλήρη διορισμό, αρνούμενη παρανόμως και υπαιτίως στην ίδια τον πλήρη διορισμό μετά πλήρων αποδοχών.

Λόγω των ως άνω παραλείψεων δεν μπορεί να εξαχθεί ασφαλές συμπέρασμα για τις συνολικές ώρες διδασκαλίας του μαθήματος της γαλλικής γλώσσας κατά τα επίδικα έτη, τις ώρες που παραχωρήθηκαν στην αναιρεσείουσα και στις πιο πάνω συναδέλφους της, ώστε να κριθεί η αρχαιότητα όλων τους. Κατ' ακολουθίαν τούτων πρέπει, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, ενώ παρέλκει η έρευνα των λοιπών λόγων της αιτήσεως, η παραδοχή των οποίων θα οδηγούσε στο ίδιο αποτέλεσμα, και περαιτέρω να διακρατηθεί η υπόθεση [άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ] και να αναβληθεί η έκδοση αποφάσεως, προκειμένου να συζητηθεί η υπόθεση σε νέα δικάσιμο του Τμήματος επιμελεία των διαδίκων.

Τα δικαστικά εξοδα της αναιρεσείουσας πρέπει να επιβληθούν σε βάρος της αναιρεσίβλητης [άρθρα 176, 183, 191 παρ.2 ΚΠολΔ], ως ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 546/2020 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Κρατεί την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση.

Αναβάλλει την έκδοση αποφάσεως, προκειμένου να συζητηθεί η υπόθεση σε νέα δικάσιμο του Τμήματος τούτου επιμελεία των διαδίκων. Και

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσείουσας ποσού δύο χιλιάδων τριακοσίων [2.300] ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 27 Ιουνίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Φεβρουαρίου 2023.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ