Supreme Court dismisses appeal on small differences for inadmissible substantive law arguments regarding insurance and inheritance.

Απόφαση 301 / 2023 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 301/2023

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Χρήστο Τζανερρίκο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ευδοξία Κιουπτσίδου - Στρατουδάκη - Εισηγήτρια, Ιωάννα Κλάπα - Χριστοδουλέα, Χρήστο Κατσιάνη και Ασημίνα Υφαντή, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 23 Ιανουαρίου 2023, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) M. (Μ.) χήρας Z. (Ζ.) N. (Ν.) του Κ., 2) A. (Ά.) N. (Ν.) του Z. (Ζ.), 3) A. (Α.) N. (Ν.) του Z. (Ζ.), 4) E. (Ε.) N. (Ν.) του Z. (Ζ.), κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Κωνσταντίνο Ασημακόπουλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρείας με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην … και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Χαρίσογλου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7/3/2018 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών.

Εκδόθηκε η 3676/2018 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 16/12/2020 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η από 16.12.2020 αίτηση αναίρεσης κατά της 3676/2018 ανέκκλητης απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών, που δίκασε αντιμωλία των διαδίκων κατά τις ειδικές διατάξεις για τις μικροδιαφορές (άρθ. 466 επ. ΚΠολΔ), ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρ. 552, 553, 556, 558, 564 παρ. 3, 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), ενώ κατά την άσκησή της καταβλήθηκε και το προσήκον παράβολο του Δημοσίου. Επομένως η αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθ. 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 560 ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του από το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν.4335/2015 και ισχύει στην προκειμένη περίπτωση, "κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται αναίρεση μόνον: 1) αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο, ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού η διεθνούς δικαίου.

Η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνον αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την εφαρμογή των κανόνων του δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ` αυτούς. Ο λόγος αυτός αναίρεσης δεν μπορεί να προβληθεί σε μικροδιαφορές, 2)... και 6) αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στη δίκη".

Από την ανωτέρω διάταξη συνάγεται ότι οι λόγοι αναίρεσης κατ` αποφάσεων των ειρηνοδικείων ή των πρωτοδικείων που εκδίδονται επί εφέσεων κατ` αποφάσεων των ειρηνοδικείων, απαριθμούνται περιοριστικώς και δεν χωρεί ανάλογη εφαρμογή των λοιπών λόγων αναιρέσεως του άρθρου 559 ΚΠολΔ (ΑΠ 1702/2018). Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 466 παρ. 1ΚΠολΔ "αν το αντικείμενο της διαφοράς υπάγεται στο ειρηνοδικείο και αφορά απαιτήσεις καθώς και δικαιώματα επάνω σε κινητά πράγματα ή τη νομή τους και η αξία τους δεν είναι μεγαλύτερη από πέντε χιλιάδες (5.000) ευρώ, εφαρμόζονται τα άρθρα 467 έως 472", δηλαδή οι ειδικές διατάξεις για τις μικροδιαφορές, εκτός αν ο νόμος ορίζει ρητά το αντίθετο.

Από τον συνδυασμό της διάταξης αυτής, προς εκείνη άρθρου 560 αριθ. 1 εδ. τελευτ. ΚΠολΔ, σαφώς προκύπτει, ότι κατά της απόφασης, που εκδόθηκε κατά τις ειδικές διατάξεις περί μικροδιαφορών, είναι απαράδεκτος ο κατ` αυτής αναιρετικός λόγος περί παραβίασης κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που προβλέπεται από το άρθρο 560 αριθμ. 1 ΚΠολΔ, αντίστοιχος δηλαδή του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ (ΑΠ 1056/2019, 1974/2014, 1054/2009).

Ειδικότερα κατά το άρθρο 560 αρ. 1 εδ. α' ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης, αν παραβιάσθηκε κανόνας ουσιαστικού δικαίου. Τούτο συμβαίνει αν, για την εφαρμογή κανόνα ουσιαστικού δικαίου, το δικαστήριο απαίτησε περισσότερα στοιχεία ή αρκέστηκε σε λιγότερα στοιχεία από εκείνα που αυτός απαιτεί, καθώς και αν το δικαστήριο προσέδωσε στον εφαρμοστέο κανόνα δικαίου έννοια διαφορετική από την αληθινή.

Εάν το δικαστήριο έκρινε κατ` ουσία την υπόθεση, η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στον νόμο, ιδρύεται δε ο ανωτέρω λόγος, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε τον νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (πρβλ.

επί του αντίστοιχου λόγου του άρθρου 559 αρ. 1 ΚΠολΔ: ΑΠ 995/2017, 713/2016). Περαιτέρω, εάν η προσβαλλόμενη απόφαση έχει δύο ή περισσότερες ισοδύναμες επάλληλες αιτιολογίες, οι οποίες στηρίζουν αυτοτελώς η κάθε μία το διατακτικό της, και έστω η μία από αυτές τις αιτιολογίες δεν πλήττεται ειδικώς ή τελεσφόρως με λόγο αναίρεσης, οι υπόλοιποι λόγοι αναίρεσης, που πλήττουν την έτερη ή τις έτερες επάλληλες αιτιολογίες, απορρίπτονται ως αλυσιτελείς, αφού και σε περίπτωση έρευνας και βασιμότητάς τους, δεν είναι δυνατό να οδηγήσουν σε αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης, δεδομένου ότι η μη πληττόμενη τελεσφόρως αιτιολογία στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της (βλ.

ΟλΑΠ 25/2003, 99/2020, 1207/2017, 675/2013).

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση και εκτίμηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθ. 561 παρ. 2 ΚΠολΔ) προκύπτουν τα ακόλουθα: Οι αναιρεσείοντες, επικαλούμενοι ότι είναι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι του αποβιώσαντος στις 15-5-2014, συνεπεία θανάσιμου τραυματισμού του σε τροχαίο αυτοκινητικό ατύχημα, Z.

N., Αλβανού υπηκόου, συζύγου της πρώτης και πατέρα των υπολοίπων, ζήτησαν να αναγνωρισθεί ότι η εναγόμενη ασφαλιστική εταιρία, η οποία είχε ασφαλίσει τον αποβιώσαντα δυνάμει ασφαλίσεως ζωής, υποχρεούται να καταβάλει σ'αυτούς το ασφάλισμα, ανερχόμενο σε 3.000 ευρώ συνολικά, και συγκεκριμένα το ποσό των 750 ευρώ στον καθένα τους (ήτοι κατά το 1/4).

Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση απορρίφθηκε η αγωγή ως αβάσιμη κατ'ουσίαν με τρεις επάλληλες αιτιολογίες, που στηρίζουν αυτοτελώς η καθεμία τους το διατακτικό της απόρριψής της, και συγκεκριμένα: α) διότι δεν αποδείχθηκε η υπεισέλευση του καθενός τους κατά το παρατιθέμενο στην αγωγή ποσοστό (1/4) στην κληρονομία του αποβιώσαντος σύμφωνα με το εφαρμοστέο, κατ'άρθρο 28 ΑΚ, αλβανικό δίκαιο, ήτοι το δίκαιο της ιθαγένειας του κληρονομουμένου (το οποίο και δεν επικαλέσθηκαν οι ενάγοντες), β) διότι, σε κάθε περίπτωση, δεν αποδείχθηκε η μη αποποίηση της κληρονομίας του αποβιώσαντος εκ μέρους τους, η μη δημοσίευση διαθήκης του κληρονομουμένου, ούτε ότι οι ενάγοντες ήταν οι μοναδικοί πλησιέστεροι συγγενείς του (λόγω μη προσκομιδής σχετικών πιστοποιητικών των αρμόδιων αλβανικών αρχών) και γ) διότι οι ενάγοντες δεν δικαιούντο την καταβολή ασφαλίσματος κατ'εφαρμογή της παραγράφου 5 του όρου 3 των Γενικών Όρων του ασφαλιστηρίου συμβολαίου σε συνδυασμό με τον όρο 6 των Ειδικών Όρων αυτού, διότι συνέτρεχαν οι προβλεπόμενες με αυτούς προϋποθέσεις εξαίρεσης από την ασφαλιστική κάλυψη και απαλλαγής της εναγομένης από τη σχετική υποχρέωσή της.

Οι αναιρεσείοντες, με τους παρατιθέμενους στο αναιρετήριο λόγους αναίρεσης, μέμφονται την προσβαλλόμενη απόφαση: α) ως προς τη μη αποσαφήνιση των εφαρμοσθεισών διατάξεων ουσιαστικού δικαίου του νόμου 2496/1997 από το Ειρηνοδικείο κατά την κρίση επί της νομιμότητας της αγωγής τους (πρώτος λόγος) και ως προς την εφαρμογή ή μη εφαρμογή μη προσδιοριζόμενων στην προσβαλλόμενη απόφαση ουσιαστικών διατάξεων σε σχέση με το ζήτημα της υποχρέωσης προς καταβολή του ασφαλίσματος από την αναιρεσίβλητη ή της απαλλαγής της από αυτή την υποχρέωση (με τον συναφή πέμπτο λόγο), β) ως προς την κρίση της για εφαρμογή του αλβανικού δικαίου αναφορικά με την κληρονομική διαδοχή κατ'άρθρο 28 ΑΚ, ενώ υποστηρίζουν ότι ετύγχανε εφαρμογής το άρθρο 25 ΑΚ διότι στο ασφαλιστήριο συμβόλαιο αναγραφόταν ότι για οποιασδήποτε διαφορές, που θα προέκυπταν από το ασφαλιστήριο ή έχουν σχέση με αυτό, εφαρμόζονται οι διατάξεις για την ασφαλιστική σύμβαση και της ισχύουσας ελληνικής νομοθεσίας (δεύτερος λόγος), γ) για παραβίαση των διατάξεων του άρθρου 7 παρ. 5 του ν. 2496/1997 (τρίτος λόγος), δ) ως προς την εξειδίκευση της αόριστης νομικής έννοιας του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της κατάστασης μέθης του αποβιώσαντος και του θανατηφόρου ατυχήματος (τέταρτος λόγος).

Πέραν του ότι, υπό την επίφαση πλημμελειών από τον αριθμό 6 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, οι ως άνω λόγοι συνιστούν στην πραγματικότητα, απαράδεκτους, κατά τα προεκτιθέμενα, λόγους αναγόμενους στην πραγματικότητα σε παραβίαση κανόνων ουσιαστικού δικαίου, η οποία κρίνεται, αφού το δικαστήριο της ουσίας ερεύνησε κατ'ουσίαν τη διαφορά, βάσει των πραγματικών περιστατικών, που εκείνο ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν, και της υπαγωγής αυτών στον νόμο, πρόκειται δηλαδή για λόγους από τον αριθμό 1 του άρθρου 560 ΚΠολΔ, η προβολή των οποίων αποκλείεται επί μικροδιαφορών, όλοι αυτοί οι λόγοι είναι απαράδεκτοι προεχόντως ως αλυσιτελείς, αφού με αυτούς ουδόλως πλήττεται η ως άνω δεύτερη επάλληλη αιτιολογία της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, σύμφωνα με την οποία δεν αποδείχθηκε ότι ο θανών απεβίωσε χωρίς να αφήσει διαθήκη, ώστε να προσλάβουν οι αναιρεσείοντες την επικληθείσα με την αγωγή τους ιδιότητα των εξ αδιαθέτου κληρονόμων του, καθώς και ότι αυτοί ήταν οι μοναδικοί καλούμενοι στην κληρονομία του (ως εξ αδιαθέτου κληρονόμοι, εάν υποτεθεί ότι απεβίωσε χωρίς να αφήσει διαθήκη) πλησιέστεροι συγγενείς του, γεγονός από το οποίο εξαρτάτο και ο προσδιορισμός της τυχόν κληρονομικής τους μερίδας.

Μετά την απόρριψη όλων των λόγων της, πρέπει να απορριφθεί η από 16.12.2020 αίτηση για αναίρεση της 3676/2018 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών και να διαταχθεί, κατά την παρ. 3 του άρθρου 495 ΚΠολΔ, η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου, που κατατέθηκε από τους αναιρεσείοντες κατά την άσκηση της αίτησής τους.

Οι αναιρεσείοντες, που ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικασθούν στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, κατά το σχετικό νόμιμο και βάσιμο αίτημά της (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 16.12.2020 αίτηση για αναίρεση της 3676/2018 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αθηνών.

Διατάσσει την εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατατέθηκε κατά την άσκηση της αναίρεσης.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στην καταβολή των δικαστικών εξόδων της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες επτακόσια (2.700) ευρώ. ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Φεβρουαρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 23 Φεβρουαρίου 2023.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ