301/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 301 / 2008 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 301/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωάννη Παπανικολάου, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Γεώργιο Πετράκη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ιωάννη Σίδερη (κωλυομένης της Αρεοπαγίτου Ελένης Μαραμαθά) και Γεωργία Λαλούση, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Ιανουαρίου 2008, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, 2) Χ2, 3) Χ3, 4) Χ4, 5) Χ5, 6) Χ6. Οι 1ος, 2ος, 3ος, 4η και 6η των αναιρεσειόντων εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Γεώργιο Γανώτη ο οποίος αφού έλαβε το λόγο δήλωσε ότι η 5η των ως άνω αναιρεσειόντων απεβίωσε και την βιαίως διακοπείσα δίκη συνεχίζει ως κληρονόμος αυτής ο Χ ο οποίος εκπροσωπείται από τον ίδιο πληρεξούσιο δικηγόρο.

Του αναιρεσιβλήτου: Του Ελληνικού Δημοσίου, νόμιμα εκπροσωπουμένου από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών εδρεύοντος στην Αθήνα και από τον Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας Θεσσαλίας εδρεύοντος στην Λάρισα το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Χρήστο Μητκίδη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 794/2003 αίτηση του ήδη αναιρεσίβλητου και τις από 17/1/2004 ανταιτήσεις των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Λάρισας και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 214/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 865/2005 του Εφετείου Λάρισας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 27/6/2006 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Αθανάσιος Πολυζωγόπουλος, ανέγνωσε την από 16/1/2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του τετάρτου λόγου αναιρέσεως και την απόρριψη των λοιπών λόγων. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 286 εδ. α', 287 παρ. 1 και 290 ΚΠολΔ, τα οποία εφαρμόζονται και στην μετ' αναίρεση δίκη (άρθρο 573 παρ.1 ΚΠολΔ) συνάγεται ότι η βίαιη διακοπή της δίκης, που επέρχεται από το θάνατο διαδίκου, καθώς και η εκουσία επανάληψη αυτής από τους κληρονόμους του, μπορούν να γνωστοποιηθούν διαδοχικά με ενιαία δήλωση στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υποθέσεως προς συζήτηση, εφόσον δεν υπάρξει αμφισβήτηση της ιδιότητάς τους ως κληρονόμων, οπότε ακολουθεί αμέσως συζήτηση της υποθέσεως.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως αποδεικνύεται από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη ..... ληξιαρχική πράξη θανάτου του Ληξιάρχου Δήμου Φαρσάλων, στις 10.6.2007 απεβίωσε η αναιρεσείουσα Χ6, η οποία, όπως προκύπτει από το υπ' αριθ. ..... πιστοποιητικό πλησιεστέρων συγγενών του Δημάρχου Φαρσάλων και το υπ' αριθ. ....

πιστοποιητικό του Γραμματέα του Πρωτοδικείου Λάρισας, κληρονομήθηκε εξ αδιαθέτου από τον αδελφό της Χ. Επομένως, ο τελευταίος ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος της αποβιώσασας (άρθρα 1710, 1814 και 1846 ΑΚ) εκπροσωπούμενος από το δικηγόρο του Γεώργιο Γανωτή, δυνάμει του προσκομιζομένου ....... πληρεξουσίου της συμβολαιογράφου Φαρσάλων Φανής Κατσιγέρου, νομίμως δήλωσε στο ακροατήριο, κατά την εκφώνηση της υποθέσεως, τον θάνατο της πιο πάνω αναιρεσείουσας και την εκούσια στο όνομά του επανάληψη της δίκης που διακόπηκε βίαια λόγω του θανάτου αυτής και έτσι παραδεκτώς προχωρεί η συζήτηση της υποθέσεως.

ΙΙ. Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 335, 338, 340, 346 ΚΠολΔ και 19 παρ. 9 και 10, 20 παρ, 6 και 8 του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) προκύπτει ότι στην ειδική διαδικασία των απαλλοτριώσεων το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για το αποδεικτικό του πόρισμα, αναφορικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία νομίμως επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι. Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει το λόγο αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 11 ΚΠολΔ. Αυτός θεμελιώνεται όχι μόνο όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη του και τα έγγραφα τα οποία επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι, αλλά και όταν, παρά τη βεβαίωση αυτή, από το περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι λήφθηκαν υπόψη όλα ή ορισμένα από τα έγγραφα αυτά. Στην προκειμένη περίπτωση; οι αναιρεσείοντες διατείνονται ότι με τις προτάσεις που κατέθεσαν στο Εφετείο κατά τη συζήτηση στη δίκη καθορισμού οριστικής τιμής αποζημιώσεως, επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν για

την απόδειξη της αξίας των απαλλοτριωθέντων ακινήτων τους, ήτοι των με αριθμ. ΚΠ ΑΙ 12, 13, 19, 46 και 41 ιδιοκτησιών, τα αποδεικτικά μέσα που αναφέρονται στον τέταρτο

λόγο

του δικογράφουτης αναίρεσης και, συγκεκριμένα, επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν 1) την υπ' αριθμό ..... πράξη του Συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης Εμμ.Σαραγιώτη και 2) την υπ' αριθμ. ....... πράξη του Συμβολαιογράφου Σοφάδων Β.Κόκκαλη. Με τα έγγραφα αυτά αποδεικνυόταν, κατά τους αναιρεσείοντες, πράγμα, που είχε ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και ειδικότερα αποδεικνυόταν ότι κατά τον κρίσιμο χρόνο η ανά τ.μ.

αξία της απαλλοτριωθείσας εδαφικής έκτασης είναι πολύ ανώτερη των τριών (3) ευρώ ανά τ.μ., που δέχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση για τα απαλλοτριούμενα ακίνητα με αριθμό ΚΠ 12, 13, 19 και 41 και των 7,5 ευρώ ανά τ.μ. για το ακίνητο ΚΠ 46, ανερχόμενη στα ποσά των 55,75 και 54,8 ανά τ.μ., αντίστοιχα, με βάση τα παραπάνω συμβολαιογραφικά έγγραφα.

Από τις με ημερομηνία από 23-9-2005 εμπροθέσμως κατατεθείσες προτάσεις αυτών ενώπιον του Εφετείου κατά τη συζήτηση της υποθέσεως, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, προκύπτει, ότι πράγματι οι αναιρεσείοντες επικαλέσθηκαν ως προσκομιζόμενα τα ως άνω έγγραφα σ' εκείνο το Δικαστήριο στην παραπάνω συζήτηση, στη δε προσβαλλόμενη απόφαση δεν διαπιστώνεται έλλειψη προσκομιδής των εν λόγω εγγράφων.

Από την ίδια δε την προσβαλλόμενη απόφαση, δηλαδή τόσο από το όλο αιτιολογικό της (ελάσσων πρόταση) όσο και από την καταχωρισμένη σ' αυτή γενική μνεία ότι το Δικαστήριο έλαβε υπόψη "όλα τα έγγραφα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι" δημιουργείται αμφιβολία αν το Εφετείο έλαβε υπόψη και συνεκτίμησε για το σχηματισμό της κρίσης του και τα παραπάνω κρίσιμα αποδεικτικά στοιχεία (συμβολαιογραφικά έγγραφα) που οι αναιρεσείοντες επικαλέσθηκάν προς απόδειξη μέσω κρίσιμων συγκριτικών στοιχείων των ουσιωδών ισχυρισμών τους σχετικά με την αξία των απαλλοτριωθέντων ακινήτων τους, ενόψει και του ότι το Εφετείο δεν ασχολείται, καθόλου με τα εν λόγω έγγραφα, ούτε τα μνημονεύει ειδικώς.

Συνεπώς πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος ο πιο πάνω από το άρθρο 559 αριθ. 11 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος της που αφορά τους αναιρεσείοντες και τη διάταξή της για οριστικό προσδιορισμό τιμής μονάδας αποζημίωσης των με αριθμούς ΚΠ Α1 12, 13, 19, 41 και 46 ιδιοκτησιών.

Στη συνέχεια, πρέπει να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, δυνάμενο να συγκροτηθεί από δικαστές άλλους από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ). Τα δικαστικά έξοδα πρέπει να επιβληθούν σε βάρος του αναιρεσιβλήτου, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 176 και 183 ΚΠολΔ.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 865/2005 απόφαση του Εφετείου Λάρισας κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει κατά το μέρος αυτό την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1.500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Φεβρουαρίου 2008.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 20 Φεβρουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ