294/2019 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 294 / 2019 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 294/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ιωσήφ Τσαλαγανίδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αβροκόμη Θούα - Εισηγήτρια, Γεώργιο Αποστολάκη, Θεόδωρο Κανελλόπουλο και Κυριάκο Οικονόμου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Νοεμβρίου 2018, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Τ. θυγατέρα Γ. Τ., συζύγου Δ. Μ., κατοίκου ..., η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο. Του αναιρεσιβλήτου: Δ. Μ. του Χ., κατοίκου ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Νικολάου, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-1-2009 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ναυπλίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 470/2011 μη οριστική, 343/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 137/2014 του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης και της 343/2012 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 3-7-2014 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσίβλητος, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Αβροκόμη Θούα ανέγνωσε την από 3-4-2018 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τις διατάξεις των άρθρων 576παρ.2,568παρ.1 και 498παρ.1ΚΠολΔ συνάγεται, ότι ο Άρειος Πάγος οφείλει να εξετάσει αυτεπαγγέλτως, αν κλήθηκε νομίμως και εμπροθέσμως ο μη εμφανισθείς αντίδικος του επισπεύδοντος τη συζήτηση της αίτησης αναίρεσης και σε καταφατική περίπτωση να προχωρήσει στη συζήτηση παρά την απουσία του.

Από το συνδυασμό, εξάλλου των διατάξεων των άρθρων 575,226παρ.4εδ.α,γ και δ και 568 του ίδιου ως άνω Κώδικα, προκύπτει, ότι αν η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης αναβλήθηκε με επισημείωση στο πινάκω, είναι δε απών, κατά τη νέα μετά την αναβολή δικάσιμο, κάποιος από τους διαδίκους,ερευνάται αυτεπαγγέλτως αν ο απών διάδικος είχε επισπεύσει την αρχική συζήτηση ή είχε κλητευθεί σε αυτή νομίμως και εμπροθέσμως,ή είχε παραστεί νομίμως κατ'αυτή,αν δε συντρέχει μία από τις εν λόγω προϋποθέσεις,είναι περιττή νέα κλήτευσή του κατά τη νέα μετά από αναβολή δικάσιμο,εφόσον η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο μετά την αναβολή,επέχει θέση κλήτευσης όλων των διαδίκων.

Στην προκειμένη περίπτωση,από την …34γ/16-1- 2018 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή του Εφετείου Ναυπλίου Κ. Σ., την οποία προσκομίζει και επικαλείται ο αναιρεσίβλητος,προκύπτει ότι μετά από έγγραφη παραγγελία αυτού,ακριβές αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης,με πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση για την αρχική δικάσιμο της 23 Απριλίου 2018,επιδόθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα στην αναιρεσείουσα.

Κατά την εν λόγω δικάσιμο,η υπόθεση,όπως προκύπτει από την επισκόπηση του οικείου πινακίου,αναβλήθηκε,εκπροσωπουμένων των διαδίκων από πληρεξούσιο δικηγόρο,για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας(26-11-2018).Επομένως,αφού κατά την δικάσιμο αυτή,η αναιρεσείουσα δεν παραστάθηκε κατά την εκφώνηση της υπόθεσης στη σειρά της από το πινάκιο,ούτε εκπροσωπήθηκε με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο,πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση ,παρά την απουσία της.

Από τα άρθρα 522, 553, 558 και 566 παρ. 2 ΚΠολΔ συνάγεται ότι, σε περίπτωση υπόθεσης που διήλθε και τους δύο βαθμούς δικαιοδοσίας επί της οποίας το Εφετείο αποφάνθηκε επί της ουσίας στο πλαίσιο του μεταβιβαστικού αποτελέσματος της έφεσης και των προσθέτων λόγων, σε αναίρεση υπόκειται μόνον η επί της ουσίας οριστική απόφαση του δευτεροβαθμίου δικαστηρίου, στην οποία ενσωματώνεται η πρωτόδικη απόφαση. Τούτο, όμως, ισχύει μόνο ως προς το μέρος της υπόθεσης (ήτοι, τα αντίστοιχα κεφάλαια της πρωτόδικης απόφασης) που έχει μεταβιβαστεί στο Εφετείο. Καθόσον, όμως, αφορά στα κεφάλαια που δεν είχαν εκκληθεί, η πρωτόδικη απόφαση καθίσταται τελεσίδικη. Οπότε, μόνο η ίδια υπόκειται σε αναίρεση, η οποία πρέπει, για το παραδεκτό της, να απευθύνεται κατ' εκείνων που ήσαν διάδικοι στη δίκη εκείνη, να αναφέρεται στα εν λόγω κεφάλαια και να κατατίθεται στο πρωτόδικο δικαστήριο (ΑΠ73/2016, 983/2015, ΑΠ 637/2014).

Στην προκειμένη περίπτωση,από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (αρθρ.561παρ.2ΚΠολΔ),προκύπτει,ότι επί της από 27- 1-2009 αγωγής του ενάγοντος και ήδη αναιρεσίβλητου ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου,με την οποία ζητούσε την λύση του γάμου του με την εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα, εκδόθηκε η δεύτερη προσβαλλόμενη οριστική απόφαση που την έκανε δεκτή και απέρριψε την ένσταση της τελευταίας για καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος του. Την απόφαση αυτή η αναιρεσείουσα προσέβαλε στο σύνολο της ήτοι και κατά την απορριφθείσα ένστασή της ενώπιον του Εφετείου Ναυπλίου,με την από 9-7-2012 έφεσή της, η οποία απορρίφθηκε με την ανωτέρω πρώτη προσβαλλόμενη απόφαση. Με τα δεδομένα αυτά, η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης είναι παραδεκτή μόνο κατά το μέρος που στρέφεται κατά της πρώτης προσβαλλόμενης απόφασης, ενώ αντίθετα, εφόσον η υπόθεση είχε μεταβιβαστεί στο σύνολό της στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, είναι απαράδεκτη κατά το μέρος που στρέφεται κατά της δεύτερης οριστικής απόφασης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, πέραν του ότι δεν προκύπτει και η κατάθεση του δικογράφου αυτής και στην γραμματεία του δικαστηρίου αυτού.

Η παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που προβλέπεται ως λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 1 Κ.Πολ.Δ., ιδρύεται και όταν το δικαστήριο της ουσίας, για τη νομική θεμελίωση αυτοτελούς ουσιώδους για την έκβαση της δίκης ισχυρισμού που θεμελιώνει ένσταση, αξιώνει περισσότερα στοιχεία από όσα πράγματι απαιτούνται κατά το νόμο ή αρκείται σε λιγότερα ή διαφορετικά και για το λόγο αυτό απορρίπτει τον ισχυρισμό ως μη νόμιμο.

Εξ άλλου, η ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 281 ΑΚ, που απαγορεύει την καταχρηστική άσκηση δικαιώματος, έχει εφαρμογή και επί δικαιωμάτων που στηρίζονται σε διατάξεις δημοσίας τάξεως. Επομένως, εφαρμόζεται και επί άσκησης αγωγής διαζυγίου από το άρθρο 1439 παρ. 3 ΑΚ λόγω τεκμαιρομένου κλονισμού της έγγαμης σχέσης από την τετραετή διάσταση των συζύγων.

Η ένσταση αυτή, προς απόκρουση της αγωγής διαζυγίου, μπορεί να στηριχθεί μόνο σε περιστατικά μεταγενέστερα της διάστασης, δηλαδή τέτοια που είναι συνέπειες της λύσης του γάμου με διαζύγιο, για την κατά νόμο δε θεμελίωσή της, δεν αρκούν οποιεσδήποτε δυσμενείς επιπτώσεις του διαζυγίου σε βάρος του εναγομένου και των τέκνων των συζύγων, οι οποίες άλλωστε επέρχονται από το διαζύγιο αυτό καθ' εαυτό, αλλά απαιτείται οι επιπτώσεις αυτές να εκφεύγουν των συνηθισμένων και αυτονόητων και να οδηγούν λόγω του εξαιρετικού τους χαρακτήρα και της σοβαρότητάς τους, στη δημιουργία κατάστασης προφανώς υπέρμετρα σκληρής για τον εναγόμενη σύζυγο και τα τέκνα, ώστε να επιβάλλεται για την αποτροπή τους η διατήρηση του γάμου (ΑΠ 1638/2013,1138/2012,1670/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση του δικογράφου της έφεσης της ήδη αναιρεσείουσας κατά της απόφασης του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, η τελευταία επανέφερε την προβληθείσα και στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο ένσταση, προς απόκρουση της αγωγής του αντιδίκου της και ήδη αναιρεσίβλητου, συνισταμένη, στο ότι η άσκηση του ασκούμενου με την αγωγή του δικαιώματος για λύση του γάμου τους, είναι καταχρηστική, διότι θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχολογία των θυγατέρων τους, ,οι οποίες βρίσκονται στην εφηβεία και είναι μαθήτριες της τρίτης τάξης του Λυκείου και θα υποστούν ψυχολογικό σόκ, το οποίο θα επηρεάσει σε σημαντικό βαθμό τις σχολικές τους επιδόσεις και την εισαγωγή τους στο Πανεπιστήμιο.

Τα περιστατικά αυτά, όμως,που επικαλέσθηκε η αναιρεσείουσα,για την θεμελίωση της ένστασής της και αληθή υποτιθέμενα δεν εκφεύγουν των συνηθισμένων και αυτονοήτων από τη λύση του γάμου επιπτώσεων και δεν οδηγούν σε δημιουργία κατάστασης υπέρμετρα σκληρής για την αναιρεσείουσα και τα τέκνα της. Επομένως, το Εφετείο, που με την προσβαλλόμενη απόφαση του, επικύρωσε την απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου, που είχε απορρίψει ως μη νόμιμη την ένσταση αυτή της αναιρεσείουσας,ορθά εφάρμοσε και ερμήνευσε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 281ΑΚ και ο πρώτος περί του αντιθέτου λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559αριθμ.1ΚΠολΔ είναι αβάσιμος.

Ο από τον αριθμό 8 του άρθρου 559ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα", κατά την έννοια αυτή θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στην θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και στηρίζουν το αίτημα αγωγής,ανταγωγής,ένστασης ή αντένστασης.Ο λόγος αυτό αναίρεσης δεν στοιχειοθετείται όταν το δικαστήριο έλαβε υπόψη προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε ευθέως για οποιονδήποτε λόγο τυπικό ή ουσιαστικό(Ολ.ΑΠ 12/1997). Επομένως,είναι αβάσιμος ο δεύτερος από το άρθρο 559αριθμ.,κατ'εκτίμηση,8(και όχι αριθμ. 1)ΚΠολΔ, λόγος της κρινόμενης αίτησης,με τον οποίο η αναιρεσείουσα μέμφεται το Εφετείο ότι δεν έλαβε υπόψη την ανωτέρω για καταχρηστική άσκηση της αγωγής,ένστασή της,εφόσον αυτή λήφθηκε υπόψη και απορρίφθηκε ως μη νόμιμη με την προσβαλλόμενη απόφαση.

Από τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 11 του ΚΠολΔ, κατά την οποία αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίσθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικό μέσα που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν, συνάγεται ότι για να στοιχειοθετηθεί ο λόγος αυτός αναίρεσης, πρέπει το δικαστήριο της ουσίας να έχει εισέλθει στην έρευνα της ουσίας της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή άλλης επιτευκτικής διαδικαστικής πράξης και όχι να την απέρριψε ως απαράδεκτη ή νόμω αβάσιμη, αφού στις περιπτώσεις αυτές το δικαστήριο δεν προβαίνει σε έρευνα των πραγματικών περιστατικών, (Ολ.ΑΠ3/1997,ΑΠ2139/2014). Επομένως, ο τρίτος, από το άρθρο 559, κατ' εκτίμηση αριθμ.11 (και όχι αριθμ. 1) ΚπολΔ, λόγος με τον οποίο η αναιρεσείουσα,μέμφεται την προσβαλλόμενη απόφαση ότι δεν έλαβε υπόψη την κρίσιμη, για την απόδειξη της ίδιας ένστασης της, κατάθεση της μάρτυρος της ,είναι απαράδεκτος,εφόσον το Εφετείο,την εν λόγω ένσταση απέρριψε ως μη νόμιμη,χωρίς να εισέλθει στην ουσία της.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω,πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης ,να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος από την αναιρεσείουσα παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο (αρθρ.495παρ.3ΚΠολΔ,όπως ίσχυε κατά τον χρόνο άσκησης της ένδικης αίτησης,το έτος 2014) και να καταδικαστεί η τελευταία,λόγω της ήττας της στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου (αρθρ.176,183ΚΠολΔ) κατά τα οριζόμενα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3 Ιουλίου 2014 αίτηση της Τ. Τ. για αναίρεση των: α) 137/2014 και β) 343/2012 αποφάσεων του Τριμελούς Εφετείου Ναυπλίου και Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ναυπλίου, αντίστοιχα.

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο Δημόσιο Ταμείο.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσίβλητου, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Ιανουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 13 Μαρτίου 2019.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ