294/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 294 / 2007 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 294/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο, Βασίλειο Ρήγα, Γεώργιο Καλαμίδα, Δημήτριο Κανελλόπουλο και Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 4 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Γιαννέλη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ...., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Σταύρο Μανούσο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ..

Της αναιρεσίβλητης: ...., η οποία ενεργεί αφ' ενός μεν προσωπικά για λογαριασμό της, αφ' ετέρου δε στο όνομα και για λογαριασμό του ανήλικου τέκνου της ..... του οποίου ασκεί την γονική μέριμνα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Λίλα Περιμένη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-12-2001 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, την από 17-7-2002 προσεπίκληση σε αναγκαστική παρέμβαση-παρεμπίπτουσα αγωγή και τις υπ' αρ. 125864/7771/2002, 111113/6982/2002 πρόσθετες παρεμβάσεις, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 1949/2003 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 675/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί ο αναιρεσείων με την από 4 Απριλίου 2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης-Σπυρίδων Τέντες ανέγνωσε την από 23 Νοεμβρίου 2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως. Η πληρεξούσια της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα με το άρθρο 914 ΑΚ για να γεννηθεί ευθύνη προς αποζημίωση από αδικοπραξία απαιτείται α) συμπεριφορά παράνομη και υπαίτια β) ζημία και γ) αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της παράνομης συμπεριφοράς και της ζημίας. Η παράνομη συμπεριφορά μπορεί να συνίσταται είτε σε θετική ενέργεια είτε σε παράλειψη. Ο χαρακτηρισμός της παραλείψεως ως παράνομης συμπεριφοράς προϋποθέτει την ύπαρξη νομικής υποχρεώσεως για επιχείρηση της ενέργειας που παραλείφθηκε.

Τέτοια νομική υποχρέωση μπορεί να προκύπτει, μεταξύ άλλων, και από διάταξη νόμου που επιβάλλει την επιχείρηση συγκεκριμένης ενέργειας. Ειδικότερα, όσον αφορά τους μηχανικούς που εκπονούν στατικές μελέτες, κανόνες ενέργειες συνάγονται από το άρθρο 13 του ΠΔ 38-9-1983 "Τρόπος έκδοσης οικοδομικών αδειών και έλεγχος των ανεγειρομένων οικοδομών", που ορίζει τις προδιαγραφές συντάξεως στατικής μελέτης σε περίπτωση προσθήκης σε οικοδομή.

Το άρθρο αυτό διαβαθμίζει το απαιτούμενα στοιχεία της σχετικής μελέτης ανάλογα με το αν υπάρχει άδεια και μελέτη με πρόβλεψη προσθήκης (περίπτ, 1), αν υπάρχει άδεια και μελέτη χωρίς πρόβλεψη προσθήκης (περίπτ.2) και αν δεν υπάρχει άδεια ούτε μελέτη (περίπτ. 3). Σε όλες τις περιπτώσεις απαιτείται έκθεση αυτοψίας, η οποία, σύμφωνα με το τελευταίο εδάφιο του άρθρου, προβλέπεται σε αντικατάσταση της προγενεστέρως απαιτούμενης "δηλώσεως αντοχής", καθώς επίσης απαιτείται και έλεγχος σχετικός με την επάρκεια του φέροντος οργανισμού.

Το προτελευταίο εδάφιο του ίδιου άρθρου ορίζει ότι "δεν απαιτείται η τήρηση ολόκληρης της προηγούμενης διαδικασίας σε περίπτωση προσθήκης επιφάνειας μικρότερης από το 20% της επιφάνειας υπάρχοντος ορόφου ή ελαφροκατασκευών με φορτία μικρότερα από το 20% του φορτίου ορόφου...". Η διάταξη αυτή, στο μέτρο που προβλέπει απαλλαγή του μηχανικού από την τήρηση κανόνων ενεργείας που προβλέπονται στις περιπτώσεις 1 έως 3 του άρθρου 13, αποτελεί εξαιρετικό κανόνα. 'Ετσι ο μηχανικός που ενάγεται προς αποζημίωση, λόγω αδικοπρακτικής συμπεριφοράς του, συνιστάμενης στην υπαίτια ζημιογόνο παράλειψη των ενεργειών που προβλέπονται από το άρθρο 13, φέρει αυτός το βάρος επικλήσεως της συνδρομής των περιστάσεων για την εφαρμογή της εξαιρέσεως του εν λόγω εδαφίου, προκειμένου να απαλλαγεί από την ευθύνη.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφασή του, το Εφετείο υποχρέωσε τον εναγόμενο και ήδη αναιρεσείοντα πολιτικό μηχανικό ..... να καταβάλει στην ενάγουσα ..... το ποσό των 3.898,73 ευρώ και αναγνώρισε ότι υποχρεούται να της καταβάλει τα αναφερόμενα στην απόφασή αυτή περαιτέρω χρηματικά ποσά, λόγω αδικοπραξίας που συνίστατο στην θανάτωση του συζύγου της .....

κατά την κατάρρευση, συνεπεία σεισμού, του κτιρίου της εταιρείας RICOMEX AE, η οποία θανάτωση αιτιωδώς συνδέεται με υπαίτιες παραλείψεις του εναγομένου κατά την εκπόνηση και εφαρμογή στατικής μελέτης σχετικής με πρόσθετες κατασκευές στο κτίριο. Ειδικότερα το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: Ο αρχιτέκτων μηχανικός ......

ανέλαβε την επέκταση και αναδιαμόρφωση των χώρων γραφείων της εταιρείας RICOMEX AE στον ημιώροφο της εν λόγω οικοδομής με την προσθήκη κατασκευής από σιδηροδοκούς. Στη συνέχεια αυτός ανέθεσε στον αναιρεσείοντα να συντάξει τη μελέτη στατικής αντοχής της σιδηροκατασκευής. Ο τελευταίος, κατά την εκπόνηση της μελέτης, περιορίσθηκε στην στατικότητα μόνο της σιδηροκατασκευής, χωρίς να λάβει υπόψη την στατική επίδραση αυτής στον φέροντα οργανισμό του κτιρίου, όπως απαιτούσαν οι κοινώς αναγνωρισμένοι τεχνικοί κανόνες.

Η στατική αυτή μελέτη ήταν λανθασμένη. Διότι βασίσθηκε στις άδειες οικοδομής, οι οποίες όμως είχαν παραβιασθεί ουσιωδώς στο στάδιο της κατασκευής του κτιρίου. Βασίσθηκε ιδίως στο ότι η πλάκα εδράσεως της σιδηροκατασκευής στο ισόγειο ήταν δοκιδωτη, όπως προέβλεπαν οι άδειες οικοδομής, ενώ στην πραγματικότητα αυτή ήταν συμπαγής, χωρίς τα αναγκαία υποστυλώματα και δοκούς.

Ο αναιρεσείων εγνώριζε ότι το κτίριο είχε κατασκευασθεί με δυσμενείς για τη στατικότητά του αποκλίσεις από τις εγκεκριμένες μελέτες και παρά ταύτα παρέλειψε να προβεί, όπως όφειλε κατά τους κοινώς αναγνωρισμένους τεχνικούς κανόνες, σε έλεγχο της στατικότητας του όλου κτιρίου και του βαθμού επιβαρύνσεώς του από την μελετώμενη πρόσθετη κατασκευή.

Ο αναιρεσείων εξάλλου είχε ιδιαίτερη νομική υποχρέωση α) από το άρθρο 286 παρ.1 ΠΚ να ενεργήσει κατά τους κοινώς αναγνωρισμένους τεχνικούς κανόνες, ώστε να μην προξενήσει κίνδυνο για τη ζωή και την υγεία ανθρώπων και β) από τις διατάξεις των άρθρων 1 του ΠΔ 778/1980, 7 του ν.1396/1983 σε συνδυασμό με την 3046/304/30-12/3-2-89 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ "περί κτιριοδομικού κανονισμού" να συντάξει τη μελέτη του κατά τους κανόνες της τέχνης και της επιστήμης, να εξακριβώσει την τήρηση των οδηγιών του κατά την εκτέλεση του έργου και να φροντίζει για την εφαρμογή της μελέτης και την άρση των τυχόν επικινδύνων έργων και για την τήρηση των προδιαγραφών ασφαλείας.

Τέλος, μεταξύ των παραλείψεων του αναιρεσείοντος και του επελθόντος αποτελέσματος υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος αυτός δε (αναιρεσείων) βαρύνεται με ενδεχόμενο δόλο. Από τις παραπάνω παραδοχές προκύπτει ότι το Εφετείο στήριξε την κρίση του για την ύπαρξη παράνομης συμπεριφοράς του αναιρεσείοντος σε δύο αιτιολογίες.

Πρώτον, στην υπαίτια παράλειψή του ως μηχανικού να τηρήσει τους κοινώς αναγνωρισμένους τεχνικούς κανόνες κατά την εκπόνηση της στατικής μελέτης. Ειδικότερα δε ως προς το περιεχόμενο των εν λόγω κανόνων δέχθηκε ότι αυτοί απαιτούν όπως ο μηχανικός που εκπονεί στατική μελέτη για προσθήκη σε κτίριο λαμβάνει υπόψη του τη στατική επίδραση της προσθήκης στον φέροντα οργανισμό του κτιρίου και διαμορφώνει την στατική μελέτη του ανάλογα με την υφιστάμενη κατάσταση του κτιρίου.

Δεύτερον, στην υπαίτια παράλειψή του να εξακριβώσει την τήρηση των οδηγιών του κατά την εκτέλεση του έργου και να φροντίζει για την εφαρμογή της μελέτης και την άρση των τυχόν επικινδύνων έργων και την τήρηση των προδιαγραφών ασφαλείας. Το Εφετείο με τις ανωτέρω πραγματικές παραδοχές και με την πρώτη από τις επάλληλες αιτιολογίες του, κρίνοντας ότι ο εναγόμενος έχει ευθύνη από αδικοπραξία, οδηγήθηκε σε ορθή κρίση, αφού το διατακτικό της αποφάσεώς του, αν και στηριζόμενο σε διαφορετική αιτιολογία, υπό την κατά το άρθρο 578 ΚΠολΔ έννοια της μείζονος προτάσεως δικανικού συλλογισμού, είναι ορθό και δεν παραβίασε, ευθέως ή εκ πλαγίου, τις διατάξεις του άρθρου 13 του ΠΔ 3/8-9-1983, ως περιέχουσες κανόνα θεμελιωτικό παράνομης, κατά την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, παραλείψεως του εναγομένου, στον οποίο (κανόνα) στηρίχθηκε η κρίση του δικαστηρίου για τη βασιμότητα της αγωγής.

Επομένως, ο δεύτερος, εκ του άρθρου 559 αριθ.1 και 19, όπως εκτιμάται, λόγος της αναιρέσεως, υπό τις περί αντιθέτου αιτιάσεις, είναι αβάσιμος. Εξάλλου, ο ίδιος λόγος αναιρέσεως, υπό την εκδοχή ότι με αυτόν πλήττεται η απόφαση ως προς τις παραδοχές της σχετικά με το βάσιμο ενστάσεως του εναγομένου ερειδόμενης στο ως άνω προτελευταίο εδάφιο του άρθρου 13 του ΠΔ 3/8-9-1983, είναι απορριπτέος ως αόριστος, αφού δεν αναφέρει ότι η ένσταση επαναφέρθηκε παραδεκτώς στο Εφετείο (άρθρο 562 παρ.2 ΚΠολΔ).

Με τον πρώτο λόγο της αναιρέσεως με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο παραβίασε τις διατάξεις των άρθρων 286 ΠΚ, 1 του ΠΔ 778/1980 και 7 του ν.1396/1983 πλήττεται η επάλληλη αιτιολογία της προσβαλλόμενης αποφάσεως σύμφωνα με την οποία η ευθύνη του αναιρεσείοντος στηρίζεται στην παράλειψή του να προβεί σε ενέργειες που επιβάλλονται από τις ως άνω διατάξεις. Ο λόγος όμως αυτός της αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αλυσιτελής, γιατί η άλλη αιτιολογία, κατά της οποίας ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως κρίθηκε κατά τα ανωτέρω απορριπτέος, στηρίζει αυτοτελώς το διατακτικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως.

'Οπως προκύπτει από το άρθρο 559 αριθ.8 ΚΠολΔ για να είναι ορισμένος ο λόγος αναιρέσεως με τον οποίο προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη πράγματα, δηλαδή αυτοτελείς ισχυρισμούς που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του επίδικου δικαιώματος, οι οποίοι προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, πρέπει, μεταξύ άλλων, να αναφέρεται ότι οι εν λόγω ισχυρισμοί προτάθηκαν παραδεκτώς από τον αναιρεσείοντα στο Εφετείο (άρθρ. 562 παρ.2 ΚΠολΔ). Στην προκείμενη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο της αναιρέσεως, προβάλλεται η αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.8 ΚΠολΔ, μη λαμβάνοντας υπόψη τον καταλυτικό της ευθύνης του αναιρεσείοντος ισχυρισμό, που ο διάδικος αυτός προέβαλε πρωτοδίκως, ότι κατά νόμο (άρθρο 13 του ΠΔ 3/8-9-1983) δεν ώφειλε να επεκτείνει τη μελέτη του στον φέροντα οργανισμό ολοκλήρου του κτιρίου, διότι το φορτίο της σιδηροκατασκευής, της οποίας ανέλαβε τη στατική μελέτη, δεν υπερέβαινε το 20% του συνολικού φορτίου ορόφου. Ο λόγος όμως αυτός είναι απορριπτέος ως αόριστος, αφού ο αναιρεσείων δεν αναφέρει ότι ο εν λόγω ισχυρισμός επαναφέρθηκε στο Εφετείο.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 4-4-2005 αίτηση του ...., για αναίρεση της 675/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης εκ χιλίων εκατόν εβδομήντα (1170) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 30 Ιανουαρίου 2007.

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριο στις 12 Φεβρουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ