292/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 292 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 292/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Δημητρούλα Υφαντή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Ιανουαρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως καθολικού διαδόχου της Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "ΓΕΝΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΑΕΕΓΑ" της οποίας ανακλήθηκε η άδεια λειτουργίας, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Παπακωνσταντίνου και κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλήτου: ...., ενεργούσας ατομικά για τον εαυτό της και ως ασκούσας τη γονική μέριμνα επί του ανηλίκου τέκνου της ..., η οποία δεν εμφανίστηκε στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκε από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26/1/2004 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3593/2004 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1057/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζήτησε η αρχικά αναιρεσείουσα με την από 14/2/2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δημητρούλα Υφαντή ανέγνωσε την από 13/3/2009 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος δικαστηρίου Αρεοπαγίτη Αθανασίου Πολυζωγόπουλου, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I. Από τα προσκομιζόμενα και επικαλούμενα από την παριστάμενη αναιρεσείουσα κεκυρωμένο αντίγραφο της ένδικης αίτησης αναίρεσης, που επιδόθηκε στην αναιρεσίβλητη, με την επίσπευση της αναιρεσείουσας (βλ. την επ' αυτού από 20-5-2008 επισημείωση του αρμόδιου δικαστικού επιμελητή και την παραγγελία του πληρεξούσιου Δικηγόρου της αναιρεσείουσας προκύπτει, ότι η συζήτηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης για την αρχικά προσδιορισμένη δικάσιμο της 27-3-2009 που επισπεύθηκε από την αναιρεσείουσα αναβλήθηκε για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας, μετά δε την αναβολή εκείνη η υπόθεση μεταφέρθηκε και εγγράφηκε στο πινάκιο της ίδιας δικασίμου χωρίς πλέον να χρειάζεται νέα κλήτευση οποιουδήποτε διαδίκου (αρθρ. 226§4 εδ.

γ' Κ.Πολ.Δ.). Η αναιρεσίβλητη όμως, όπως προκύπτει από τα πρακτικά, δεν εμφανίσθηκε, ούτε κατέθεσε έγγραφες δηλώσεις κατά το άρθρο 242 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ. κατά την παραπάνω συνεδρίαση, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε κατά τη σειρά του πινακίου. Επομένως, πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της αναιρεσίβλητης (αρθρ. 576 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ.).

Το άρθρο 3 παρ. 1 της Κ4/585/1978 Α.Υ.Ε. (ΦΕΚ 795 τ. ΑΕ και ΕΠΕ) ορίζει ότι "εις το ασφαλιστήριον θα αναφέρονται τουλάχιστον ο ησφαλισμένος, κύριος ή και κάτοχος του οχήματος, η διεύθυνσις αυτού και το οικείον αστυνομικόν τμήμα, ο χρόνος ενάρξεως και η διάρκεια ισχύος της ασφαλιστικής συμβάσεως, ο αριθμός κυκλοφορίας του οχήματος και τα λοιπά προσδιοριστικά στοιχεία δια τον υπολογισμόν των ασφαλίστρων, οι καλυπτόμενοι κίνδυνοι μετά των αντιστοίχων ασφαλιστικών ποσών και ο λογαριασμός των ασφαλίστρων".

Εξάλλου, κατά το άρθρο 5 της ίδιας παραπάνω Α.Υ.Ε. "το ανώτατον όριον της ευθύνης του ασφαλιστού κατ' ατύχημα, δεν δύναται να υπερβή τα εις το ασφαλιστήριον συμβόλαιον αναγραφόμενα ποσά, ανεξαρτήτως του αριθμού των καθ' έκαστον ατύχημα ζημιωθέντων. Περισσότεροι της μιας κατ' ατύχημα εκ της αυτής αιτίας προκληθείσαι ζημίαι λογίζονται ως "ενιαίον ατύχημα".

Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων προκύπτει, ότι η έναντι του ασφαλισμένου ευθύνη του ασφαλιστή, βάσει της ασφαλιστικής συμβάσεως σε περίπτωση ατυχήματος, που προκαλείται σε τρίτο, δεν είναι απεριόριστη, αλλά περιορίζεται στο αναγραφόμενο στο ασφαλιστήριο ασφαλιστικό ποσό που εναρμονίζεται με το καθοριζόμενο εκάστοτε ποσό με την οικεία Α.Υ.Ε.

Για τον περιορισμό όμως αυτό της ευθύνης απαιτείται προβολή σχετικού ισχυρισμού από τον εναγόμενο ασφαλιστή, γιατί ο περιορισμός αυτός της ευθύνης δεν λαμβάνεται υπόψη από το δικαστήριο αυτεπαγγέλτως, αλλά μονό μετά από σχετική ένσταση του εναγόμενου ασφαλιστή. Τέτοια ένσταση μπορεί να προβληθεί από τον ασφαλιστή όχι μόνο όταν ενάγεται ευθέως από τον ζημιωθέντα τρίτο (άρθρο 10 παρ, 1 Ν. 489/1976), αλλά και όταν ενάγεται από τον ασφαλισμένο με παρεμπίπτουσα κατ' αυτού (ασφαλιστή) αγωγή ενωμένη συνήθως με προσεπίκληση του ως δικονομικού εγγυητή (άρθρο 88 ΚΠολΔ) (ΑΠ 595/2003).

Το όριο αυτό ευθύνης του ασφαλιστή κατά το μήνα Ιανουάριο του έτους 2002 ήταν, για οχήματα (αυτοκίνητα, μοτοσικλέτες, μοτοποδήλατα) κάθε τύπου και χρήσεως, σε περίπτωση προκλήσεως σε τρίτο σωματικής κακώσεως ή θανάτου το ποσό 500.000 Ευρώ. (ΑΥΕ Κ3/8492/16-10-1995 και Κ3/11316/10/20-12-1999 απόφαση Υπουργού Ανάπτυξης). Εξάλλου ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως ιδρύεται, αν το δικαστήριο της ουσίας δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης.

Ως "πράγματα" νοούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που τείνουν στη θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του ασκούμενου με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση δικαιώματος. Έτσι είναι "πράγματα" και άρα η μη λήψη υπόψη ιδρύει το λόγο αυτό αναιρέσεως, μεταξύ άλλων, τα προς θεμελίωση ενστάσεων περιστατικά, όπως και οι λόγοι εφέσεως και οι πρόσθετοι λόγοι που αφορούν αυτοτελείς ισχυρισμούς ή άρνηση αυτοτελών ισχυρισμών.

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον μοναδικό από το άρθρο 559 αρ. 8 λόγο αναιρέσεως η αναιρεσείουσα ασφαλιστική εταιρία προσάπτει στην προσβαλλόμενη απόφαση την μομφή, ότι αυτή δεν έλαβε υπόψη και δεν ερεύνησε τον αποτελούντα "πράγματα" ισχυρισμό της, τον οποίο προέβαλε παραδεκτά ενώπιον του Πρωτοβάθμιου δικαστηρίου και επανέφερε ενώπιον του Εφετείου με την ασκηθείσα με τις έγγραφες προτάσεις της αντέφεση, σύμφωνα με τον οποίο για την περίπτωση προκλήσεως θανάτου σε τρίτον, βάσει του ισχύοντος νομοθετικού καθεστώτος κατά τον κρίσιμο χρόνο (Ιανουάριος 2002) η ευθύνη της είναι μέχρι του ποσού των 500.000 Ευρώ και ότι, ενόψει του ότι με βάση προγενέστερη απόφαση κατέβαλε για την κάλυψη ζημιών από το ίδιο ατύχημα 268.206,60 Ευρώ, ευθύνεται μόνο για το υπόλοιπο ασφαλιστικό ποσό, το οποίο προσδιόρισε σε 261.019,37 Ευρώ.

Πράγματι, από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων (πρακτικών και προτάσεων) προκύπτει, ότι η αναιρεσείουσα προέβαλε ένσταση περιορισμού της ευθύνης της μέχρι του ασφαλιστικού ποσού, το υπόλοιπο του οποίου προσδιόρισε σε 216.019,37 Ευρώ, λόγω καταβολής μέχρι τότε για την κάλυψη ζημιών και το ίδιο ατύχημα, βάσει προγενέστερης αποφάσεως, ποσού 268.200,60 Ευρώ.

Όμως, όπως προκύπτει από την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δεν έλαβε καθόλου υπόψη και πολύ περισσότερο δεν ερεύνησε την προβληθείσα από την αναιρεσείουσα ένσταση περιορισμού της ευθύνης της μέχρι του ασφαλιστικού ποσού, αλλά, με βάση την ανωτέρω απόφαση, τον υποχρέωσε να καταβάλει ποσό 415.184,02 Ευρώ, το οποίο αρθροιζόμενο με το ποσό των 268.206,60 Ευρώ, που κατά τους ισχυρισμούς της, ήδη έχει καταβάλει, ξεπερνά το ασφαλιστικό ποσό.

Επομένως, ο μοναδικός λόγος αναιρέσεως από το εδάφιο 8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός. Μετά τα παραπάνω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (αρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ.) και να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (αρθρ. 176 και 183 Κ.Πολ.Δ.).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1057/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2300) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 5 Φεβρουαρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 19 Φεβρουαρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ