Supreme Court partially allows appeal in seafarer dispute, overturning lower court's dismissal of wrongful dismissal compensation claim.

Απόφαση 289 / 2024 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 289/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους δικαστές, Δήμητρα Ζώη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αριστείδη Βαγγελάτο, Ελπίδα Σιμιτοπούλου, Μαρία-Μάριον Δερεχάνη και Ερατώ Κολέση, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο κατάστημά του, την 24 Οκτωβρίου 2023, με την παρουσία και της Γραμματέως Ελένης Τσιουρή, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Μ. Μ. του Χ., κατοίκου Μίσχου Ροδόπης, που παραστάθηκε δια δηλώσεως (ΚΠολΔ 242 παρ.2) του πληρεξουσίου δικηγόρου Νικόλαου Κουντούρη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Εταιρείας με την επωνυμία "F. N. S. «C. (Φ. Ν. Σ. Κ.), όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στην Μονρόβια της Λιβερίας και 2) Εταιρείας με την επωνυμία "P. S. «C. (Π. Σ. Κ.), όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στην παραστάθηκε δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Κωνσταντίνου Σωτηριάδη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 23-12-2019 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιά. Εκδόθηκαν η 225/2021 οριστική απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 531/2022 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιά. Την αναίρεση της τελευταίας, ζητεί ο αναιρεσείων με την από 28-11-2022 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Εισηγήτρια ορίσθηκε η Αρεοπαγίτης Ελπίδα Σιμιτοπούλου. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσίβλητων ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την υπό κρίση από 28-11-2022 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 1150/ 105/2022) αίτηση διώκεται η αναίρεση της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών, υπ' αριθ. 531/2022 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς. Με την απόφαση αυτή α) έγινε τυπικά δεκτή και απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η από 14-6-2021 έφεση του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος κατά της εκδοθείσας αντιμωλία των διαδίκων, κατά την ως άνω ειδική διαδικασία, υπ' αριθ. 225/2021 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, με την οποία είχε γίνει εν μέρει δεκτή η από 23-12-2019 (αριθ. έκθ. κατάθεσης 11841/5968/2019) αγωγή αυτού και β) έγινε τυπικά και κατ' ουσίαν δεκτή η από 9-7-2021 έφεση των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων εταιρειών κατά της ίδιας ως άνω απόφασης και, αφού εξαφανίστηκε η εκκαλούμενη απόφαση, δικάστηκε εκ νέου η αγωγή και απορρίφθηκε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη ως προς αμφότερες τις βάσεις της (κύρια από τη σύμβαση εργασίας και επικουρική από τις διατάξεις των άρθρων 904 επ. ΑΚ). Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553 παρ. 1 περ. β', 556 παρ. 1, 558, 564 παρ. 3 και 566 παρ. 1 ΚΠολΔ), συνεπώς είναι παραδεκτή (άρθρο 577 παρ. 1 ΚΠολΔ) και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Κατά την έννοια του άρθρου 1 Ν. 551/1915, που κωδικοποιήθηκε με το Β.Δ. της 24-7/25-8-1920, διατηρήθηκε σε ισχύ μετά την εισαγωγή του ΑΚ, κατ' άρθρο 38 του ΕισΝΑΚ, και εφαρμόζεται επί ναυτικής εργασίας, κατά τα άρθρα 2 του ίδιου νόμου και 66 εδ. β' του Ν. 3816/1958 "Κώδικας Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου", ως ατύχημα από βίαιο συμβάν, που επήλθε κατά την εκτέλεση της εργασίας ή εξ αφορμής αυτής σε ναυτικό και θεμελιώνει αξίωση αποζημίωσης, θεωρείται κάθε βλάβη που είναι αποτέλεσμα βίαιης και αιφνίδιας επενέργειας εξωτερικού αιτίου, μη αναγόμενου αποκλειστικά σε οργανική ή παθολογική προδιάθεση του παθόντος, που δεν θα υπήρχε χωρίς την εργασία και την εκτέλεσή της υπό συγκεκριμένες περιστάσεις (ΟλΑΠ 1287/1986, ΑΠ 961/2018, 1616/2003).

Έτσι, όταν η βλάβη συνίσταται σε εκδήλωση νέας ασθένειας ή επιδείνωση προϋπάρχουσας, που είναι συνέπεια της εκτέλεσης της εργασίας υπό τους συμφωνημένους όρους ή τις συνήθεις περιστάσεις, ακόμη και δυσμενείς, αλλά συναφείς με το καθορισμένο είδος εργασίας, χωρίς τη μεσολάβηση εξωτερικού γεγονότος ξένου προς τον οργανισμό του παθόντος, δεν μπορεί να γίνει λόγος για βίαιο συμβάν κατά την εκτέλεση της εργασίας ή εξ αφορμής αυτής και δεν πρόκειται για ναυτεργατικό ατύχημα.

Παρά ταύτα, θεωρείται ότι πληρούται η έννοια του βιαίου συμβάντος, όταν μετά την εκδήλωση της ασθένειας του εργαζομένου, η οποία μπορεί και να προϋπήρχε σε λανθάνουσα κατάσταση, ζητείται απ' αυτόν η εξακολούθηση της παροχής της εργασίας, έστω και υπό κανονικές συνθήκες ή για μικρό ακόμη χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα την περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασής του, εφόσον, ενόψει της εξασθένησης των δυνάμεών του, του είδους της εργασίας και των εν γένει περιστάσεων, η αξίωση του εργοδότη ή των προστηθέντων προς παροχή της εργασίας καθίσταται αντίθετη προς τις αρχές των άρθρων 288 και 662 ΑΚ.

Στην τελευταία περίπτωση για να χαρακτηρισθεί μια δυσμενής εξέλιξη ως εργατικό ατύχημα, κατά την προαναφερθείσα έννοια, πρέπει ο εργοδότης αν και έχει λάβει γνώση της ασθένειας του εργαζομένου, που εκδηλώθηκε κατά τη διάρκεια της εργασίας του, να απαιτεί ή να αποδέχεται την εξακολούθηση της παροχής της.

Χωρίς την ύπαρξη βιαίου συμβάντος, κατά τα προεκτεθέντα, δεν δημιουργείται υποχρέωση του εργοδότη προς καταβολή αποζημίωσης στον εργαζόμενο κατά τα άρθρα 3 και 4 του Ν. 551/1915 (ΑΠ 961/2018, 1690/2013, 1602/2012). Περαιτέρω, στο άρθρο 66 του ΚΙΝΔ ορίζεται ότι, όταν ο ναυτικός ασθενήσει, δικαιούται τον μισθό και νοσηλεύεται με δαπάνες του πλοίου.

Επίσης, αν η σύμβαση ναυτολόγησης λυθεί εξαιτίας της ασθένειας και ο ναυτικός νοσηλεύεται εκτός του πλοίου, δικαιούται νοσήλια και μισθό, εφόσον διαρκεί η ασθένεια, όχι όμως περισσότερο από τέσσερις μήνες. Οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται και όταν συμβεί ατύχημα από βίαιο συμβάν, μάλιστα, αν ο ναυτικός υπέστη από αυτό ανικανότητα για εργασία, εφαρμόζονται και οι ειδικές διατάξεις για την αποζημίωση εκείνων που έπαθαν ατύχημα στην εργασία τους.

Από τις ως άνω διατάξεις προκύπτει ότι ο ναυτικός, όταν η ασθένειά του προήλθε από εργατικό ατύχημα, κατά την προεκτεθείσα έννοια, δικαιούται μισθό ασθενείας, νοσήλια και αποζημίωση για το εργατικό ατύχημα, αν από αυτό έμεινε ισόβια ή πρόσκαιρα ανίκανος για εργασία. Μάλιστα, για την κατ' άρθρο 66 του ΚΙΝΔ προστασία του ναυτικού, που ασθένησε κατά τη διάρκεια της ναυτολόγησής του, δεν είναι αναγκαία η ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ εργασίας και ασθενείας, σε αντίθεση με τη θεμελίωση της αξίωσης αποζημίωσης που απορρέει από εργατικό ατύχημα, δηλαδή ασθένεια που εμφανίστηκε κατά τη διάρκεια της εργασίας του ναυτικού στο πλοίο, θεωρείται ως απότοκος της εργασίας του σε αυτό (ΑΠ 961/2018).

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 3 του Ν.Δ. 2652/1953 "περί τροποποιήσεως και συμπληρώσεως του νόμου 1752/1951 περί ναυτικής εργασίας", το οποίο διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 295 παρ. 2 του ΚΙΝΔ, των διατάξεών του θεωρούμενων ότι αποτελούν προσθήκη στο άρθρο 66 του ΚΙΝΔ, η προστασία του ασθενούς ναυτικού για ασθένεια που προϋπήρχε της ναυτολόγησης και υποτροπίασε ή για ασθένεια χρόνια που παροξύνθηκε, ορίζεται σε ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή περίθαλψη σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, παλιννόστηση και καταβολή του ισχύοντος εκάστοτε μισθού ασθενείας μέχρι δύο μηνών.

Ο σχετικός ισχυρισμός, δηλαδή ότι η ασθένεια του ενάγοντος, που ζητεί την καταβολή μισθών ασθενείας κατ' άρθρο 66 του ΚΙΝΔ, υπήρχε κατά τον χρόνο της ναυτολόγησής του, προτείνεται κατ' ένσταση από τον εναγόμενο. Εξάλλου, κατά το άρθρο 216 παρ. 1 του ΚΠολΔ, η αγωγή για να είναι ορισμένη πρέπει, εκτός από τα στοιχεία που ορίζονται στα άρθρα 118 ή 117 του ΚΠολΔ, να περιέχει:

α) σαφή έκθεση των γεγονότων που τη θεμελιώνουν και δικαιολογούν την άσκησή της από τον ενάγοντα κατά του εναγομένου, β) ακριβή περιγραφή του αντικειμένου της διαφοράς, γ) ορισμένο αίτημα. Περαιτέρω, η νομική αοριστία της αγωγής, δηλαδή εκείνη που συνδέεται με τη νομική εκτίμηση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που πρέπει να εφαρμοστεί, στηρίζει λόγο αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου (άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ), συντρέχει δε, αν το δικαστήριο της ουσίας έκρινε ορισμένη την αγωγή ή την ένσταση αρκούμενο σε στοιχεία λιγότερα από εκείνα που απαιτεί ο συγκεκριμένος κανόνας ουσιαστικού δικαίου για τη θεμελίωσή τους ή έκρινε αόριστη την αγωγή ή την ένσταση αξιώνοντας για τη θεμελίωσή τους στοιχεία περισσότερα από όσα απαιτεί ο κανόνας αυτός για τη γένεση του οικείου δικαιώματος (ΟλΑΠ 18/1998, ΑΠ 70/2023, 32/2022, 14/2022).

Αντίθετα, η ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει όταν δεν εκτίθενται στην αγωγή όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής, τα πραγματικά, δηλαδή, περιστατικά που απαρτίζουν την ιστορική βάση της αγωγής και προσδιορίζουν το αντικείμενο της δίκης, δημιουργεί λόγους αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 8 και 14 του ΚΠολΔ.

Ειδικότερα, η έλλειψη εξειδίκευσης των πραγματικών περιστατικών που θεμελιώνουν, κατ' αρχάς, το ασκούμενο με την αγωγή ουσιαστικό δικαίωμα και αποτελούν την προϋπόθεση εφαρμογής του αντίστοιχου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, χαρακτηρίζεται ως ποσοτική αοριστία της αγωγής, ενώ η επίκληση απλώς των στοιχείων του νόμου, χωρίς αναφορά πραγματικών περιστατικών, χαρακτηρίζεται ως ποιοτική αοριστία της αγωγής και ελέγχονται αμφότερες αναιρετικά με τους λόγους από τους αριθμούς 8 και 14 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ (OλΑΠ 1573/1981, ΑΠ 70/2023, 32/2022, 14/2022, 1321/2015).

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον δεύτερο λόγο αναίρεσης προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθ. 1 και 14 ΚΠολΔ, κατ' ορθή δε νομική υπαγωγή η πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, συνισταμένη στο ότι το Εφετείο, κατ' εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 66 του Ν. 3816/1958 (ΚΙΝΔ), απέρριψε ως αόριστο το αίτημα της αγωγής για επιδίκαση μισθών ασθενείας τεσσάρων μηνών.

Από την παραδεκτή, κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, επισκόπηση του δικογράφου της ένδικης αγωγής προκύπτει ότι ο ενάγων ισχυρίστηκε, ως προς το ανωτέρω κρίσιμο ζήτημα, τα εξής: ".... Η σύμβαση εργασίας μου έληξε την 19.7.2019, καθ' ον χρόνο το πλοίο βρισκόταν στο λιμάνι Port Kelang της Μαλαισίας. Ο πλοίαρχος μου ζήτησε να παραμείνω στο πλοίο για ένα ακόμα ταξίδι...., ήτοι για τουλάχιστον άλλους δύο μήνες, γεγονός το οποίο εγώ απεδέχθην και τοιουτοτρόπως η σύμβασή μου επεκτάθηκε για ισόποσο χρονικό διάστημα και ταξίδι.

Το δεύτερο 15νθημερο του μηνός Αυγούστου 2019 το πλοίο επρόκειτο να καταπλεύσει στο λιμάνι Rio Grande της Βραζιλίας και ακολούθως να επιστρέψει στην Ασία (Κίνα).... Εγώ από την 13.8.2019 ζήτησα, τόσο από τον Υποπλοίαρχο του πλοίου, όσο και από τον Πλοίαρχο, να με αποστείλουν σε γιατρό στο λιμάνι της Βραζιλίας, διότι εξαιτίας της συνεχούς εισόδου μου στα ψυγεία του πλοίου, πίστευα ότι είχα υποστεί ψύξη, καθ' όσον υπέφερα από συνεχείς πόνους....

Μετά τον κατάπλου του πλοίου στο λιμάνι Rio Grande της Βραζιλίας, ο Πλοίαρχος μου ζήτησε να υπογράψω παραίτηση, ώστε να προγραμματισθεί η αποστολή αντικαταστάτη μου στην Κίνα. Πράγματι, την 23.8.2019 υπέβαλα την παραίτησή μου, με το εξής περιεχόμενο: "Παραίτηση. Ο κάτωθι υπογεγραμμένος Μ. Μ. με ΜΕΘ

..., που υπηρετώ στο Φ./Γ. Φ. Ν., υπό ελληνική σημαία, ως καμαρώτος, από τις 20/12/2018, παρακαλώ να φροντίσετε για την αντικατάσταση και τον επαναπατρισμό μου στον επόμενο λιμένα φορτώσεως, λόγω λήξης συμβάσεως". Αιφνιδιαστικά πληροφορήθηκα την επομένη ημέρα, 24.8.2019, ότι επρόκειτο να με αποναυτολογήσουν από το πλοίο, ότι έρχεται ο αντικαταστάτης μου και μου ζητήθηκε φορτικά από τον Πλοίαρχο να μη δημιουργήσω πρόβλημα, αλλά αντιθέτως να "αποχωρήσω ήσυχα" από το πλοίο.

Εγώ, ευρισκόμενος προ αδιεξόδου σε μία ξένη χώρα και συνεπεία των έντονων πιέσεων που μου ασκήθηκαν, χωρίς μάλιστα να έχω τη δυνατότητα να προσφύγω στον Προξενικό Λιμενάρχη, αποχώρησα από το πλοίο. Ως αιτιολογία δε λύσης της συμβάσεως εργασίας μου ανεγράφη στο ναυτικό μου φυλλάδιο "αμοιβαία συναινέσει", η οποία όμως σε καμία περίπτωση δεν είναι αληθής, καθ' όσον η σύμβαση εργασίας μου λύθηκε λόγω καταγγελίας αυτής από τον πλοίαρχο, άνευ παραπτώματος μου.

Εγώ επιθυμούσα να φύγω στον επόμενο λιμένα, ήτοι στην Ασία, όπως είχα άλλωστε συμφωνήσει. Μετά τον επαναπατρισμό μου στην Ελλάδα την 25.8.2019, επισκέφθηκα τα γραφεία της δεύτερης εναγομένης, όπου συνομίλησα με τον υπεύθυνο πληρωμάτων κ. Δ. Π., στον οποίο διαμαρτυρήθηκα για τη συμπεριφορά του Πλοιάρχου απέναντί μου, για το γεγονός ότι δεν με απέστειλε σε γιατρό και ότι με εξανάγκασε με φορτικότητα σε αποχώρηση από το πλοίο πριν από τον πραγματικό χρόνο λήξης της συμβάσεώς μου, ότι εξαιτίας αυτού του γεγονότος είχα να κοιμηθώ από την αποχώρησή μου από το πλοίο και ότι δεν έβγαινα από το ξενοδοχείο μου, εκείνος δε μου απάντησε ότι: "Συμβαίνουν καμιά φορά αυτές οι παρεξηγήσεις....

Πήγαινε στο χωριό σου να ηρεμήσεις και όλα θα φτιάξουν και θα σε ξαναβάλουμε σε δουλειά το συντομότερο δυνατόν". Επειδή όμως ένιωθα έντονα αισθήματα ανασφάλειας, εξαιτίας των πιέσεων που μου ασκήθηκαν και της ξαφνικής ανεργίας στην οποία βρέθηκα και υπέφερα από έντονη ανησυχία, δυσφορία και φόβο και τα οποία, παρά το γεγονός ότι είχα αποχωρήσει από το πλοίο, δεν μπορούσα να διαχειριστώ, τις πρώτες πρωινές ώρες της 28.8.2019 μετέβην στα εξωτερικά ιατρεία του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου "ΑΤΤΙΚΟΝ", όπου υποβλήθηκα σε λεπτομερή κλινικό και εργαστηριακό έλεγχο, προκειμένου να διακριβωθεί ο λόγος για τον οποίο δεν μπορούσα να κοιμηθώ επί 72 και πλέον ώρες.

Μου συνεστήθη ψυχολογική και ψυχιατρική εκτίμηση και εν συνεχεία παρακολούθηση σε τακτική βάση. Τις επόμενες ημέρες επέστρεψα στο χωριό μου στον ..., όπου έκτοτε παρακολουθούμαι τακτικά στα εξωτερικά ιατρεία της Ψυχιατρικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Κομοτηνής, λόγω γενικευμένης αγχώδους διαταραχής με κρίσεις πανικού και μη οργανικής διαταραχής του προγράμματος ύπνου -εγρήγορσης, τα οποία μου προκαλούν ακαθόριστη ανησυχία, νευρικότητα και αδυναμία χαλάρωσης.

Σήμερα, μετά πάροδο χρονικού διαστήματος τεσσάρων μηνών από την απόλυσή μου και τον τρόπο που αυτή έλαβε χώρα και παρά την υποβολή μου σε συνεχή ψυχιατρική θεραπεία και φαρμακευτική αγωγή, η υγεία μου δεν έχει αποκατασταθεί. Συνεχίζω να υποφέρω από τα ίδια αισθήματα που είχα αμέσως μετά την παλιννόστησή μου και την αναίτια απόλυσή μου.

Νιώθω ευάλωτος και αυτή η συναισθηματική ανασφάλεια με έχει κάνει ιδιαίτερα ευερέθιστο και νευρικό, ενώ μου δημιουργεί περαιτέρω αισθήματα απελπισίας και δυσθυμίας. Η αδυναμία συγκέντρωσης της προσοχής μου και συγκρότησης των σκέψεών μου είναι εμφανής. Ο ύπνος μου είναι ανήσυχος και δύσκολα επέρχεται.

Υποφέρω από συνεχείς και έντονες κεφαλαλγίες και νιώθω γενική κατάπτωση και αδυναμία. Πάντα τα ανωτέρω προκαλούν σοβαρή έκπτωση στην εν γένει λειτουργικότητά μου και διαταράσσουν παντελώς την ψυχική μου λειτουργία και ισορροπία. Συνεπεία των κατά τα άνω γεγονότων, ως μόνης αμέσου και ενεργού αιτίας, σύμφωνα με τις ιατρικές γνωματεύσεις και τα διδάγματα της ιατρικής επιστήμης, αλλά και της ανθρώπινης πείρας, έχω καταστεί πλήρως προσκαίρως ανίκανος για την άσκηση του επαγγέλματός μου, του θαλαμηπόλου, καθώς και κάθε άλλου κοινωνικά και οικονομικά ισοδύναμου, μέχρι τουλάχιστον και την 24.12.2019.

Επειδή η κατά τα άνω κατάσταση της υγείας μου και η ένεκα αυτής ανικανότητα μου για εργασία οφείλονται στην αναίτια απόλυση μου και στη φορτικότητα με την οποία με υποχρέωσαν να αποχωρήσω από το πλοίο, βρίσκονται δε σε αιτιώδη σχέση με την εκτέλεση της εργασίας μου σε αυτό και τοιουτοτρόπως συνιστά εργατικό ατύχημα, κατά την έννοια του άρθρου 1 του ν. 551/1915".

Με βάση το ως άνω ιστορικό, ο ενάγων ζήτησε να υποχρεωθούν οι εναγόμενες να του καταβάλουν, εις ολόκληρον η καθεμία, μεταξύ άλλων και το ποσό των 9.548,44 ευρώ ως μισθούς ασθενείας τεσσάρων μηνών, κατά το άρθρο 66 του Ν. 3816/1958 (ΚΙΝΔ). Το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του έκρινε το εν λόγω αίτημα απορριπτέο ως αόριστο, επειδή ο ενάγων "δεν εκθέτει με σαφήνεια τα αναγκαία κατά το άρθρο 66 ΚΙΝΔ περιστατικά, καθώς αναφέρει μόνο τη διαπίστωση περιστατικών διατάραξης της ψυχικής του υγείας μετά την απόλυσή του, χωρίς να διευκρινίζει εάν η επικαλούμενη ασθένειά του προϋπήρχε της ναυτολόγησής του ή γεννήθηκε, εμφανίστηκε ή υποτροπίασε στη διάρκειά της και εάν, εξαιτίας της ασθένειας αυτής, επηρεάστηκε η υπηρεσιακή του ικανότητα και γι' αυτό λύθηκε η σύμβαση ναυτικής εργασίας του, οπότε και μόνο δικαιούται να ζητήσει την καταβολή μισθών ασθενείας".

Με την κρίση του αυτή, το Εφετείο παραβίασε ευθέως, με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή, την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 66 του Ν. 3816/1958 (ΚΙΝΔ), αξιώνοντας για την εφαρμογή της στοιχεία περισσότερα από εκείνα που η διάταξη αυτή απαιτεί για τη γένεση του οικείου δικαιώματος και δη στοιχεία τα οποία συνιστούν ένσταση, δυναμένη να προβληθεί από τις εναγόμενες προς απόκρουση του ασκηθέντος με την ένδικη αγωγή δικαιώματος του ενάγοντος για καταβολή μισθών ασθενείας τεσσάρων μηνών.

Συνεπώς, είναι βάσιμος ο δεύτερος λόγος αναίρεσης, εκ του αριθμού 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς το απορριπτικό σκέλος της, που αφορά το αίτημα της αγωγής για επιδίκαση μισθών ασθενείας τεσσάρων μηνών, κατ' άρθρο 66 του ΚΙΝΔ, λόγω δε της αναιρετικής εμβέλειας του λόγου αυτού, παρέλκει η εξέταση του πρώτου λόγου αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 17 ΚΠολΔ, συνισταμένη στο ότι η απόφαση αυτή περιέχει αντιφατικές διατάξεις, όσον αφορά το ανωτέρω αίτημα.

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 102, 103 και 104 του Β.Δ/τος 806/1970 "Κανονισμός περί εργασίας επί ελληνικών φορτηγών πλοίων 800 κόρων και άνω", "1. Ο θαλαμηπόλος είναι υπόλογος διά την υπηρεσίαν διαμερισμάτων υπαξιωματικός και τελεί υπό τας εντολάς και τον έλεγχον του υποπλοιάρχου κατά τα εν άρθρω 30 του παρόντος Κανονισμού οριζόμενα. 2.

Εν ελλείψει τροφοδότου ασκεί και τα καθήκοντα αυτού (άρθρο 102)". "Ειδικώτερον ο θαλαμηπόλος οφείλει: α) Να εκτελή τον καθαρισμόν εν γένει (σάρωσιν, πλύσιν, στίλβωσιν μεταλλικών επιφανειών κ.λ.π.) και να εξασφαλίζη την διευθέτησιν και καλήν συντήρησιν των διαμερισμάτων του πλοιάρχου και των εν αυτοίς επίπλων και σκευών, τηρών και το οικείον βιβλίον απογραφής των.

β) Να διαφυλάττη τα είδη ιματισμού του πλοίου και να μεριμνά διά την συγκέντρωσιν τούτων προς πλύσιν ευθυνόμενος διά την κατά τα εκάστοτε ισχύοντα περιοδικήν εναλλαγήν των. γ) Να μεριμνά όπως εντός των ψυγείων αιθουσών εστιάσεως αξιωματικών και κατωτέρου πληρώματος υπάρχουν επαρκεί ποσότητες εδεσμάτων και αναψυκτικών προοριζομένων διά τους εκτελούντες νυκτερινάς φυλακάς.

δ) Να καταβάλη ιδιαιτέραν μέριμναν διά την περιποίησιν και πρόθυμον εξυπηρέτησιν του πλοιάρχου και των τυχόν συνεστιαζομένων ή φιλοξενουμένων παρ' αυτού προσώπων, ως και των αξιωματικών του πλοίου κατά τα γεύματα αυτών εν τη αιθούση εστιάσεως ή αλλαχού εν τω πλοίω εν περιπτώσει ασθενείας ή ανωτέρας βίας.

ε) Να έχη πάντοτε ιδιαιτέρως καθαρόν και ευπρεπή εμφάνισιν και να συμπεριφέρεται ευγενώς προς πάντας. στ) Να καθοδηγή και να παρακολουθή του βοηθούς του διά την καλήν εκτέλεσιν των καθηκόντων του. ζ) Να εκτελή τον καθαρισμόν και διευθέτησιν του κοιτωνίσκου του (άρθρο 103)". "1. Ο βοηθός θαλαμηπόλου υποχρεούται:

α) Να περιποιήται και εξυπηρετή τους αξιωματικούς του πλοίου κατά τα γεύματα αυτών. β) Να εκτελή τον καθαρισμόν εν γένει και την διευθέτησιν των διαμερισμάτων και κοινόχρηστων χώρων των αξιωματικών του πλοίου. γ) Να εκτελή την πλύσιν και τον καθαρισμόν των εν τη αιθούση εστιάσεως αξιωματικών χρησιμοποιουμένων επιτραπεζίων εν γένει σκευών και να διαφυλάττη ταύτα επιμελώς εντός καθαρών ερμαρίων και ενθεμίων.

δ) Να εκτελή τον καθαρισμόν του κοιτωνίσκου του και των χωρών υγιεινής αυτού. ε) Να επιμελήται ιδιαιτέρως του ατομικού του καθαρισμού και της ευπρεπώς του εμφανίσεως και να συμπεριφέρεται πάντοτε ευγενώς προς πάντας. στ) Να βοηθή τον τυχόν υπάρχοντα τροφοδότην και τον θαλαμηπόλον εις την εκπλήρωσιν των κατά τα άρθρα 100 και 103 καθηκόντων του. 2.

Εφ' όσον υπηρετούν επί του πλοίου περισσότεροι βοηθοί θαλαμηπόλου τα κατά την προηγουμένην παράγραφον καθήκοντα κατανέμονται μεταξύ τούτων υπό του Υποπλοιάρχου, εις ένα δε εξ αυτών ανατίθεται επί πλέον η εξυπηρέτησις του κατωτέρου πληρώματος και ειδικώτερον: α) Η κατά τα γεύματα περιποίησις αυτού, β) Ο καθαρισμός εν γένει της αιθούσης εστιάσεως τούτου και η διεύθυνσις και διαφύλαξις των εν αυτή χρησιμοποιουμένων σκευών και επίπλων. 3.

Επί πλοίων, των οποίων η σύνθεσις δεν προβλέπει βοηθόν θαλαμηπόλου, τα καθήκοντα τούτου εκτελούνται υπό του θαλαμηπόλου (άρθρο 104)". Εξάλλου, κατά την έννοια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναίρεσης, υπάρχει, όταν ο κανόνας δικαίου είτε ερμηνεύτηκε εσφαλμένα, δηλαδή το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σ' αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε δεν εφαρμόστηκε ενώ συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του είτε εφαρμόστηκε ενώ αυτές δεν συνέτρεχαν ή εφαρμόστηκε εσφαλμένα (ΟλΑΠ 4/2005, 7/2006, 2/2013, ΑΠ 64/2022, 19/2022).

Συνεπώς, κατά τις παραπάνω διακρίσεις, η παράβαση του κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που οδηγεί σε εσφαλμένο νομικό συλλογισμό και κατ' επέκταση σε εσφαλμένη εφαρμογή του δικαίου, εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου είτε ως εσφαλμένη υπαγωγή σ' αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης, που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού της απόφασης.

Έτσι, με τον παραπάνω λόγο αναίρεσης, για το ορισμένο του οποίου πρέπει να καθορίζονται στο αναιρετήριο τόσο η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου που παραβιάστηκε, όσο και το αποδιδόμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση νομικό σφάλμα, ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου της ουσίας κατά την εκτίμηση της νομικής βασιμότητας της αγωγής ή των ισχυρισμών (ενστάσεων) των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς (ΟλΑΠ 20/2005, ΑΠ 64/2022, 19/2022).

Περαιτέρω, κατά την έννοια του λόγου αναίρεσης από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και υπάρχει, συνεπώς, εκ πλαγίου παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου, όταν από τις παραδοχές της, που περιλαμβάνονται στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού της και αποτελούν το αιτιολογικό της, δεν προκύπτουν καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του για ζήτημα με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, με αποτέλεσμα να μη μπορεί να ελεγχθεί, αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόστηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόστηκε (ΟλΑΠ 1/1999, 26/2004, ΑΠ 64/2022, 19/2022, 2267/2013).

Αντιφατικές αιτιολογίες έχει η απόφαση, όταν τα πραγματικά περιστατικά που στηρίζουν το αποδεικτικό πόρισμά της για κρίσιμο ζήτημα, δηλαδή για ζήτημα αναφορικά με ισχυρισμό των διαδίκων που τείνει στη θεμελίωση ή στην κατάλυση του επίδικου δικαιώματος, συγκρούονται μεταξύ τους και αλληλοαναιρούνται, αποδυναμώνοντας έτσι την κρίση της απόφασης για την υπαγωγή ή μη της ατομικής περίπτωσης στο πραγματικό συγκεκριμένου κανόνα ουσιαστικού δικαίου, που συνιστά και το νομικό χαρακτηρισμό της ατομικής περίπτωσης.

Αντίστοιχα, ανεπάρκεια αιτιολογίας υπάρχει, όταν από την απόφαση δεν προκύπτουν σαφώς τα περιστατικά που είτε είναι κατά το νόμο αναγκαία για τη στοιχειοθέτηση της διάταξης ουσιαστικού δικαίου, που εφαρμόστηκε στην ένδικη περίπτωση, είτε αποκλείουν την εφαρμογή της, όχι δε και όταν υφίστανται ελλείψεις στην ανάλυση, στάθμιση και γενικώς στην εκτίμηση των αποδείξεων, εφόσον το πόρισμα από την εκτίμηση αυτή εκτίθεται με σαφήνεια και πληρότητα (ΟλΑΠ 15/2006, ΑΠ 64/2022, 19/2022, 2053/2014).

Για να είναι ορισμένος και άρα παραδεκτός ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθ. 19 λόγος αναίρεσης, πρέπει να αναφέρεται στο αναιρετήριο α) ότι η απόφαση στερείται παντελώς αιτιολογιών ή έχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, στην περίπτωση δε της ανεπάρκειας των αιτιολογιών, ποιες επιπλέον αιτιολογίες έπρεπε να περιέχει, ενώ στην περίπτωση των αντιφατικών αιτιολογιών, πού εντοπίζεται η αντίφαση, β) ο πραγματικός ισχυρισμός (αγωγικός, ένσταση κλπ.) και τα περιστατικά που προτάθηκαν προς θεμελίωσή του, καθώς και η σύνδεσή του με το διατακτικό και γ) η νόμιμη βάση, ήτοι η διάταξη του ουσιαστικού δικαίου, που παραβιάστηκε και μάλιστα ενάριθμα (ΑΠ 64/2022, 19/2022).

Τέλος, για το ορισμένο αμφοτέρων των λόγων αναίρεσης από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πρέπει να περιέχονται στο αναιρετήριο οι ουσιαστικές παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, οι οποίες πρέπει να παρατίθενται σ' αυτό με σαφήνεια και πληρότητα (ΟλΑΠ 20/2005, ΑΠ 295/2022, 140/2022, 887/2019). Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τρίτο λόγο αναίρεσης προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ, συνιστάμενες σε ευθεία και εκ πλαγίου (με αντιφατικές αιτιολογίες) παραβίαση των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων των άρθρων 102, 103 και 104 του Β.Δ. 806/1970, η οποία συντελέστηκε με την απόρριψη ως κατ' ουσίαν αβάσιμου του αιτήματος της αγωγής για επιδίκαση του ποσού των 5.564,59 ευρώ, που αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ των καταβληθεισών στον ενάγοντα αποδοχών του βοηθού θαλαμηπόλου και των καταβλητέων σ' αυτόν αποδοχών του θαλαμηπόλου.

Από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης (άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ), κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος της, προκύπτει ότι το Εφετείο δέχθηκε, κατά την αναιρετικά ανέλεγκτη περί τα πράγματα κρίση του, ως αποδειχθέντα τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Με σύμβαση ναυτικής εργασίας ορισμένου χρόνου (7 μηνών), που καταρτίστηκε στον Πειραιά στις 19-12-2018 μεταξύ του ενάγοντος και της δεύτερης εναγομένης εταιρείας, ενεργούσας ως αντικλήτου και αντιπροσώπου της αλλοδαπής πρώτης εναγομένης εταιρείας, πλοιοκτήτριας του υπό ελληνική σημαία Φ/Γ πλοίου με την επωνυμία "F.

N." με αριθμό νηολογίου Πειραιά 12113, αριθμό ΙΜΟ 9588304, κ.ο.χ. 44.668, κ.κ.χ. 27.138, DW 88.000 τόνων, ο ενάγων προσλήφθηκε και ναυτολογήθηκε την επομένη ημέρα (20-12-2018) στο άνω πλοίο, με την ειδικότητα του βοηθού θαλαμηπόλου. Οι όροι της σύμβασης εργασίας του και οι αποδοχές του συμφωνήθηκε ότι θα διέπονταν από τη ΣΣΕ Πληρωμάτων Φορτηγών Πλοίων από 4500 τόνους DW και άνω, έτους 2010, που κυρώθηκε με την υπ' αριθ. 3525.1.2./01/2011 απόφαση του Υπουργού Θαλασσίων Υποθέσεων, Νήσων και Αλιείας (ΦΕΚ Β' 123/9-2-2011).

Με την ειδικότητα αυτή ο ενάγων εργάστηκε στο άνω πλοίο μέχρι την 23-8-2019, οπότε υπέβαλε στον πλοίαρχο τη με ίδια ημερομηνία έγγραφη παραίτηση λόγω λήξης της σύμβασής του, ενώ το πλοίο βρισκόταν στο λιμένα Rio Grande της Βραζιλίας.... Το πλοίο αυτό, καθ' όλη τη διάρκεια της υπηρεσίας του ενάγοντος εκτελούσε ταξίδια ενός μηνός περίπου από λιμένες της Νότιας Αμερικής προς λιμένες της Άπω Ανατολής, με ολιγοήμερη παραμονή στα λιμάνια φόρτωσης και εκφόρτωσης....

Περαιτέρω, ο ενάγων ισχυρίζεται με την αγωγή του, ότι καθ' όλη τη διάρκεια της ναυτολόγησής του, κατόπιν εντολής του πλοιάρχου, εκτελούσε παράλληλα και μέσα στο ωράριό του, με επίταση των προσπαθειών του, και όλα τα καθήκοντα θαλαμηπόλου και βοηθού μαγείρου που προβλέπονταν από τον Κανονισμό Εργασίας επί φορτηγών πλοίων.

Όμως ο ενάγων δεν προσκόμισε προς απόδειξη του ισχυρισμού του αυτού κάποιο κρίσιμο αποδεικτικό στοιχείο, παρότι είχε το βάρος απόδειξής του, πέραν του ότι οι άνω επικαλούμενες ειδικότητες (θαλαμηπόλου και βοηθού μαγείρου) δεν προβλέπονταν στην οργανική σύνθεση του άνω πλοίου, που προέβλεπε μόνο ένα βοηθό θαλαμηπόλου και ένα μάγειρα, όπως προκύπτει από την υπ' αριθ. 3113/1.3382/ 2011/20-3-2012 εγκριτική πράξη της οργανικής σύνθεσης του πλοίου (ΦΕΚ 3037 Β'/15-11-2012)...., και ο μικρός αριθμός των μελών του πληρώματος του πλοίου (18 άτομα) και η άνω φύση και διάρκεια των ταξιδιών του περιόριζαν τις ανάγκες του για προσωπικό ενδιαίτησης και μαγειρείου.

Ωστόσο, για την εκτέλεση εργασιών που ανάγονταν στην ειδικότητα του θαλαμηπόλου, οι εναγόμενες είχαν αναθέσει καθήκοντα στο ναυτικό που απασχολούνταν με την ειδικότητα του μάγειρα, με την πρόβλεψη πρόσθετης σταθερής μηνιαίας αμοιβής του, ως είναι σύνηθες σε παρόμοια πλοία των οποίων η οργανική σύνθεση δεν προβλέπει ειδικότητα θαλαμηπόλου....

αποδεικνύεται ακόμη ότι ο ενάγων εκτελούσε εργασίες που ανάγονταν αποκλειστικά στην ειδικότητά του ως βοηθού θαλαμηπόλου, σύμφωνα με τα άνω προβλεπόμενα στο άρθρο 104 του Β.Δ. 806/1970 και συγκεκριμένα ήταν επιφορτισμένος με την εξυπηρέτηση του πλοιάρχου και των άλλων αξιωματικών κατά το σερβίρισμα των γευμάτων τους στην τραπεζαρία, τον καθαρισμό και τη διευθέτηση των κοιτώνων (του πλοιάρχου και του Α' Μηχανικού καθημερινά και των λοιπών αξιωματικών άπαξ την εβδομάδα, οπότε και άλλαζε τα κλινοσκεπάσματα και τις πετσέτες σε όσους δεν τα άλλαζαν από μόνοι τους), την προετοιμασία καφέ στα διαλείμματα της ημέρας (10:00 και 15:00), το πλύσιμο των κλινοσκεπασμάτων (σεντόνια), για το οποίο λάμβανε έξτρα αμοιβή σύμφωνα με την ατομική του σύμβαση, με γενικούς καθαρισμούς και με τη συνδρομή του μάγειρα στα ανατεθειμένα στον τελευταίο καθήκοντα θαλαμηπόλου, ήτοι εκτελούσε εργασίες συνήθεις για βοηθό θαλαμηπόλου σε παρόμοια πλοία....

Εξάλλου, εφόσον είχαν ρητά ανατεθεί καθήκοντα θαλαμηπόλου στο μάγειρα του πλοίου, ο οποίος πληρωνόταν έξτρα γι' αυτά με βάση τη σύμβαση ναυτικής εργασίας του, είναι ευνόητο ότι δεν υπήρχε ανάγκη να ανατεθούν και στον ενάγοντα τα ίδια καθήκοντα.... Ούτε, ακόμη, δύναται να συναχθεί ανάγκη κάλυψης εργασιών της ειδικότητας του βοηθού μαγείρου από το ότι ο ενάγων τοποθετούσε τα εδέσματα, που ετοίμαζε ο μάγειρας για τις βάρδιες, στα μικρά οικιακού τύπου ψυγεία των τραπεζαριών (ως εκ της φύσης της εργασίας αυτής και του χώρου όπου εκτελούνταν)....

Μετά ταύτα, δεν αποδεικνύεται ότι κατά το επίδικο διάστημα της ναυτολόγησής του ο ενάγων εκτέλεσε, έστω εν μέρει, πέραν των καθηκόντων του ως βοηθού θαλαμηπόλου, και καθήκοντα θαλαμηπόλου....". Ακολούθως το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμο το αίτημα της αγωγής για επιδίκαση του ποσού των 5.564,59 ευρώ, που αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ των καταβληθεισών στον ενάγοντα αποδοχών του βοηθού θαλαμηπόλου και των καταβλητέων σ' αυτόν αποδοχών του θαλαμηπόλου.

Με την κρίση του αυτή, το Εφετείο παραβίασε ευθέως, με εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή, αλλά και εκ πλαγίου, με αντιφατικές αιτιολογίες, τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 102, 103 και 104 του Π.Δ/τος 806/1970, καθόσον, ενώ δέχεται ότι ο ενάγων ήταν επιφορτισμένος, μεταξύ άλλων, α) με τον καθαρισμό και τη διευθέτηση του κοιτώνα του πλοιάρχου καθημερινά, β) με το πλύσιμο των κλινοσκεπασμάτων και γ) με την τοποθέτηση των εδεσμάτων, που ετοίμαζε ο μάγειρας για τις βάρδιες, στα μικρά οικιακού τύπου ψυγεία των τραπεζαριών, ήτοι δέχεται ότι του είχαν ανατεθεί τα προβλεπόμενα από τις διατάξεις του άρθρου 103 στοιχ.

α', β' και γ' του ως άνω Π.Δ/τος καθήκοντα, που ανάγονται στον κύκλο των καθηκόντων του θαλαμηπόλου, εν συνεχεία δέχεται, όλως αντιφατικώς, ότι ο ενάγων, κατά το επίδικο διάστημα της ναυτολόγησής του, δεν εκτέλεσε, έστω εν μέρει, πέραν των προβλεπόμενων στο άρθρο 104 του ως άνω Π.Δ/τος καθηκόντων του βοηθού θαλαμηπόλου, και καθήκοντα θαλαμηπόλου.

Συνεπώς, είναι βάσιμος ο τρίτος λόγος αναίρεσης, εκ των αριθμών 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, και πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς το απορριπτικό σκέλος της, που αφορά το αίτημα της αγωγής για επιδίκαση του ποσού των 5.564,59 ευρώ, που αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ των καταβληθεισών στον ενάγοντα αποδοχών του βοηθού θαλαμηπόλου και των καταβλητέων σ' αυτόν αποδοχών του θαλαμηπόλου.

Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 108 του Β.Δ/τος 806/1970 "Κανονισμός περί εργασίας επί ελληνικών φορτηγών πλοίων 800 κόρων και άνω", "1. Ο Βοηθός Μαγείρου εκτελεί τας ακολούθους εργασίας: α) Σάρωσιν, πλύσιν και καθαρισμόν εν γένει των διαμερισμάτων του μαγειρείου. β) Πλύσιν και καθαρισμόν των μαγειρικών σκευών και εργαλείων και διευθέτησιν αυτών εις τας σκευοθήκας και ενθέμια.

γ) Μεταφοράν τροφίμων εκ των τροφοαποθηκών και ψυγείων εις το μαγειρείον. δ) Καθαρισμόν και προετοιμασίαν των προοριζομένων διά την παρασκευήν των εδεσμάτων τροφίμων. ε) Οιανδήποτε άλλην συναφή εργασίαν μαγειρείου. στ) Καθαρισμόν του κοιτωνίσκου και των χωρών υγιεινής αυτού. 2. Επί των πλοίων των οποίων η σύνθεσις πληρώματος δεν προβλέπει βοηθόν μαγείρου, τα ως άνω καθήκοντα τούτου εκτελούνται υπό του μαγείρου (άρθρο 108)".

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον τέταρτο λόγο αναίρεσης προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ, συνιστάμενες σε ευθεία και εκ πλαγίου (με αντιφατικές αιτιολογίες) παραβίαση των ουσιαστικού δικαίου διατάξεων του άρθρου 108 του Β.Δ. 806/1970, η οποία συντελέστηκε με την απόρριψη ως κατ' ουσίαν αβάσιμου του αιτήματος της αγωγής για επιδίκαση του ποσού των 21.841,01 ευρώ, που αντιστοιχεί στις αποδοχές του βοηθού μαγείρου καθ' όλη τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας του ενάγοντος, ήτοι από 20-12-2018 έως 24-8-2019.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο αναφορικά με το ως άνω αίτημα της αγωγής δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: ".... ότι ο ενάγων εκτελούσε εργασίες που ανάγονταν αποκλειστικά στην ειδικότητά του ως βοηθού θαλαμηπόλου, σύμφωνα με τα άνω προβλεπόμενα στο άρθρο 104 του Β.Δ. 806/1970 και συγκεκριμένα ήταν επιφορτισμένος με....

την προετοιμασία καφέ στα διαλείμματα της ημέρας (10:00 και 15:00), το πλύσιμο των κλινοσκεπασμάτων (σεντόνια), για το οποίο λάμβανε έξτρα αμοιβή σύμφωνα με την ατομική του σύμβαση,.... ήτοι εκτελούσε εργασίες συνήθεις για βοηθό θαλαμηπόλου σε παρόμοια πλοία.... δεν αποδείχθηκε ότι είχαν ανατεθεί στον ενάγοντα και ότι αυτός εκτελούσε για την κάλυψη τακτικών αναγκών του πλοίου, πέραν των άνω καθηκόντων του ως βοηθού θαλαμηπόλου, και αυτά της ειδικότητας του βοηθού μαγείρου....

τα Σάββατα, τις Κυριακές και τις αργίες ο ενάγων έκανε μόνο σερβίρισμα στην τραπεζαρία αξιωματικών, περίπου 7-8 άτομα και τοποθετούσε τα πιάτα και τα ποτήρια στο πλυντήριο, .... δεν υπήρχε λόγος ο ενάγων να μπαίνει στα ψυγεία.... έξω από το μεγάλο ψυγείο υπήρχαν κρεμασμένα και διαθέσιμα ισχυροψύχεια (προστατευτικός ιματισμός),....

ο ενάγων εκτελούσε καθήκοντα βοηθού θαλαμηπόλου και δεν ασχολούνταν με το μαγείρεμα και την παρασκευή των γευμάτων, τα οποία ετοίμαζε ο μάγειρας, δεν του είχαν ανατεθεί ποτέ χρέη βοηθού μαγείρου ούτε η οργανική σύνθεση του πλοίου προέβλεπε τέτοια θέση,.... η διαχείριση της τροφοδοσίας, ήτοι η προετοιμασία των παραγγελιών ώστε το πλοίο να είναι εφοδιασμένο με επαρκή και καλής ποιότητας τρόφιμα ανάλογα με το ταξίδι του, οι διατυπώσεις με τον τροφοδότη προμηθευτή, το ζύγισμα και ο έλεγχος των παραληφθέντων τροφίμων και υλικών, η ποιότητα και η προετοιμασία του εβδομαδιαίου μενού σύμφωνα με το εδεσματολόγιο και την πολιτική της εταιρείας, η υγιεινή και η συντήρηση των τροφίμων, οι απογραφές και οι παραγγελίες εκτελούνταν από το μάγειρα, ο οποίος του τις έφερνε και ο ίδιος (πλοίαρχος) τις προωθούσε στο γραφείο, η προετοιμασία και το μαγείρεμα των γευμάτων εκτελούνταν από το μάγειρα....

στα καθήκοντα του ενάγοντος δεν ήταν ούτε ποτέ διατάχθηκε να φτιάχνει το πρωινό γεύμα των αξιωματικών, να βοηθάει το μάγειρα με το μεσημεριανό γεύμα, να ετοιμάζει τρόφιμα στο ψυγείο της ρεσπέτζας για βραδινές φυλακές ή να βοηθάει στην ετοιμασία των γευμάτων της επόμενης ημέρας.... Μετά ταύτα, δεν αποδεικνύεται ότι κατά το επίδικο διάστημα της ναυτολόγησής του ο ενάγων εκτέλεσε, έστω εν μέρει, πέραν των καθηκόντων του ως βοηθού θαλαμηπόλου, και καθήκοντα....

βοηθού μαγείρου". Ακολούθως το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, απέρριψε ως κατ' ουσίαν αβάσιμο το αίτημα της αγωγής για επιδίκαση του ποσού των 21.841,01 ευρώ, που αντιστοιχεί στις αποδοχές του βοηθού μαγείρου καθ' όλη τη διάρκεια της σύμβασης εργασίας του ενάγοντος, ήτοι από 20-12-2018 έως 24-8-2019. Με τις ανωτέρω παραδοχές, το Εφετείο δεν παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου 108 του Β.Δ/τος 806/1970, τις οποίες ορθώς ερμήνευσε και εφάρμοσε στην προκειμένη περίπτωση, κατόπιν ορθής υπαγωγής σ' αυτές των πραγματικών περιστατικών που δέχθηκε ανέλεγκτα ως αποδεδειγμένα.

Ειδικότερα, το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο δεν υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, κρίνοντας ανέλεγκτα ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν είχαν ανατεθεί στον ενάγοντα, πέραν των καθηκόντων του ως βοηθού θαλαμηπόλου, και εκείνα της ειδικότητας του βοηθού μαγείρου. Περαιτέρω, με τις προαναφερθείσες παραδοχές, το Εφετείο δεν παραβίασε εκ πλαγίου τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις του άρθρου 108 του Β.Δ/τος 806/1970, υποπίπτοντας στην αναιρετική πλημμέλεια του αριθ. 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, καθόσον διέλαβε στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης απόφασής του πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες, που καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη υπαγωγή των γενομένων δεκτών πραγματικών περιστατικών στον ανωτέρω κανόνα δικαίου.

Ειδικότερα, όσον αφορά τις αιτιάσεις του αναιρεσείοντος περί αντιφατικών αιτιολογιών της προσβαλλόμενης απόφασης, επειδή, ενώ δέχεται ότι ο ενάγων ήταν επιφορτισμένος α) με την προετοιμασία καφέ στα διαλείμματα της ημέρας (10:00 και 15:00) και β) με την τοποθέτηση των πιάτων και των ποτηριών στο πλυντήριο, ήτοι με καθήκοντα που ανάγονται στον κύκλο των καθηκόντων του βοηθού μαγείρου, στη συνέχεια, όλως αντιφατικώς, καταλήγει ότι κατά το επίδικο διάστημα της ναυτολόγησής του ο ενάγων δεν εκτέλεσε, έστω εν μέρει, πέραν των καθηκόντων του ως βοηθού θαλαμηπόλου, και καθήκοντα βοηθού μαγείρου, λεκτέα τα εξής:

Η προετοιμασία καφέ στα διαλείμματα της ημέρας εντάσσεται στα προβλεπόμενα από το άρθρο 104 παρ. 1α' του Β.Δ. 806/1970 καθήκοντα του βοηθού θαλαμηπόλου προς περιποίηση και εξυπηρέτηση των αξιωματικών του πλοίου κατά τα γεύματα αυτών, ενώ η τοποθέτηση των πιάτων και των ποτηριών στο πλυντήριο εντάσσεται στα προβλεπόμενα από το άρθρο 104 παρ. 1γ' του ίδιου Π.Δ/τος καθήκοντα του βοηθού θαλαμηπόλου προς πλύση και καθαρισμό των επιτραπέζιων εν γένει σκευών που χρησιμοποιούνται στην αίθουσα εστίασης αξιωματικών.

Συνεπώς, είναι αβάσιμος και κατά τα δύο σκέλη του ο τέταρτος από τους αριθ. 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης. Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 70, 72, 75 εδ. τελευταίο και 76 του Ν. 3816/1958 (ΚΙΝΔ), "Σύμβασις ναυτολογήσεως συνομολογηθείσα δι' ωρισμένον χρόνον, λήξασα δε διαρκούντος του πλου, παρατείνεται μέχρι τον κατάπλου εις τον λιμένα του προορισμού" (άρθρο 70). "Η σύμβασις ναυτολογήσεως δύναται κατά πάντα χρόνον να λυθή δια καταγγελίας υπό του πλοιάρχου, μη υποχρεουμένου όπως τηρήση προθεσμίαν καταγγελίας" (άρθρο 72). "Εις την περίπτωσιν καταγγελίας της συμβάσεως κατά το άρθρον 72 ο ναυτικός δικαιούται εις αποζημίωσιν, εκτός εάν η καταγγελία δικαιολογήται εκ παραπτώματος αυτού" (άρθρο 75 εδ.

τελευταίο). "Η κατά τας διατάξεις του προηγουμένου άρθρου αποζημίωσις συνίσταται εις ποσόν ίσον προς τον μισθόν δέκα πέντε ημερών. Εάν η λύσις της συμβάσεως ναυτολογήσεως εγένετο εν τη αλλοδαπή, η αποζημίωσις διπλασιάζεται μεν προκειμένου περί λιμένος της Μεσογείου, του Ευξείνου Πόντου, της Ερυθράς Θαλάσσης ή της Ευρώπης, τριπλασιάζεται δε προκειμένου περί οιουδήποτε άλλου λιμένος".

Με τον πέμπτο λόγο αναίρεσης προσάπτονται στην προσβαλλόμενη απόφαση οι πλημμέλειες του άρθρου 559 αριθ. 1 και 19 ΚΠολΔ, συνιστάμενες σε ευθεία και εκ πλαγίου (με αντιφατικές αιτιολογίες) παραβίαση της ουσιαστικού δικαίου διάταξης του άρθρου 70 του Ν. 3816/1958 (ΚΙΝΔ). Ειδικότερα, με τον ανωτέρω λόγο προβάλλεται η αιτίαση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, ενώ δέχθηκε ότι η ένδικη σύμβαση ναυτολόγησης έληγε στις 20-7-2019 και ότι κατά την ημερομηνία αυτή το πλοίο βρισκόταν στο λιμάνι Butterworth της Μαλαισίας, ακολούθως δέχθηκε ότι η σύμβαση παρατάθηκε μέχρι στον κατάπλου του πλοίου στο επόμενο λιμάνι, ήτοι στο λιμάνι Rio Grande της Βραζιλίας, όπου και κατέπλευσε στις 22-8-2019, με αυτές δε τις παραδοχές κατέληξε σε εσφαλμένο αποδεικτικό πόρισμα, απορρίπτοντας ως κατ' ουσίαν αβάσιμο το αίτημα της αγωγής για επιδίκαση του ποσού των 9.819,73 ευρώ ως αποζημίωση απόλυσης, με βάση τις διατάξεις των άρθρων 72, 75 και 76 του ΚΙΝΔ, ήτοι λόγω καταγγελίας της σύμβασης από τον πλοίαρχο άνευ παραπτώματος αυτού (ενάγοντος).

Ο λόγος αυτός είναι αλυσιτελής, καθόσον, ακόμη και υπό την εκδοχή ότι το Εφετείο εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τη διάταξη του άρθρου 70 του ΚΙΝΔ, δεχόμενο ότι η ένδικη σύμβαση έληξε στο λιμάνι Rio Grande της Βραζιλίας, στις 22-8-2019, με την πάροδο του συμφωνημένου χρόνου διάρκειας αυτής, ενώ, αν ορθώς ερμήνευε και εφάρμοζε την ως άνω ουσιαστικού δικαίου διάταξη, έπρεπε να δεχθεί ότι η σύμβαση έληξε στις 20-7-2019, οπότε το πλοίο βρισκόταν στο λιμάνι Butterworth της Μαλαισίας, δεν μεταβάλλεται το αποδεικτικό πόρισμα στο οποίο κατέληξε η προσβαλλόμενη απόφαση, ήτοι ότι το ερειδόμενο επί των διατάξεων των άρθρων 72, 75 και 76 του ΚΙΝΔ αίτημα της αγωγής για επιδίκαση αποζημίωσης απόλυσης, λόγω καταγγελίας της σύμβασης από τον πλοίαρχο άνευ παραπτώματος του ενάγοντος, είναι κατ' ουσίαν αβάσιμο, αφού με τον κρινόμενο λόγο αναίρεσης δεν πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς το εν λόγω απορριπτικό σκέλος της.

Κατόπιν αυτών, μη υπάρχοντος άλλου λόγου αναίρεσης, πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη απόφαση, ως προς τα κεφάλαια που αναφέρονται στο σκεπτικό της παρούσας, καθώς και ως προς την, αρρήκτως συνδεόμενη με αυτά, διάταξη περί επιβολής των δικαστικών εξόδων των εφεσιβλήτων - εναγομένων σε βάρος του εκκαλούντος - ενάγοντος, ακολούθως δε, να παραπεμφθεί η υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Τέλος, πρέπει να καταδικαστούν οι αναιρεσίβλητες, λόγω της ήττας τους, στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος, που παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις (άρθρα 176, 180 παρ. 3, 183 και 191 παρ. 2 ΚΠολΔ), όπως ορίζεται ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την υπ' αριθ. 531/2022 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Πειραιώς ως προς τα κεφάλαια που αναφέρονται στο σκεπτικό της παρούσας, καθώς και ως προς τη διάταξη περί επιβολής δικαστικών εξόδων σε βάρος του εκκαλούντος - ενάγοντος.

Παραπέμπει την υπόθεση, κατά το αναιρούμενο μέρος, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο Δικαστήριο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση.

Επιβάλλει σε βάρος των αναιρεσιβλήτων τα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων τριακοσίων (2.300) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Δεκεμβρίου 2023.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 20 Φεβρουαρίου 2024.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ