288/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 288 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 288/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση, Ευτύχιο Παλαιοκαστρίτη και Βασιλική Θάνου-Χριστοφίλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Δεκεμβρίου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Εταιρίας με την επωνυμία "ΧΡΙΣΠΑ ΑΛΦΑ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ Α.Ε.", που εδρεύει στην Παλλήνη Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Θεόδωρο Πιπιλή και κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: ..., ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Χρήστο Μανέα και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31/10/2006 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2909/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5580/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 2/2/2009 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Γεωργία Λαλούση ανέγνωσε την από 24/11/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη των λόγων της αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Κατά το άρθρο 5 παρ. 1 του π.δ. 34/1995, όπως διαμορφώθηκε μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 7 παρ. 6 του ν. 2741/1999, η νόμιμη διάρκεια των μισθώσεων, που υπάγονται στο εν λόγω π. δ/μα, είναι δωδεκαετής. Σύμφωνα δε με το άρθρο 7 παρ, 8 του ν. 2741/1999, η ως άνω ρύθμιση καταλαμβάνει και τις υφιστάμενες μισθώσεις, δηλαδή αυτές που έχουν καταρτιστεί πριν από την ισχύ του νόμου τούτου (28-9-1999) και δεν έχουν συμπληρώσει συνολικό χρόνο δώδεκα ετών.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 60 παρ. 1 του ίδιου προεδρικού διατάγματος "σε περίπτωση απόδοσης του μισθίου λόγω λήξης της μίσθωσης σύμφωνα με τις παραγράφους 10 έως 14 του άρθρου 58 του παρόντος και σε κάθε περίπτωση λήξης της μίσθωσης λόγω συμπλήρωσης της δωδεκαετίας, ο εκμισθωτής οφείλει στο μισθωτή για την αποκατάσταση της άϋλης εμπορικής αξίας ποσό ίσο με το καταβαλλόμενο κατά το χρόνο της λήξης της μίσθωσης είκοσι τεσσάρων (24) μηνών, ενώ κατά το επόμενο άρθρο 61 περ.

δ' "τα ποσά του προηγούμενου άρθρου δεν οφείλονται στις εξής περιπτώσεις: α. β. γ. δ. στις περιπτώσεις που η αγωγή απόδοσης του μισθίου για λήξη της μίσθωσης, που έχει επέλθει είτε σύμφωνα με τις παραγράφους 10 έως 14 του άρθρου 58 του παρόντος είτε λόγω συμπλήρωσης δωδεκαετίας, ασκηθεί μετά παρέλευση εννέα (9) μηνών από αυτή τη λήξη της μίσθωσης.

Μετά την άπρακτη πάροδο του εννεαμήνου η μίσθωση θεωρείται ότι έχει παραταθεί για τέσσερα (4) χρόνια, μετά δε τη λήξη της τετραετίας δεν οφείλονται τα ποσά του προηγούμενου άρθρου". Από την ανωτέρω τελευταία διάταξη προκύπτει ότι η οριστική λήξη της μίσθωσης λόγω παρόδου της δωδεκαετίας, εξαρτάται από μελλοντική συμπεριφορά του δικαιούχου της αξίωσης και συγκεκριμένα αν αυτός θα ασκήσει ή όχι εμπροθέσμως την κατ' άρθρο 599 παρ. 1 και 608 παρ. 1 ΑΚ αξίωση προς απόδοση του μισθίου, με την άσκηση της οποίας η λήξη καθίσταται οριστική.

Η εννεάμηνη προθεσμία δεν συνιστά παραγραφή, αλλ' αποσβεστική προθεσμία, αφού με την τήρηση ή τη μη τήρησή της συνάπτονται διαπλαστικά αποτελέσματα, η οριστική λήξη ή η παράταση της μίσθωσης. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 279 ΑΚ "στις περιπτώσεις που ο νόμος ή τα μέρη τάσσουν προθεσμία, μέσα στην οποία πρέπει να ασκηθεί το δικαίωμα (αποσβεστική προθεσμία), εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις για την παραγραφή".

Έτσι, όταν ορίζεται προθεσμία για την άσκηση κάποιου δικαιώματος, η παραμέληση της οποίας συνεπάγεται την απώλεια αυτού, ενώ η άσκησή του μέσα στην προθεσμία συντελεί στη διατήρηση του δικαιώματος, με συνέπεια να εκπληρώνεται ο σκοπός για τον οποίο τέθηκε η εν λόγω προθεσμία και ο οποίος συνίσταται στην άρση της αβεβαιότητας, όπως συμβαίνει στην προαναφερόμενη περίπτωση της εννεάμηνης προθεσμίας για την άσκηση της αγωγής απόδοσης του μισθίου, με την άσκηση της οποίας οριστικοποιείται η λήξη της μίσθωσης λόγω παρόδου της δωδεκαετίας, δεν μπορεί να εφαρμοστεί ανάλογα η διάταξη του άρθρου 261 ΑΚ και να θεωρηθεί ότι συμπληρώθηκε η αποσβεστική προθεσμία κατά τη διάρκεια της επιδικίας (παραβ.

ΟλΑΠ 1338/1985). Εξάλλου, κατά το άρθρο 1009 ΚΠολΔ αν το ακίνητο που εκπλειστηριάστηκε ήταν μισθωμένο, εφαρμόζονται αναλόγως οι διατάξεις των άρθρων 614 και 616 ΑΚ. Στην περίπτωση του άρθρου 615 ΑΚ η περίληψη εκτελείται κατά του μισθωτή, αφού περάσουν οι προθεσμίες του άρθρου αυτού που αρχίζουν αφότου η περίληψη επιδοθεί στο μισθωτή.

Περαιτέρω, ο αναιρετικός λόγος από το εδάφιο 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ ιδρύεται, αν παραβιαστεί κανόνας ουσιαστικού δικαίου, η παραβίαση δε εκδηλώνεται, είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή εσφαλμένη υπαγωγή, ενώ η παράβαση των διδαγμάτων της κοινής πείρας αποτελεί λόγο αναίρεσης μόνο αν τα διδάγματα αυτά αφορούν την ερμηνεία κανόνων δικαίου ή την υπαγωγή των πραγματικών γεγονότων σ' αυτούς.

Τέλος, ο προβλεπόμενος από το άρθρο 559 αριθμός 8 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται, αν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα", κατά την έννοια της διάταξης αυτής, θεωρούνται οι αυτοτελείς ισχυρισμοί, που, υπό την προϋπόθεση της νόμιμης πρότασής τους, θεμελιώνουν, καταλύουν ή παρακωλύουν ουσιαστικό ή δικονομικό δικαίωμα, που ασκείται με την αγωγή, ανταγωγή, ένσταση ή αντένσταση (ΟλΑΠ 3/1997).

Στην προκείμενη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε τα ακόλουθα, κρίσιμα, για την τύχη της αναίρεσης, πραγματικά περιστατικά: "Δυνάμει του από 1-5-93 ιδιωτικού συμφωνητικού μισθώσεως η δικαιοπάροχος του εναγομένου εταιρία *Αγγειοκεραμική ΑΒΕΕ-Αφοι Λάμπρου* εκμίσθωσε στην εταιρία *Φαρμακευτική Βιομηχανική και Εμπορική Εταιρία - Χρίσπα ΑΕ* και με το από ...ροποποιητικό ιδιωτικό συμφωνητικό μεταβίβασης μισθωτικής σχέσης στην ήδη ενάγουσα για το χρονικό διάστημα από 1-5-93 έως 31-3-02 ένα ισόγειο όροφο επιφανείας 1800 τμ που βρίσκεται επί του 16ου χιλιομ Λεωφ ...

στην ... αντί μηνιαίου μισθώματος 1.400.000 δρχ αναπροσαρμοζομένου κατά ποσοστό 10% ετησίως, προκειμένου να το χρησιμοποιήσει ως χώρο επαγγελματικής εγκαταστάσεώς της με δραστηριότητα την παραγωγή και εμπορία φαρμακευτικών ειδών, καλλυντικών, διαιτητικών τροφών κλπ. Η μίσθωση αυτή, ως προστατευόμενη από τις διατάξεις για την επαγγελματική στέγη μετά τη λήξη του συμβατικού χρόνου παρατάθηκε αναγκαστικά και ισχύει για δώδεκα (12) έτη δηλαδή μέχρι 30-4-05 (άρθρο 5 παρ. 1 πδ 34/95 όπως ισχύει μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 7 παρ. 6 ν. 2741/99).

Η άνω αρχική μισθώτρια εταιρία και στη συνέχεια η ενάγουσα παρέλαβαν από την αρχή της μίσθωσης το μίσθιο ακίνητο και το χρησιμοποιούσαν έκτοτε ανενόχλητα κατά τη συμφωνημένη χρήση. Η ως άνω αρχική εκμισθώτρια εταιρία είχε μετονομασθεί σε *MCC SA Μεσογειακή Εμπορική-Συμβουλευτική Κατασκευαστική (ΜΕΣΚ) ΑΕ* με την από 12-1-05 αγωγή της που άσκησε εναντίον της ήδη ενάγουσας ζητούσε επικαλούμενη αναγκαστική παράταση της ένδικης μίσθωσης έως 30-4-05 όταν συμπληρώνετο 12ετία, να υποχρεωθεί η εκεί εναγόμενη μισθώτρια να της αποδώσει τη χρήση του μισθίου έως 30-4-05 λόγω λήξης της μίσθωσης μετά την πάροδο τόσο του συμβατικού όσο και του νόμιμου χρόνου διαρκείας της.

Η αγωγή αυτή που ασκήθηκε με βάση το άρθρο 69 ΚΠολΔ πριν τη λήξη του νομίμου χρόνου διαρκείας της παραδεκτά, συζητήθηκε στις 19-4-05 με παρόντες τους τότε διαδίκους και εκδόθηκε η με αρ. 1841/28-6-05 μη οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία διατάχθηκε η επανάληψη της συζήτησης της αγωγής εκείνης προκειμένου να προσκομιστεί με την επιμέλεια της εκεί ενάγουσας απόφαση του διοικητικού συμβουλίου αυτής περί καταγγελίας της μίσθωσης.

Η υπόθεση αυτή εκκρεμεί και η συζήτησή της έκτοτε δεν έχει επισπευσθεί από κάποιο διάδικο. Με την με αρ ...έκθεση πλειστηριασμού της συμ/φου Αθηνών Βαρβάρας Σγούρα το μίσθιο ακίνητο εκπλειστηριάστηκε αναγκαστικά και κατακυρώθηκε στον εναγόμενο και εκδόθηκε η με αρ. ... περίληψη κατακυρωτικής έκθεσης της ιδίας ως άνω συμ/φου που μεταγράφηκε νόμιμα στις 22-3-06.

Στη συνέχεια ο εναγόμενος με την από 20-3-06 εξώδικη δήλωση-πρόσκληση που κοινοποίησε στην ενάγουσα στις 11-4-06 επικαλούμενος ότι η μίσθωση έληξε την 30-4-05, ότι η αρχική εκμισθώτρια άσκησε την από 12-4-05 αγωγή της που συζητήθηκε την 19-5-05 και εκδόθηκε η 1841/05 απόφαση που διέταξε την επανάληψη της συζητήσεως προκειμένου να προσκομιστεί απόφαση του ΔΣ της ενάγουσας περί καταγγελίας της μισθώσεως, ζήτησε την απόδοση σ' αυτόν του μισθίου, ενώ με μεταγενέστερες δύο εξώδικες δηλώσεις-προσκλήσεις που επέδωσε στην ενάγουσα στις 17-5-06 και 21-9-06 αντίστοιχα, ζήτησε και πάλι την άμεση απόδοση της χρήσης του μισθίου, το οποίο επαναλαμβάνει ότι παράνομα κατακρατείται εκ μέρους της, αιτούμενος την καταβολή αποζημίωσης χρήσεως για τη χρήση του μισθίου αν και έληξε η μίσθωση διαμαρτυρόμενος άμα για την εκ μέρους της χρήση του όρου *μίσθωμα*.

Αποδείχθηκε, λοιπόν, ότι η μίσθωση έληξε με την πάροδο του νόμιμου χρόνου διαρκείας της (12ετία) την 30-4-05 και δεν παρατάθηκε με την προαναφερόμενη διάταξη του άρθρου 61 περ, δ' πδ 34-1995 για μία 4ετία, δεδομένου ότι η εκμισθώτρια εταιρία άσκησε κατά της ενάγουσας-μισθώτριας την από 12-1-05 αγωγή της για απόδοση της χρήσης του μισθίου, γεγονός που συνομολογεί αυτή, με την οποία δηλώθηκε ρητά η βούληση της τότε εκμισθώτριας για μη παράταση της μίσθωσης.

Η αγωγή ασκήθηκε σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 69 ΚΠολΔ (48 παρ. 2 πδ 34/1995) πριν τη λήξη της μίσθωσης και την έναρξη της 9μηνης προθεσμίας του ως άνω άρθρου 61 περ, δ' πδ 34/1995, ενώ νόμιμος τρόπος παραίτησης από το δικόγραφό της (αγωγής), ώστε να θεωρηθεί ότι δεν ασκήθηκε (άρθρο 294 επ ΚΠολΔ), δεν προέκυψε να έλαβε χώρα, δεν αποτελεί δε τέτοια η εγκατάλειψή της σε κατάσταση εκκρεμότητας, μετά την έκδοση αντιμωλία των εκεί διαδίκων της ως άνω μη οριστικής απόφασης.

Επομένως, εφόσον η μίσθωση λόγω παρόδου 12ετίας έληξε την 30-4-05 και η αρχική εκμισθώτρια άσκησε αγωγή αποδόσεως της χρήσης του μισθίου παραδεκτά και νόμιμα σύμφωνα με τα προβλεπόμενα προς τούτο του άρθρου 61 περ δ' πδ 34/1995, όπως αντικαταστάθηκε και ισχύει (σημειωτέον ότι δεν προβλέπεται και έκδοση απόφασης επ' αυτής (αγωγής) για την επέλευση των αποτελεσμάτων της ασκήσεώς της που είναι η μη παράταση της μίσθωσης για μία 4ετία), ο εναγόμενος ο οποίος κατέστη κύριος του επίδικου μισθίου ακινήτου κατά τα άνω μεταγενέστερα του χρόνου λήξης της μίσθωσης δεν υπεισήλθε σ' αυτή σε θέση εκμισθωτή κατ' άρθρο 1009 ΚΠολΔ, 614 ΑΚ, εφόσον δεν υφίστατο μισθωτική σχέση και συνεπώς δεν υπάρχει τέτοια μεταξύ των διαδίκων".

Μετά τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, απέρριψε την έφεση της αναιρεσείουσας-ενάγουσας κατά της πρωτόδικης απόφασης, που είχε απορρίψει την αγωγή της με αίτημα να αναγνωριστεί, ότι υφίσταται μεταξύ των διαδίκων ενεργή μισθωτική σχέση. Έτσι που έκρινε το Εφετείο ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις προαναφερόμενες διατάξεις ουσιαστικού δικαίου, εφόσον με την άσκηση της αγωγής εκ μέρους της δικαιοπαρόχου του αναιρεσιβλήτου-εναγομένου πριν την επέλευση του χρονικού σημείου της λήξης, σύμφωνα με το άρθρο 69 ΚΠολΔ για απόδοση της χρήσης του μισθίου κατά το χρόνο λήξης της μίσθωσης, οριστικοποιήθηκε η λήξη της μίσθωσης λόγω παρόδου της δωδεκαετίας.

Ο πρώτος λόγος της αναίρεσης, επομένως, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ είναι αβάσιμος και απορριπτέος. Αβάσιμος επίσης και απορριπτέος είναι και ο δεύτερος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο η αναιρεσείουσα προσάπτει στην απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τον ισχυρισμό της για παραγραφή σε επιδικία του δικαιώματος του εκμισθωτή, αφού από την έκδοση της παρεμπίπτουσας απόφασης επί της αγωγής της εκμισθώτριας δεν επιδιώχθηκε η συζήτηση μέσα σε προθεσμία εννέα μηνών.

Και τούτο, διότι ο ισχυρισμός αυτός, σύμφωνα με όσα αναπτύσσονται παραπάνω, δεν είναι νόμιμος, καθότι η εφαρμογή του άρθρου 261 ΑΚ δεν συμβιβάζεται με τη φύση και το σκοπό της προθεσμίας του άρθρου 61 π.δ. 34/1995 και, συνεπώς, το Εφετείο, μη λαμβάνοντας αυτόν υπόψη δεν υπέπεσε στην προαναφερόμενη πλημμέλεια. Ο ίδιος, μάλιστα αυτός λόγος, κατά το μέρος που αποδίδει την πλημμέλεια από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 261 ΑΚ, είναι επίσης, αβάσιμος και απορριπτέος, αφού, κατά τα ανωτέρω, ο εν λόγω ισχυρισμός δεν είναι νόμιμος.

ΙΙ. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, η αναίρεση πρέπει να απορριφθεί και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα εταιρία, ως ηττηθείσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 2 Φεβρουαρίου 2009 αίτηση της εταιρίας με την επωνυμία "ΧΡΙΣΠΑ ΑΛΦΑ Φαρμακευτική ΑΕ" για αναίρεση της 5580/2008 απόφασης του Εφετείου Αθηνών.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε χίλια εκατό (1100) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 27 Ιανουαρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του στις 19 Φεβρουαρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ