Supreme Court allows appeal against single-judge appellate decision due to failure to consider evidence of paternity.

Απόφαση 280 / 2021 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 280/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Καλού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Βρυνιώτη, Γεώργιο Χοϊμέ, Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου και Μαρία Τζανακάκη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 7 Φεβρουαρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Κ. Σ. του Ε., για τον εαυτό του ατομικά και ως ασκούντος τη γονική μέριμνα και επιμέλεια των ανηλίκων τέκνων του α. Τ. Σ. και β. αβάπτιστου τέκνου (άρρενος) και 2) Ε. Σ. του Κ., κατοίκων ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Λάμπρο Μπρεάνο, που δήλωσε στο ακροατήριο ότι: i. ανακαλεί την από 17-1-2020 δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και παρίσταται, ii. η Τ. Σ. του Κ., της οποίας ασκούσε τη γονική μέριμνα και επιμέλεια ο πατέρας της Κ. Σ., ενηλικιώθηκε, συνεχίζει ατομικώς τη δίκη και εκπροσωπείται από αυτόν και iii. το αβάπτιστο τέκνο του αναιρεσείοντος Κ. Σ., του οποίου ασκεί τη γονική μέριμνα και επιμέλεια έχει ήδη βαπτιστεί και ονομάζεται Π..

Των αναιρεσιβλήτων: 1) ΝΠΙΔ με την επωνυμία "ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ ΑΠΟ ΑΤΥΧΗΜΑΤΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ως ειδικού διαδόχου της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας με την επωνυμία "ΑΣΠΙΣ ΠΡΟΝΟΙΑ ΑΕΑΖ", της οποίας η άδεια λειτουργίας ανακλήθηκε, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Αργυρώ Γρατσία - Πλατή με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και 2) ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρείας με την επωνυμία "INTERAMERICAN ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΑΣΦΑΛΙΣΕΩΝ ΖΗΜΙΩΝ ΑΕ", που εδρεύει στο Μαρούσι Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Μαρία - Λούλα Πρωτοπαπά με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 15-5-2009 (αρ. εκθ. καταθ. 4534 και 4540/2009) αγωγές του ήδη 1ου αναιρεσείοντος, για τον εαυτό του και ως ασκούντος τη γονική μέριμνα και επιμέλεια των ανηλίκων τότε τέκνων του Ε., Τ. και αβάπτιστου άρρενος, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν με τις από 27-1-2010 (αρ. εκθ. καταθ. 922 και 924/2010), 26-4-2010, 30-4-2010 και 15-10-2010 παρεμπίπτουσες αγωγές του ήδη 1ου των αναιρεσιβλήτων, καθώς και με άλλες αγωγές του 1ου αναιρεσείοντος και άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 466/2012 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 6301/2014 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 18-10-2016 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Χρήστο Βρυνιώτη, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης (άρθρ.561 παρ.2 ΚΠολΔ), προκύπτει ότι, η με την κρινόμενη, από 18-10-2016 και με αριθμ.κατάθεσης 884/2016 αίτηση αναίρεσης, προσβαλλόμενη υπ' αριθμ. 6301/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, αποτελεί κατάληξη της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής.

Ο ενάγων Κ. Σ. του Ε., άσκησε την από 15-5-2009 και υπ' αριθμ. κατάθεσης 4540/2009 αγωγή, κατά των εναγομένων που ενδιαφέρει εδώ, στην οποία εξέθετε κατά το ουσιώδες αυτής περιεχόμενο, ότι κατά το ένδικο τροχαίο αυτοκινητικό ατύχημα, που έλαβε χώρα, στις 31-7-2008, από συγκλίνουσα υπαιτιότητα του οδηγού του υπ' αριθμ. κυκλοφορίας … ΙΧΕ και του οδηγού του … αυτοκινήτου, τραυματίστηκε θανάσιμα η, κατά την εθιμότυπία της φυλής των Ρομά, σύζυγός του, Χ.

Κ. και ότι μετά τον θάνατό της, αυτός μόνος ασκεί τη γονική μέριμνα επί των τριών ανηλίκων τέκνων του, τα οποία είχε αποκτήσει με την άνω αποβιώσασα σύντροφό του και ζήτησε για τον εαυτό του ατομικά και ζήτησε, για τον εαυτό του ατομικά αλλά και υπό την προαναφερόμενη, ιδιότητά του (ως ασκών μόνος αυτός την γονική μέριμνα επί των τριών ανηλίκων τέκνων του), χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης.

Επί της άνω αγωγής εκδόθηκε η 466/2012 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών η οποία δέχθηκε εν μέρει αυτή, κατά το προαναφερόμενο κεφάλαιο της και αναγνώρισε ότι το εναγόμενο οφείλει να καταβάλει συνολικά στον πρώτο ενάγοντα το ποσό των 50.000 ευρώ και ως ασκούντα τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων του, το ποσό των 46.000 ευρώ, για τον δεύτερο ενάγοντα, το ποσό των 49600 € για την τρίτη ενάγουσα και το ποσό των 52.000 ευρώ για τον τέταρτο ενάγοντα.

Κατά της προαναφερόμενης απόφασης του Πρωτοδικείου οι ενάγοντες της παραπάνω (ένδικης) αγωγής, άσκησαν ενώπιον του Εφετείου Αθηνών, την από 14-2-2013 και με αριθμό κατάθεσης 774/2013 έφεσή τους, η οποία ενδιαφέρει εδώ. (δεδομένου ότι η έφεση αυτή συνεκδικάσθηκε με άλλες συναφείς εφέσεις και αντεφέσεις άλλων διαδίκων) με την οποία (έφεση), ζήτησαν, για τους λόγους που αναφέρουν σ' αυτή, την εξαφάνιση άλλως μεταρρύθμιση της εκκαλούμενης υπ' αριθμ. 466/2012 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου και την αποδοχή της υπ' αριθμ.

κατάθεσης 4540/2009 ένδικης αγωγής τους. Το Μονομελές Εφετείο Αθηνών με την υπ' αριθμ. 6301/2014 απόφασή του δέχθηκε ύστερα από αξιολόγηση και επανεκτίμηση των νομίμως επικληθέντων προσκομιζομένων αποδεικτικών μέσων, ότι το ένδικο ατύχημα οφείλεται σε συνυπαιτιότητα (κυρίως) του εναγομένου οδηγού Χ. Τ., αλλά και του οδηγού του άλλου εμπλακέντος αυτοκινήτου, Ε.

Σ., και ότι κατά το ατύχημα αυτό τραυματίστηκε θανάσιμα πλην άλλων η Χ. Κ., σύζυγος κατά την εθιμοτυπία της φυλής των Ρομά, του πρώτου ενάγοντος επιβαίνουσα στο τελευταίο, ως άνω, αυτοκίνητο. Ειδικότερα, το Εφετείο, ως προς τις κρίσιμες παραδοχές του, δέχθηκε τα ακόλουθα: "Από το με αριθμό …/2009 πιστοποιητικό του Δήμου Άνω Λιοσίων αποδεικνύεται ότι η θανούσα Χ.

Κ. είχε αποκτήσει και τρία ανήλικα τέκνα, τόσο κατά τη συζήτηση της αγωγής, όσο και κατά τη συζήτηση της κρινόμενης υπόθεσης, γεννηθέντα, την 1-12-1994, την 30-7-1999 και την 18-11-2003, χωρίς κύρια ονόματα των δύο και με κύριο όνομα Τ. το γεννηθέν την 30-7-1999. Για λογαριασμό των τέκνων αυτών αλλά και για λογαριασμό του ο Κ.

Σ. άσκησε την από 15-5-2009 (αριθμ.καταθ. 4540/2009 αγωγή και ζήτησε χρηματική ικανοποίηση του ιδίου ως συζύγου και των τέκνων της Χ. Κ., καθώς και αποζημίωση για τον ίδιο (έξοδα κηδείας) καθώς και για τα ανήλικα τέκνα διατροφής. Όμως από κανένα στοιχείο δεν αποδείχθηκε ο μεταξύ αυτού και της Χ. Κ. γάμος. Για τον μεταξύ τους γάμο έστω και με τα έθιμα των ΡΟΜΑ ανέφερε στο ακροατήριο του Πρωτοβάθμιου δικαστηρίου η εξετασθείσα μάρτυς μητέρα της Χ.

Κ., Χ. Κ.. Όμως μόνη η κατάθεσή της, δεν αρκεί για να γίνει πιστευτή η ύπαρξη γάμου μεταξύ του Κ. Σ. και της Χ. Κ.....Αποδείχθηκε δηλαδή η ελεύθερη συμβίωση του Κ. Σ. και της Χ. Κ. και μάλιστα για μεγάλο χρονικό διάστημα, όμως αυτή ούτε γάμος ήταν ούτε μνηστεία, διότι η μνηστεία έχει σκοπό το γάμο και στη συγκεκριμένη περίπτωση, τέτοιος σκοπός δεν αποδείχθηκε.

Συνεπώς η αγωγή αυτή ως προς τον ίδιο ενάγοντα πρέπει να απορριφθεί ως ουσιαστικά αβάσιμη. Όμως η παραπάνω αγωγή και ως προς τα τρία τέκνα είναι απαράδεκτη, αφού ο ενάγων για την άσκηση της αγωγής αυτής και την ενεργητική νομιμοποίησή του αναφέρει μόνο τον μεταξύ αυτού και της Χ. Κ. γάμο, που δεν αποδείχθηκε κατά τα άνω. Ούτε στην αγωγή ούτε στις προτάσεις ενώπιον του δικαστηρίου αυτού ο ενάγων ανέφερε άλλο στοιχείο για τη νομιμοποίησή του ως πατέρας που ασκεί τη γονική μέριμνα των τέκνων της θανούσας Χ. Κ. προς άσκηση της από 15-5-2009 αγωγής του, παρά μόνο του μεταξύ αυτού και της Χ. Κ. γάμος που δεν αποδείχθηκε.

Συνεπώς, ο ενάγων, αφού δεν αποδεικνύει ούτε την ιδιότητά του ως πατέρας ούτε την ιδιότητά του ως επίτροπος, κατ' άρθρο 1589 ΑΚ, δεν νομιμοποιείται να ασκήσει την από 15-5-2009 αγωγή για λογαριασμό των τέκνων του και συνεπώς η αγωγή αυτή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της. Η εκκαλουμένη που έκρινε διαφορετικά έσφαλε και πρέπει να γίνουν δεκτά ως ουσία βάσιμα όσα οι εκκαλούντες εναγόμενοι στις εφέσεις τους και η αντεκκαλούσα εναγομένη στην αντέφεσή της ισχυρίζονται, σχετικά με την αγωγή που άσκησε κατ' αυτών ο ενάγων Κ.

Σ. για τον εαυτό του και τα τρία ανήλικα τέκνα της Χ. Κ., και να απορριφθούν, ως ουσία αβάσιμα, όσα ο εκκαλών - ενάγων ισχυρίζεται για τον εαυτό του και τα τρία ανήλικα τέκνα του στην από 14-2-2013 έφεσή του". Ακολούθως το Εφετείο, απέρριψε την ένδικη από 14-2-2013 έφεση των εναγόντων και αφού εξαφάνισε την αντιθέτως κρίνασα πρωτόδικη απόφαση, που είχε δεχθεί την ενεργητική νομιμοποίηση του ενάγοντος προς άσκηση της κρινόμενης από 15-5-2009 αγωγής απέρριψε την αγωγή αυτή, κρίνοντας, κατά τα ανωτέρω δεκτά γενόμενα, ότι από κανένα στοιχείο δεν αποδείχθηκε ο μεταξύ του πρώτου ενάγοντος και της Χ.

Κ. (αποβιώσασας) γάμος (έστω και με τα έθιμα των Ρομά) και ότι ο πρώτος ενάγων αφού δεν απέδειξε την ιδιότητα του ως πατέρας των τριών ανηλίκων τέκνων, η αγωγή είναι απορριπτέα, ως απαράδεκτη για έλλειψη ενεργητικής νομιμοποιήσεως του ενάγοντος, προς άσκηση της κρινόμενης αγωγής, υπό την ιδιότητα την οποία παρίσταται.

Κατά της προαναφερόμενης υπ' αριθμ. 6301/2014 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, ο ενάγων ασκεί για τον εαυτό του ατομικά και ως ασκών την γονική μέριμνα επί των ανηλίκων τέκνων του (α.Τ. Σ., η οποία ήδη ενηλικιώθηκε και συνεχίζει ατομικώς τη δίκη β. αβάπτιστου ανήλικου τέκνου ήδη με το όνομα Π. Σ. και γ.Ε.

Σ.. (Βλ. σχετική δήλωση του πληρεξουσίου δικηγόρου των εναγόντων καταχωρημένη στα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά, Λ. Μ.), την κρινόμενη από 1-2-2017 αίτηση αναίρεσης, αιτούμενος, την εξαφάνιση της προσβαλλόμενης απόφασης του Εφετείου και την αποδοχή της ένδικης υπ' αριθμ. κατάθεσης 4540/2009 αγωγής, προβάλλοντας αιτιάσεις, από τον αριθμ. 11 περ.

γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ. Η αναίρεση είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί περαιτέρω, ως προς το βάσιμο ή μη των προβαλλομένων λόγων της. Ο λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 περ. γ' ΚΠολΔ ιδρύεται όταν το δικαστήριο της ουσίας παραβιάζει την υποχρέωσή του να λάβει υπόψη, όλα τα αποδεικτικά μέσα που επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι.

Από τη διάταξη αυτή συνδυαζόμενη με εκείνες των άρθρων 335, 338 έως 340 και 340 του ίδιου Κώδικα προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει δικανική πεποίθηση για τη βασιμότητα των πραγματικών ισχυρισμών των διαδίκων, που έχουν ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, που επιδρούν δηλαδή, στο διατακτικό της αποφάσεως (Ολ.ΑΠ 2/2008), οφείλει να λάβει υπόψη τα νομίμως προσκομισθέντα, είτε προς άμεση απόδειξη, είτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων αποδεικτικά μέσα εφόσον γίνεται σαφής και ορισμένη επίκληση από την οποία προκύπτει η ταυτότητα του αποδεικτικού μέσου (Ολ.ΑΠ 23/2008).

Η παράβαση της άνω υποχρέωσης θεμελιώνεται όχι μόνον όταν το δικαστήριο της ουσίας δεν βεβαιώνει ότι έλαβε υπόψη και τα αποδεικτικά μέσα τα οποία επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι διάδικοι αλλά και όταν, παρά τη βεβαίωση αυτή, από το περιεχόμενο της απόφασης δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο λήφθηκαν υπόψη η ορισμένα από τα αποδεικτικά αυτά μέσα (ΑΠ 970/2017).

Στην προκειμένη περίπτωση οι αναιρεσείοντες με τους πρώτο και δεύτερο (ομοίου περιεχομένου) λόγους αναίρεσης, προσάπτουν στο Εφετείο την αιτίαση, από τον αριθμό 11 περ.γ του άρθρου 559 ΚΠολΔ, ότι δεν έλαβε υπόψη τα ακόλουθα αποδεικτικά έγγραφα που με επίκληση προσκόμισαν με τις ενώπιον του Εφετείου προτάσεις τους και συγκεκριμένα: α)το με αριθμ…./…-5-2011 πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης του Δημάρχου Άνω Λιοσίων (ήδη Δήμο Φυλής (σχετ.16β), β)την υπ' αριθμ.1889/2006 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών (σχετ.19α) γ)την υπ'αριθμ…./…-3-2003 συμβολαιογραφική πράξη εκουσίας αναγνώρισης τέκνων, της συμβολαιογράφου Αθήνας Ελένης - Αλίκης Λεμπέση - Βαρδουλάκη (σχετ.19β) δ)την υπ'αριθμ…./…-9-2008 πράξη αναγνώρισης τέκνου της συμβολαιογράφου Αθηνών Ευσταθίας Μπόλτση (σχετ.20), και ότι από τα έγγραφα αυτά προέκυπτε (κατά τους ισχυρισμούς τους) ότι ο πρώτος αναιρεσείων είχε αποκτήσει με τη θανούσα σύντροφό του τρία ανήλικα τέκνα τα οποία είχε αναγνωρίσει εκουσίως και τα οποία αναφέρει στην αίτησή του και ότι από το θάνατο αυτής, αυτός μόνος ασκεί τη γονική μέριμνα των ανηλίκων τέκνων του (άρθρ.1515 Β ΑΚ).

Από την επισκόπηση των εγγράφων προτάσεων των αναιρεσειόντων ενώπιον του Εφετείου προκύπτει ότι αυτοί είχαν επικαλεσθεί και προσκομίσει τα παραπάνω έγγραφα και ότι από το όλο περιεχόμενο της προσβαλλόμενης απόφασης δεν καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο ότι το Εφετείο έλαβε υπόψη και τα έγγραφα αυτά. Και τούτο διότι, πέραν του ότι δεν περιέχεται διαβεβαίωση στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι έλαβε υπόψη και - έγγραφα που επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν οι ήδη αναιρεσείοντες, από το όλο περιεχόμενο της, δημιουργείται αμφιβολία αν λήφθηκαν υπόψη αυτά, καθόσον ούτε τα αντικρούει ειδικώς, ούτε τα αξιολογεί ενόψει της σπουδαιότητας των.

Τα ως άνω μη ληφθέντα υπόψη αποδεικτικά έγγραφα, ήταν χρήσιμα προς απόδειξη ουσιώδους αγωγικού ισχυρισμού, υπό την έννοια ότι ο ενάγων νομιμοποιείται ενεργητικά προς άσκηση της κρινόμενης περί χρηματικής ικανοποίησης, λόγω ψυχικής οδύνης, για λογαριασμό των τριών ανηλίκων τέκνων του, ως πατέρας τούτων, τα οποία είχε αποκτήσει με τη αποβιώσασα σύντροφό του και είχε αναγνωρίσει εκουσίως και ως μόνος ασκών κατά τα ανωτέρω την γονική μέριμνα επ'αυτών.

Πρέπει να σημειωθεί ότι, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της κρινόμενης αγωγής, όλα τα προαναφερόμενα στοιχεία που συνθέτουν την νομιμοποίηση του πρώτου αναιρεσείοντος περιέχοντο σ'αυτή (αγωγή), η οποία δεν ερείδετο στον μεταξύ του πρώτου αναιρεσείοντος και Χ. Κ. γάμο. Κατ'ακολουθία όλων των ανωτέρω, κατά παραδοχή των ως άνω λόγων (ταυτόσημων) πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που απέρριψε την από 15-5-2009 και με αριθμ.

κατάθεσης 4540/2009 ένδικη αγωγή να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή, εκτός εκείνου που δίκασε προηγουμένως (αρθρ. 580 παρ. 4) και να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που κατάθεσαν προτάσεις, σε βάρος των αναιρεσιβλήτων λόγω ήττας των τελευταίων (άρθρ. 176, 183 ΚΠολΔ).

Τέλος πρέπει να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος για την άσκηση της αιτήσεως, στον καταθέσαντα (άρθρ. 495 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 6301/2014 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, κατά το αναφερόμενο στο αιτιολογικό της παρούσης μέρος.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλο δικαστή.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου, στον καταθέσαντα τούτο.

Επιβάλλει σε βάρος των αναιρεσιβλήτων, τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία προσδιορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 28 Ιουνίου 2020.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 3 Μαρτίου 2021.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ