280/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 280 / 2009 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 280/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ηλία Γιαννακάκη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Αθανάσιο Θεμέλη, Ειρήνη Αθανασίου, Βαρβάρα Κριτσωτάκη και Νικόλαο Πάσσο, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 16 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ1, 2) Χ2 και 3) Χ3, κατοίκων ......, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ιωάννη Καπανίδη.

Της αναιρεσίβλητης: Ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "AGRIPLANT - ΣΠΟΡΟΦΥΤΑ ΑΒΕΕ", που εδρεύει στον ...... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Σπυρίδωνα Καραβασίλη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 3-4-2004 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Βέροιας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 56/ΤΠ/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 2302/2006 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 26-3-2007 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Πάσσος διάβασε την από 21-2-2008 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Αλεξάνδρου Νικάκη, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Από τις διατάξεις των άρθρων 34 παρ. 2, 60 παρ. 3 του α.ν. 11846/1951 "περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων" σε συνδυασμό με το άρθρο 16 παρ. 1, 3 του ν. 551/1914, όπως κωδικοποιήθηκε με το από 24-7/25-8-1920 β.δ., συνάγεται ότι αν ο θανατωθείς από ατύχημα, που έγιγε έπειτα από βίαιο συμβάν κατά την εκτέλεση της εργασίας του ή εξ αφορμής αυτής, υπαγόταν στην ασφάλιση του Ι.Κ.Α., ο εργοδότης απαλλάσσεται από κάθε υποχρέωση για αποζημίωση των καθολικών διαδόχων του.

Οι τελευταίοι έχουν κατά του εργοδότη αξίωση για εύλογη χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 914 και 932 ΑΚ εφόσον το ατύχημα οφείλεται σε πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων υπ' αυτού προσώπων, υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 922 Α.Κ.. Κατά την έννοια της τελευταίας αυτής διατάξεως, για να υπάρχει σχέση προστήσεως θα πρέπει να υπάρχει εξάρτηση, έστω και χαλαρή, ανάμεσα στον προστήσαντα και στον προστηθέντα, ώστε ο πρώτος να μπορεί να δίνει στον δεύτερο εντολές ή οδηγίες και να τον ελέγχει ή επιβλέπει κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας που του ανέθεσε.

Εξάλλου, από τα άρθρα 681, 688-691 και 698 του Α.Κ. προκύπτει ότι ο εργολάβος δεν θεωρείται, καταρχήν, προστηθείς του εργοδότη, όταν όμως ο εργοδότης επιφύλαξε για τον εαυτό του, ρητώς ή σιωπηρώς, την διεύθυνση και την επίβλεψη της εκτελέσεως του έργου και μάλιστα το δικαίωμα παροχής οδηγιών προς τον εργολάβο, ο τελευταίος θεωρείται ότι βρίσκεται σε σχέση προστήσεως προς τον εργοδότη.

Εξάλλου κατά τη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του Ν. 1396/1983 "περί μέτρων ασφαλείας σε οικοδομές και ιδιωτικά τεχνικά έργα" σε περίπτωση που δεν ανατίθεται η εκτέλεση ολόκληρου του έργου σ' έναν εργολάβο, ο κύριος του έργου είναι υποχρεωμένος να λαμβάνει πριν την εγκατάσταση κάθε εργολάβου ή υπεργολάβου τμήματος του έργου και να τηρεί, όσο διαρκεί το έργο αυτού, όλα τα μέτρα ασφαλείας, τα οποία του υποδεικνύει ο επιβλέπων το έργο, εφόσον αυτά δεν αφορούν σε τμήματα του έργου που ανέλαβαν και εκτελούν εργολάβοι και υπεργολάβοι.

Από τις παραπάνω διατάξεις προκύπτει, ότι ο κύριος του έργου δεν ευθύνεται ως προστήσας για τις παράνομες πράξεις ή παραλείψεις του εργολάβου ή υπεργολάβου, αν με εντολή του ολόκληρο το έργο ή τμήματα αυτού με σύμβαση μισθώσεως έργου ανατέθηκε σε εργολάβο και δεν επιφύλαξε για τον εαυτό του τη διεύθυνση και επίβλεψη της εκτελέσεως του έργου.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε τα εξής: Η εναγομένη-αναιρεσίβλητη εταιρία με σύμβαση έργου ανέθεσε στην εναγομένη εταιρία "ΑΓΡΟΤΕΧΝΙΚΗ ΕΠΕ" την κατασκευή τεσσάρων θερμοκηπίων, περιλαμβανομένης και της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης, στην περιοχή του χωριού ...... .

Η εναγομένη εργολάβος ανέθεσε στον υπεργολάβο-ηλεκτρολόγο Β την κατασκευή της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης των θερμοκηπίων. Ο τελευταίος απασχολούσε ως βοηθό του τον παθόντα Α, ο οποίος κατά την εκτέλεση ηλεκτρολογικών ρυθμίσεων στο τρίτο θερμοκήπιο έπαθε ηλεκτροπληξία και απεβίωσε. Το Εφετείο έκρινε ως υπαίτιους του θανάτου του ανωτέρω παθόντος τον εναγόμενο υπεργολάβο Β και την εναγομένη εργολάβο "ΑΓΡΟΤΕΧΝ1ΚΗ ΕΠΕ", ως προστήσασα τον πρώτο, ο οποίος ως εργοδότης του παθόντος δεν έλαβε μέτρα ασφαλείας κατά του κινδύνου ηλεκτροπληξίας, η δε δεύτερη ευθύνεται αντικειμενικά (άρθρο 3 του Ν. 1396/1983), αλλά και διότι παρέλειψε να ορίσει επιβλέποντα μηχανικό αναλόγου ειδικότητας, ο οποίος θα έπρεπε να συντάξει μελέτη μέτρων ασφαλείας και να επιβλέπει την τήρηση αυτών.

Περαιτέρω το Εφετείο δέχθηκε, ότι η αναιρεσίβλητη - εναγομένη, κυρία του έργου εταιρία, ουδεμία ευθύνη φέρει για την πρόκληση τουεργατικού ατυχήματος, διότι αυτή είχε αναθέσει την κατασκευή των θερμοκηπίων εξ ολοκλήρου, περιλαμβανομένης και της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης σε πλήρη λειτουργία στη δεύτερη εναγομένη (εργολάβος) και δεν ήταν υποχρεωμένη να διορίσει επιβλέποντα μηχανικό για την επίβλεψη του έργου, αφού η υποχρέωση αυτή ανήκε στη δεύτερη εναγομένη, η οποία ανέλαβε την εκτέλεση και παράδοση του έργου ολοκληρωμένου και συνεπώς αυτή ήταν εξ ολοκλήρου υπεύθυνη να λάβει όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα ασφαλείας προς αποφυγή ατυχημάτων.

Με τις παραδοχές του αυτές το Εφετείο δέχθηκε την έφεση της αναιρεσίβλητης - κυρίας του έργου εταιρίας, εξαφάνισε την πρωτόδικη απόφαση που έκρινε αντίθετα και απέρριψε την εναντίον της αγωγή για καταβολή χρηματικής ικανοποιήσεως, λόγω ψυχικής οδύνης στους αναιρεσείοντες-ενάγοντες, γονείς και αδελφό του θανατωθέντος.

Κρίνοντας έτσι το Εφετείο δεν παραβίασε δια της μη εφαρμογής τους στις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 922 ΑΚ, 2 παρ. 7, 4 § 1 και 7 § 1 του ν 1396/1983, διότι κατά τις παραδοχές του η αναιρεσίβλητη δεν προέστησε στην εκτέλεση του έργου την εναγομένη εργολάβο εταιρία και τον υποπροστηθέντα απ' αυτή εναγόμενο υπεργολάβο, σε αμέλεια των οποίων οφείλεται ο θάνατος του συγγενούς των αναιρεσειόντων, επιφυλάσσοντας για τον εαυτό της τη διεύθυνση και την επίβλεψη της εκτελέσεως του έργου, ούτε είχε υποχρέωση να διορίσει επιβλέποντα μηχανικό, και να τηρεί τα μέτρα ασφαλείας που του υποδεικνύει εκείνος, καθόσον το ατύχημα συνέβη σε τμήμα του έργου που ανέλαβαν να εκτελέσουν οι ανωτέρω εργολάβος και υπεργολάβος.

Επομένως ο από το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ πρώτος λόγος της αναιρέσεως είναι αβάσιμος και απορριπτέος.

ΙΙ. Από τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 10 ΚΠολΔ, που ορίζει ότι αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο παρά το νόμο δέχθηκε πράγματα που έχουν ουσιώδη επίδραση στη δίκη ως αληθινά, χωρίς απόδειξη, προκύπτει ότι ο λόγος αυτός αναιρέσεως ιδρύεται, όταν το δικαστήριο δέχεται πράγματα, δηλαδή αυτοτελείς ισχυρισμούς, οι οποίοι τείνουν σε θεμελίωση, κατάλυση ή παρακώλυση του δικαιώματος που ασκείται με την αγωγή, ένσταση ή αντένσταση, χωρίς να έχει προσαχθεί οποιαδήποτε απόδειξη για τα πράγματα αυτά ή όταν δεν εκθέτει από ποία αποδεικτικά μέσα άντλησε την απόδειξη γι' αυτά.

Στην προκειμένη περίπτωση οι αναιρεσείοντες με το δεύτερο λόγο της αναιρέσεως, ως προς το πρώτο σκέλος του, από το άρθρο 559 αριθμ. 10, ισχυρίζονται ότι το Εφετείο δέχθηκε χωρίς απόδειξη, ότι δεν ήταν επιβεβλημένη η εγκατάσταση διακόπτη διαφυγής ηλεκτρικού ρεύματος στον υποπίνακα. Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι αβάσιμος και απορριπτέος, γιατί, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο άντλησε την κρίση του αυτή από τα προσκομισθέντα νομίμως αποδεικτικά μέσα που αναφέρονται στην απόφαση (καταθέσεις μαρτύρων, έγγραφα) και δεν δέχθηκε το παραπάνω περιστατικό χωρίς απόδειξη.

Περαιτέρω, ο ίδιος λόγος, ως προς το δεύτερο σκέλος του, από το άρθρο 559 αριθμ. 19 ΚΠολΔ είναι απορριπτέος και αόριστος, διότι δεν αναφέρεται στο αναιρετήριο η ουσιαστική διάταξη που παραβιάστηκε εκ πλαγίου, η δε παραδοχή ότι το ατύχημα πιθανόν να αποφεύγονταν εάν ο υποπίνακας έφερε αυτόματο προστατευτικό διακόπτη διαφυγής δεν βρίσκεται σε αντίφαση προς το αποδεικτικό πόρισμα, περί μη ευθύνης της αναιρεσίβλητης για τη μη λήψη μέτρων ασφαλείας, αφού την ευθύνη αυτή, κατά τις παραδοχές του Εφετείου είχαν οι ανωτέρω εργολάβος εταιρία και ο υπεργολάβος.

Σύμφωνα με τα παραπάνω πρέπει ν' απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης στο σύνολό της και να καταδικασθούν οι αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης κατά τα ειδικότερα στο διατακτικό οριζόμενα.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 26-3-2007 αίτηση των Χ1, κτλ για αναίρεση της 2302/2006 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Καταδικάζει τους αναιρεσείοντες στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1.200) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 20 Ιανουαρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Φεβρουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ