277/2019 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 277 / 2019 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 277/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Πέτρο Σαλίχο, Ιωάννη Φιοράκη, Παρασκευή Καλαϊτζή- Εισηγήτρια, και Γεώργιο Παπανδρέου Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 21η Νοεμβρίου 2018 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, κατοικοεδρεύοντα στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Εμμανουέλα Πανοπούλου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσιβλήτου: Ι. (I.) Ζ.(Z.) του Β.(V.), κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο Ελισάβετ Τσέλιου.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 19-12-2013 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 468/2015 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου, 2478/2017 του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 26-1-2018 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης αναίρεσης, και την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

I.Κατ' αρθρ. 6 παρ. 2 περ. α' του ν 2664/1998,(ως ισχύει) σε περίπτωση ανακριβούς πρώτης εγγραφής μπορεί να ζητηθεί με αγωγή ενώπιον του αρμοδίου καθύλην και κατά τόπον Πρωτοδικείου, η αναγνώριση του δικαιώματος που προσβάλλεται με την ανακριβή εγγραφή και διόρθωση, ολικά ή μερικά, της πρώτης εγγραφής. η αγωγή (αναγνωριστική ή διεκδικητική) ασκείται από όποιον έχει έννομο συμφέρον...... Περαιτέρω, κατά περίπτωση γ, της ιδίας παραγράφου, σε περίπτωση ειδικής διαδοχής στο δικαίωμα στο οποίο αφορά η πρώτη εγγραφή, η αγωγή πρέπει να στραφεί τόσο κατά του φερομένου με την πρώτη εγγραφή ως δικαιούχου ή των καθολικών του διαδόχων, όσο και κατά των ειδικών διαδόχων αυτού. Έτι περαιτέρω, κατ' αρθρ. 7 Α περ.α του άνω νόμου, σε περίπτωση μεταβίβασης της κυριότητας, εφόσον ο μεταβιβάζων δεν έχει ασκήσει και καταχωρίσει στο κτηματολογικό φύλλο του ακινήτου την αγωγή που προβλέπεται στην παρ. 2 του αρθρ. 6, την εγγραφή αναπληρώνει η εκ μέρους του αποκτώντος άσκηση και η με επιμέλειά του καταχώριση της αγωγής αυτής στο κτηματολογικό φύλλο του ακινήτου.

ΙΙ.Η αμφισβήτηση υπό του εναγομένου με τις προτάσεις της κυριότητος του ενάγοντος επί του ( επιδίκου) ακινήτου σε περίπτωση επικλήσεως υπ' αυτού παραγώγου τρόπου κτήσεως της κυριότητος, επιβάλλει στον τελευταίο την ( επιτρεπτή) με την προσθήκη των προτάσεων της αγωγής ( ενώπιον του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου) συμπλήρωση αυτής (αγωγής) με αναγωγή στα ιδιοκτησιακά δεδομένα ( με ανάστροφη διαδοχή) των δικαιοπαρόχων του ενάγοντος, μέχρι πρωτοτύπου κτήσεως της κυριότητος (probatio diabolica). Εξετέρου, εως τις 11-9-1915 ήταν επιτρεπτή η χρησιδεσποτεία (με δυνατότητα συνυπολογισμού του χρόνου του δικαιοπαρόχου δημοσίων κτημάτων υπό τις προϋποθέσεις του τότε ισχύσαντος ΒΡ δικαίου, ήτοι με την τριακονταετία της καλόπιστης νομής με διάνοια κυρίου, (ενώ έκτοτε και μετά ταύτα ήταν ανεπίτρεπτη η επ' αυτών χρησικτησία, συμφώνως προς ν. 8 παρ. 2 κωδ.(7,39),9 παρ.1 Βασ. (50.14), 2 παρ. 20 πανδ (41.4), 6 Πανδ.(44.3),76 παρ. 1, Πανδ. (18.1), 7 παρ. 3 Πανδ. (23.3) ν. 20 παρ. 12 Πανδ (5.8),2 Πανδ. (18.1) 10,18 και 48 Πανδ. (41.3), Πανδ. (41.10) και 109 Πανδ. (50.16), που κατ' αρθρ. 51 Εισ. Ν ΑΚ, έχουν εφαρμογή για τον προ του ΑΚ χρόνο, ν. 21-6/3-7-1837 "Περί διακρίσεως δημοσίων κτημάτων" ν. ΔΞΗ/1912 "περί δικαιοστασίου" και των εκτελεστικών αυτού διαταγμάτων και αρθρ. 1 επ, 21 ν.δ της 22-4/26-5-1926 "περί διοικητικής αποβολής από των κτημάτων της Αεροπορικής Αμύνης", που επαναλήφθηκε στο αρθρ. 4 του α.ν 1539/1938 "περί προστασίας των δημοσίων κτημάτων".

ΙΙΙ. Συμφώνως προς το αρ. 9 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται, αν το δικαστήριο επιδίασε κάτι που δεν ζητήθηκε ή επιδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν ή άφησε αίτηση αδίκαστη. Αίτηση με την έννοια αυτήν θεωρείται όχι οποιαδήποτε αίτηση που υποβάλλεται από τους διαδίκους προς το δικαστήριο κατά την διαδρομή του δικαστικού αγώνα, αλλά μόνο εκείνη που αποτελεί κεφάλαιο της δίκης με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως το αναιρεσείον προσάπτει στο Μονομελές εφετείο Αθηνών, ότι με την προσβαλλομένη 2478/2017 απόφαση του υπέπεσε στην προρρηθείσα πλημμέλεια, διότι επεδίκασε κάτι που δεν ζητήθηκε ( άλλως, επεδίκασε περισσότερα από όσα ζητήθηκαν), υπό την έννοια, ότι, ο μεν ενάγων ζήτησε να αναγνωρισθεί αυτός ο ίδιος κύριος του επιδίκου (στον Δήμο ...) ακινήτου , ενώ το δευτεροβάθμιο δικαστήριο με την αναιρεσιβαλλομένη απόφασή του αναγνώρισε την κυριότητα της δικαιοπαρόχου του αναιρεσιβλήτου, Μ.

Π. επί του επιδίκου και διέταξε την διόρθωση της πρώτης εγγραφής στα κτηματολογικά βιβλία του Κτηματολογικού Γραφείου …., ώστε στο κτηματολογικό φύλλο του γεωτεμαχίου με ΚΑΕΚ 0...06/0/0 να καταχωρηθεί η άνω δικαιοπάροχος ως αποκλειστική κυρία, χωρίς να υπάρχει αντίστοιχο αίτημα στην υπό κρίση αγωγή του αναιρεσιβλήτου.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι βάσιμος, γιατί, κατ' επιτρεπτή επισκόπηση στο μεν αιτητικό της αγωγής του αναιρεσιβλήτου, ο τελευταίος ζητεί την αναγνώριση αυτού του ιδίου ως κυρίου του επιδίκου ακινήτου, το δε δευτεροβάθμιο δικαστήριο με την προσβαλλομένη απόφασή του προέβη (ως μη όφειλε), σε (εσφαλμένη) εκτίμηση, ότι ζητείται(με την προμνησθείσα αγωγή) η αναγνώριση της κυριότητος της δικαιοπαρόχου, του αναιρεσιβλήτου ( επί του επιδίκου ακινήτου και έτσι, επεδίκασε μη αιτηθέν, αφού αναγνώρισε την τοιαύτη κυριότητα στο πρόσωπο αυτής (δικαιοπαρόχου αναιρεσιβλήτου) και υπέπεσε στην αντιστοίχως καταλογιζομένη πλημμέλεια, κατά τα άνω εκτιθέμενα.

ΙV. Κατ' αρθρ. 559 αρ. 14 Κ.Πολ.δ, αναιρετικός λόγος ιδρύεται, "αν το δικαστήριο.... δεν κήρυξε... απαράδεκτο". Το απαράδεκτο πρέπει να αφορά σε παράβαση του δικονομικού δικαίου, κατ' αντίθεση προς την ακυρότητα και την ακυρωσία του ουσιαστικού δικαίου, την απόσβεση ή αποδυνάμωση κάποιου ουσιαστικού δικαιώματος και το λεγόμενο ουσιαστικό απαράδεκτο.

Εν προκειμένω, το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο με τον τρίτο, από το αρθρ. 559 αρ. 14 Κ.Πολ.Δ, λόγο αναίρεσης προσάπτει στο Εφετείο την πλημμέλεια ότι παρά το νόμο δεν κήρυξε απαράδεκτη την ένδικη αγωγή του αναιρεσιβλήτου λόγω αοριστίας.

Ειδικότερα, το αναιρεσείον υποστηρίζει, ότι, πρωτοδίκως, ως εναγόμενο ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών με τις προτάσεις του είχε προβάλει και τον ισχυρισμό ως εφεσίβλητο ενώπιον του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών είχε επαναφέρει με τις προτάσεις του, ότι η αναγνωριστική κυριότητος ακινήτου αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου είναι αόριστη, αφού, (κατά το αναιρεσείον) δεν εκτίθενται στο δικόγραφό της συγκεκριμένες διακατοχικές πράξεις (των αμέσων και απωτέρων) δικαιοπαρόχων του ενάγοντος μέχρι πρωτοτύπου κτήσεως, της κυριότητος, και δη υπό τις ανωτέρω προϋποθέσεις του ΒΡ δικαίου και μάλιστα, συμπληρωμένες μέχρι την 11-9-1915, αφού , όπως περαιτέρω επικαλείται το αναιρεσείον, το επίδικο ακίνητο είναι δημόσιο κτήμα.

Ο λόγος αυτός αναιρέσεως είναι βάσιμος, καθόσον ο αναιρεσίβλητος και αν ακόμη ήθελε εκτιμηθεί ότι ζήτησε την αναγνώριση της κυριότητος της δικαιοπαρόχου του στο επίδικο ακίνητο, όπως (εσφαλμένα) εκτίμησε το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του ούτε στο δικόγραφο της αγωγής ιστορεί τοιαύτες πράξεις νομής, (προσιδιάζουσες στην φύση και τον προορισμό του ευρισκομένου στον Δήμο ...

επιδίκου ακινήτου), αλλά ούτε μετά την αμφισβήτηση του τότε εναγομένου και νυν αναιρεσείοντος με τις πρωτόδικες προτάσεις του, ο αναιρεσίβλητος συμπλήρωσε παραδεκτά την αγωγή του μέχρι πρωτοτύπου τρόπου κτήσεως της κυριότητος των δικαιοπαρόχων του σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη μείζονα σκέψη. Τούτο δε διαπιστώνεται απ' την επιτρεπτή επισκόπηση των δικογράφων αυτών καθώς επίσης και την επισκόπηση της προσβαλλομένης, 2478/2017 του μονομελούς Εφετείου Αθηνών, αποφάσεως που έκρινε ορισμένη την αγωγή και (κατά παραδοχή της εφέσεως του αναιρεσιβλήτου) δέχθηκε αυτήν, μετ' εξαφάνισιν της πρωτόδικης, 468/2015, αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που είχε απορρίψει την αγωγή ως μη νόμιμη.

V. Kατά συνέπεια, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών λόγων αναιρέσεως, πρέπει κατά παραδοχή των προαναφερθέντων (πρώτου και τρίτου λόγων να αναιρεθεί (στο σύνολό της) η προσβαλλομένη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο που εξέδωσε αυτήν (αναιρεσιβληθείσα απόφαση), εφόσον μπορεί να συντεθεί από άλλον δικαστή πλην αυτής που εξέδωσε την προσβαλλομένη (αρθρ. 580 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ). Τελος, η δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, κατά παραδοχή του αιτήματός του, πρέπει να επιβληθεί στον ηττωμενο αναιρεσίβλητο (αρθρ. 176,183, 191 παρ. 2 ΚΠολ.Δ, 221 3693/1957,ως ισχύει) συμφώνως προς το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2478/2017 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση στο Μονομελές Εφετείο Αθηνών εφόσον η σύνθεσή του είναι δυνατή από άλλον δικαστή, πλην αυτής που εξέδωσε την αναιρουμένη απόφαση. Και

Επιβάλλει στον αναιρεσίβλητο την δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσόν των τριακοσίων ευρώ (300€).

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 23 Ιανουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 6 Μαρτίου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ