Supreme Court quashes appeal judgment for failure to consider sworn witness depositions under Article 559(11)(c) of Civil Procedure Code.

Απόφαση 276 / 2021 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 276/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Παρασκευή Καλαϊτζή, Γεώργιο Παπανδρέου, Αναστασία Περιστεράκη, Μαρουλιώ Δαβίου-Απέργη - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Δεκεμβρίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Παναγιώτη Μπούκη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Χ. Ζ. Ζ. του Ν., κατοίκου ..., 2) Σ. Ζ. του Γ., κατοίκου …, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Αργύριο Αργυριάδη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Π. Π. του Κ., 2) Σ. Π. του Κ., κατοίκων …, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Σταμάτη Κουμάνη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18-12-2015 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πολυγύρου Χαλκιδικής. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 10/2018 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 2649/2018 του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 18-1-2019 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως στρέφεται κατά της 2649/2018 αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Με την απόφαση αυτή έγινε κατ' ουσίαν δεκτή αντιμωλία των διαδίκων έφεση των αναιρεσιβλήτων κατά της 10/2018 οριστικής αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής και αφού εξαφανίσθηκε αυτή, απορρίφθηκε ως κατ' ουσίαν αβάσιμη διεκδικητική της κυριότητας αγωγή των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων. Η αίτηση ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα κατά τις διατάξεις των άρθρων 495 παρ. 1 και 4 και 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ. 1 Κ.Πολ.Δικ. Επομένως αυτή είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και βάσιμο των λόγων της (άρθρα 571 και 577 Κ.Πολ.Δικ.).

Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθμ. 11 περ. γ' του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του αποδεικτικά μέσα, που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν. Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 106, 335,338-340 και 346 του ΚΠολΔ προκύπτει ότι το δικαστήριο της ουσίας, προκειμένου να σχηματίσει την κρίση του για το αποδεικτικό του πόρισμα, αναφορικά με τους πραγματικούς ισχυρισμούς των διαδίκων, που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, υποχρεούται να λαμβάνει υπόψη του όλα τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία νόμιμα επικαλούνται και προσκομίζουν οι διάδικοι, χωρίς να επιβάλλεται να γίνεται ειδική αναφορά και χωριστή αξιολόγηση του καθενός απ'αυτά, αρκεί να καθίσταται αδιστάκτως βέβαιο από όλο το περιεχόμενο της απόφασης, ότι συνεκτιμήθηκαν όλα τα αποδεικτικά μέσα, που με επίκληση προσκομίστηκαν νόμιμα από τους διαδίκους.

Ειδικότερα κατ' άρθρα 339, 421 επ. ΚΠολΔ οι ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου αποτελούν όπως και κατά το άρθρο 270 παρ. 2 εδ. γ' Κ.Πολ.Δ., που καταργήθηκε με το νόμο 4335/2015, ιδιαίτερο και αυτοτελές αποδεικτικό μέσο σε σχέση με άλλα έγγραφα και είναι παραδεκτές ως αποδεικτικά μέσα ενώπιον των πρωτοβαθμίων και δευτεροβαθμίων δικαστηρίων, κατά την τακτική διαδικασία, εφόσον δόθηκαν μετά από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση του αντιδίκου μέρους, πρέπει δε να μνημονεύονται ειδικά στην απόφαση με την αναφορά ότι τηρήθηκαν γι’ αυτές οι νόμιμες προϋποθέσεις (ΑΠ 1708/2018), διότι διαφορετικά οι ένορκες βεβαιώσεις δεν είναι απλώς άκυρες, αλλά ανύπαρκτες ως αποδεικτικά μέσα και δεν λαμβάνονται υπόψη.

Επίσης, από τις ίδιες ως άνω διατάξεις προκύπτει ότι ως δικαστικά τεκμήρια, τα οποία επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικά μέσα, εάν επιτρέπεται η απόδειξη και με μάρτυρες, μπορούν να χρησιμεύσουν και καταθέσεις μαρτύρων, που λήφθηκαν στο πλαίσιο άλλης πολιτικής ή ποινικής δίκης, καθώς επίσης και ένορκες βεβαιώσεις μαρτύρων ενώπιον ειρηνοδίκη ή συμβολαιογράφου, έστω και αν αυτές λήφθηκαν χωρίς προηγούμενη κλήτευση του αντιδίκου εκείνου που τις προσκομίζει, εκτός αν αυτές, κατά την ανέλεγκτη κρίση του δικαστηρίου της ουσίας, έγιναν επίτηδες για να χρησιμοποιηθούν ως αποδεικτικό μέσο στη συγκεκριμένη δίκη.

Οι ένορκες αυτές βεβαιώσεις δεν αποτελούν ιδιαίτερη κατηγορία αποδεικτικών μέσων, αλλά η χρησιμοποίησή τους ως δικαστικών τεκμηρίων γίνεται με την προσκόμιση και επίκληση των εγγράφων, στα οποία αυτές περιέχονται. Το δικαστήριο δεν έχει υποχρέωση να τις μνημονεύει ειδικά, κατ' αντιδιαστολή προς τα λοιπά έγγραφα, αλλά η μνεία ότι λήφθηκαν υπόψη όλα τα έγγραφα, που οι διάδικοι επικαλέσθηκαν και προσκόμισαν, καλύπτει και αυτές, χωρίς μάλιστα κατά την αναφορά των εγγράφων να απαιτείται να γίνεται διάκριση μεταξύ εκείνων που λήφθηκαν υπόψη προς άμεση ή έμμεση απόδειξη και εκείνων που λήφθηκαν υπόψη ως δικαστικά τεκμήρια.

Αντιθέτως, αν το δικαστήριο της ουσίας εξαιρέσει παντελώς τις εν λόγω ένορκες βεβαιώσεις, ακόμη και για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, υποπίπτει στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.11 γ' ΚΠολΔ (ΑΠ 736/2016).

Στην προκείμενη περίπτωση, με τον τέταρτο λόγο αναίρεσης οι αναιρεσείοντες αποδίδουν στην προσβαλλόμενη απόφαση την πλημμέλεια από τον αριθμό 11 γ' του άρθρου 559 ΚΠολΔ, με την αιτίαση ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη, ούτε για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, τις …/2016, …/2016 και …/2016 ένορκες βεβαιώσεις ενώπιον της συμβολαιογράφου Χαλκιδικής, Αναστασίας Κουκοδήμου, που λήφθηκαν εξ αφορμής άλλης δίκης μεταξύ των ιδίων διαδίκων και, συγκεκριμένα, σε δίκη ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκιδικής προς αντίκρουση αγωγής των αναιρεσιβλήτων εναντίον τους, τις οποίες επικαλέστηκαν και προσκόμισαν ενώπιον του Εφετείου, και οι οποίες ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, αφού αναφέρονται στο ζήτημα της επικαλούμενης από τους αναιρεσείοντες κτήσης κυριότητας στο διεκδικούμενο ακίνητο με έκτακτη χρησικτησία.

Σχετικά με τις παραπάνω ένορκες βεβαιώσεις το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: "Από την εκτίμηση των αποδεικτικών μέσων και συγκεκριμένα από τις ένορκες καταθέσεις των μαρτύρων των διαδίκων, που εξετάσθηκαν στο ακροατήριο του παρόντος Δικαστηρίου οι οποίες περιλαμβάνονται στα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης αυτού, από όλα ανεξαιρέτως τα έγγραφα, που νόμιμα προσκομίζουν οι διάδικοι, μεταξύ των οποίων και φωτογραφίες μη αμφισβητούμενης γνησιότητας, από τις προσκομιζόμενες από τους εναγομένους και ήδη εκκαλούντες α) υπ' αρθ.

…/…..5.2018 ένορκη βεβαίωση της ...που περιέχει τις μαρτυρίες των..., που δόθηκαν ενώπιον της συμβολαιογράφου Θεσσαλονίκης...., μετά από νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση των εναγόντων και ήδη εφεσιβλήτων δύο τουλάχιστον ημέρες πριν από τις βεβαιώσεις...χωρίς να ληφθούν υπόψιν οι προσκομιζόμενες από τους ενάγοντες και ήδη εφεσίβλητους υπ' αριθ.

…/2016, …./2016 και …/2016 ένορκες βεβαιώσεις που δόθηκαν ενώπιον της Συμβολαιογράφου Κασσανδρείας Χαλκιδικής Αναστασίας Κουκοδήμου, για τις οποίες δεν προσκομίζεται νομότυπη και εμπρόθεσμη κλήτευση των εναγομένων και ήδη εφεσιβλήτων, προκειμένου να ελεγχθεί η έρευνα της τήρησης της ως άνω προϋπόθεσης η οποία γίνεται αυτεπαγγέλτως από το δικαστήριο...αποδείχθηκαν κατά την κρίση του δικαστηρίου τα ακόλουθα..." Και ναι μεν η βεβαίωση του Εφετείου ότι δεν προέκυπτε νομότυπη λήψη των ενόρκων αυτών βεβαιώσεων, με αποτέλεσμα να καθίστανται αυτές ανυπόστατο αποδεικτικό μέσο, ως αναγόμενη σε πράγματα δεν υπόκειται στον έλεγχο του Αρείου Πάγου, πλην όμως με την παντελή εξαίρεση τούτων (βεβαιώσεων) ακόμη και για τη συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων, όπως σαφώς προκύπτει από τις ως άνω αυτολεξεί παρατιθέμενες φράσεις του σκεπτικού της προσβαλλόμενης αποφάσεως, το Εφετείο υπέπεσε στην πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 11 γ' ΚΠολΔ, κατά το βάσιμο περί τούτου τέταρτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως, η αναιρετική εμβέλεια του οποίου στο σύνολο της προσβαλλόμενης αποφάσεως καθιστά αλυσιτελή την εξέταση των λοιπών διατυπωμένων με την ένδικη αίτηση λόγων αναίρεσης.

Ακολούθως, πρέπει, κατά παραδοχή του ανωτέρω λόγου αναίρεσης, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο ίδιο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, εφόσον είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλον δικαστή, εκτός από εκείνον που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

Τέλος πρέπει να επιστραφεί το παράβολο σ'εκείνον που το κατέθεσε (άρθρ. 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, λόγω της ήττας τους (αρθ. 176 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2649/2018 απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Διατάσσει την επιστροφή του παραβόλου σ'εκείνον που το κατέθεσε.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλον δικαστή, εκτός από εκείνον που δίκασε προηγουμένως.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων την οποία προσδιορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Ιανουαρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 3 Μαρτίου 2021.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ