275/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 275 / 2017 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 275/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ιωάννη Γιαννακόπουλο, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ευγενία Προγάκη, Ασπασία Μαγιάκου, Νικήτα Χριστόπουλο και Ιωάννη Φιοράκη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, στις 16 Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος-καθου η κλήση: Ρ. Σ. του Χ., κατοίκου ... ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ηλία Λάιο.

Της αναιρεσίβλητης: Ζ. χήρα Ο. Α. Ο., το γένος Χ. Ο. Α., κατοίκου ..., η οποία, όπως αναφέρεται στα συνταχθέντα με αριθμό 109/2013 πρακτικά της συνεδρίασης της 2-10-2013, απεβίωσε την …η/3/2010, όπως προκύπτει από την με αριθμό …/2010 (τόμος Ε…) ληξιαρχική πράξη θανάτου του Προϊσταμένου του Ειδικού Ληξιαρχείου Μ. Α., την οποία προσκόμισε ο πληρεξούσιος δικηγόρος του αναιρεσείοντος, ο οποίος ανήγγειλε το θάνατο της αναιρεσίβλητης, Της καλούσας: Χ. συζ. Χ. Γ., το γένος Ο. και Ζ. Α., κατοίκου ..., Νομού ... Τουρκίας, ως μοναδικής εκ διαθήκης κληρονόμου της ήδη αποβιωσάσης αναιρεσίβλητης, όπως αναφέρεται στην από 22-6-2015 κλήση της, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Εμμανουήλ Χατζηχρήστο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 17-6-2004 αγωγή της ήδη αποβιωσάσης αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ξάνθης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 39/2006 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου που παρέπεμψε την υπόθεση για εκδίκαση στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Ξάνθης, 151/2007 οριστική του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης, 512/2009 του Εφετείου Θράκης. Την αναίρεση των τελευταίων δύο αποφάσεων ζήτησε ο αναιρεσείων με την από 21-12-2009 αίτησή του. Κατόπιν βίαιης διακοπής λόγω θανάτου της αναιρεσίβλητης η υπόθεση επανέρχεται προς συζήτηση με την από 22-6-2015 δήλωση επανάληψης δίκης-κλήση της καλούσας.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Φιοράκης, ανέγνωσε την από 15-9-2013 έκθεση της κωλυομένης Αρεοπαγίτη Μαρίας Βαρελά, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως ως απαράδεκτης κατά το μέρος που στρέφεται κατά της υπ' αριθμ. 151/2007 αποφάσεως του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης και την απόρριψή της κατά το μέρος που στρέφεται κατά της υπ' αριθμ. 512/2009 αποφάσεως του Εφετείου Θράκης.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, ο πληρεξούσιος της καλούσας να απορριφθεί, καθένας δε να καταδικασθεί το αντίδικο μέρος στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 286 εδ. α', 287 παρ. 1 και 290 ΚΠολΔ προκύπτει, ότι η βίαιη διακοπή της δίκης, που επέρχεται από το θάνατο του διαδίκου, καθώς και η εκούσια επανάληψη αυτής από τους κληρονόμους του, μπορούν να γνωστοποιηθούν διαδοχικά, αυτοτελώς ή και με ενιαία δήλωση στο ακροατήριο κατά την εκφώνηση της υπόθεσης προς συζήτηση, εφόσον δεν υπάρξει αμφισβήτηση της ιδιότητάς τους ως κληρονόμων, οπότε ακολουθεί αμέσως η συζήτηση της υπόθεσης (ΟλΑΠ 22/2000).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την από 22-6-2015 δήλωση-κλήση της Χ. συζ. Χ. Γ., η τελευταία γνωστοποίησε τον λαβόντα χώρα την …-3-2010 θάνατο της αρχικώς αναιρεσίβλητης μητέρας της Ζ. χήρας Ο. Α. Ο. και δήλωσε, ως μοναδική κληρονόμος της, σύμφωνα με τα προσκομιζόμενα σε αντίγραφα έγγραφα και δη α) την με αριθ. …/2010 (τόμος Ε…) ληξιαρχική πράξη θανάτου του Προϊσταμένου του Ειδικού Ληξιαρχείου Ξάνθης Μ.

Α., β) την υπ' αριθ. .../2009 δημόσια διαθήκη της συμβολαιογράφου … Β. Τ. που δημοσιεύθηκε νόμιμα με τα υπ' αριθ. 126/21-10-2013 πρακτικά συνεδρίασης του Ειρηνοδικείου Ξάνθης, γ) το υπ' αριθ. 2150/2016 πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης νεωτέρας διαθήκης του Γραμματέα του Ειρηνοδικείου Ξάνθης και δ) το υπ' αριθ. 335/2016 πιστοποιητικό περί μη αποποίησης κλρονομίας του ίδιου, ως άνω, Γραμματέα, ότι συνεχίζει, υπό την ιδιότητά της αυτή, για την οποία δεν υπήρξε αμφισβήτηση, την βιαίως λόγω του προαναφερομένου θανάτου διακοπείσα δίκη, η οποία πλέον νομίμως συνεχίζεται.

Από το άρθρο 553 παρ. 3 ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν η έφεση γίνει τυπικά δεκτή και απορριφθεί κατ' ουσίαν ή αν γίνει δεκτή κατ' ουσίαν και εξαφανισθεί η πρωτόδικη απόφαση, σε αναίρεση υπόκειται μόνο η απόφαση του Εφετείου, αφού στην πρώτη περίπτωση η απόφαση του πρώτου βαθμού ενσωματώνεται στην απόφαση του Εφετείου, ενώ στη δεύτερη περίπτωση εξαφανίζεται η απόφαση του πρώτου βαθμού.

Στην προκειμένη περίπτωση με την υπ' αριθ. 512/2009 απόφαση του Εφετείου Θράκης έγινε τυπικά δεκτή και απορρίφθηκε κατ' ουσίαν η έφεση του αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθ. 151/2007 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης, με την οποία έγινε δεκτή κατά την κυρία βάση της η αγωγή της αναιρεσίβλητης και αναγνωρίστηκε ότι είναι άκυρη, ως εικονική, η καταρτισθείσα με το υπ' αριθ. .../1992 συμβόλαιο της συμβολαιογράφου … Ε.

Π. πώληση του περιγραφομένου σ' αυτό ακινήτου και ότι σ' αυτό υποκρύπτεται έγκυρη δωρεά προς τον αναιρεσείοντα νομοτύπως ανακληθείσα, ανατράπηκε η ανωτέρω δωρεά και ο αναιρεσείων δωρεοδόχος υποχρεώθηκε να αναμεταβιβάσει συμβολαιογραφικώς στη δωρήτρια αναιρεσίβλητη την κυριότητα του επιδίκου και, σε περίπτωση άρνησής του, καταδικάσθηκε σε δήλωση βούλησης προς αναμεταβίβασή του.

Η υπό κρίση αίτηση αναίρεσης στρέφεται και κατά των δύο αυτών αποφάσεων και επομένως, κατά το μέρος που στρέφεται κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης, η οποία θεωρείται ότι ενσωματώθηκε στην απόφαση του Εφετείου Θράκης, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη κατ' αυτεπάγγελτη έρευνα (άρθρο 577 ΚΠολΔ).

Κατά τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, λόγος αναίρεσης ιδρύεται και όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Πράγματα υπό την έννοια της διάταξης αυτής είναι οι ασκούντες ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης αυτοτελείς ισχυρισμοί των διαδίκων που, υπό την προϋπόθεση νόμιμης πρότασής τους, θεμελιώνουν ιστορικώς το αίτημα της αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης, καθώς και ο λόγος έφεσης που περιέχει παράπονο κατά της κρίσης του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, με την οποία απορρίφθηκε ισχυρισμός του εκκαλούντος ή έγινε δεκτός ισχυρισμός του εφεσίβλητου.

Ο ανωτέρω λόγος αναίρεσης δεν στοιχειοθετείται, αν το δικαστήριο που δίκασε έλαβε υπόψη τον προταθέντα ισχυρισμό και τον απέρριψε για οποιοδήποτε λόγο, τυπικό ή ουσιαστικό (ΟλΑΠ 25/2003). Στην προκείμενη περίπτωση, με τον αναρίθμητο (πρώτο) αναιρετικό λόγο, όπως εκτιμάται, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 8 εδ.

β'του άρθρου 559 ΚΠολΔ αιτίαση ως προς το ότι το Εφετείο δεν έλαβε υπόψη τον προταθέντα από τον αναιρεσείοντα με λόγο έφεσης ισχυρισμό του περί της ύπαρξης μεταξύ αυτού και της αναιρεσίβλητης έγκυρης σύμβασης χρησιδανείου, που καταρτίσθηκε μετά τη σύναψη της σύμβασης πώλησης του επιδίκου ακινήτου από την αναιρεσίβλητη σ'εκείνον, με την οποία (σύμβαση) συμφώνησαν να διαμένει η αναιρεσίβλητη σ' αυτό, χωρίς οποιοδήποτε αντάλλαγμα.

Ο προβληθείς, όμως, ως άνω, ισχυρισμός αποτελεί απλώς επιχείρημα και όχι πράγμα και δη αυτοτελή ισχυρισμό που συγκροτεί τη βάση καταλυτικής της ένδικης αγωγής ένσταση, κατά την προαναφερθείσα έννοια του νόμου. Ως εκ τούτου ο ανωτέρω αναιρετικός λόγος είναι απαράδεκτος.

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 118 αριθ. 4, 566 παρ. 1 και 577 παρ. 3 ΚΠολΔ προκύπτει ότι στο αναιρετήριο έγγραφο πρέπει να αναφέρεται κατά τρόπο σαφή, ορισμένο και ευσύνοπτο η νομική πλημμέλεια που αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, ώστε να είναι δυνατή η διαπίστωση, αν και ποιο λόγο αναίρεσης από τους περιοριστικά αναφερόμενους στο άρθρο 559 ΚΠολΔ θεμελιώνει η προβαλλόμενη αιτίαση.

Διαφορετικά ο αναιρετικός λόγος απορρίπτεται αυτεπαγγέλτως ως αόριστος, χωρίς να είναι επιτρεπτή η συμπλήρωση των στοιχείων που λείπουν με παραπομπή σε άλλα έγγραφα και χωρίς να αρκεί η απλή μνεία του αριθμού του άρθρου 559 ΚΠολΔ που τον προβλέπει, ούτε η επανάληψη του κειμένου της σχετικής διάταξης άνευ προσδιορισμού των αναγκαίων στοιχείων που απαιτούνται κατ' αυτήν για να στοιχειοθετηθεί ο συγκεκριμένος λόγος.

Ειδικότερα ως προς τους προβλεπόμενους α) από τον αριθμό 1 του ανωτέρω άρθρου λόγο, ο οποίος ιδρύεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, πρέπει να αναφέρεται ενάριθμα ο φερόμενος ως παραβιασθείς κανόνας δικαίου, οι παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης που θεμελίωσαν την κρίση του δικαστηρίου για τη βασιμότητα ή μη της αγωγής ή του ισχυρισμού και η έννομη συνέπεια που καταγνώσθηκε βάσει αυτών, καθώς και το νομικό σφάλμα δηλαδή που ακριβώς εντοπίζεται η παράβαση, κατά την ερμηνεία ή την εφαρμογή του συγκεκριμένου κανόνα δικαίου, β) από τον αριθμό 8 του ίδιου άρθρου λόγο, ο οποίος ιδρύεται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, πρέπει να αναφέρονται τα συγκροτούντα τον συγκεκριμένο υπό κρίση ισχυρισμό πραγματικά περιστατικά, όπως αυτά προβλήθηκαν και να καθορίζεται ο νομότυπος τρόπος προβολής τους στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο και της επαναφοράς τους στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, αν η υπόθεση διήλθε και τους δυο βαθμούς δικαιοδοσίας και γ) από τον αριθμό 13 του ίδιου άρθρου λόγο, ο οποίος ιδρύεται αν το δικαστήριο εσφαλμένα εφάρμοσε τους ορισμούς του νόμου ως προς το βάρος της απόδειξης, πρέπει να καθορίζεται ο συγκεκριμένος ισχυρισμός, ως προς τον οποίο εφαρμόστηκαν εσφαλμένα οι ορισμοί του νόμου περί του βάρους της απόδειξης, καθώς και το σφάλμα, στο οποίο υπέπεσε το δικαστήριο της ουσίας.

Στην προκειμένη περίπτωση, με τον αναρίθμητο (δεύτερο) αναιρετικό λόγο προσάπτονται στην προσβαλλόμενη εφετειακή απόφαση οι από τους αριθμούς 1, 8 και 13 του άρθρου 559 ΚΠολΔ αιτιάσεις, διότι σ' αυτήν δεν καθορίζονται ευκρινώς οι έννοιες του εκ μέρους του αναιρεσείοντος βαρέος παραπτώματος και της αχαριστίας του άρθρου 505 ΑΚ προς την αναιρεσίβλητη για το χρονικό διάστημα από 1992 μέχρι Αύγουστο 1993 και δεν εκτίθεται ευκρινώς ο λόγος, για τον οποίο ο αναιρεσείων έπαψε να εκτελεί, μετά την πάροδο των μεταξύ των αντιδίκων συμβατικών υποχρεώσεων από τη δήθεν (κατ' αυτόν) συσταθείσα από την αναιρεσίβλητη προς εκείνον δωρεά υπό τρόπον, τις δικές του υποχρεώσεις, ενώ επίσης θα έπρεπε να διευκρινισθεί στην προσβαλλόμενη απόφαση κατά πόσον η "δήθεν γενομένη δωρεά υπό όρο, κατ' άρθρο 503 ΑΚ, τελικώς ήταν δωρεά που έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή ακόμη από λόγους ευπρέπειας, κατ' άρθρο 512 ΑΚ".

Ο απαρτιζόμενος από τις ανωτέρω προβαλλόμενες αιτιάσεις λόγος είναι απαράδεκτος καθ' όλα τα σκέλη του ως αόριστος, διότι ο αναιρεσείων δεν προσδιορίζει στο αναιρετήριό του α) ποιο το νομικό σφάλμα της προσβαλλόμενης απόφασης κατά την εφαρμογή των ουσιαστικών διατάξεων των άρθρων 503, 505 και 512 ΑΚ, πέραν του ότι το τελευταίο των ανωτέρω άρθρων αναφέρεται στο ανεπίτρεπτο της ανάκλησης δωρεάς που έγινε από ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή από λόγους ευπρέπειας και του οποίου εφαρμογή δεν έλαβε χώρα, όπως προκύπτει από την επιτρεπτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης β) ποιοι ισχυρισμοί και με ποιόν τρόπο προβλήθηκαν στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο της ουσίας και επαναφέρθηκαν στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο και δεν ελήφθησαν υπόψη και γ) ποιος ο προβληθείς συγκεκριμένος ισχυρισμός, ως προς τον οποίον εφαρμόσθηκαν εσφαλμένα οι ορισμοί του νόμου που αφορούν το βάρος της απόδειξης.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει ν' απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στην αναφερόμενη στο διατακτικό δικαστική δαπάνη της συνεχίζουσας τη δίκη μοναδικής κληρονόμου της αρχικώς αναιρεσίβλητης, κατά το νόμιμο αίτημά της (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 21-12-2009 αίτηση του Ρ. Σ. του Χ. για αναίρεση της υπ' αριθ. 151/2007 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Ξάνθης και της υπ' αριθ. 512/2009 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Θράκης.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της συνεχίζουσας τη δίκη μοναδικής κληρονόμου της αρχικώς αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των δυο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 11 Ιανουαρίου 2017.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 15 Φεβρουαρίου 2017.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ