26/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 26 / 2017 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 26/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2’ Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Ιωάννη Μπαλιτσάρη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Οκτωβρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... BANK PUBLIC CO LTD" (πρώην "... CO LTD" σύμφωνα με το υπ’ αριθμ. 3527/2012 ΦΕΚ), ως καθολικής διαδόχου λόγω διασυνοριακής συγχώνευσης της ανώνυμης τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... ΤΡΑΠΕΖΑ Α.Ε." με απορρόφηση της τελευταίας από την πρώτη (σύμφωνα με τα υπ’ αριθμ. 1638/2011 και 1652/2011 ΦΕΚ) που εδρεύει στη … Κύπρου και τελεί υπό ειδική διαχείριση στο πλαίσιο εφαρμογής μέτρων εξυγίανσης κατά τη νομοθεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως νόμιμα εκπροσωπείται, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Νικόλαο Σύρμα.

Του αναιρεσιβλήτου: Α. Λ. του Δ., κατοίκου ..., ο οποίος παραστάθηκε με τους πληρεξουσίους δικηγόρους του Πάρι Αρβανιτάκη και Λεωνίδα Σιδηρόπουλο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 21-4-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 20952/2010 του ίδιου Δικαστηρίου και 1649/2013 του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 23-10-2013 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης, Ιωάννης Μπαλιτσάρης, ανέγνωσε την από 19-9-2014 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος Δικαστηρίου, τότε Αρεοπαγίτη και ήδη Αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γεράσιμου Φουρλάνου, με την οποία εισηγήθηκε την αποδοχή της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως, προσβάλλεται η υπ’ αριθμ. 1649/2013 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, με την οποία, κατ’ αποδοχή της εφέσεως του ενάγοντος και ήδη αναιρεσιβλήτου, εξαφανίσθηκε η αντιθέτως κρίνασα απόφαση του πρωτοβαθμίου δικαστηρίου και ακολούθως έγινε δεκτή η αγωγή αυτού και υποχρεώθηκε η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα τράπεζα να του καταβάλει το ποσό του 1.261.922,23 ευρώ νομιμοτόκως.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 1018 του ΚΠολΔ, "σε περίπτωση που ο πλειστηριασμός ακυρώθηκε και διενεργηθεί νέος, η απαίτηση του υπερθεματιστή του πλειστηριασμού που ακυρώθηκε να αναλάβει το πλειστηρίασμα που διανεμήθηκε, κατατάσσεται μετά τα έξοδα της εκτέλεσης του νέου πλειστηριασμού και πριν από τις απαιτήσεις των άρθρων 975, 976, 1007, 1012 παρ. 4 και 1015 παρ. 4.

Για να ικανοποιηθεί αυτή η απαίτηση, ο υπερθεματιστής μπορεί να επισπεύσει πλειστηριασμό με βάση την απόφαση που ακύρωσε την εκτέλεση και πιστοποίηση του υπαλλήλου του πλειστηριασμού ότι το πλειστηρίασμα έχει καταβληθεί και διανεμηθεί". Από τη διάταξη αυτή, σαφώς και χωρίς αμφισβήτηση προκύπτει, ότι ο υπερθεματιστής που κατέβαλε το πλειστηρίασμα και δεν απέκτησε το εκπλειστηριασμένο πράγμα επειδή ο πλειστηριασμός ακυρώθηκε κατόπιν ανακοπής του άρθρου 933 ΚΠολΔ, έχει ευθεία απαίτηση να αναζητήσει το πλειστηρίασμα κατά τις διατάξεις των άρθρων 904 επ.

ΑΚ. Ζήτημα όμως γεννάται στη νομολογία του Αρείου Πάγου (αλλά και στη θεωρία) ως προς το θέμα της παθητικής νομιμοποίησης του προσώπου κατά του οποίου πρέπει να ασκηθεί η σχετική αγωγή, κατά ποίου δηλαδή πρέπει να στρέφεται η αγωγή του υπερθεματιστή που κατέβαλε το πλειστηρίασμα το οποίο και διανεμήθηκε στους πιστωτές.

Κατά μία άποψη, την οποία ακολούθησε και η προσβαλλόμενη απόφαση, ο υπερθεματιστής που κατέβαλε το πλειστηρίασμα θα πρέπει να το αναζητήσει από τους πιστωτές στους οποίους (τυχόν ήδη) διανεμήθηκε μέσω εγέρσεως κατ’ αυτών σχετικής αγωγής, καθόσον τότε τα προς αυτούς χρέη του καθ’ ου ο (ακυρωμένος)πλειστηριασμός αναβιώνουν αναδρομικά, με συνέπεια έτσι αυτοί να είναι οι υπόχρεοι να το επιστρέψουν με βάση τις διατάξεις του άρθρου 904 ΑΚ, ως χωρίς αιτία λαβόντες (ΑΠ 1519/1999, 1221/2010,1306/2006,1773/2007, Κ., Γ.-Φ.

βλ. προσκομιζόμενες γνωμοδοτήσεις). Κατά την αντίθετη άποψη, πλουτίσας αδικαιολογήτως (για αιτία λήξασα) στην περίπτωση αυτή θεωρείται ότι είναι ο καθ’ ου η εκτέλεση οφειλέτης που απαλλάχθηκε από το χρέος του, από τον οποίο και θα πρέπει να αναζητηθεί το καταβεβλημένο και (τυχόν) διανεμημένο πλειστηρίασμα (ΑΠ 11/2015, 42/2010, 1905/2011,1523/2006 860/1977, Σταθόπουλος-Γεωργιάδης:

Αστικός Κώδιξ, σελ. 636, Π.Μάζης Ελλ.Δικ. 2005,σελ. 51). Εξάλλου, κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ αναίρεση επιτρέπεται, αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Στην προκειμένη περίπτωση, με την ένδικη αγωγή του ο ενάγων και ήδη αναιρεσίβλητος ζήτησε να υποχρεωθεί η εναγομένη και ήδη αναιρεσείουσα Τράπεζα να του καταβάλει λόγω αδικαιολογήτου πλουτισμού το πλειστηρίασμα ποσού 1.261.922,23 ευρώ το οποίο ο ίδιος είχε καταβάλει ως υπερθεματιστής κατά τη διενέργεια πλειστηριασμού την 2-6-1999, 31.600 ονομαστικών μετοχών της Τράπεζας οι οποίες ανήκαν στον οφειλέτη της Σ.

Τ. και επί των οποίων ο τελευταίος είχε συστήσει ενέχυρο υπέρ της αναιρεσείουσας με σκοπό την εξασφάλιση της παροχής εγγύησης εκ μέρους του υπέρ της πρωτοφειλέτιδας εταιρείας για την χορήγηση πίστωσης στην τελευταία και ο οποίος (πλειστηριασμός) ακυρώθηκε αμετάκλητα, κατόπιν ανακοπής κατ’ άρθρο 933 ΚΠολΔ που άσκησε ο ως άνω οφειλέτης.

Το Εφετείο, όπως προαναφέρθηκε, απέρριψε τον ισχυρισμό της αναιρεσείουσας περί ελλείψεως παθητικής νομιμοποιήσεώς της, υιοθετώντας ως προς το ζήτημα αυτό της παθητικής νομιμοποιήσεως του προσώπου κατά του οποίου έπρεπε να στραφεί η εκ του αδικαιολογήτου πλουτισμού αγωγή του υπερθεματιστή την πρώτη των ως άνω απόψεων, δεχθείσα ειδικότερα ότι "...ο ενάγων-υπερθεματιστής ο οποίος κατέβαλε το πλειστηρίασμα του ενδίκου ακυρωθέντος πλειστηριασμού, δικαιούται ν’ αξιώσει την επιστροφή του από την εισπράξασα αυτό εναγομένη τράπεζα και ήδη την καθολική διάδοχο της, απορριπτομένου για όσους λόγους ανωτέρω εκτενώς αναφέρονται του ισχυρισμού της τελευταίας ότι δεν νομιμοποιείται εν προκειμένω αυτή παθητικά αλλά ο καθ’ ου η εκτέλεση Σ.

Τ..... Με τον πρώτο λόγο της αίτησης αναίρεσης, προβάλλεται η αιτίαση ότι το Εφετείο με το να δεχθεί ότι νομιμοποιείται παθητικά η αναιρεσείουσα και όχι ο καθ’ ου η εκτέλεση οφειλέτης της Σ. Τ. , εσφαλμένα ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 904 ΑΚ, 1018 και 1005 του ΚΠολΔ, και 61 του ν.δ/τος της 17-7/13-8-1923.

Ενόψει των ανωτέρω το Τμήμα τούτο κρίνει, ομόφωνα, ότι πέραν του ότι δημιουργείται ζήτημα γενικοτέρου ενδιαφέροντος είναι αναγκαίο για την ενότητα της νομολογίας να παραπεμφθεί στην Πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου ο πρώτος από το άρθρο 559 αριθ.1 ΚΠολΔ λόγος του αναιρετηρίου, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 563 παρ. 2 περ.

β’ ΚΠολΔ και 23 παρ. 1 και 2 εδ.γ’ περ. β’ του κυρωθέντος με το Ν. 1756/1988 "Κώδικα Οργανισμού Δικαστηρίων και Κατάστασης Δικαστικών Λειτουργών", επιφυλάσσεται δε για την έρευνα του ετέρου αναιρετικού λόγου.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Παραπέμπει στην Πλήρη Ολομέλεια του Αρείου Πάγου τον πρώτο από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγο της από 23 Οκτωβρίου 2013 αίτησης της τραπεζικής εταιρείας με την επωνυμία "... BANK PUBLIC CO LTD" περί αναιρέσεως της υπ’ αριθ. 1649/2013 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 29 Μαρτίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 10 Ιανουαρίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ