269/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 269 / 2011 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 269/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μίμη Γραμματικούδη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Αντώνιο Αθηναίο, Σαράντη Δρινέα, Χριστόφορo Κοσμίδη και Ασπασία Καρέλλου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του την 18η Ιανουαρίου 2011, με την παρουσία και της Γραμματέως Αικατερίνης Καραβέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Γ. Μ., κατοίκου .... Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ιρένε Σολτερμαν βάσει δηλώσεως κατ' άρθρο 242 παρ 2 Κ.Πολ.Δ.

Του αναιρεσίβλητου: Ν.Π.Δ.Δ με την επωνυμία "Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων (Ο.Γ.Α)", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πάρεδρο του Ν.Σ.Κ. Θεόδωρο Ράπτη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-09-2004 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος που κατατέθηκε στο Πρωτοδικείο Αθηνών. Επί της αγωγής εκδόθηκε η 918/2006 απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 5691/2007 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 20-06-2009 αίτησή του και τους από 14-12-2010 πρόσθετους λόγους.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Ασπασία Καρέλλου ανέγνωσε την από 07-01-2011 έκθεσή της με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αναιρέσεως και των πρόσθετων λόγων.

O πληρεξούσιος του αναιρεσίβλητoυ την απόρριψη αυτών και την καταδίκη του αντιδίκου στην δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 8 του ν. 3198/1955, που προστέθηκε με το άρθρο 8 παρ. 4 του ν.δ. 3789/1957 και αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 παρ.1 του ν. 435/1976, "Μισθωτοί εν γένει υπαγόμενοι εις την ασφάλισιν οιουδήποτε ασφαλιστικού οργανισμού, δια την χορήγησιν συντάξεως συμπληρώσαντες ή συμπληρούντες τας προς λήψιν πλήρους συντάξεως γήρατος προϋποθέσεις, δύνανται ... εάν έχουν την ιδιότητα του υπαλλήλου, είτε ν' αποχωρώσιν είτε ν' απομακρύνονται της εργασίας των παρά του εργοδότου των, λαμβάνοντες εις απάσας τας περιπτώσεις ταύτας, οι μεν επικουρικώς ησφαλισμένοι, τα 40%, οι δε μη ησφαλισμένοι επικουρικώς, τα 50% της αποζημιώσεως της οποίας δικαιούνται κατά τας εκάστοτε ισχύουσας διατάξεις, δια την περίπτωσιν απροειδοποίητου καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας, εκ μέρους του εργοδότου. Δια την κατά τα ανωτέρω χορηγουμένην, εις τους αποχωρούντας ή απομακρυνομένους μισθωτούς αποζημίωσιν εφαρμόζονται κατά τα λοιπά πάντα τα οριζόμενα υπό των διατάξεων των άρθρων 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 και 9 του ν. 3198/1955 ως και των διατάξεων του ν. 2112/1920 " περί υποχρεωτικής καταγγελίας της συμβάσεως εργασίας ιδιωτικών υπαλλήλων". Κατά το άρθρο 5 του ίδιου ως άνω νόμου (3198/1955) ο υπολογισμός της αποζημιώσεως γίνεται βάσει των τακτικών αποδοχών του τελευταίου μηνός υπό καθεστώς πλήρους απασχολήσεως και ως τακτικές αποδοχές, κατά το άρθρο 3 παρ. 2 του ν. 212/1920, 1 της 95/1945 Διεθνούς Συμβάσεως "περί προστασίας του ημερομισθίου" που κυρώθηκε με το ν. 3248/1955 και 119 παρ. 2 της Συνθήκης της ΕΟΚ θεωρούνται ο συμβατικός ή νόμιμος μισθός ή το ημερομίσθιο, καθώς και οποιαδήποτε άλλη εργοδοτική παροχή, σε χρήμα ή σε είδος, η οποία καταβάλλεται ως αντάλλαγμα της παρεχόμενης εργασίας τακτικώς ανά μήνα ή σε σταθερώς επαναλαμβανόμενα χρονικά διαστήματα. Εξάλλου με το ν. 1790/1988 ιδρύθηκε ο Οργανισμός Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων [ΕΛΓΑ], ο οποίος είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, κατ' εξουσιοδότηση δε των άρθρων 3 παρ. 2 και 12 παρ. γ' του νόμου αυτού, εκδόθηκε ο "Κανονισμός Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής από τον Οργανισμό Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων", ο οποίος εγκρίθηκε με την υπ'αριθμ. 10570/ω 29-3-1989 απόφαση του Υπουργού Γεωργίας, δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β' 260/14-4-1989 και έχει ισχύ νόμου. Με το άρθρο 27 του Κανονισμού αυτού, προσδιορίζονται τα έξοδα κινήσεως και αποζημιώσεως των οργάνων ασφαλίσεως του Οργανισμού και στην παρ. 4 του άρθρου αυτού ορίζεται ότι, στους απασχολούμενους γεωπόνους στη διενέργεια πραγματογνωμοσυνών ζημιών της φυτικής παραγωγής (εκτιμήσεις, επανεκτιμήσεις, διαιτησίες, αναθεωρήσεις) στην άσκηση εποπτείας στις διενεργούμενες πραγματογνωμοσύνες καταβάλλεται αποζημίωση, το ποσό της οποίας ορίζεται κάθε φορά με αποφάσεις του διοικητικού συμβουλίου του ΕΛΓΑ ή κατά ημέρα απασχόλησης ή κατά διενεργούμενη πραγματογνωμοσύνη ή σε συνδυασμό και των δύο τρόπων. Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, δικάζοντας έφεση του εναγομένου (ΟΓΑ) κατά της πρωτόδικης αποφάσεως, με την οποία έγινε δεκτή η αγωγή του ενάγοντος και ήδη αναιρεσίβλητου, με την οποία, επικαλούμενος ότι προσελήφθη ως γεωπόνος το έτος 1971 από τον εναγόμενο και ήδη αναιρεσίβλητο ΟΓΑ, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, μετατάχθηκε, από 1/11/1988, σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 1790/1988 στον ΕΛΓΑ και από το έτος 2000 μέχρι τη συνταξιοδότηση του, στις 26-3-2004 ήταν προϊστάμενος της Διεύθυνσης Επιθεώρησης του ΕΛΓΑ και με επανειλημμένες αποφάσεις του ΔΣ αυτού, του χορηγήθηκε ειδική μηνιαία αποζημίωση (επίδομα εποπτείας) το οποίο χορηγείται στους γεωτεχνικούς υπαλλήλους (γεωπόνους, κτηνιάτρους) ως αντάλλαγμα των τακτικών υπηρεσιών τους και δη της αυξημένης ευθύνης για την άσκηση εποπτείας επί όλων των θεμάτων ασφάλισης και πρόληψης ζημιών που είχε το χαρακτήρα τακτικών αποδοχών, το οποίο όμως ο εναγόμενος δεν συνυπολόγισε για τον καθορισμό της νόμιμης αποζημιώσεως λόγω συνταξιοδοτήσεως, και ζήτησε τη διαφορά, ανερχόμενη σε 17.265 ευρώ, με την προσβαλλόμενη απόφαση δέχθηκε τα εξής: Με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου, το εναγόμενο ΝΠΔΔ, με την επωνυμία "Οργανισμός Γεωργικών Ασφαλίσεων" (ΟΓΑ) προσέλαβε τον ενάγοντα στις 21-2- 1971 για να εργαστεί ως γεωπόνος. Με τη θέση σε ισχύ των διατάξεων του ν. 1790/1988, ο ενάγων μετατάχθηκε αυτοδικαίως στον ΕΛΓΑ και έκτοτε υπηρετούσε ανελλιπώς σε οργανικές τακτικές θέσεις του τελευταίου από το έτος δε 1993 κατείχε τη θέση του Προϊσταμένου Διεύθυνσης Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής, θέση την οποία διατήρησε μέχρι την παραίτηση του από την υπηρεσία στις 24-3-2004. Σύμφωνα με τη διάταξη της παρ. 13 του άρθρου 14 του ν. 1790/-1988, "οι διατάξεις που εφαρμόζονται κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του παρόντος για την υγειονομική περίθαλψη και τη χορήγηση αποζημίωσης κατά την αποχώρηση των υπαλλήλων του Ο.Γ.Α. εφαρμόζονται αναλόγως, με τις τροποποιήσεις τους και για το προσωπικό του Ε.Λ.Γ.Α.", το άρθρο δε 42 παρ. 8 του Κ.Κ.Π. του Ο.Γ.Α. παραπέμπει στις διατάξεις του ν. 179/1988 και "οι τακτικοί υπάλληλοι του Ο.Γ.Α. που μετατάχθηκαν αυτοδίκαια ή πρόκειται να μεταταγούν στον ΕΛΓΑ εξακολουθούν να δικαιούνται από τον ΟΓΑ και μετά την ένταξη τους τις παροχές, οι οποίες αναφέρονται στις παρ. 6, 8 και 13.0 χρόνος υπηρεσίας των υπαλλήλων αυτών στον ΕΛΓΑ λογίζεται ότι διανύθηκε στον ΟΓΑ". Δέχθηκε στη συνέχεια το Εφετείο, ότι ο ενάγων ως προϊστάμενος στις παραπάνω θέσεις του ΕΛΓΑ, ελάμβανε την ειδική μηνιαία αποζημίωση εποπτείας που προέβλεπαν οι προαναφερόμενες αποφάσεις του Δ.Σ. του ΕΛΓΑ. Όταν, όμως, παραιτήθηκε η εκκαθάριση της εφ' άπαξ αποζημιώσεως του, όπως προκύπτει από το από 11-5- 2004 έγγραφο του εναγομένου, υπολογίστηκε με βάση τις μηνιαίες αποδοχές (του προηγούμενου πριν την παραίτηση μήνα, ήτοι του Μαρτίου 2004) ύψους 3.159,70 ευρώ, χωρίς να υπολογιστεί και το επίδομα εποπτείας, με το οποίο οι αποδοχές του ενάγοντος ανερχόταν σε 3.776,34 ευρώ. Η εν λόγω αποζημίωση, ενόψει του σκοπού και των προϋποθέσεων κάτω από τις οποίες χορηγείτο, δεν συγκαταλέγεται στις τακτικές αποδοχές του υπαλλήλου ούτε είναι επιτρεπτή η μετεξέλιξη της σε "τακτική αποδοχή" και όταν χορηγείται τακτικώς και μονίμως, χωρίς την τήρηση των προϋποθέσεων που επιβάλλει ο νόμος για τη χορήγηση της, δεδομένου ότι στο δημόσιο τομέα και στο χώρο των Ν.Π.Δ.Δ. οι παροχές των υπαλλήλων δεν δύνανται να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγματεύσεων. Επομένως, καταλήγει το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, το εναγόμενο ορθά κατά την εκκαθάριση της εφ' άπαξ αποζημίωσης του ενάγοντος δεν έλαβε υπόψη το επίδομα εποπτείας που αυτός ελάμβανε. Άλλωστε, η εν λόγω αποζημίωση δεν ελαμβάνετο υπόψη κατά τον υπολογισμό των δώρων Χριστουγέννων και Πάσχα και του επιδόματος αδείας που ο ενάγων ελάμβανε εν ενεργεία. Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο παρεβίασε ευθέως και εκ πλαγίου τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 1 έως και 9 του ν. 3198/1955, όπως οι διατάξεις αυτές συμπληρώθηκαν και τροποποιήθηκαν με το άρθρο 8 παρ. 4 του ν. 3789/1957 και 5 παρ. 1 του ν. 435/1976, 3 παρ. 2 του ν. 2112/1920, 1 της 95/1945 Διεθνούς Συμβάσεως "περί προστασίας του ημερομισθίου", 119 παρ. 2 της Συνθήκης της ΕΟΚ και 27 του "Κανονισμού Ασφάλισης Φυτικής Παραγωγής από τον Οργανισμό Ελληνικών Γεωργικών Ασφαλίσεων", μη εφαρμόζοντας, τις παραπάνω διατάξεις ουσιαστικού δικαίου, που ορίζουν τα των τακτικών αποδοχών των γεωτεχνικών υπαλλήλων του ΕΛΓΑ, επί των οποίων υπολογίζεται η ως άνω αποζημίωση, οι οποίες όμως έπρεπε να εφαρμοσθούν, σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλόμενης αποφάσεως και στέρησε νομίμου βάσεως την προσβαλλόμενη απόφαση, με αντιφατικές αιτιολογίες, με τις παραδοχές ότι ο αναιρεσείων, από τη μετάταξή του από τον ΟΓΑ στον ΕΛΓΑ, ελάμβανε την ειδική μηνιαία αποζημίωση (επίδομα εποπτείας), ως αντάλλαγμα για την άσκηση εποπτείας επί θεμάτων ασφάλισης και πρόληψης ζημιών, υπό την ως άνω ιδιότητα του (του γεωπόνου) και ότι το επίδομα αυτό αν και του χορηγείτο τακτικώς και μονίμως δεν συγκαταλέγεται στις τακτικές αποδοχές. Επομένως, πρέπει να γίνουν δεκτοί, οι πρώτος και δεύτερος λόγοι αναιρέσεως του δικογράφου της αναιρέσεως και οι αντίστοιχοι λόγοι του δικογράφου των πρόσθετων λόγων, από το άρθρο 559 αρ. 1 και 19 του ΚΠολΔ, να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, του οποίου η συγκρότηση από άλλους δικαστές είναι δυνατή (άρθρο 583 παρ. 3 Κ.Πολ.Δ). Το αναιρεσίβλητο Ν.Π.Π.Δ., ως ηττώμενο, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, μειωμένα, σύμφωνα με το άρθρο 22 παρ. 1 και 3 του ν. 3693/1957, όπως η πρώτη παράγραφος ισχύει, μετά την υπ' αριθμ. 134423 κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Δικαιοσύνης της 8/12/1992/20-1-1993 (ΦΕΚ 11, Β' 20-1-1993), που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 5 παρ. 12 του ν. 1738/1987, σε συνδυασμό προς το άρθρο 18 παρ. 1 του ν. 4169/1961.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 5691/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσείοντος, τα οποία ορίζει σε τριακόσια (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 7 Φεβρουαρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 22 Φεβρουαρίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ