Supreme Court dismisses appeal for excessive wage claim abuse due to employee's prolonged unemployment after contract termination.

Απόφαση 268 / 2009 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 268/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Σπυρίδωνα Κολυβά, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Αλεξόπουλο, Αντώνιο Αθηναίο, Γρηγόριο Κουτσόπουλο και Δημήτριο Μουστάκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 9 Δεκεμβρίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας : Χ, κατοίκου ......, η οποία παραστάθηκε μετά του πληρεξουσίου δικηγόρου της Θεοδώρου Βαή.

Του αναιρεσιβλήτου: Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "Δημοτική Αναπτυξιακή Τεχνική Επιχείρηση Περιστερίου - ΔΑΤΕΠ", που εδρεύει στο ......, τελεί υπό εκκαθάριση και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος του Αντώνιος Βουδούρης, χωρίς να καταθέσει προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 31.10.2001 αγωγή του ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 592/2003 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 1152/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 06.12.2006 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Δημήτριος Μουστάκας ανέγνωσε την από 16.11.2007 έκθεση του κωλυομένου να μετάσχει στη σύνθεση του Δικαστηρίου αυτού Αρεοπαγίτη Σπυρίδωνα Ζιάκα, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του μοναδικού λόγου αναιρέσεως κατά το με στοιχ. 4 σκέλος του, όπως συμπληρώνεται από τον Εισηγητή, και την απόρριψη αυτού κατά τα υπόλοιπα σκέλη.

Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως αναιρέσεως, ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της και καθένας την καταδίκη του αντιδίκου στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά το άρθρο 656 του ΑΚ, αν ο εργοδότης έγινε υπερήμερος ως προς την αποδοχή της εργασίας ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να απαιτήσει το μισθό, χωρίς να είναι υποχρεωμένος να παράσχει την εργασία σε άλλο χρόνο. Υπερήμερος περί την αποδοχή της εργασίας καθίσταται και ο εργοδότης που κατήγγειλε ακύρως (για οποιοδήποτε λόγο) την εργασιακή σύμβαση, εφόσον πλέον δεν αποδέχεται τις υπηρεσίες του μισθωτού.

Όμως και το πιο πάνω δικαίωμα για τους μισθούς υπερημερίας (όπως κάθε δικαίωμα) απαγορεύεται να ασκείται καταχρηστικά, ήτοι καθ` υπέρβαση των ορίων που επιβάλλουν η καλή πίστη, τα χρηστά ήθη και ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του (άρθρο 281 ΑΚ). Τέτοια περίπτωση υπάρχει (και) όταν ο μισθωτός για να λάβει το μισθό του από τον υπερήμερο εργοδότη (χωρίς φυσικά να εργασθεί) παραμένει με τη θέλησή του για μακρό χρονικό διάστημα άνεργος και αποφεύγει, αδικαιολόγητα και κακόβουλα, να φροντίσει για ανεύρεση άλλης εργασίας.

Η συμπεριφορά αυτή του μισθωτού μπορεί να καλύπτει ολόκληρο το χρονικό διάστημα της υπερημερίας του ή και να εκδηλώνεται σε ορισμένο χρόνο, εντός του χρονικού αυτού διαστήματος, οπότε το δικαίωμά του, για καταβολή μισθών υπερημερίας καταλύεται από το χρονικό αυτό σημείο και εντεύθεν, η δε μεταγενέστερη συμπεριφορά του, ακόμη και αν δεν περιέχονται σ' αυτήν τα ανωτέρω στοιχεία της καταχρηστικότητας σε σχέση με την ανεύρεση εργασίας, δεν ασκεί καμία επιρροή και δεν αίρει τις συνέπειες της προηγηθείσας καταχρηστικής συμπεριφοράς.

Απαιτείται, όμως, ενώ μπορεί ο εργαζόμενος να ανεύρει εύκολα και να προσφέρει την εργασία του σε άλλον εργοδότη, να προτιμά να αξιώνει την πληρωμή μισθών υπερημερίας, η δε απόφαση, για να έχει επαρκεί αιτιολογίες, που να καθιστούν εφικτό τον αναιρετικό έλεγχο, κατ' άρθρο 559 περ. 19 Κ.Πολ.Δικ., ως προς την ορθή εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 281 Α.Κ, να εξειδικεύει (με την παραδοχή αντίστοιχων πραγματικών περιστατικών) πως ο αξιών τους μισθούς υπερημερίας ενάγων απέφυγε, αδικαιολόγητα και κακόβουλα, να φροντίσει για ανεύρεση εργασίας, προσδιορίζοντας συγκεκριμένους εργοδότες (φυσικά ή νομικά πρόσωπα) στους οποίους θα ήταν δυνατό να εργασθεί, πράγμα που με τη θέλησή του, αδικαιολόγητα και κακόβουλα απέφυγε να πράξει.

Η αναφορά μόνο περιγραφικών και αξιολογικών εκφράσεων δεν συνιστά, από την άποψη αυτά, επαρκή αιτιολογία. Περαιτέρω, συντρέχει περίπτωση εφαρμογής της διατάξεως του άρθρου 559 αριθ. 19 διατάξεως του Κ.Πολ.Δικ., όταν τα περιστατικά, που δέχεται το δικαστήριο της ουσίας δεν είναι ικανά, για να ελεγχθεί αν μπορούν να συγκροτήσουν την έννομη σχέση, την οποία στηρίζει το διατακτικό, καθόσον ουσιώδες στοιχείο του λόγου αυτού αναιρέσεως είναι η έκθεση των περιστατικών, θετικών ή αρνητικών, που είναι τα στοιχεία της ελάσσονος πρότασης του δικανικού συλλογισμού και όχι η αιτιολόγηση του από τις αποδείξεις εξαγομένου συμπεράσματος.

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε ανέλεγκτα, ως αποδειχθέντα, τα εξής πραγματικά περιστατικά: Ότι η ενάγουσα προσλήφθηκε από την εναγομένη το έτος 1995, με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου, ως υπάλληλος αυτής και τοποθετήθηκε στη θέση της υπεύθυνης του Τμήματος Γενικού Προγραμματισμού και Δημοσίων Σχέσεων.

Ότι την 30-5-1997 η εναγομένη κατήγγειλε την εν λόγω σύμβαση, πλην ακύρως, η δε ακυρότητα αυτή αναγνωρίσθηκε αμετάκλητα, με την υπ' αριθμ. 2392/2000 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποία επιδικάσθηκαν στην ενάγουσα μισθοί υπερημερίας έξι μηνών. Ότι η υπερημερία της εναγομένης, ως προς την αποδοχή των προσφερομένων από την ενάγουσα υπηρεσιών εξακολούθησε, για χρονικό διάστημα 2 και 1/2 ετών από της καταγγελίας, οπότε και διακόπηκε, λόγω καταχρηστικής ασκήσεως εκ μέρους της του προς καταβολή μισθών υπερημερίας δικαιώματός της, καθόσον αυτή, η οποία είναι απόφοιτος ΤΕΙ και συγκεκριμένα της Σχολής Διοίκησης και Οικονομίας του Τμήματος Εμπορίας και Διαφήμισης, γνωρίζει την αγγλική γλώσσα και έχει γνώσεις χειρισμού προγραμμάτων Η/Υ, από την αρχή του έτους 2000 (ήτοι 2 και 1/2 έτη, μετά την, κατά τα άνω, καταγγελία της συμβάσεώς της ) θα μπορούσε να αρχίσει να εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα, λόγω των εν λόγω προσόντων της και της πληθώρας ζήτησης ατόμων, με την ειδικότητα της ενάγουσας, "αφού υπήρχε σημαντική ζήτηση ατόμων σε εφημερίδες, για ειδικότητες, σχετικές με τη δική της και μάλιστα, θα μπορούσε αυτή να απασχοληθεί σε μία από τις κατωτέρω αναφερόμενες, ενδεικτικά, κενές θέσεις εργασίας, που υπήρχαν από την αρχή του έτους 1999 και εντεύθεν.

Συγκεκριμένα, η ενάγουσα θα μπορούσε να προσληφθεί στις παρακάτω εργασίες, που αναφέρονταν στις αγγελίες της εφημερίδας "......": α) στην από 23-10-1998 αγγελία, με την οποία ανώνυμη εταιρεία ζητεί υπεύθυνο συντονιστικής υποστήριξης και διοίκησης μάρκετινγκ, με προοπτικές ανάληψης διευθυντικής θέσης, β) στην από 23-10-1998 αγγελία, με την οποία Ανώνυμη Εταιρεία ζητεί αποφοίτους μάρκετινγκ, για μόνιμη εργασία, υψηλές αμοιβές και προοπτικές εξέλιξης, γ) στο ίδιο φύλλο "από κορυφαίο όμιλο παροχής υπηρεσιών, ζητείται στέλεχος, οικονομικού τμήματος, πτυχίο ΑΕΙ/ΤΕΙ", δ) στο ίδιο φύλλο, αγγελία, με την οποία εζητείτο απόφοιτος μάρκετινγκ, μάνατζμεντ, από όμιλο επιχειρήσεων, για μόνιμη πενθήμερη, εργασία, και αμοιβή άνω των 500.000 δραχ.

μηνιαίως, καθώς και λοιπές αγγελίες πρόσληψης από τον ιδιωτικό τομέα της ειδικότητας της ενάγουσας ε) στο από 19-9-1999 φύλλο φύλλο της ίδιας εφημερίδας, η εταιρεία ALIGN PRΟMOTIONS και η εταιρεία ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΜΟΡΦΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΑΕ", ζητούσαν άτομα, με σπουδές και γνώσεις, συναφείς με αυτές της ενάγουσας, στ) στο από 23-10-1998 φύλλο της ίδιας εφημερίδας, διάφορες εταιρείες, ελληνικές και αλλοδαπές, ζητούσαν στελέχη, για τμήματα μάρκετινγκ και δημοσίων σχέσεων, ζ) στο από 14-10-1998 φύλλο της εν λόγω εφημερίδας, διαφημιστικό συγκρότημα, με έδρα το ......, ζητούσε συνεργάτες, με ανάλογες γνώσεις, για ατελιέ καθώς και για την εξυπηρέτηση πελατών στις γραφικές τέχνες, η) στο από 12-9-1999 φύλλο της ίδιας εφημερίδας ανώνυμη τεχνική εταιρεία, ζητούσε προς πρόσληψη πτυχιούχο επικοινωνιακού τμήματος (δημ.

σχέσεις), με εμπειρία Η/Υ και ξένη γλώσσα, θ) στο ίδιο φύλλο, διεθνής εταιρεία ζητούσε, με αγγελία της, να προσλάβει στέλεχος, με γνώσεις μάνατζμεντ και οργάνωσης, για ανάλογη δραστηριότητα, στο συντονιστικό τμήμα της εταιρείας και ι) στο ίδιο, επίσης, φύλλο, ανώνυμη εταιρεία ζητούσε ζητούσε για τα γραφεία της στην Αθήνα, δύο (2) διοικητικά στελέχη, με ιδιαίτερη ικανότητα οργάνωσης και επικοινωνίας".

Και προσκομίζονται μεν, δέχεται με την προσβαλλόμενη απόφαση το Εφετείο, από την ενάγουσα τρεις (3) επιστολές, από 21-11-2000,25-4-2001 και 3-5-2001, με τις οποίες οι εταιρείες Εργαλεία Κατασκευής Ξύλου "WINTEX", "DIANA ΑΕΛΔΕ" και Δημοτική Κατασκευαστική Επιχείρηση Κορυδαλλού ΑΕ", απάντησαν αρνητικά σ' αυτήν, σε σχετικές αιτήσεις παροχής εργασίας, πλην όμως αυτές (επιστολές) αναφέρονται σε μεταγενέστερο του έτους 2000 χρονικό διάστημα. "Συνεπώς", δέχεται το Εφετείο, "η ενάγουσα, δόλια και κακόβουλα παραμένει θεληματικά άνεργη, μετά την πάροδο 2 και 1/2 ετών από την καταγγελία της συμβάσεως εργασίας της (31-5-1997), αποφεύγοντας έκτοτε, από 1-1-2000 να επιδιώξει την εξεύρεση άλλης εργασίας, την οποία μπορεί να βρει στην αγορά εργασίας, λόγω των ανωτέρω προσόντων της και να παράσχει ευχερώς, με τον σκοπό να εισπράττει από την εναγομένη, χωρίς να εργάζεται, τους μισθούς υπερημερίας και να ματαιώσει, έτσι το δικαίωμα του εργοδότη, προς καταλογισμό της ωφέλειας στις αποδοχές υπερημερίας".

Με βάση τα περιστατικά, το Εφετείο έκανε δεκτό τον ισχυρισμό της εναγομένης, ο οποίος προβλήθηκε ως λόγος εφέσεως, περί καταχρηστικής ασκήσεως του επιδίκου δικαιώματος της ενάγουσας, για τον μετά την 1-1-2000 χρονικό διάστημα. Με τις παραδοχές αυτές, η προσβαλλόμενη απόφαση διέλαβε σαφείς και επαρκείς αιτιολογίες, οι οποίες δικαιολογούν πλήρως το συμπέρασμα, στο οποίο, κατά τα άνω κατέληξε, αφού αναφέρονται σ' αυτήν, αφενός μεν τα προσόντα της ενάγουσας και αφετέρου, συγκεκριμένες αγγελίες εταιρειών, που περιείχαν προσφορά εργασίας, ανάλογης με τα προσόντα της, η δε ενάγουσα, αξιοποιώντας τις προσφορές αυτές, θα μπορούσε, όπως δέχεται το Εφετείο, τουλάχιστον μέχρι τέλους του 1999, να είχε βρει εργασία, πράγμα το οποίο, κατά την απόφαση, δόλια δεν επεδίωξε να επιτύχει, μένοντας αδρανής και πράττοντας αυτό, προκειμένου να εισπράττει από την εναγομένη, χωρίς να εργάζεται, μισθούς υπερημερίας.

Επίσης, η παραδοχή ότι η εναγομένη επεδίωξε μεταγενέστερα, πλην ανεπιτυχώς, να ανεύρει εργασία, κατά τα άνω, δεν αντιφάσκει προς την προηγούμενη αιτιολογία, αφού, όπως ανέλεγκτα δέχεται το Εφετείο, η προσπάθεια αυτή της ενάγουσας έλαβε χώρα μετά την συντέλεση της καταχρηστικότητας, και συνεπώς το γεγονός αυτό δεν επηρεάζει τις συνέπειές της.

Περαιτέρω, σαφώς προκύπτει από την απόφαση, ποια περιστατικά δέχεται το δικαστήριο, ως αποδειχθέντα, τα οποία θεμελιώνουν τον, κατά τα άνω εφαρμοσθέντα νομικό κανόνα και στηρίζουν, χωρίς ενδοιασμούς, το διατακτικό αυτής.

Συνεπώς, η ένδικη αίτηση αναιρέσεως, στηριζόμενη, στο σύνολό της, στο άρθρο 559 περ. 19 Κ.Πολ.Δικ., πρέπει να απορριφθεί, ως αβάσιμη, να καταδικασθεί δε η αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, κατά το διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 6-12-2006 αίτηση της Χ για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1152/2004 απόφασης του Εφετείου Αθηνών και

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης εξ επτακοσίων (700) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 13 Ιανουαρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Φεβρουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ