265/2016 · 265/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 265 / 2016 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 265/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δήμητρα Παπαντωνοπούλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρυσόστομο Ευαγγέλου, Κωνσταντίνο Τσόλα, Ευφημία Λαμπροπούλου και Εμμανουήλ Κλαδογένη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 28 Σεπτεμβρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Γ. Δ. του Φ., 2) Λ. Δ. του Ι., 3) Ν. Δ. του Γ. και 4) Α., συζύγου Ν. Δ., το γένος Σ. Κ., απάντων κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Λιάρο Παπαχαραλάμπους.

Της αναιρεσίβλητης: Ετερόρρυθμης Εταιρείας με την επωνυμία "....", νόμιμα εκπροσωπούμενης, που εδρεύει στον ..., παραστάθηκε μετά των νομίμων εκπροσώπων της Θ. Μ. και Ε. Μ., οι οποίες διόρισαν την πληρεξούσια δικηγόρο Δέσποινα Λωλίδου-Παγίδα.

Κοινοποιουμένη προς: 1) τον Γενικό Γραμματέα Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, 2) το Ελληνικό Δημόσιο, νομίμως εκπροσωπούμενο από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, 3) την Περιφερειακή Ενότητα Δυτικής Αττικής, που εδρεύει στην Ελευσίνα Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα και 4) το Δήμο Ασπροπύργου, που εδρεύει στον Ασπρόπυργο Αττικής και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι δεν παραστάθηκαν.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 10-10-2006 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, την από 5-10-2007 ανακοίνωση δίκης με προσεπίκληση για πρόσθετη παρέμβαση των ήδη αναιρεσειόντων και την από 7-1-2009 πρόσθετη παρέμβαση του Ελληνικού Δημοσίου και του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Αττικής, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5222/2012 του ίδιου Δικαστηρίου και 2896/2014 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 22-10-2014 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Χρυσόστομος Ευαγγέλου ανέγνωσε την από 16-9-2015 έκθεσή του με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης και την από 23-9-2015 συμπληρωματική έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δεύτερου από το άρθρο 559 αριθ. 19 Κ.Πολ.Δ. αναιρετικού λόγου και την απόρριψη των λοιπών. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1, 2, 3, 6, 7, 8, 9 και 12 του ν. 1337/1983 "Επέκταση των πολεοδομικών σχεδίων, οικιστική ανάπτυξη και σχετικές ρυθμίσεις", (όπως οι διατάξεις αυτές συμπληρώθηκαν και τροποποιήθηκαν με το άρθρο 8 παρ. 5α του ν. 1512/1985 και με το άρθρο 6 παρ. 5 του ν. 2242/1994), προκύπτει ότι, για την επέκταση σχεδίων πόλεων, καθώς και οικισμών που υπάρχουν πριν από το έτος 1923, όπως και για την ένταξη σε πολεοδομικό σχέδιο και επέκταση οικισμών μεταγενέστερων του 1923, καταρτίζεται και εγκρίνεται, με απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. γενικό πολεοδομικό σχέδιο, ακολούθως συντάσσεται και εγκρίνεται με π. δ/μα, που εκδίδεται με πρόταση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ., πολεοδομική μελέτη και τέλος καταρτίζεται πράξη εφαρμογής της πολεοδομικής μελέτης, συνοδευόμενη από κτηματολογικό διάγραμμα εφαρμογής και πίνακα εφαρμογής, η οποία κυρώνεται με απόφαση του Νομάρχη και μεταγράφεται στο οικείο Υποθηκοφυλακείο. Η έγκριση της πολεοδομικής μελέτης έχει τις συνέπειες της έγκρισης σχεδίου πόλης (Α.Π.734/2010, Α.Π. 826/2010). Παρέπεται, ότι σε περίπτωση που με δικαστική απόφαση ακυρωθεί η έγκριση της πολεοδομικής μελέτης, η υπό ένταξη περιοχή θεωρείται ως εκτός σχεδίου, χωρίς να ασκεί έννομη επιρροή η μη ακύρωση και της πράξεως εφαρμογής του σχεδίου, αφού μια περιοχή εντάσσεται στο σχέδιο πόλεως από και δια της εγκρίσεως της πολεοδομικής μελέτης, την ύπαρξη της οποίας προϋποθέτει η πράξη εφαρμογής. Εξάλλου, ο από το άρθρο 559 αριθμ. 1 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης για ευθεία παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου ιδρύεται, αν αυτός δεν εφαρμοσθεί, ενώ συντρέχουν οι προϋποθέσεις της εφαρμογής του ή αν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, καθώς και αν εφαρμοσθεί εσφαλμένα.

Στην προκειμένη υπόθεση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση της προσβαλλόμενης αποφάσεως, το Εφετείο δέχθηκε ότι το ακίνητο που οι εναγόμενοι (ήδη αναιρεσείοντες) μεταβίβασαν στην ενάγουσα (ήδη αναιρεσίβλητη), λόγω πωλήσεως, κατά το χρόνο της μεταβίβασης (27-6-2005) βρισκόταν εκτός σχεδίου, καθόσον η υπ' αριθ. 386/Φ5-4/1999 απόφαση του Γραμματέα της Περιφέρειας Αττικής, με την οποία είχε εγκριθεί η πολεοδομική μελέτη της περιοχής που βρίσκεται το ακίνητο, ακυρώθηκε με την υπ' αριθ. 3857/30-12-2004 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, για έλλειψη αρμοδιότητας του γραμματέα της Περιφέρειας να εγκρίνει την πολεοδομική μελέτη, χωρίς να ασκεί επιρροή το γεγονός ότι δεν ακυρώθηκε και η υπ' αριθ. 2/2000 πράξη εφαρμογής του σχεδίου, που ακολούθησε την έγκριση της πολεοδομικής μελέτης ούτε το γεγονός της τυχόν μεταγενέστερης έγκρισης της πολεοδομικής μελέτης, εφόσον κατά το χρόνο, μεταβίβασης του κινδύνου στην αγοράστρια αναιρεσίβλητη, η πολεοδομική μελέτη είχε ακυρωθεί. Σε συνέπεια των παραδοχών του αυτών, το Εφετείο έκρινε, ότι κατά το χρόνο της πωλήσεως το ακίνητο δεν είχε τη συνομολογηθείσα ιδιότητα ως ακινήτου εντός σχεδίου πόλεως και ότι συνεπεία του πραγματικού αυτού ελαττώματος πρέπει να μειωθεί το συνομολογηθέν τίμημα, το οποίο και μείωσε. Έτσι που έκρινε το Εφετείο, ότι δηλαδή η ακύρωση της απόφασης που είχε εγκρίνει την πολεοδομική μελέτη έχει ως συνέπεια την περιέλευση του ακινήτου σε καθεστώς εκτός σχεδίου πόλεως, δυναμένου να οικοδομηθεί με βάση τις αυστηρότερες διατάξεις που διέπουν τη δόμηση σε ακίνητα εκτός σχεδίου, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε τις διατάξεις ουσιαστικού δικαίου των άρθρων 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9 και 12 του ν. 1337/1983 "Επέκταση των πολεοδομικών σχεδίων, οικιστική ανάπτυξη και σχετικές ρυθμίσεις", (όπως οι διατάξεις αυτές συμπληρώθηκαν και τροποποιήθηκαν με το άρθρο 8 παρ. 5α του ν. 1512/1985 και με το άρθρο 6 παρ. 5 του ν. 2242/1994) και ο πρώτος από το άρθρο 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

Ο λόγος αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ ιδρύεται, όταν στο αιτιολογικό της αποφάσεως του δικαστηρίου της ουσίας δεν περιέχονται καθόλου ή δεν αναφέρονται με πληρότητα, σαφήνεια και χωρίς αντιφάσεις τα πραγματικά εκείνα γεγονότα που είναι αναγκαία για να κριθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του κατάλληλου κανόνα ουσιαστικού δικαίου ή αν έγινε ή όχι ορθός νομικός χαρακτηρισμός των κρίσιμων πραγματικών γεγονότων. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο δέχθηκε τα εξής αναφορικά με τη μείωση της αξίας του πωληθέντος ακινήτου : "Το ανωτέρω ακίνητο αγόρασε (η ενάγουσα) αντί τιμήματος 443.000 ευρώ, ενώ στο συμβόλαιο αναγράφηκε ως τίμημα αυτό των 80.000 ευρώ.... Η αγοραία αξία του ακινήτου συμφωνήθηκε σε 80.000 ευρώ, το οποίο και αναγράφηκε και στο συμβόλαιο, ως ακίνητο εντός σχεδίου πόλεως. Κατά το επιπλέον τίμημα των 363.000 ευρώ (443.000-80.000), το οποίο δεν αναγράφηκε στο μεταβιβαστικό συμβόλαιο, η σύμβαση είναι άκυρη γιατί δεν τηρήθηκε ο τύπος του συμβολαιογραφικού εγγράφου που απαιτείται επί μεταβίβασης ακινήτου και για την ενοχική δικαιοπραξία. Με την έλλειψη της συνομολογηθείσας ιδιότητας, δηλαδή ως ακίνητο εκτός σχεδίου πόλεως, στο οποίο η δόμηση είναι περιορισμένη σε σχέση με ακίνητο εντός σχεδίου πόλεως, η αξία του ανέρχεται σε 56.000 ευρώ. Επομένως, λόγω της έλλειψης της παραπάνω συνομολογηθείσας ιδιότητας η αξία αυτή μειώθηκε σε ποσοστό 30% και η ενάγουσα δικαιούται σε μείωση του καταβληθέντος τιμήματος των 80.000 ευρώ κατά το ποσό των 24.000 ευρώ. Το εν λόγω ποσό οφείλουν να καταβάλουν οι εναγόμενοι, κατά το ιδανικό μερίδιο του ο καθένας και το ποσό που αντιστοιχεί στην ψιλή κυριότητα του τρίτου και στην επικαρπία της τέταρτης των εναγομένων...". Έτσι που έκρινε το Εφετείο διέλαβε στην απόφαση του, σχετικώς με τα ουσιώδη ζητήματα της αγοραίας αξίας του ακινήτου και της μείωσης της αξίας του συνεπεία της έλλειψης της ως άνω συνομολογηθείσας ιδιότητας, ανεπαρκείς αιτιολογίες, οι οποίες δεν επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο ως προς την ορθή ή μη εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 537, 540 Α.Κ. Ειδικότερα, το Εφετείο δεν διευκρινίζει αν το αναγραφέν στο συμβόλαιο τίμημα των 80.000 ευρώ συμπίπτει με την αγοραία αξία του, ενόψει και της παραδοχής του ότι το πράγματι συμφωνηθέν τίμημα ανήλθε στο ποσό των 443.000 ευρώ, περαιτέρω δε το Εφετείο, ενώ στηρίζει την κρίση του περί μειώσεως της αξίας του ακινήτου σε ποσοστό 30% μόνο στο γεγονός ότι αυτό είναι εκτός σχεδίου πόλεως και η δόμηση του είναι περιορισμένη σε σχέση με εκείνη που ισχύει αν ήταν εντός σχεδίου, ουδόλως παραθέτει πραγματικά περιστατικά από τα οποία να προκύπτει ποια θα ήταν η οικοδομήσιμη επιφάνεια του ακινήτου, αν αυτό ήταν εντός σχεδίου πόλεως, όπως συμφωνήθηκε, και ποία είναι η οικοδομήσιμη επιφάνεια ως ακινήτου εκτός σχεδίου, ώστε να μπορεί να κριθεί αν η προκύπτουσα επί έλλατον διαφορά στη δόμηση δικαιολογεί με βάση και τα διδάγματα της κοινής πείρας τη μείωση της αξίας του σε ποσοστό 30%. Επομένως, ο δεύτερος από το άρθρο 559 αριθ. 19 ΚΠολΔ λόγος του αναιρετηρίου, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η ανωτέρω πλημμέλεια, είναι βάσιμος.

Κατόπιν των ανωτέρω και παρελκούσης της έρευνας του τρίτου από το άρθρο 559 αριθ. 11 β' ΚΠολΔ αναιρετικού λόγου πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, η σύνθεση του οποίου από άλλους δικαστές είναι εφικτή (άρθρο 580 παρ.3 ΚΠολΔ), να διαταχθεί η απόδοση του παραβόλου, αφού η αίτηση γίνεται δεκτή (άρθρο 495 παρ.4 ΚΠολΔ, όπως η παρ. 4 προσετέθη με το άρθρο 12 παρ.2 του Ν. 4055/2012) και να καταδικαστεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την υπ' αριθ. 2896/2014 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Διατάσσει την απόδοση του κατατεθέντος παραβόλου.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 10 Νοεμβρίου 2015.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 28 Μαρτίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ