265/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 265 / 2010 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 265/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου-Μπρίλλη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο, Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Δημήτριο Μαζαράκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 23 Σεπτεμβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ν.Π.Δ.Δ. με την επωνυμία "Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ερασμία Σωτηροπούλου με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του ΚΠολΔ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1. ..., κατοίκου ..., 2. ..., κατοίκου ..., 3. ..., κατοίκου ..., 4. ..., κατοίκου ..., 5. ..., κατοίκου ..., 6. ..., το γένος ..., κατοίκου ... και 7. ..., κατοίκου ..., ως κληρονόμων και αποβιωσάντων αρχικώς εναγομένων ... και ... . Η ... - 3η αναιρεσίβλητη - εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κώστα Μικρό. Οι υπόλοιποι δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 29-6-1977 αγωγή του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 3850/1978 μη οριστική, 4326/2006 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείων με την από 3-11-2006 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ελισάβετ Μουγάκου -Μπρίλλη ανέγνωσε την από 24-10-2008 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης.

Ο πληρεξούσιος της τρίτης αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΤΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Όπως προκύπτει από το συνημμένο στη δικογραφία αντίγραφο της προσβαλλόμενης 4326/2006 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών με την πάνω σ' αυτό επισημείωση του αρμόδιου δικαστικού επιμελητή ..., η εν λόγω απόφαση, η οποία εκδόθηκε σε πρώτο βαθμό, κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων και απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την ένδικη διεκδικητική ακινήτου αγωγή του ενάγοντος Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, επιδόθηκε, με επιμέλεια των αντιδίκων του, σ' αυτό στις 6-9-2006. Το τελευταίο, όμως, όπως, επίσης, προκύπτει από τα συνημμένα στη δικογραφία, με αριθμούς Πρωτ. .../1-11-2006, .../14-12-2006, .../5-1-2007 και .../22-9-2009, αντίστοιχα, πιστοποιητικά των Γραμματέων του Πρωτοδικείου Αθηνών Ελευθερίου Γεωργακόπουλου και Αικατερίνης Λογοδοτή, δεν άσκησε το ένδικο μέσο της έφεσης κατά της απορριπτικής σε βάρος του απόφασης μέσα στη νόμιμη (άρθρο 518 παρ. 1 ΚΠολΔ) τριακονθήμερη προθεσμία. Η υπό κρίση, επομένως αίτηση αναίρεσης του ενάγοντος, που ασκήθηκε στις 3-11-2006, με κατάθεση του δικογράφου της στη γραμματεία του Πρωτοδικείου Αθηνών - Τμήμα πολιτικών ένδικων μέσων - (άρθρο 495 παρ. 1 ΚΠολΔ), απευθύνεται κατά της τελεσίδικης πιο πάνω απόφασης και είναι, συνακόλουθα, παραδεκτή (άρθρο 553 παρ. 1 εδάφ. β' ΚΠολΔ).

Από τις .../23-6-2008, .../21-7-2008, .../20-6-2008, .../20-6-2008, .../25-6-2008 και .../20-6-2008, αντίστοιχα, εκθέσεις επίδοσης των αρμόδιων δικαστικών επιμελητών των Πρωτοδικείων Αθηνών και Χαλκίδας ... και ... προκύπτει, ότι, κατόπιν έγγραφης παραγγελίας της πληρεξούσιας δικηγόρου της τρίτης αναιρεσίβλητης, που επισπεύδει τη συζήτηση, ακριβές αντίγραφο της από 3-11-2006 αίτησης αναίρεσης με την πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς εμφάνιση για τη δικάσιμο της 5-11-2008, που είχε οριστεί αρχικά, από την οποία η υπόθεση αναβλήθηκε για τη στην αρχή της παρούσας αναφερόμενη δικάσιμο (της 23-9-2009), επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους πρώτη, δεύτερη, τέταρτο, πέμπτο, έκτη και έβδομη, αντίστοιχα, από τους αναιρεσιβλήτους. Οι τελευταίοι όμως δεν εμφανίστηκαν κατά τη συζήτηση αυτή, όταν η υπόθεση εκφωνήθηκε στη σειρά του οικείου πινακίου, ούτε υπέβαλαν έγγραφη δήλωση για παράστασή τους στο ακροατήριο κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Πρέπει, επομένως, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία των πιο πάνω αναιρεσιβλήτων.

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 238 του ν. 5343 της 23/23 Μαρτίου 1932 "Περί οργανισμού του Πανεπιστημίου Αθηνών", "Το Πανεπιστήμιο απαλλάσσεται παντός δημοσίου, δημοτικού, λιμενικού, κοινοτικού ή οιουδήποτε ετέρου αυτοτελούς ή παρομαρτούντος τούτοις φόρου, τέλους, δικαιώματος ή άλλης αναγκαστικής εισφοράς, απολαύει δε και πάντων των εις τας δημοσίας εν γένει υπηρεσίας χορηγουμένων ευεργετημάτων και πλεονεκτημάτων". Εξάλλου, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 9 παρ. 6 του ν. 641 της 19/22.7.1977 "Περί ιδρύσεως και οργανώσεως Ιατρικών Σχολών και Πανεπιστημιακών Ιατρικών Κέντρων εις τα Πανεπιστήμια Πατρών, Ιωαννίνων και Θράκης, εκτελέσεως έργων εις τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και άλλων διατάξεων", "Τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά ιδρύματα ως και τα Δημόσια Νοσηλευτικά ιδρύματα εις τα οποία εγκαθίστανται και λειτουργούν εκπαιδευτικά Παραρτήματα, δια την εκπλήρωσιν του σκοπού αυτών, απαλλάσσονται παντός δασμού, φόρου, τέλους, ως και του τέλους χαρτοσήμου, δικαιώματος ή εισφοράς υπέρ του Δημοσίου, Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοικήσεως ή παντός τρίτου, δικαστικών τελών και πάσης υπέρ τρίτων κρατήσεως, απολαύοντα και των εκ της εκάστοτε ισχυούσης νομοθεσίας περί δημοσίων επενδύσεων θεσπιζομένων απαλλαγών". Τέλος, με τη διάταξη του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 1081/1980 κυρώθηκε και απέκτησε ισχύ νόμου το .../19.11.1979 συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Αθηνών Ιωάννη Καβαλέκα, που καταρτίστηκε μεταξύ του αναιρεσείοντος Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και του Ελληνικού Δημοσίου, ως κυρίως συναλλασσομένων, με τον όρο IV εδάφια α' και β' του οποίου ορίζονται τα εξής: "Πλέον της δι' άπαντα τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα και συνεπώς, και διά το Πανεπιστήμιον Αθηνών ισχυούσης νυν διατάξεως του άρθρου 9ου παράγραφος 6 του Ν. 641/1977, ειδικώς δια το Πανεπιστήμιον Αθηνών ισχύει πάντοτε η διάταξις του άρθρου 238 του Ν. 5343/1932. Η διάταξις αυτή ουδέποτε καταργηθείσα ή τροποποιηθείσα κατισχύει ως απολύτως ειδική πάσης μεταγενεστέρας έστω και ειδικής διατάξεως ως έχει από και δια της δημοσιεύσεως του εν λόγω νόμου θεσπίσεώς της". Από τις αμέσως πιο πάνω διατάξεις προκύπτει μεν, ότι επεξετάθηκαν και υπέρ του αναιρεσείοντος Πανεπιστημίου ορισμένα από τα προνόμια του Ελληνικού Δημοσίου, συνιστάμενα στην απαλλαγή του από οικονομικές υποχρεώσεις έναντι του τελευταίου, των ΟΤΑ και άλλων Οργανισμών, δεν προκύπτει, όμως, ότι επεξετάθηκαν και ισχύουν υπέρ των κτημάτων του αναιρεσείοντος και οι ειδικές, προστατευτικές των δημόσιων κτημάτων, διατάξεις τόσο του άρθρου 4 του ν.δ. της 22/4-16/5-1926 "Περί διοικητικής αποβολής από των κτημάτων της Αεροπορικής Αμύνης κλπ", που διατηρήθηκαν σε ισχύ με τη διάταξη του άρθρου 17 του Εισ.Ν.ΑΚ, όσο και του άρθρου 4 του α.ν. 1539/1938 "Περί προστασίας των δικαιωμάτων του Δημοσίου επί ακινήτων", σύμφωνα με τις οποίες τα δημόσια κτήματα είναι ανεπίδεκτα (τακτικής και έκτακτης) χρησικτησίας. Κατά την αληθινή δηλαδή έννοια των παραπάνω διατάξεων, ο αποκλεισμός της χρησικτησία δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των προνομίων, δικαστικών, διοικητικών και οικονομικών, που χορηγήθηκαν ρητά στο αναιρεσείον. Ούτε, επίσης, προκύπτει επέκταση των εν λόγω προνομίων υπέρ του αναιρεσείοντος από άλλη διάταξη, αφού, όπου ο νομοθέτης θέλησε να επιβάλει τέτοια επέκταση, το όρισε ρητά. Κατά συνέπεια, τα ακίνητα αυτά του αναιρεσείοντος είναι επιδεκτικά χρησικτησία από τρίτους. Οι συναφείς, επομένως, πρώτος και δεύτερος, κατά το πρώτο μέρος του, λόγοι της αναίρεσης, με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών παραβίασε ευθέως τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 21 του ν.δ. της 22/4-16/5-1926, 4 του α.ν. 1539/1938, 238 του ν. 5343/1932 και 1 παρ. 1 του ν. 1081/1980, καθώς και εκείνη του άρθρου 1043 ΑΚ, αντίστοιχα, με το να δεχθεί ότι οι αρχικοί εναγόμενοι, οι οποίοι πέθαναν κατά τη διάρκεια της δίκης και στη δικονομική τους θέση υπεισήλθαν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι τους και ήδη αναιρεσίβλητοι, έγιναν κύριοι του επίδικου ακινήτου με πρωτότυπο τρόπο, δηλαδή με τακτική χρησικτησία, αφού νεμήθηκαν το τελευταίο με διάνοια κυρίου, καλή πίστη και με βάση το .../1955 πωλητήριο συμβόλαιο του συμβολαιογράφου Αθηνών Σταύρου Μαυρίκη, που έχει νόμιμα μεταγραφεί, επί χρόνο μεγαλύτερο της δεκαετίας, δηλαδή από την 1.8.1955 και μέχρι τις 13.6.1966, ακολούθως δε, κατά παραδοχή ως και κατ' ουσίαν βάσιμης της ένστασης ίδιας κυριότητας των εναγομένων στο επίδικο ακίνητο, στηριζόμενης στην τακτική χρησικτησία, να απορρίψει ως ουσιαστικά αβάσιμη την ένδικη διεκδικητική αγωγή του ενάγοντος και ήδη αναιρεσείοντος, δεχόμενο, ειδικότερα, ότι "η χρονολογουμένη από του έτους 1857 κυριότητα του ενάγοντος στο επίδικο ακίνητο καταλύθηκα ήδη από την ανεπίληπτη κατά το προαναφερόμενο χρονικό διάστημα νομή με καλή πίστη και νόμιμο τίτλο υπό των εναγομένων στο ίδιο ακίνητο", είναι απορριπτέο ως αβάσιμο. Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 17 του άρθρου 559 ΚΠολΔ δημιουργείται αν η ίδια απόφαση περιέχει αντιφατικές αιτιολογίες. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, η αντίφαση μεταξύ των διαδίκων της προσβαλλομένης απόφαση πρέπει να υπάρχει στο διατακτικό της, έτσι ώστε να καθίσταται, εξαιτίας αυτής, αδύνατη η εκτέλεσή της ή να εμποδίζεται η παραγωγή και η ενέργεια του δεδικασμένου. Εάν η απόφαση υπάρχει στο αιτιολογικό ή ανάμεσα σ' αυτό και το διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης και έχει τη μορφή ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών, μπορεί να θεμελιωθεί ο από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης. Ο δεύτερος, επομένως, κατά το δεύτερο μέρος του, λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από τον αριθμό 17 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια, γιατί το Πολυμελές Πρωτοδικείο, με το να δεχθεί, με την προσβαλλόμενη απόφαση, ότι οι άμεσοι δικαιοπάροχοι των αρχικών εναγομένων και των ήδη αναιρεσιβλήτων δεν υπήρξαν ποτέ συγκύριοι του επίδικου ακινήτου με παράγωγο και πρωτότυπο τρόπο και, περαιτέρω, ότι οι αρχικοί εναγόμενοι έγιναν συγκύριοι του εν λόγω ακινήτου με τακτική χρησικτησία, εφόσον νεμήθηκαν το τελευταίο με διάνοια κυρίου, καλή πίστη και νόμιμο τίτλο, δηλαδή το 38678/1-8-.1955 πωλητήριο συμβόλαιο για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της δεκαετίας, περιέχει αντιφατικές αιτιολογίες, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, αφού η αντίφαση στο αιτιολογικό και μόνο της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης δεν ιδρύει τον αμέσως πιο πάνω λόγο.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3-1-2006 αίτηση του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών για αναίρεση της 4326/2006 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Καταδικάζει το αναιρεσείον στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων της παραστάμενης τρίτης αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει σε χίλια οκτακόσια (1.800) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα την 1 Δεκεμβρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 17 Φεβρουαρίου 2009.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ