Supreme Court allows appeal against refusal of damages to in-laws for mental anguish after death.

Απόφαση 263 / 2015 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 263/2015

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2 Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους δικαστές Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χριστόφορο Κοσμίδη, Δημήτριο Κόμη, Απόστολο Παπαγεωργίου και Παναγιώτη Κατσιρούμπα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, την 10η Φεβρουαρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την υπόθεση, μεταξύ:

Των αναιρεσειοντων: 1) Χ. Μ. του Σ., 2) Σ. Μ. του Χ., 3) Μ. Μ. του Χ., 4) Ν. Μ. του Χ., 5) Ι. Μ. του Χ., 6) Μ. Μ. του Χ. και 7) Κ. χήρας Ν. Μ., το γένος Μ., κατοίκων απάντων …, που παραστάθηκαν δια του πληρεξουσίου δικηγόρου Μικέ Κουντούρη, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Της αναιρεσιβλητης: Ναυτιλιακής εταιρείας με την επωνυμία "ΚΟΡΟΥΣ Ειδική Ναυτική Επιχείρηση" ("CHORUS ΕΝΕ"), όπως εκπροσωπείται νόμιμα, που εδρεύει στον Πειραιά και παραστάθηκε δια του πληρεξούσιου δικηγόρου Ανδρέα Τζήμα, ο οποίος κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-12-2008 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Πειραιώς. Επί της αγωγής εκδόθηκε η 183/2010 απόφαση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, η 718/2011 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς. Την αναίρεση της τελευταίας ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 6-6-2012 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Κατά τη συζήτηση της αίτησης, που εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο ο αναιρεσίβλητος, όπως σημειώθηκε.

Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης, Χριστόφορος Κοσμίδης, ανέγνωσε την από 30-1-2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της αίτησης για αναίρεση της προσβαλλόμενης απόφασης.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στα δικαστικά έξοδα.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Επειδή, κατά το άρθρο 932 εδ. γ' ΑΚ, "Σε περίπτωση θανατώσεως προσώπου, η χρηματική [...] ικανοποίηση μπορεί να επιδικασθεί στην οικογένεια του θύματος, λόγω ψυχικής οδύνης". Στη διάταξη αυτή δεν προσδιορίζεται η έννοια του όρου "οικογένεια του θύματος", γιατί ο νομοθέτης δεν θέλησε να περιγράψει, δεσμευτικά, τα όρια ενός θεσμού, ο οποίος, ως εκ της φύσεώς του, επηρεάζεται, με την πάροδο των ετών, από τις κοινωνικές εξελίξεις.

Κατά την αληθινή, όμως, έννοια της εν λόγω διατάξεως, ως "οικογένεια του θύματος" νοούνται οι εγγύτεροι συγγενείς του θανατωθέντος, οι οποίοι, όσο ζούσε, συνδέονταν στενά με αυτόν και, σε συγκεκριμένη περίπτωση, δοκιμάσθηκαν ψυχικά από την απώλειά του, άσχετα προς το αν διαβίωναν μαζί του ή διέμεναν χωριστά, διότι στην ανακούφιση του δικού τους ψυχικού πόνου στοχεύει η ερμηνευόμενη διάταξη (ΟλΑΠ 21/2000).

Υπό την έννοια αυτή, στην οικογένεια του θύματος περιλαμβάνονται, προεχόντως, ο/η σύζυγος αυτού και οι ανιόντες και κατιόντες σε ευθεία γραμμή. Περαιτέρω, όμως, περιλαμβάνονται και οι αδελφοί αυτού, καθώς και οι αγχιστείς του πρώτου βαθμού, όπως ο πεθερός, η πεθερά, ο γαμπρός και η νύφη, διότι και αυτοί θεωρούνται πολύ στενοί συγγενείς (ΑΠ 1503/2012).

Η επιδίκαση χρηματικής ικανοποιήσεως στα εν λόγω πρόσωπα τελεί υπό την αυτονόητη προϋπόθεση, της ύπαρξης μεταξύ αυτών και του θανατωθέντος συναισθημάτων στοργής και αγάπης, η οποία συνιστά πραγματικό ζήτημα και εκτιμάται από το δικαστήριο της ουσίας. Η τυχόν διαπίστωση της ανυπαρξίας των συναισθημάτων αυτών μπορεί να οδηγήσει στον αποκλεισμό, είτε όλων των, κατ' αρχήν, φερομένων ως δικαιούχων είτε κάποιων από αυτούς, από την επιδίκαση της χρηματικής ικανοποιήσεως (ΑΠ 260/2011).

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο, κατά παραδοχή της εφέσεως της εναγομένης και ήδη αναιρεσίβλητης ναυτικής εταιρίας, απέρριψε ως μη νόμιμη την ένδικη αγωγή ως προς την έβδομη από τους ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες με την αιτιολογία ότι αυτή, ως πεθερά του συγγενούς απάντων των εναγόντων, Π.

Μ., που είχε ναυτολογηθεί σε πλοίο της εναγομένης και μεταφερόταν από τον τόπο κατάρτισης της συμβάσεως ναυτικής εργασίας (Πειραιάς, Ελλάδα) στον τόπο ελλιμενισμού του πλοίου (Φουτζέιρα, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα), όπου θα αναλάμβανε εργασία, δεν περιλαμβάνεται στην κατά το άρθρο 932 ΑΚ έννοια της "οικογένειας του θύματος".

Με την κρίση αυτή, το δικαστήριο της ουσίας ερμήνευσε και εφάρμοσε εσφαλμένα την εν λόγω διάταξη και ο πρώτος από τους λόγους της αιτήσεως, με τον οποίο επισημαίνεται το σφάλμα αυτό και προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.1 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος.

2. Επειδή, κατά την έννοια του άρθρου 559 αρ.8 ΚΠολΔ, ως πράγματα, τα οποία έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και των οποίων η μη λήψη υπ' όψη, αν και προτάθηκαν ή η λήψη υπ' όψη, αν και δεν προτάθηκαν, ιδρύει τον προβλεπόμενο από τη διάταξη αυτή λόγο αναιρέσεως, θεωρούνται οι ισχυρισμοί, που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν σε θεμελίωση ή κατάργηση δικαιώματος, δικονομικού ή ουσιαστικού, που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο.

Υπό την έννοια αυτή πράγματα συνιστούν και οι λόγοι έφεσης ή αντέφεσης, που περιέχουν παράπονα κατά της πρωτοβάθμιας κρίσης (ΟλΑΠ 25/2003). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων, η εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη ναυτική εταιρία άσκησε έφεση κατά της 183/ 2010 αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιώς, που είχε εκδοθεί αντιμωλία των διαδίκων, παραπονούμενη κατά της, έστω εν μέρει, παραδοχής της ένδικης, από 22-12-2008 αγωγής απάντων των εναγόντων και ήδη αναιρεσειόντων, στους οποίους είχε επιδικασθεί χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, από το θανάσιμο τραυματισμό του συγγενούς αυτών Π.

Μ., που είχε ναυτολογηθεί σε πλοίο της εναγομένης και μεταφερόταν από τον τόπο κατάρτισης της συμβάσεως ναυτικής εργασίας, προς τον τόπο ελλιμενισμού του πλοίου, σε τροχαίο ατύχημα οφειλόμενο σε υπαιτιότητα του εκ μέρους της εναγομένης προστηθέντος οδηγού. Οι ενάγοντες, ως εφεσίβλητοι, με τις προτάσεις, που κατέθεσαν παραδεκτώς ενώπιον του Εφετείου έως την έναρξη της συζήτησης (ΚΠολΔ 524 παρ.2), άσκησαν αντέφεση, με την οποία επιδίωκαν την εντελή παραδοχή της αγωγής τους.

Η αντέφεση ασκήθηκε παραδεκτώς (ΚΠολΔ 674 παρ.1) και αναφερόταν σε εκκληθέν κεφάλαιο, αφού απέβλεπε στην επαύξηση των ποσών της επιδικασθείσας χρηματικής ικανοποίησης λόγω ψυχικής οδύνης, την απόρριψη ή τον περιορισμό των οποίων επιδίωκε η έφεση. Τέλος, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία η έφεση έγινε δεκτή και η αγωγή απορρίφθηκε ως μη νόμιμη, ως προς την πεθερά του θανατωθέντος, ενώ έγινε εν μέρει δεκτή σε μικρότερη έκταση, ως προς τους λοιπούς από τους ενάγοντες, ουδέν διαλαμβάνεται σ' αυτήν ως προς την αντέφεση.

Εξ αυτού, καθίσταται αμφίβολο εάν το δικαστήριο της ουσίας την έλαβε υπ' όψη. Επομένως, και ο δεύτερος από τους λόγους της αιτήσεως, με τον οποίο επισημαίνεται το σφάλμα αυτό και, κατ' ορθή εκτίμηση του αναιρετηρίου, προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ.8 ΚΠολΔ, είναι βάσιμος.

3. Επειδή, σύμφωνα με τις σκέψεις αυτές, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου, του οποίου η συγκρότηση από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως, είναι εφικτή (ΚΠολΔ 580 παρ.3). Τέλος, πρέπει να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα αυτών (ΚΠολΔ 176, 183 και 191 παρ.2).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΝΑΙΡΕΙ την 718/2011 απόφαση του Εφετείου Πειραιώς.

ΠΑΡΑΠΕΜΠΕΙ την υπόθεση στο ίδιο δικαστήριο, του οποίου η συγκρότηση από άλλους δικαστές είναι εφικτή.- Και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσίβλητη να πληρώσει στους αναιρεσείοντες δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, την 10η Μαρτίου 2015. -Και

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 12η Μαρτίου 2015.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ