261/2025 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 261 / 2025 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 261/2025

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Αλεξάνδρα Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σωκράτη Πλαστήρα, Σταύρο Μάλαινο, Αντιγόνη Τζελέπη και Ερασμία Λιούλη, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 18 Οκτωβρίου 2024, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Αγγελική Χειρδάρη, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, που δεν κατέθεσε προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: ΝΠΔΔ - Ασφαλιστικού Οργανισμού με την επωνυμία "...", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Γεώργιο Λουκά με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 12-4-2018 αγωγή του ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: ... οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και ... του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 6-12-2022 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγητή τον Αρεοπαγίτη Σταύρο Μάλαινο, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Η κρινόμενη, από 6-12-2022 (με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως ...), αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμ. ... τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών, η οποία εκδόθηκε, κατ' αντιμωλίαν των διαδίκων, κατά την ειδική διαδικασία των περιουσιακών διαφορών (άρθρο 614 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), ασκήθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564 και 566 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ.), εντός της διετούς προθεσμίας από την δημοσίευση της ανωτέρω προσβαλλομένης αποφάσεως (στις 22-6-2022), σύμφωνα με το άρθρο 564 παρ. 3 του Κ.Πολ.Δ. (όπως ισχύει για τα ένδικα μέσα, που ασκούνται μετά την 1-1-2016, σύμφωνα με το άρθρο 1 άρθρο ένατο παρ. 2 του Ν. 4.335/2015).

Συνεπώς, είναι παραδεκτή και πρέπει να ερευνηθεί ως προς το παραδεκτό και το βάσιμο των λόγων της (άρθρο 577 παρ. 1 και 3 του Κ.Πολ.Δ.).

Από την παραδεκτή επισκόπηση (άρθρ. 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.) των διαδικαστικών εγγράφων προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη, υπ' αριθμ. ..., τελεσίδικη απόφαση του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών είναι αποτέλεσμα της ακόλουθης διαδικαστικής διαδρομής: Το ενάγον και ήδη αναιρεσίβλητο άσκησε κατά του εναγομένου και ήδη αναιρεσείοντος, ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, την από 12-4-2018 (με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως ...) αγωγή του, με την οποία ισχυρίσθηκε ότι με το υπ' αριθμ. ...

μισθωτήριο εκμίσθωσε στο εναγόμενο το περιγραφόμενο ακίνητό του, προκειμένου να στεγασθεί σε αυτό η πρώην Υπηρεσία "..." και ήδη "..." του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ότι, σύμφωνα με όρο του ανωτέρω συμφωνητικού, το εναγόμενο, ως μισθωτής, βαρύνονταν με την δαπάνη των κοινοχρήστων δαπανών και ότι το τελευταίο δεν κατέβαλε τις κοινόχρηστες δαπάνες του χρονικού διαστήματος από τον Νοέμβριο του 2013 μέχρι και τον Δεκέμβριο του 2016, συνολικού ποσού 37.621,56 ευρώ.

Με βάση τα περιστατικά αυτά, ζήτησε να υποχρεωθεί το εναγόμενο να του καταβάλει το ανωτέρω ποσό και με τις διατάξεις περί αδικαιολογήτου πλουτισμού, με τον νόμιμο δικαιοπρακτικό τόκο υπερημερίας από την επίδοση της αγωγής. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθμ. ... απόφαση του ανωτέρω πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, με την οποία η αγωγή απορρίφθηκε ως αβάσιμη κατ' ουσίαν.

Κατά της τελευταίας αυτής αποφάσεως το ενάγον άσκησε την από 7-7-2020 (με αριθμό εκθέσεως καταθέσεως ...) έφεσή του. Επ' αυτής εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία αυτή έγινε δεκτή, εξαφανίσθηκε η εκκαλουμένη απόφαση και αφού διακρατήθηκε η αγωγή από το δευτεροβάθμιο Δικαστήριο, έγινε δεκτή αυτή ως βάσιμη κατ' ουσίαν και υποχρεώθηκε το εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον να καταβάλει στο ενάγον και ήδη αναιρεσίβλητο, για την ανωτέρω αιτία, συνολικό ποσό 37.621,56 ευρώ, με τόκο 6% από την επομένη της επιδόσεως της αγωγής.

Κατά τις διατάξεις του άρθρου 559 αριθμ. 11 του Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται μόνο "αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν". Ο αναιρετικός λόγος στην πρώτη περίπτωση (11 παρ.

α') ιδρύεται, όταν το αποδεικτικό μέσο δεν περιλαμβάνεται στα προβλεπόμενα από το άρθρο 339 Κ.Πολ.Δ. ή περιλαμβάνεται, δεν επιτρέπεται, όμως, η χρήση του στην συγκεκριμένη περίπτωση (Ολ. Α.Π. 2/2008, Α.Π. 1746/2022, Α.Π. 993/2022), λόγω της φύσεως της υποθέσεως (Α.Π. 515/2022, Α.Π. 639/2009) ή όταν επιτρέπεται απόδειξη μόνο με συγκεκριμένο αποδεικτικό μέσο (Α.Π. 515/2022, Α.Π. 866/2017, Α.Π. 1509/2014).

Επίσης, κατά το άρθρο 529 παρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. επιτρέπεται οι διάδικοι να επικαλεσθούν και να προσκομίσουν νέα αποδεικτικά μέσα, με την επιφύλαξη της παραγράφου 2 του ιδίου άρθρου. Ως νέα δε αποδεικτικά μέσα θεωρούνται είτε αυτά τα οποία πρωτοδίκως δεν υποβλήθηκαν καθόλου, είτε αυτά υποβλήθηκαν μεν πρωτοδίκως αλλά απαραδέκτως, είναι δε αδιάφορο, αν το πρωτοβάθμιο δικαστήριο αποφάνθηκε ρητώς για το απαράδεκτο των εν λόγω αποδεικτικών μέσων ή το αντιπαρήλθε σιωπηρώς και υπό την προϋπόθεση ότι η κρίση περί του απαραδέκτου δεν ήταν εσφαλμένη (Α.Π. 1746/2022, Α.Π. 876/2019, Α.Π. 49/2012).

Η διάταξη, εξάλλου, του άρθρου 529 παρ. 1 εδάφ. α' του Κ.Πολ.Δ. είναι γενική και, έτσι, περιλαμβάνει, χωρίς διακρίσεις, όλα τα αποδεικτικά μέσα, που επιτρέπονται από τον νόμο, δηλαδή τόσο τα αποδεικτικά, που απόκεινται στην πρωτοβουλία των διαδίκων (έγγραφα, ένορκες βεβαιώσεις) ή παρέχουν άμεση ή έμμεση απόδειξη (δικαστικά τεκμήρια), όσο και εκείνα, η απόδειξη των οποίων μπορεί να διαταχθεί ανεξαρτήτως από την συμπεριφορά των διαδίκων (αυτοψία, πραγματογνωμοσύνη) (Α.Π. 500/2024, Α.Π. 484/2019, Α.Π. 1621/2009).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο αναιρετικό λόγο το αναιρεσείον μέμφεται το Εφετείο ότι έλαβε υπ' όψιν μη επιτρεπόμενο αποδεικτικό μέσο. Ειδικότερα, αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η, από τον αριθμό 11 περ. α' του άρθρου 559 του Κ.Πολ.Δ., πλημμέλεια, συνισταμένη στο ότι το Εφετείο έλαβε υπ' όψιν το, για πρώτη φορά προσκομισθέν ενώπιόν του, από 6-12-2019 και με αριθμό πρωτοκόλλου ... διαβιβαστικό έγγραφο του διαχειριστή του κτιρίου, στο οποίο βρίσκεται το επίδικο μίσθιο, αν και σε αυτό (έγγραφο) δεν αναγράφονται αναλυτικώς τα παραστατικά των επιμέρους κοινοχρήστων δαπανών, με αποτέλεσμα να μην προκύπτει το σύνολο της επίδικης οφειλής.

Από την παραδεκτή (άρθρο 561 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.), για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, επισκόπηση του κειμένου της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι σε αυτήν (προσβαλλόμενη απόφαση) εκτίθενται, αναφορικώς με τα αποδεικτικά μέσα, τα οποία έλαβε υπ' όψιν της, για τον σχηματισμό της δικανικής της πεποιθήσεως και για την διαμόρφωση του αποδεικτικού του πορίσματος περί της βασιμότητας της επίδικης οφειλής, τα ακόλουθα: "Από την εκτίμηση της ένορκης κατάθεσης του μάρτυρα του ενάγοντος, που περιέχεται στα ταυτάριθμα με την εκκαλουμένη απόφαση πρακτικά δημόσιας συνεδρίασης του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου και από όλα τα επικαλούμενα και νομίμως προσκομιζόμενα έγγραφα, μεταξύ των οποίων και όλων των εγγράφων που παραδεκτώς προσκομίζονται για πρώτη φορά, ενώπιον του παρόντος δικαστηρίου αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά:

Το ενάγον, το οποίο είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου εποπτευόμενο από το Υπουργείο Εθνικής Αμύνης, διέπεται από τις διατάξεις περί λογιστικού των νπδδ (άρθρο 2 παρ. 1 του α.ν. 1988/1939,ν.δ. 496/1974 ), και υπόκειται στον έλεγχο του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι φορέας κοινωνικής ασφάλισης των στρατιωτικών υπαλλήλων της πολεμικής αεροπορίας, δυνάμει του υπ' αρ. ...

συμφωνητικού μισθώσεως εκμίσθωσε απ' ευθείας, χωρίς μειοδοτική διαδικασία και παρέδωσε στο εναγόμενο ολόκληρο τον έβδομο (ζ') όροφο, συνολικής ωφέλιμης επιφάνειας 428,00 τ.μ ιδιοκτησίας του που βρίσκεται στην Αθήνα, σε πολυκατοικία κείμενη επί της οδού ... ("..."), για τη στέγαση της πρώην Υπηρεσίας "..." και νυν "..." του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Η πρώην ... είχε ιδρυθεί με το Νόμο περί μεταλλείων του 1861 (Α' 44) "περί μεταλλείων, ορυχείων και λατομείων" και είχε ως κύρια αρμοδιότητα τον έλεγχο της εφαρμογής της μεταλλευτικής και λατομικής Νομοθεσίας στους μεταλλευτικούς και λατομικούς χώρους. Το εν λόγω υπ' αρ. ... μισθωτήριο είχε νομίμως υπογραφεί από τον τότε Προϊστάμενο της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας Αθηνών, δυνάμει της υπ' αρ. 2918/27.02.2000 εγκριτικής Απόφασης του Υπουργού Οικονομικών και από τον τότε Γενικό Διευθυντή και νόμιμο εκπρόσωπο του ενάγοντος και ήδη εκκαλούντος.

Σύμφωνα με το άρθρο 4ο του εν λόγω υπ' αριθμ. ... μισθωτηρίου: "Η δαπάνη των κοινοχρήστων (στην οποία περιλαμβάνεται και η δαπάνη καυσίμων θέρμανσης), που αναλογεί στους μισθούμενους χώρους και βαρύνει τους μισθωτές σύμφωνα με τον πίνακα κατανομής ποσοστών του κτιρίου, θα βαρύνει το Δημόσιο. Επίσης, η δαπάνη κατανάλωσης ύδατος και ηλεκτρικού ρεύματος θα βαρύνει το Δημόσιο, αν ο εκμισθωτής τοποθετήσει ιδιαίτερους μετρητές για τους μισθούμενους χώρους...".

Η εν λόγω μίσθωση διεπόταν από τις διατάξεις του Διατάγματος 19/19.11.1932 (ΦΕΚ τ. Α' αρ. φύλλου 409/1932) "περί στεγάσεως Δημοσίων Υπηρεσιών". Η διάρκεια της μίσθωσης συμφωνήθηκε δωδεκαετής αντί του μηνιαίου μισθώματος των τετρακοσίων εβδομήντα χιλιάδων δραχμών (470.000 δρχ), ήτοι χιλίων τριακοσίων εβδομήντα εννέα ευρώ και τριάντα ενός λεπτών (1.379,31€).

Το ανωτέρω μίσθωμα συμφωνήθηκε να αναπροσαρμόζεται ετησίως από το δεύτερο μισθωτικό έτος και επί του εκάστοτε καταβαλλομένου ποσού κατά ποσοστό ίσο με τη μεταβολή του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή του προηγουμένου δωδεκαμήνου προσαυξημένου κατά μία (1) μονάδα, όπως θα υπολογιζόταν από την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος (Ε.Σ.Υ.Ε.).

Αργότερα, κατά την υπ' αριθμ. ... συνεδρίασή του, το Διοικητικό Συμβούλιο του ενάγοντος αποφάσισε, μεταξύ άλλων, τη διατήρηση σταθερού του μηνιαίου μισθώματος από την 04/09/2010 μέχρι και τη συμβατική λήξη της μισθώσεως (03/09/2012) στο ποσό των 1.990,81 ευρώ. Κατόπιν και προς το τέλος της άνω αναφερόμενης δωδεκαετίας, περιήλθε στο ενάγον το με αριθμό πρωτοκόλλου ...

έγγραφο, με το οποίο η ως άνω ... ζητούσε ρητώς τη σιωπηρή παράταση του χρόνου της μισθώσεως. Κατόπιν αυτού, δυνάμει της σχετικής υπ' αρ. ... Αποφάσεως του Διοικητικού Συμβουλίου του ενάγοντος αποφασίσθηκε να παραταθεί σιωπηρώς η εν λόγω μίσθωση για ένα ακόμη έτος, ήτοι από την 04/09/2012 μέχρι και την 03/09/2013, έναντι μηνιαίου μισθώματος 1.990,81 ευρώ, ήτοι αυτό που καταβαλλόταν από το εναγόμενο έως και την 03/09/2012, ενώ παράλληλα εξακολουθούσαν να ισχύουν οι όροι και οι συμφωνίες του ως άνω υπ' αρ. ...

μισθωτηρίου. Έκτοτε, η ως άνω μίσθωση παρατάθηκε σιωπηρά με την παραμονή του εναγομένου στο άνω μίσθιο και την από μέρους του ενάγοντος συναίνεση και σε καμία περίπτωση εναντίωση, στη χρήση του ως άνω μισθίου από αυτό. Εν συνεχεία, στις 28/02/2017, αρμόδια Επιτροπή Παράδοσης, εκ μέρους και για λογαριασμό του εναγομένου Ελληνικού Δημοσίου (Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας), σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ. 2 του Διατάγματος 19/19.11.1932 "περί στεγάσεως Δημοσίων Υπηρεσιών" σε συνδυασμό με τις μεταβατικές διατάξεις του άρθρου 29 παρ. 1 του Ν. 3130/2003, αποτελούμενη από υπαλλήλους του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, παρέδωσε στην αρμόδια Επιτροπή Παραλαβής του Ταμείου του εκκαλούντος ενάγοντος τους μίσθιους χώρους και υπεγράφη το σχετικό από 28/02/2017 Πρωτόκολλο Παράδοσης - Παραλαβής (Απόδοσης Μισθωμένου Ακινήτου).

Καθ' όλη τη διάρκεια της μισθώσεως, το εναγόμενο κατέβαλε κανονικά τα μισθώματα απ' ευθείας στο ενάγον καθώς και τις αναλογούσες στους μίσθιους χώρους δαπάνες κοινοχρήστων απ' ευθείας στη Διαχείριση της πολυκατοικίας. Όμως για το ελεγχόμενο χρονικό διάστημα από το μήνα Νοέμβριο του 2013 μέχρι και το μήνα Δεκέμβριο του 2016, κατά το οποίο το εφεσίβλητο έκανε ακώλυτη χρήση των μισθίων χώρων, το τελευταίο δεν έχει καταβάλει στη διαχείριση του κτιρίου τις αναλογούσες στο μίσθιο δαπάνες κοινοχρήστων του ίδιου ως άνω χρονικού διαστήματος που ανέρχονται συνολικά στο ποσό των τριάντα επτά χιλιάδων εξακοσίων είκοσι ενός ευρώ και πενήντα έξι λεπτών (37.621,56 ευρώ), όπως προκύπτει από τα συνημμένα στην αγωγή ειδοποιητήρια Δαπανών Κοινοχρήστων.

Το εναγόμενο με τις προτάσεις του δεν αρνείται ότι δεν έχει καταβάλει το επίδικο χρηματικό ποσό, επικαλείται δε περαιτέρω ότι για το επίδικο χρονικό διάστημα (από το Νοέμβριο του 2013 έως και το Δεκέμβριο του 2016) από υπαιτιότητα του διαχειριστή του κτιρίου, στο οποίο βρίσκεται το μίσθιο, δεν υποβλήθηκαν τα σχετικά παραστατικά, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να λάβει χώρα ο προβλεπόμενος στο νόμο (άρθρ. 26 Ν. 2362/1995 και ήδη 91 Ν. 4270/2014 σε συνδ.

και με άρθρ. 1,2,4 του ΠΔ 151/1998, όπως τροποποιήθηκε με το ΠΔ 155/2013 και μετά την κατάργηση του ΠΔ 151/1998 με βάση τα άρθρα 75 επ. του Ν. 4446/2016) έλεγχος των δαπανών, προκειμένου να υπάρξει εκκαθάριση και πληρωμή τους. Επικουρικώς, το εναγόμενο εφεσίβλητο αορίστως αμφισβήτησε το ύψος των επίδικων κοινόχρηστων δαπανών, όπως αυτές εμφαίνονται στα ειδοποιητήρια δαπανών κοινοχρήστων, που επισυνάπτονται στην υπό κρίση αγωγή, την ορθότητα της κατανομής τους βάσει του Κανονισμού στο οποίο υπάγεται το μίσθιο, χωρίς όμως να προσβάλει συγκεκριμένα κονδύλια, ισχυρίσθηκε δε ότι προς απόδειξη της οφειλής δεν αρκούν τα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα ειδοποιητήρια, τα οποία δεν συνιστούν νόμιμα παραστατικά δαπάνης, ούτε αποδεικνύουν την διενέργεια των επιμέρους δαπανών.

Περαιτέρω, αρνήθηκε ότι οφείλει κάθε επί μέρους κοινόχρηστη δαπάνη, εφ' όσον αφορά δαπάνες για την συντήρηση των εγκαταστάσεων του κτιρίου (υδραυλικές, ηλεκτρικής, κεντρικής θέρμανσης κ.λπ), δεδομένου ότι κατά την επίδικη σύμβαση οι δαπάνες αυτές περιλαμβάνονται στο μίσθωμα και άρα βαρύνουν το ενάγον εκμισθωτή, χωρίς να προσδιορίζει συγκεκριμένα κονδύλια ανά χρόνο εντός του ελεγχόμενου χρονικού διαστήματος.

Από το επικαλούμενο και προσκομιζόμενο από 06/12/2019 και με αριθμό πρωτοκόλλου ... διαβιβαστικό έγγραφο του Διαχειριστή του κτιρίου, όπου βρίσκεται το μίσθιο, Α. Ζ. προκύπτει ότι αυτός προσκόμισε τα εν λόγω παραστατικά μηνιαίων κοινοχρήστων δαπανών για το επίδικο χρονικό διάστημα στο ενάγον ιδιοκτήτη αυτού.

Επίσης, στο ίδιο ως άνω έγγραφο αναφέρει ρητώς ότι όλα τα παραστατικά των μηνιαίων δαπανών του Μεγάρου για τη χρονική περίοδο από το μήνα Νοέμβριο του 2013 μέχρι και το μήνα Δεκέμβριο του 2016 τα είχε γνωστοποιήσει ,"δυστυχώς ατύπως" στο εφεσίβλητο. Ενώ, με το από 27.4.2020 έγγραφο του διαχειριστή προς το εκκαλούν σε απάντηση στο σχετικό ερώτημα αυτού για το ζήτημα της κοινοποίησης των κοινοχρήστων δαπανών της συνιδιοκτησίας του εν λόγω κτιρίου και συγκεκριμένα για την περίοδο Νοεμβρίου 2013 έως Δεκεμβρίου 2016 ανέφερε τα εξής: "ότι τα παραστατικά και ο σχετικός πίνακας επιμερισμού: 1) αναρτώνται στο Θυρωρείο του μεγάρου 2) τα κοινοποιώ στο εκκαλούν για τις δικές σας χρεώσεις και 3) γίνεται ηλεκτρονική ανάρτηση στο cloud ώστε κάθε ιδιοκτήτης-ενοικιαστής να μπορεί να έχει πρόσβαση ανά πάσα στιγμή.

Για πληροφορίες για τον τρόπο που μπορεί να έχει ο κάθε ενδιαφερόμενος πρόσβαση υπάρχει στο θυρωρείο πίνακας με πληροφορίες ή ενημερώνεται από τον έκαστο θυρωρό".

Συνεπώς, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι δεν παραδόθηκαν τα παραστατικά, ή παραδόθηκαν ατύπως στο εφεσίβλητο, σε κάθε περίπτωση τηρείτο πάντως η διαδικασία ανάρτησης σε χώρο του κτιρίου του μισθίου και στον ειδικά διαμορφωμένο προς τούτο πίνακα τα παραστατικά που αναφέρονται στα κοινόχρηστα του κτιρίου και άλλωστε υπήρχε και δυνατότητα ηλεκτρονικής αναζήτησής τους.

Άλλωστε για το μεγάλο χρονικό αυτό διάστημα των τριών ετών (2013-2016) δεν προέκυψε από κανένα αποδεικτικό στοιχείο ότι υπήρξε έγγραφη όχληση εκ μέρους του εναγομένου, είτε προς τον διαχειριστή, είτε προς το ενάγον προκειμένου να προσκομισθούν τα επίμαχα δικαιολογητικά-παραστατικά δαπανών, όπως προέκυψε για άλλα χρονικά διαστήματα, όπως από το από 25.1.2018 επικαλούμενο και προσκομιζόμενο ηλεκτρονικό μήνυμα της εφεσίβλητης υπηρεσίας προς τον διαχειριστή του μισθίου, που αφορούσε τα κοινόχρηστα του έτους 2017.

Κατόπιν, της αρνήσεως πληρωμής των κοινοχρήστων του επιδίκου χρονικού διαστήματος από το εφεσίβλητο παρά τις οχλήσεις που διατυπώθηκαν από τα αρμόδια όργανα του εκκαλούντος, το εκκαλούν ενάγον, αφού προηγήθηκε σχετικός έλεγχος των ποσών και των δαπανών από τις αρμόδιες υπηρεσίες, όπως προέκυπταν από τα ειδοποιητήρια και τα παραστατικά των δαπανών, κατέβαλε τελικώς το ίδιο το οφειλόμενο ποσό στον διαχειριστή της εν λόγω οριζόντιας ιδιοκτησίας, ως ιδιοκτήτης του ως άνω μισθίου, αφού είχε ήδη περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα, χωρίς να εξοφληθούν οι οφειλές αυτές από το εναγόμενο και υπήρχε έντονη αντίδραση από την διαχείριση και τους λοιπούς συνιδιοκτήτες του κτιρίου που απαιτούσαν την επίλυση της εκκρεμότητας αυτής.

Πράγματι, με την υπ' αριθμ. ... απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του εκκαλούντος - ενάγοντος ταμείου, η οποία αναρτήθηκε στο πρόγραμμα "ΔΙΑΥΓΕΙΑ" με ΑΔΑ: ... εγκρίθηκε η σχετική πίστωση και η δέσμευση του ποσού των τριάντα επτά χιλιάδων εξακοσίων είκοσι ενός Ευρώ και πενήντα έξι λεπτών (37.621,56 €) από τον προϋπολογισμό.

Αποδεικνύεται ότι το ενάγον Ταμείο έλαβε την υπ' αριθμ. ... τραπεζική επιταγή από την Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ), ποσού τριάντα επτά χιλιάδων εξακοσίων είκοσι ενός ευρώ και πενήντα έξι λεπτών (37.621,56 €), και την παρέδωσε την 8 Μαρτίου 2018 (08/03/2018) στον διαχειριστή του μισθών ακινήτου, Ά. Ζ., με την υπ' αριθμ. ... απόδειξη πληρωμής με Αιτιολογία "Διαχείριση ...

Κοινόχρηστες Δαπάνες Επιθεώρησης Μεταλλείων Νοτίου Ελλάδος ..." (βλ. επικαλούμενα και προσκομιζόμενα σχετικά έγγραφα), ενώ ο εν λόγω διαχειριστής, Ά. Ζ., παρέδωσε και το ταμείο του ενάγοντος παρέλαβε την υπ' αριθμ. ... απόδειξη εισπράξεως της διαχείρισης, ποσού 39.196,49 ευρώ, η οποία αφορούσε μεταξύ άλλων δαπανών κοινοχρήστων και τις δαπάνες κοινοχρήστων του μισθίου εβδόμου (Ζ') ορόφου της ελεγχόμενης χρονικής περιόδου, ήτοι Νοεμβρίου 2013 μέχρι και το μήνα Δεκέμβριο του 2016, ποσού τριάντα επτά χιλιάδων εξακοσίων είκοσι ενός Ευρώ και πενήντα έξι λεπτών (37,621,56€).

Ήδη, δε το ενάγον Ν.Π.Δ.Δ. μετά την έκδοση της εκκαλουμένης αποφάσεως με το με αριθμό πρωτοκόλλου ... και με αριθμό πρωτοκόλλου ... (συνημμένο στην κρινόμενη έφεση έγγραφό του προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο κοινοποιήθηκε και στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας), την 7η Απριλίου 2020 κατέθεσε όλα τα σχετικά παραστατικά που αφορούσαν τα οφειλόμενα από το εφεσίβλητο - εναγόμενο κοινόχρηστα από το μήνα Νοέμβριο του 2013 μέχρι και το μήνα Δεκέμβριο του 2016 με αίτημα να καταβληθούν τα εκεί αναφερόμενα ποσά, χωρίς ανταπόκριση από το εφεσίβλητο.

Κατόπιν, επανήλθε το εκκαλούν με το με αριθμό πρωτοκόλλου ... και με αριθμό πρωτοκόλλου ... (συνημμένο στην κρινόμενη έφεση) έγγραφό του προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με το ίδιο ως άνω αίτημα περί καταβολής των ποσών απευθείας στο ίδιο το εκκαλούν, ως ιδιοκτήτη. Κατόπιν, την 29η Ιουνίου 2020 το εκκαλούν επανυπέβαλε με το με αριθμό πρωτοκόλλου ...

και με αριθμό πρωτοκόλλου ... (συνημμένο στην κρινόμενη έφεση) έγγραφό του προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κοινοποιούμενο στον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με αριθμό πρωτοκόλλου ... και στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας με αίτημα την πληρωμή και εξόφληση των επίδικων κοινοχρήστων δαπανών.

Το εφεσίβλητο, ενώ κατέχει τα απαραίτητα παραστατικά των δαπανών από την 7.4.2020 απήντησε αρχικώς με το υπ' αριθμ. ... έγγραφό του σύμφωνα με το οποίο: <...Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε, ότι ύστερα από τον έλεγχο που έγινε στα ανωτέρω σχετικά τα οποία αφορούν στα ποσά των κοινοχρήστων των χρήσεων 2012-2017 του επί της οδού ...

κτιρίου που είχε μισθωθεί την ίδια περίοδο από την "...", αυτά δεν μπορούν να εξοφληθούν επειδή τα ποσά δεν ήταν σε γνώση μας, δεν έχουν εγγραφεί οι ανάλογες πιστώσεις στον οικείο προϋπολογισμό μας, σύμφωνα με το Δημόσιο Λογιστικό....>. Κατόπιν, δε την 5.11.2021 το εφεσίβλητο απέστειλε στο εκκαλούν το υπ' αριθμ. ...

νέο έγγραφο με το εξής όλως αντιφατικό, σε σχέση με το προηγούμενο έγγραφό του περιεχόμενο: <...Σε συνέχεια και συμπληρωματικά των ανωτέρω σχετικών θα θέλαμε να διευκρινίσουμε ότι από τον αναφερόμενο σε αυτό έλεγχο προέκυψαν οι εξής παραλείψεις: α) δεν έχουν υποβληθεί στην υπηρεσία μας όλα τα νόμιμα παραστατικά με συνέπεια να μην μπορεί να λάβει χώρα ο προβλεπόμενος στο νόμο έλεγχος δαπανών (άρ. 26 ν. 2362/1995 και ήδη άρ. 91 ν. 4270/2014), β) τα υποβληθέντα παραστατικά είναι ελλιπή και δυσδιάκριτα (κακής ποιότητας φωτοτυπίες) με συνέπεια να μην μπορεί να γίνει αντιπαραβολή των αντιγράφων των παραστατικών με τα επιδοτήρια, ώστε να διαπιστωθεί η ορθότητα των ειδοποιητηρίων που κοινοποιήθηκαν στο Ελληνικό Δημόσιο, γ) από τα υποβληθέντα στοιχεία δεν μπορεί να βεβαιωθεί από την Υπηρεσία μας το ακριβές ύψος της οφειλής για την δαπάνη των κοινοχρήστων περιόδου Νοεμβρίου 2013 έως και τον Δεκέμβριο 2016.

Ειδικότερα, επισημαίνουμε ότι το αντίδικο έχει προσκομίσει για ορισμένους μήνες του επίδικου χρονικού διαστήματος μόνο παραστατικά που αφορούν τους λογαριασμούς ρεύματος και όχι παραστατικά (καθαριότητα, συντήρηση, απόφραξη κλπ.)....>. Τα εν λόγω παραστατικά - αποδείξεις δαπανών παραδεκτώς και νομίμως επικαλείται και προσκομίζει ως σχετ.

Β το εκκαλούν κατά την παρούσα δευτεροβάθμια συζήτηση, σύμφωνα με τα στην νομική σκέψη της παρούσας αναφερόμενα χωρίς να προκύπτει πρόθεση στρεψοδικίας ή βαριά αμέλεια. Παρόλα αυτά το εφεσίβλητο με την από 11.11.2021 προσθήκη - αντίκρουση που κατέθεσε στην παρούσα συζήτηση δεν προσβάλλει ειδικώς τα επιμέρους κονδύλια δαπανών που αναφέρονται στα εν λόγω νομίμως προσκομιζόμενα παραστατικά κοινοχρήστων δαπανών σε συνδυασμό με τα συνημμένα στην αγωγή ειδοποιητήρια, παρά γενικώς και αορίστως αναφέρει ότι το εκκαλούν δεν προσκόμισε προσηκόντως το σύνολο των παραστατικών, προκειμένου να κινηθεί η νόμιμη διαδικασία έγκρισης των δαπανών και εξόφλησής τους με εγγραφή στον οικείο προϋπολογισμό.

Οι ισχυρισμοί του εφεσιβλήτου περί μη εγγραφής των δαπανών στον προϋπολογισμό δεν ασκούν έννομη επιρροή στο ζήτημα της υποχρέωσης εκπλήρωσης της κρινόμενης οφειλής του, αποτελεί δε διαδικαστικό θέμα εσωτερικής φύσεως της υπηρεσίας αυτού για την διευθέτηση του οποίου υπάρχουν αντίστοιχες οικονομοτεχνικές διαδικασίες αποκατάστασης της παράλειψης αυτής αναγραφής τους στον προϋπολογισμό, ελέγχου, έγκρισης των σχετικών δαπανών και τελικώς εξόφλησής τους.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω αποδειχθέντων πραγματικών περιστατικών αποδεικνύεται ότι το εφεσίβλητο εναγόμενο που έκανε ακώλυτη χρήση του μισθίου καθ' όλο το επίδικο χρονικό διάστημα εξακολουθεί να οφείλει το επίδικο ποσό των κοινοχρήστων που με ελεύθερη βούληση είχε αναλάβει ως υποχρέωσή του μέσω της επίδικης σχέσης μίσθωσης και το οποίο αποδεικνύεται πλήρως από τα συνημμένα στην αγωγή ειδοποιητήρια σε συνδυασμό με τα νομίμως προσκομιζόμενα παραστατικά δαπανών των οποίων έχει ήδη λάβει γνώση το εφεσίβλητο, ως αποδείχθηκε ως άνω".

Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, αφού συναξιολόγησε όλα τα προσαχθέντα ενώπιόν του αποδεικτικά μέσα, έκρινε ως βάσιμη κατ' ουσίαν την αγωγή του αναιρεσιβλήτου και υποχρέωσε το αναιρεσείον να του καταβάλει το επίδικο ποσό. Ο ερευνώμενος πρώτος αναιρετικός λόγος είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι το από 6-12-2019 και με αριθμ.πρωτ. ...

Διαβιβαστικό έγγραφο του διαχειριστή του κτιρίου, όπου βρίσκεται το μίσθιο, με όλα τα παραστατικά των κοινοχρήστων δαπανών του από Νοεμβρίου 2013 έως Δεκεμβρίου 2016 χρονικού διαστήματος, τα οποία προσκομίσθηκαν με νόμιμη επίκληση ως σχετικό Β από το αναιρεσίβλητο με τις κατ'έφεση προτάσεις του, το πρώτον ενώπιον του Εφετείου, επιτρεπτώς λήφθηκαν υπόψη από αυτό ως νέο οψιγενές αποδεικτικό μέσο, επαρκώς προσδιοριζόμενο από το εκκαλούν, ενώ το αναιρεσείον δεν αμφισβήτησε, ειδικά καμία κοινόχρηστη δαπάνη του ενδίκου διαστήματος.

Επιπρόσθετα, το Εφετείο οδηγήθηκε στην ανωτέρω κρίση του και σχημάτισε την δικανική του πεποίθηση, αφού έλαβε υπ' όψιν, πέραν των ανωτέρω παραστατικών των κοινοχρήστων δαπανών, και άλλα αποδεικτικά έγγραφ, όπως είναι το από 27-4-2020 έγγραφο του διαχειριστή του κτιρίου Ά. Ζ., η υπ' αριθμ. ... απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του αναιρεσιβλήτου, η υπ' αριθμ. ...

απόδειξη πληρωμής των επιδίκων κοινοχρήστων δαπανών από το τελευταίο και η υπ' αριθμ. ... απόδειξη εισπράξεως της διαχειρίσεως του κτιρίου, όπου βρίσκεται το μίσθιο (Α.Π. 1746/2022, Α.Π. 649/2012, Α.Π. 1824/2009).

Κατά το άρθρο 559 αριθμ. 13 του Κ.Πολ.Δ., αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο εσφαλμένα εφήρμοσε τους ορισμούς του νόμου ως προς το βάρος της αποδείξεως. Ο λόγος αναιρέσεως αυτός ιδρύεται, όταν το δικαστήριο παραβίασε τους ορισμούς του νόμου, αναφορικώς με το ρυθμιζόμενο, από την διάταξη του άρθρου 338 του Κ.Πολ.Δ., βάρος της αποδείξεως, σύμφωνα με την οποία (διάταξη) κάθε διάδικος οφείλει να αποδείξει τα πραγματικά γεγονότα, που είναι αναγκαία, για να υποστηρίξει την αυτοτελή αίτηση ή ανταίτησή του.

Το βάρος της αποδείξεως διακρίνεται σε υποκειμενικό και αντικειμενικό. Το υποκειμενικό προσδιορίζει τον διάδικο, στον οποίο το δικαστήριο με παρεμπίπτουσα περί αποδείξεως απόφαση θα επιβάλει την ευθύνη προσκομιδής των αποδεικτικών μέσων, προς βεβαίωση στον απαιτούμενο βαθμό αποδείξεως των θεμελιωτικών της αξιώσεώς του πραγματικών γεγονότων.

Το πεδίο εφαρμογής του υποκειμενικού βάρους αποδείξεως έχει περιορισθεί σημαντικά μετά την κατάργηση της προδικαστικής αποφάσεως. Το αντικειμενικό βάρος προσδιορίζει τον διάδικο, που φέρει τον κίνδυνο της αμφιβολίας του δικαστή ως προς την συνδρομή των θετικών προϋποθέσεων επελεύσεως της επίδικης έννομης συνέπειας.

Η εσφαλμένη κατανομή του αντικειμενικού βάρους αποδείξεως, με την έννοια εσφαλμένου προσδιορισμού, του φέροντος τον κίνδυνο της αμφιβολίας του δικαστή ως προς την συνδρομή των θετικών προϋποθέσεων γενέσεως της επίδικης έννομης συνέπειας διαδίκου, στοιχειοθετεί τον παρόντα λόγο αναιρέσεως. Ειδικότερα, εσφαλμένη επιβολή του αντικειμενικού βάρους υπάρχει, όταν το δικαστήριο, από τις προσκομισθείσες αποδείξεις, δεν σχηματίζει την δικανική πεποίθηση, που απαιτεί ο νόμος για την παραδοχή ορισμένου αιτήματος, δηλαδή, αμφιβάλλει για την ουσιαστική βασιμότητα κάποιου ισχυρισμού, που κατά νόμον θεμελιώνει το αίτημα της αγωγής, ενστάσεως κ.λπ.

και που οφείλει να αποδείξει ο υποβάλλων το αίτημα διάδικος, οπότε το δικαστήριο θα πρέπει να απορρίψει το σχετικό αίτημα. Εάν δεν το απορρίψει, υποπίπτει στην αναιρετική πλημμέλεια της ανωτέρω διατάξεως. Ο λόγος απορρίπτεται ως αβάσιμος, αν από την προσβαλλομένη απόφαση προκύπτει ότι ο αγωγικός ισχυρισμός έγινε δεκτός, όχι εξαιτίας μη (αντ)αποδείξεως του αντιθέτου (αρνητικού ισχυρισμού) του αναιρεσείοντος, αλλά επειδή θεωρήθηκαν επαρκείς οι προσκομισθείσες αποδείξεις (Α.Π. 1890/2023, Α.Π. 34/2023, Α.Π. 935/2021, Α.Π. 241/2021, Α.Π. 1287/2019).

Με τον δεύτερο αναιρετικό λόγο και υπό την επίκληση της πλημμέλειας του άρθρου 559 αριθμ. 13 του Κ.Πολ.Δ., το αναιρεσείον μέμφεται το Εφετείο, επειδή με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ως βάσιμη κατ' ουσίαν την αγωγή του αναιρεσιβλήτου, στηριζόμενο μόνο στην μη ανταπόδειξη των αγωγικών ισχυρισμών από αυτό (αναιρεσείον).

Ο αναιρετικός λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε ότι αποδείχθηκε ότι το εναγόμενο και ήδη αναιρεσείον, ως μισθωτής, δεν κατέβαλε, ως όφειλε από συμφωνηθέντα όρο της καταρτισθείσας συμβάσεως μισθώσεως, τις κοινόχρηστες δαπάνες του μισθίου ακινήτου, για το χρονικό διάστημα από τον Νοέμβριο του 2013 μέχρι και τον Δεκέμβριο του 2016, συνολικού ποσού 37.621,56 ευρώ, στο πόρισμα δε αυτό κατέληξε το Εφετείο, διότι οι αποδείξεις, που προσκόμισε το ενάγον και ήδη αναιρεσίβλητο (μάρτυρες, έγγραφα προσκομισθέντα νομίμως μετ' επικλήσεως από τους διαδίκους, σύμφωνα με σχετική μνεία στην απόφαση), κρίθηκαν επαρκείς για την απόδειξη της ιστορικής βάσεως της αγωγής ως προς το εναγόμενο και όχι εξαιτίας μη (αντ)αποδείξεως του αντιθέτου (αρνητικού ισχυρισμού) του αναιρεσείοντος και με την κρίση του αυτή το Εφετείο δεν παραβίασε το αντικειμενικό βάρος αποδείξεως, αφού το ενάγον απέδειξε πλήρως τα συγκροτούντα την ιστορική βάση της αγωγής του πραγματικά περιστατικά.

Κατόπιν αυτών, εφόσον δεν υπάρχει άλλος λόγος προς έρευνα, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναιρέσεως και να καταδικασθεί το αναιρεσείον, λόγω της ήττας του, στην δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, που παραστάθηκε και κατέθεσε προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημά του (άρθρα 176, 183, 189 παρ. 1, 191 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.).

Θα επιβληθεί, όμως, μειωμένη κατ' άρθρον 22 παρ. 1 του ν. 3693/1957, που διατηρήθηκε σε ισχύ με το άρθρο 52 παρ. 18 του ΕισΝΚΠολΔ, 5 παρ. 12 του ν. 1738/1967 και 2 της ΥΑ 134423/1992 (Α.Π. 1329/2024, Α.Π. 554/2024, Α.Π. 1803/2017, Α.Π. 631/2017).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 6-12-2022 αίτηση αναιρέσεως κατά της υπ' αριθμ. ... τελεσιδίκου αποφάσεως του Μονομελούς Εφετείου Αθηνών. Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων ευρώ (300€).

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Ιανουαρίου 2025.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 12 Φεβρουαρίου 2025.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ