Supreme Court allows appeal against dismissal of tort claim for unauthorized termination of internet services.

Απόφαση 261 / 2021 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 261/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου, Μυρσίνη Παπαχίου και Μαρία Ανδρικοπούλου - Εισηγήτρια, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 23 Νοεμβρίου 2020, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1) Σ. Χ. του Η., κατοίκου … και 2) Κ. Χ. του Σ., κατοίκου …. Ο πρώτος αναιρεσείων εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Χαραλαμπίδη, ήδη δεύτερο αναιρεσείοντα, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ., ενώ ο δεύτερος αναιρεσείων παραστάθηκε για τον εαυτό του, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ., με την ιδιότητα του δικηγόρου.

Της αναιρεσιβλήτου: ανώνυμης εμπορικής και βιομηχανικής εταιρείας WIND ΕΛΛΑΣ ΤΗΛΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΕΣ, που εδρεύει στο Μαρούσι, ως διαδόχου εκ συγχωνεύσεως της ανώνυμης εταιρείας τηλεπικοινωνιών TELLAS, που εδρεύει στο Μαρούσι και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο της Αφροδίτη Βασιλείου. Μετά την εκφώνηση των ονομάτων των διαδίκων, η πληρεξούσια δικηγόρος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την αναβολή της υπόθεσης για τους λόγους που ανέπτυξε. Το Δικαστήριο διασκέφθηκε και διά του Προέδρου του απέρριψε το αίτημα αναβολής.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8-5-2014 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αμαρουσίου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 129/2015 του ίδιου Δικαστηρίου και 1883/2019 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 22-3-2019 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια της αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Με την κρινόμενη αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η 1883/2019, απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση που άσκησαν οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες κατά της 129/2015 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αμαρουσίου με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή τους κατά της εναγόμενης και ήδη αναιρεσίβλητης.

Από τις διατάξεις των άρθρων 914 επ ΑΚ "περί αδικοπραξιών", προκύπτει ότι, για να υπάρξει αδικοπραξία και υποχρέωση του ζημιώσαντος να αποζημιώσει τον παθόντα και περαιτέρω να ικανοποιηθεί η ηθική βλάβη του τελευταίου κατά το άρθρο 932 ΑΚ, προϋποτίθεται ότι η ζημία (θετική ή αποθετική) προκλήθηκε παρά το νόμο (άρθρο 914 ΑΚ) ή από συμπεριφορά αντίθετη προς τα χρηστά ήθη (άρθρο 919 ΑΚ), από πράξη ή παράλειψη, η οποία οφείλεται σε πταίσμα του δράστη, ήτοι σε δόλο ή αμέλεια και ότι υφίσταται αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της πράξης ή της παράλειψης και της ζημίας, που επήλθε.

Η ζημία είναι παράνομη, όταν με την πράξη ή την παράλειψη του υπαίτιου προσβάλλεται δικαίωμα ή και απλό συμφέρον του παθόντος, προστατευόμενο από ορισμένη διάταξη νόμου, η οποία παραβιάσθηκε, ενώ, ως κριτήριο των χρηστών ηθών και συνακόλουθα της αντίθετης προς αυτά συμπεριφοράς, λαμβάνονται υπόψη οι ιδέες, που κατά τη γενική αντίληψη του χρηστώς και εμφρόνως σκεπτόμενου μέσου κοινωνικού ανθρώπου επικρατούν σε μια δεδομένη χρονική περίοδο (ΑΠ 46/2020, ΑΠ 1521/2017).

Για την κατάφαση της παρανομίας δεν απαιτείται επομένως παράβαση συγκεκριμένου κανόνα δικαίου, αλλά αρκεί η αντίθεση της συμπεριφοράς στο γενικότερο πνεύμα του δικαίου ή στις επιταγές της έννομης τάξης. Έτσι, παρανομία συνιστά και η παράβαση της γενικής υποχρέωσης πρόνοιας και ασφάλειας στο πλαίσιο της συναλλακτικής και γενικότερα της κοινωνικής δραστηριότητας των ατόμων, δηλαδή η παράβαση της, κοινωνικώς επιβεβλημένης και εκ της θεμελιώδους δικαιικής αρχής της συνεπούς συμπεριφοράς απορρέουσας, υποχρέωσης λήψης ορισμένων μέτρων επιμέλειας για την αποφυγή πρόκλησης ζημίας σε έννομα αγαθά τρίτων προσώπων.

Αμέλεια, ως μορφή υπαιτιότητας, υπάρχει όταν, εξαιτίας της παράλειψης του δράστη να καταβάλει την επιμέλεια που αν κατέβαλλε -με μέτρο τη συμπεριφορά του μέσου συνετού και επιμελούς εκπροσώπου του κύκλου δραστηριότητάς του- θα ήταν δυνατή η αποτροπή του ζημιογόνου αποτελέσματος, αυτός (δράστης) είτε δεν προέβλεψε την επέλευση του εν λόγω αποτελέσματος, είτε προέβλεψε μεν το ενδεχόμενο επέλευσής του, ήλπιζε όμως ότι θα το αποφύγει.

Αιτιώδης σύνδεσμος υπάρχει όταν η παράνομη και υπαίτια συμπεριφορά του δράστη ήταν, σύμφωνα με τα διδάγματα της κοινής πείρας, ικανή, κατά τη συνηθισμένη και κανονική πορεία των πραγμάτων, να επιφέρει τη ζημία και την επέφερε στη συγκεκριμένη περίπτωση (ΑΠ 1849/2017). Περαιτέρω, με τη διάταξη του άρθρου 57 ΑΚ προστατεύεται η προσωπικότητα και κατ` επέκταση η αξία του ανθρώπου ως ατομικό δικαίωμα κατοχυρωμένο από το άρθρο 2 § 1 του Συντάγματος (ΑΠ 1735/2009), αποτελεί δε η προσωπικότητα πλέγμα αγαθών που συνθέτουν την υπόσταση του προσώπου και είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένα μαζί του.

Τα αγαθά αυτά δεν αποτελούν μεν αυτοτελή δικαιώματα, αλλά επί μέρους εκδηλώσεις - εκφάνσεις (πλευρές) του ενιαίου δικαιώματος επί της προσωπικότητας, όμως η προσβολή της προσωπικότητας σε σχέση με οποιαδήποτε από τις εκδηλώσεις αυτές συνιστά προσβολή της συνολικής έννοιας της προσωπικότητας. Προϋποθέσεις για την προστασία της προσωπικότητας με τις διατάξεις των παραπάνω άρθρων είναι:

α) η ύπαρξη προσβολής της προσωπικότητας με πράξη ή παράλειψη άλλου που διαταράσσει μία ή περισσότερες εκδηλώσεις της σωματικής, ψυχικής, πνευματικής και κοινωνικής ατομικότητας του βλαπτόμενου κατά τη στιγμή της προσβολής, β) η προσβολή να είναι παράνομη που συμβαίνει όταν γίνεται χωρίς δικαίωμα ή με βάση δικαίωμα, το οποίο όμως είτε είναι μικρότερης σπουδαιότητας στο πλαίσιο της έννομης τάξης είτε ασκείται καταχρηστικά κατά την έννοια των άρθρων 281 ΑΚ και 25 § 3 του Συντάγματος και γ) πταίσμα του προσβολέα (ΟλΑΠ 2/2008, ΑΠ 271/2012, ΑΠ 532/2011).

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 παρ.1 εδ. α` του ΚΠολΔ, αναίρεση κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, καθώς και κατά των αποφάσεων των πρωτοδικείων που εκδίδονται σε εφέσεις κατά των αποφάσεων των ειρηνοδικείων, επιτρέπεται μόνο, αν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών, αδιάφορο αν πρόκειται για νόμο ή έθιμο ελληνικό ή ξένο, εσωτερικού ή διεθνούς δικαίου.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοσθεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή εάν εφαρμοσθεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και εάν εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε ως ψευδής ερμηνεία του κανόνα δικαίου, δηλαδή όταν το δικαστήριο της ουσίας προσέδωσε σε αυτόν έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε ως κακή εφαρμογή, ήτοι εσφαλμένη υπαγωγή σ` αυτόν των περιστατικών της ατομικής περίπτωσης που καταλήγει σε εσφαλμένο συμπέρασμα με τη μορφή του διατακτικού (ΟλΑΠ 1/2016, ΟλΑΠ 2/2013, ΟλΑΠ 7/2006).

Τέλος, κατά τη διάταξη του άρθρου 560 αριθ.5 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και εάν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής "πράγματα", των οποίων η μη λήψη υπόψη, καίτοι προτάθηκαν, ιδρύει τον προβλεπόμενο ως άνω αναιρετικό λόγο, αποτελούν οι αυτοτελείς, νόμιμοι και παραδεκτά προταθέντες στο δικαστήριο της ουσίας πραγματικοί ισχυρισμοί, οι οποίοι συγκροτούν την ιστορική βάση και, επομένως, στηρίζουν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ένστασης ή αντένστασης ουσιαστικού ή δικονομικού δικαίου (Ολ.ΑΠ 3/1997, ΑΠ 65/2020).

Στην προκειμένη περίπτωση, οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες ιστορούν στην αγωγή τους, κατ' επιτρεπτή επισκόπηση του περιεχομένου της (άρθρο 561 παρ. 2 Κ.Πολ.Δ), ότι, με συμβάσεις που σύναψαν, τον Μάρτιο του 2007, με την TELLAS, διάδοχος της οποίας από συγχώνευση είναι η εναγομένη και ήδη αναιρεσίβλητη, της ανέθεσαν την παροχή προς αυτούς τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών για τις δύο σταθερές γραμμές τηλεφώνων τους.

Ότι, στις συμβάσεις που υπέγραψαν δεν περιλαμβάνονταν υπηρεσίες διαδικτύου καθώς για τις υπηρεσίες αυτές είχαν υπογράψει σύμβαση με άλλη εταιρεία και συγκεκριμένα την εταιρεία HELLAS ON LINE, από την οποία και τους παρέχονταν. Ότι, στις 23/5/2007 διακόπηκαν ανεξήγητα οι παρεχόμενες υπηρεσίες διαδικτύου στις τηλεφωνικές τους συνδέσεις και μετά από πολυήμερες έρευνες διαπιστώθηκε ότι η διακοπή οφειλόταν αποκλειστικά σε αυθαίρετη παρέμβαση της εναγομένης, η οποία, ωστόσο, ουδεμία λογική εξήγηση έδωσε στα αιτήματα και στις διαμαρτυρίες τους.

Ότι, εξαιτίας της ως άνω παράνομης και υπαίτιας συμπεριφοράς της εναγομένης οι ενάγοντες ταλαιπωρήθηκαν και προσβλήθηκε η προσωπικότητά τους καθώς παρέμειναν επί δίμηνο χωρίς υπηρεσίες διαδικτύου, με συνέπεια να στερηθούν της δυνατότητας ενημέρωσης, αλληλογραφίας, επικοινωνίας δια μέσου των κοινωνικών δικτύων, ηλεκτρονικής αποστολής και αποδοχής μηνυμάτων, καθώς και κάθε πράξης σχετικής με την επαγγελματική, οικονομική, επιστημονική και κοινωνική δράση τους έως και τις αφορώσες καθαρά πνευματικές δραστηριότητες όπως η αναζήτηση νομολογίας και νομοθεσίας.

Ότι, οι ενάγοντες είχαν απόλυτη ανάγκη των ως άνω υπηρεσιών καθώς ο δεύτερος εξ αυτών είναι δικηγόρος, επ' ονόματι του οποίου λειτουργεί ήδη από δεκαπενταετίας στον χώρο εγκατάστασης των τηλεφωνικών γραμμών που διακόπηκαν, δικηγορικό γραφείο, το οποίο πλαισιώνεται από τον πρώτο εκ των εναγόντων, Σύμβουλο της Επικρατείας ε.τ., δραστηριοποιούμενο ευρέως με τα κοινά και δημοσιογραφούντα και από την σύζυγό του πολιτικό μηχανικό.

Ότι από την ως άνω αδικοπρακτική συμπεριφορά της εναγομένης οι ενάγοντες υπέστησαν ηθική βλάβη για την αποκατάσταση της οποίας δικαιούνται εύλογης χρηματικής ικανοποίησης. Με βάση τα περιστατικά αυτά ζήτησαν να υποχρεωθεί η εναγομένη να τους καταβάλει το ποσό των 12.000 ευρώ στον πρώτο και των 5.000 ευρώ στον δεύτερο, με το νόμιμο τόκο από την επίδοση της αγωγής μέχρι την εξόφληση.

Το Μονομελές Πρωτοδικείο, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, έκρινε ότι ".... με το προεκτεθέν περιεχόμενο και αίτημα η κρινόμενη αγωγή είναι προεχόντως μη νόμιμη και, ως εκ τούτο, απορρίπτεα. Και τούτο, διότι, τα σε αυτήν εκτιθέμενα πραγματικά περιστατικά, όπως αυτά εξειδικεύθηκαν ανωτέρω, και αληθή υποτιθέμενα, συνιστούν πλημμελή εκ μέρους της αρχικής εναγόμενης εταιρίας εκπλήρωση της συμβάσεως παροχής τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών, που συνήφθη μεταξύ των διαδίκων, ενώ, αυτοτελώς κρινόμενα, ουδόλως συνιστούν ταυτόχρονα αδικοπρακτική συμπεριφορά και δη παραβίαση του γενικού κανόνα του "μη ζημιούν άλλον υπαιτίως", ενόψει και του ότι δεν γίνεται επίκληση κατά τρόπο ορισμένο και με συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά της επικαλούμενης "αυθαίρετης" παρέμβασης της αρχικής εναγομένης και δη συναπτομένης αιτιωδώς με την επικαλούμενη ηθική βλάβη, σύμφωνα με όσα εκτέθηκαν στη νομική σκέψη της παρούσας, που προηγήθηκε".

Κατόπιν αυτού απέρριψε την έφεση των εκκαλούντων και ήδη αναιρεσειόντων κατά της 129/2015 απόφασης του Ειρηνοδικείου Αμαρουσίου, που επίσης είχε απορρίψει την αγωγή τους ως μη νόμιμη. Ωστόσο, με το ως άνω περιεχόμενο και αίτημα η αγωγή είναι νόμιμη, στηριζομένη στις διατάξεις των άρθρων 914 επ, 932, 57, 59 ΑΚ, αφού οι ενάγοντες σαφώς επικαλούνται στην αγωγή τους αποκλειστικά και μόνο αδικοπρακτική συμπεριφορά της εναγομένης, με την οποία ρητά αρνούνται ότι τους συνέδεε οποιαδήποτε συμβατική σχέση σχετικά με την παροχή υπηρεσιών διαδικτύου, τις οποίες, κατά τα εκτιθέμενα στο ένδικο δικόγραφο, η τελευταία διέκοψε, παράνομα, αυθαίρετα, και απροειδοποίητα.

εν αγνοία τους και χωρίς τη συναίνεσή τους ή οποιαδήποτε προηγούμενη ενημέρωσή τους. Επομένως, έτσι που έκρινε το Μονομελές Πρωτοδικείο υπέπεσε στις πλημμέλειες: α) του άρθρου 560 αρ. 1 ΚΠολΔ,, αφού ανέγνωσε διαφορετικά το περιεχόμενο της αγωγής παραβιάζοντας με τον τρόπο αυτό τις αναφερθείσες ανωτέρω διατάξεις τις οποίες παρέλειψε να εφαρμόσει ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή τους και β) του άρθρου 560 αρ. 5 ΚΠολΔ, αφού δεν έλαβε υπόψη της πράγματα που προτάθηκαν και συγκροτούσαν την ιστορική βάση της αγωγής τους.

Ως εκ τούτου, θα πρέπει να γίνουν δεκτοί οι πρώτος και δεύτερος λόγοι αναίρεσης από το άρθρο 560 αρ. 1 και 5 ΚΠολΔ (κατ' ορθή υπαγωγή των επικαλούμενων λόγων από το άρθρο 559 αρ. 1 και 8 ΚΠολΔ, αφού αναιρέσεις κατά αποφάσεων πρωτοδικείων που εκδίδονται επί εφέσεων κατά αποφάσεων ειρηνοδικείου, όπως εν προκειμένω, εφαρμογή έχει η διάταξη του άρθρου 560 ΚΠολΔ και όχι εκείνη του άρθρου 559 ΚΠολΔ), παρέλκουσας μετά ταύτα της έρευνας των λοιπών λόγων αναίρεσης, αφού η αναιρετική εμβέλεια των λόγων που έγιναν δεκτοί καθιστά αλυσιτελή την έρευνα των λοιπών λόγων.

Ακολούθως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, να παραπεμφθεί δε η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ, στο ίδιο Μονομελές Πρωτοδικείο, το οποίο εξέδωσε την απόφαση, η σύνθεση του οποίου από άλλο δικαστή είναι δυνατή. Τέλος, πρέπει να καταδικασθεί η αναιρεσίβλητη στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, οι οποίοι κατέθεσαν προτάσεις (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ, όπως ειδικότερα ορίζεται στο διατακτικό και να διαταχθεί η επιστροφή του κατατεθέντος παραβόλου στους αναιρεσείοντες (άρθρο 495 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την με αριθμό 1883/2019 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση, για περαιτέρω εκδίκαση, στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλο δικαστή, πλην εκείνου, που εξέδωσε την παραπάνω απόφαση.

Διατάζει την επιστροφή στους αναιρεσείοντες του παραβόλου, που έχουν καταθέσει, για την άσκηση της ένδικης αίτησης αναίρεσης.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριών χιλιάδων (3.000) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Ιανουαρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, την 1η Μαρτίου 2021.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ