261/2009 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 261 / 2009 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 261/2009

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη (κωλυομένου του Αντιπροέδρου Γεωργίου Καλαμίδα ως αρχαιότερο μέλος της συνθέσεως), Διονύσιο Γιαννακόπουλο, Ιωάννη - Σπυρίδωνα Τέντε, Βασίλειο Φούκα και Γεώργιο Χρυσικό, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Νοεμβρίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Χριστίνας Σταυροπούλου, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, νομίμως εκπροσωπούμενο από τον Υπουργό Οικονομίας και Οικονομικών, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα και ειδικώς εν προκειμένω από τον Προϊστάμενο της Κτηματικής Υπηρεσίας Δυτικής Αττικής, που εδρεύει στο Αιγάλεω Αττικής, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια Ευγενία Βελώνη, Πάρεδρο Νομικού Συμβουλίου Κράτους, με δήλωση κατ' αρθρ. 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Της αναιρεσιβλήτου: Εταιρίας με την επωνυμία "ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΕΤΡΕΛΑΙΑ Α.Ε" πρώην Ανώνυμος Εμπορική και Βιομηχανική Εταιρία ΠΕΤΡΟΛΑ ΕΛΛΑΣ, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, την οποία εκπροσώπησε ο πληρεξούσιος δικηγόρος Κωνσταντίνος Τριανταφύλλου, με δήλωση κατ' αρθρ. 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15 Νοεμβρίου 1999 ανακοπή, της ήδη αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 4906/2000 οριστική του ιδίου δικαστηρίου και 3688/2004 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο 17 Μαΐου 2007 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης Τέντες, ανέγνωσε την από 30 Οκτωβρίου 2008 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Το άρθρο 115 του από 11/12-11-1929 π.δ/τος "περί διοικήσεως δημοσίων κτημάτων", όπως αυτό αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 του ν. 5895/1933 και το τελευταίο τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε από το άρθρο 20 του α.ν. 1540/1938, άρθρο 10 του α.ν. 1919/1939, άρθρο 2 του α.ν. 1925/1951, που κυρώθηκε με το ν. 2113/1952 και αντικαταστάθηκε η παρ. 2 του άρθρου 2 του α.ν. 1925/51 με την παρ. 4 του άρθρου 5 του α.ν. 263/1968, ορίζει τα εξής: "Εις βάρος των οπωσδήποτε άνευ συμβατικής σχέσεως καρπουμένων ή ποιουμένων χρήσιν δημοσίων κτημάτων ή τοιούτων, των οποίων την νομήν ή την χρήσιν έχει δια συμβάσεως οιασδήποτε το Δημόσιο ή η ΔΑΚ βεβαιούται αποζημίωσις δι' ο χρονικόν διάστημα εποιήσαντο χρήσιν.

Η αποζημίωσις ορίζεται, μετά το β.δ. 619/1965 κατά την κρίσιν αγαθού ανδρός υπό του αρμοδίου οικονομικού εφόρου δια πρωτοκόλλου, το οποίο κοινοποιείται εις τον καρπούμενον ή χρησιμοποιούντα το ακίνητον, ούτος δε δύναται ν' ασκήσει κατά του πρωτοκόλλου τούτου εντός μηνός από της κοινοποιήσεώς του ανακοπήν ενώπιον του Προέδρου Πρωτοδικών ή Ειρηνοδίκου αναλόγως του ποσού της αποζημιώσεως, ούτοι δε κρίνοντας εκ των ενόντων, ακυρούν ή επικυρούν το πρωτόκολλον ή περιορίζουν την καθορισθείσα αποζημίωσιν".

Με τις διατάξεις αυτές θεσπίζεται σύντομη διαδικασία καθορισμού αποζημιώσεως, στηριζομένου στις αρχές του αδικαιολόγητου πλουτισμού, εις βάρος των αυθαιρέτων κατόχων δημοσίων κτημάτων. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 2 του Ν. 388/1943 "Η βεβαίωσις αποζημιώσεως δι' αυθαίρετον χρήσιν κτημάτων τελούντων υπό τη διαχείρησιν του Δημοσίου εις βάρος των νεμηθέντων ταύτα, δεν δύνανται εφεξής να περιλαμβάνει χρονικό διάστημα μείζον της πενταετίας, αφ' ης το πρώτο λαμβάνει χώραν αυτή".

Όπως συνάγεται από την ως άνω διάταξη, ο περιορισμός της προβλεπόμενης από αυτήν πενταετίας αφορά μόνο την αρχική βεβαίωση αποζημιώσεως, όχι δε και τυχόν, ακολουθούσες αυτήν, επόμενες βεβαιώσεις αποζημιώσεως για αυθαίρετη χρήση του ίδιου δημόσιου κτήματος.

Στην προκείμενη περίπτωση το Εφετείο, δικάζοντας επί ανακοπής του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου μεταξύ άλλων και κατά του 186/1999 πρωτοκόλλου του Προϊσταμένου της Κτηματικής Υπηρεσίας Δυτικής Αττικής περί καθορισμού αποζημιώσεως για αυθαίρετη χρήση δημόσιου κτήματος, έκανε αυτήν κατά ένα μέρος δεκτή.

Ειδικότερα, με την προσβαλλόμενη απόφασή του δέχθηκε ανελέγκτως ότι η καθής και ήδη αναιρεσίβλητη έκανε αυθαίρετη χρήση του δημόσιου κτήματος για το οποίο πρόκειται από το 1980 έως και το 1994, διάστημα για το οποίο προσδιορίσθηκε αποζημίωση με το προσβαλλόμενο πρωτόκολλο, και ότι είχε προηγηθεί η έκδοση και άλλων πρωτοκόλλων για αυθαίρετη χρήση του ίδιου δημοσίου κτήματος από την ανακόπτουσα, σε προηγούμενα χρονικά διαστήματα, ήτοι τα 3/1975 και 2/1975 πρωτόκολλα για τα διαστήματα από 1/1/1972 έως 31/12/1974 και 13/12/1974 έως 13/7/1975 αντιστοίχως.

Ακολούθως δε δέχθηκε, κατ' εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 3 ν. 388/1943, ότι το επίδικο πρωτόκολλο ήταν νόμιμο μόνον για το διάστημα των ετών 1995 έως 1999 και όχι για το προηγούμενο, πέραν της πενταετίας, διάστημα των ετών 1980 έως 1994. Κρίνοντας όμως έτσι το Εφετείο παραβίασε την ως άνω διάταξη, αφού, με ψευδή ερμηνεία της, έκρινε αυτήν εφαρμοστέα, ενώ, ενόψει όσων προεκτέθηκαν, δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της, δεδομένου ότι η βεβαίωση αποζημιώσεως για αυθαίρετη χρήση, που έγινε με το επίδικο πρωτόκολλο, δεν ήταν η αρχική για το ίδιο δημόσιο κτήμα.

Επομένως, υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ. 1 ΚΠολΔ, ο δε σχετικός μόνος λόγος της αναιρέσεως είναι βάσιμος. Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση, προς περαιτέρω εκδίκαση στο Δικαστήριο που την εξέδωσε, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 3688/2004 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση προς εκ νέου εκδίκαση στο ίδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει την αναιρεσίβλητη στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσείοντος, την οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Δεκεμβρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 3 Φεβρουαρίου 2009.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ