25/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 25 / 2010 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 25/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Ρήγα, Προεδρεύοντα Αρεοπαγίτη, Αθανάσιο Πολυζωγόπουλο, Ελευθέριο Μάλλιο, Γεωργία Λαλούση και Νικόλαο Μπιχάκη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 22 Μαΐου 2009, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Ασφαλιστικής Εταιρίας με την επωνυμία "GROUPAMA ΦΟΙΝΙΞ ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ", που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, όπως τροποποιήθηκε η επωνυμία της ανώνυμης ασφαλιστικής εταιρίας "ΦΟΙΝΙΞ ΜΕΤΡΟΛΑΪΦ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΑΕΑΕ", η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Παναγιώτη Πετρόπουλο με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Χ. Α. του Π., 2) Χ. Μ. του Α., κατοίκων ..., 3) B. M. του J., κατοίκου ..., οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18/3/2004 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και τις από 18/9/2003 αγωγές των υπό στοιχεία 1 και 2 ήδη αναιρεσιβλήτων, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών και συνεκδικάστηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1649/2005 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 31/2006 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 2/10/2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Νικόλαος Μπιχάκης, ανέγνωσε την από 28/4/2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, από τις διατάξεις το άρθρου 576 παρ. 1, 2 και 3 ΚΠολΔ προκύπτει ότι, αν κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανισθεί κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ή εμφανισθεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο 'Αρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποίος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αν ο απολειπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος διάδικος κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα και σε καταφατική περίπτωση προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση οι αναιρεσίβλητοι δεν εμφανίσθηκαν κατά την αναφερομένη στην αρχή της απόφασης αυτής συνεδρίαση του δικαστηρίου αυτού κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε με τη σειρά της από το πινάκιο. Από τις 8523Δ/23-2-2009, 8524Δ/23-2-2009 και 8522Δ/23-2-2009, εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών Α. Κ. τις οποίες προσκομίζει η αναιρεσείουσα, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης με την κάτω από αυτήν πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση της αίτησης αυτής για τη δικάσιμο της 22-5-2009 επιδόθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα στους απολειπομένους αναιρεσιβλήτους. Επομένως παρά την απουσία τους η συζήτηση της υπόθεσης πρέπει να προχωρήσει.

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, ιδρύεται λόγος αναίρεσης αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής, έλλειψη νόμιμης βάσης, λόγω ανεπαρκών ή αντιφατικών αιτιολογιών, υπάρχει, όταν από το αιτιολογικό της απόφασης, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν προκύπτουν κατά τρόπο πλήρη, σαφή και χωρίς αντιφάσεις, τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, σύμφωνα με το νόμο, είναι αναγκαία για την κρίση στη συγκεκριμένη περίπτωση ότι συντρέχουν οι όροι της διάταξης που εφαρμόσθηκε ή ότι δεν συντρέχουν οι όροι της εφαρμογής της. Ιδρύεται, δηλαδή, ο λόγος αυτός αναίρεσης, όταν από τις παραδοχές της απόφασης δημιουργούνται αμφιβολίες για το αν εφαρμόσθηκε ορθώς ή όχι ορισμένη ουσιαστική διάταξη νόμου. Αναφέρεται σε πλημμέλειες αναγόμενες στη διατύπωση του αποδεικτικού πορίσματος και δεν ιδρύεται όταν υπάρχουν ελλείψεις που ανάγονται στην εκτίμηση των αποδείξεων και ειδικότερα στην ανάλυση, στάθμιση και αξιολόγηση αυτών και στην αιτιολόγηση του πορίσματος που έχει εξαχθεί από αυτές, αρκεί τούτο να εκτίθεται πλήρως, σαφώς και χωρίς αντιφάσεις (Ολ. ΑΠ 24/1992).

Στην προκειμένη περίπτωση όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση το Εφετείο δέχθηκε τα εξής: Ο ενάγων πρώτος αναιρεσίβλητος Χ. Α. υπέστη κάταγμα δεξιά ποδοκνημικής και αμφισφύριο κάταγμα αριστερής ποδοκνημικής. Εξαιτίας των τραυμάτων του αυτών, μεταφέρθηκε στο Περιφερειακό Γενικό Νομαρχιακό Νοσοκομείο Νικαίας - Πειραιώς "Ο Άγιος Παντελεήμων", όπου υποβλήθηκε σε εγχειρήσεις οστεοσύνθεσης άμφω με πλάκα και βίδες και παρέμεινε νοσηλευόμενος από 16/8 μέχρι και 24/8/2002 .

Καθ' όλη τη διάρκεια της νοσηλείας του ως άνω στο Περιφερειακό Γενικό Νομαρχιακό Νοσοκομείο Νικαίας, του πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους ως αποκλειστικές νοσοκόμες ή μητέρα του Β. συζ. Π. Α., το γένος Χ. Π. και η αδελφή της (θεία του) Κ. συζ. Α. Μ., το γένος Χ. Π., οι οποίες εναλλάσσονταν στο πλευρό του καθ' όλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου.

Οι παραπάνω υπηρεσίες της του και της θείας του ήταν απολύτως επιβεβλημένες και αναγκαίες, λόγω της κατάστασης της υγείας του (δεν μπορούσε να σηκωθεί από το κρεβάτι του, υποφέροντας από αφόρητους πόνους). Με δεδομένο ότι. αν έπαιρνε μια άλλη αποκλειστική νοσοκόμα και του πρόσφερε της ίδιες υπηρεσίες που του πρόσφεραν η μητέρα του και η θεία του, η νυκτερινή βάρδια (11 μ.μ. - 7 μ.μ.) θα του στοίχιζε 50€, ενώ κάθε άλλη από τις δύο υπόλοιπες βάρδιες (7 π.μ. - 3 μ.μ.

και 3μ.μ. - 11 μ.μ.) θα του στοίχιζε τουλάχιστον 30 €, ήτοι σύνολο 110 € την ημέρα και για 8 ημέρες νοσηλείας, σύνολο 880€. Στη συνέχεια, εξαιτίας του ενδίκου ατυχήματος και αμέσως μετά την έξοδο του ως άνω από το νοσοκομείο, νοσηλεύθηκε οίκοι επί τουλάχιστον δύο μήνες, υποφέροντας από αφόρητους πόνους και μη μπορώντας να αυτοεξυπηρετηθεί, λόγω της κατάστασης της υγείας του, λόγος για τον οποίο η μητέρα του παρέμεινε κοντά του στο σπίτι για να τον φροντίζει και να τον περιποιείται γενικά, σε εικοσιτετράωρη βάση κάθε ημέρα.

Οι υπηρεσίες της αυτές αποτιμώμενες, ανέρχονται τουλάχιστον σε 50 € ημερησίως και επομένως συνολικά 3.000 €. Εξάλλου, ο ενάγων Χ. Α. παραπονείται ότι εσφαλμένως η εκκαλουμένη απόφαση του επεδίκασε ως αποζημίωση για υπηρεσίες αποκλειστικής νοσοκόμας - οικιακής βοηθού το ποσό των 3.800 €, ενώ θα έπρεπε, ως ισχυρίζεται, να είχε κάνει εν όλω δεκτό το σχετικό αγωγικό του κονδύλι.

Ο ενάγων όμως δεν προσεκόμισε βεβαίωση του θεράποντος ιατρού του, από την οποία να προκύπτει η αναγκαιότητα προσλήψεως αποκλειστικής νοσοκόμας κατά τη διάρκεια της 8ήμερης νοσηλείας του στο νοσοκομείο, για να αποδειχθεί το βάσιμο του ισχυρισμού του. ότι κατά την προαναφερόμενη νοσηλεία του στο νοσοκομείο, ήταν απολύτως αναγκαία και επιβεβλημένη η πρόσληψη αποκλειστικής νοσοκόμας.

Από κανένα επίσης ιατρικό πιστοποιητικό δεν προέκυψε παντελής ανικανότητα του ενάγοντα για αυτοεξυπηρέτηση για το όποιο χρονικό διάστημα, ώστε να αποδειχθεί το βάσιμο του ισχυρισμού του αντιδίκου ότι, κατά την διάρκεια της κατ' οίκον νοσηλείας του χρειαζόταν αποκλειστική νοσοκόμα - οικιακή βοηθό και μάλιστα σε 24ωρη βάση.

Άλλωστε, στην υπό κρίση αγωγή του, δεν αναφέρει συγκεκριμένα ποιες ακριβώς υπηρεσίες θα του πρόσφερε η αποκλειστική νοσοκόμα - οικιακή βοηθός και πόσες ώρες θα έπρεπε να την απασχολεί ημερησίως. Ο ενάγων εξάλλου και πριν από τον επίδικο τραυματισμό του, συγκατοικούσε με τη μητέρα του. η οποία και του πρόσφερε τις ίδιες υπηρεσίες, τον φρόντιζε και τον περιποιείτο, η παροχή δε της φροντίδας αυτής, αφενός δεν μπορεί να αποτιμηθεί σε χρήμα και μάλιστα σε τόσο διογκωμένα ποσά και αφετέρου πηγάζει, από ιδιαίτερο καθήκον και αποτελεί και νόμιμη υποχρέωση της μητέρας προς το παιδί της.

Πριν το ένδικο ατύχημα, είχε συμφωνήσει με τον αδελφό του Β. Π. Α., να τον προσλάβει από 1.9.2002 και να τον απασχολήσει ως υπάλληλο στην επιχείρηση του εμπορίας ειδών αλιείας και κυνηγιού και επισκευής όπλων που διατηρεί (...). Εξαιτίας του ένδικου ατυχήματος και του από αυτό ιστορούμενου βαρύτατου τραυματισμού του, δεν κατέστη δυνατό να εργαστεί στην προαναφερόμενη επιχείρηση του αδελφού του, παρέμεινε δε πλήρως και διαρκώς ανίκανος για κάθε εργασία μέχρι και 16.4.2003, δηλαδή επί 8 μήνες.

Δεδομένου ότι, το ημερομίσθιο του που είχε συμφωνήσει για την εργασία του στην παραπάνω επιχείρηση, ανερχόταν στο ποσό των 20 € (καθαρά), απώλεσε λόγω της προεκτιθέμενης ανικανότητας του προς εργασία, κατά το προαναφερόμενο διάστημα, το ποσό των 4.000 € (8 μήνες Χ 25 εργάσιμες ημέρες Χ 20 € = 4.000 €). Το ποσό αυτό θα είχε κερδίσει, με πιθανότητα και κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων, κατά το διάστημα αυτό από την προαναφερόμενη εργασία του, αν δεν μεσολαβούσε ο ιστορούμενος τραυματισμός του.

Σύμφωνα δε με την υπ' αριθ. 16323/18.8.2002 βεβαίωση του ΙΚΑ (β' τμήμα εξυπ. συστημάτων) ο Χρ. Α. δεν ήταν καταχωρημένος στα μητρώα του ΙΚΑ). Όπως προκύπτει από το με αριθ. πρωτ. 31573/29.8.2002 έγγραφο του Γενικού Νοσοκομείου Νικαίας - Πειραιά "Άγιος Παντελεήμων", το οποίο περιλαμβάνεται στη σχηματισθείσα ποινική δικογραφία, ο ενάγων νοσηλεύθηκε στην ορθοπεδική κλινική του προαναφερόμενου νοσοκομείου από 16.8.2002 μέχρι 24.8.2002 για κάταγμα ποδοκνημικής άμφω, το οποίο αντιμετωπίστηκε με χειρουργική επέμβαση (οστεοσύνθεση, πλάκα, βίδες) και εξήλθε του νοσοκομείου με βελτιωμένη κατάσταση της υγείας του.

Σύμφωνα με τις από 10.9.2002, 13.11.2002 και 30.12.2002 προσαγόμενες και επικαλούμενες ιατρικές γνωματεύσεις του ιατρού κ. Μ. Μ., στον οποίο έδωσε σχετική εντολή η εναγομένη εταιρία να εξετάσει αυτόν, ο τελευταίος υπέστη αμφισφύριο κάταγμα αριστερής ποδοκνημικής, το οποίο αντιμετωπίστηκε με εσωτερική οστεοσύνθεση και κάταγμα κάτω πέρατος κνήμης δεξιάς ποδοκνημικής, το οποίο αντιμετωπίστηκε με εσωτερική οστεοσύνθεση (λάμα και βίδες) και κάταγμα περόνης που αντιμετωπίστηκε συντηρητικά.

Από τους δύο επανέλεγχους, που πραγματοποίησε ο προαναφερόμενος ιατρός, προέκυψε καλή πόρωση αμφοτέρων των καταγμάτων των σφυρών με πολύ καλή κινητικότητα στην άρθρωση, ενώ η δυσχέρεια στη βάδιση αναμένετο να βελτιωθεί με τις φυσιοθεραπείες. για εργασία υπολογίστηκε από τον ιατρό κ. Μ. σε συνολικά έξι μήνες από το ατύχημα και όχι σε 9 1/2 μήνες που ισχυρίζεται ο ενάγων.

Ο ενάγων ισχυρίζεται όλως γενικώς και αορίστως ότι πριν από το ένδικο ατύχημα είχε συμφωνήσει με τον αδελφό του να προσληφθεί από την 1.9.2002 ως υπάλληλος στην επιχείρηση, που διατηρεί ο τελευταίος, χωρίς όμως να προσδιορίζει, αφενός το χρονικό διάστημα κατά το οποίο έγινε η συμφωνία αυτή και αφετέρου χωρίς να προσκομίζει και να επικαλείται κάποια σχετική προπαρασκευαστική πράξη (π.χ.

έγγραφη συμφωνία, σχετική αναγγελία πρόσληψης υπαλλήλου στο ΙΚΑ ή στον ΟΑΕΔ), από την οποία να προκύπτει η πραγματική πρόθεση του αδελφού του να τον προσλάβει στην επιχείρηση του ως "υπάλληλο". Το προσχηματικό δε του σχετικού κονδυλίου αποδεικνύεται από τα ακόλουθα στοιχεία: Ο ενάγων στην προανακριτική του κατάθεση στην Τροχαία δηλώνει ως επάγγελμα "ιδιωτικός υπάλληλος", χωρίς όμως να προσδιορίζει πού εργαζόταν, ενώ απεδείχθη ότι, αν και δηλώνει "ιδιωτικός υπάλληλος" δεν τυγχάνει ασφαλισμένος στο ΙΚΑ.

Στο ακροατήριο όμως του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, ο Χ. Μ., εξάδελφος του ενάγοντα Χ. Α., κατέθεσε ότι ο εξάδελφος του και ενάγων δεν είχε εργασθεί ποτέ, ήταν για αρκετό καιρό άνεργος και ότι έψαχνε για δουλειά. Κατέθεσε επίσης ότι ο αδελφός του ενάγοντα εδώ και αρκετά χρόνια διατηρεί κατάστημα εμπορίας ειδών αλιείας και κυνηγιού και επισκευής όπλων.

Επομένως, εύλογα ανακύπτει το ερώτημα από τη στιγμή που ο αδελφός του ενάγοντα διατηρεί από αρκετά χρόνια την προαναφερόμενη επιχείρηση - κατάστημα και ο ενάγων ήταν άνεργος και έψαχνε για δουλειά, για ποιο λόγο να μην τον είχε προσλάβει ως ιδιωτικό υπάλληλο στο κατάστημα του σε χρόνο προγενέστερο της 1.9.2002.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε τους αντίστοιχους λόγους των αντιθέτων εφέσεων της αναιρεσείουσας και του πρώτου αναιρεσιβλήτου και επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση που είχε επιδικάσει στον πρώτο αναιρεσίβλητο για αποζημίωση από την απασχόληση αποκλειστικής νοσοκόμας 3.880 Ε και για διαφυγόντα κέρδη από την ανικανότητα για εργασία 4.000 Ε.

Με αυτά που δέχθηκε και έτσι που έκρινε το Εφετείο στέρησε την απόφαση του από νόμιμη βάση αφού για το ουσιώδες ζήτημα των ζημιών διέλαβε σ' αυτήν αντιφατικές αιτιολογίες, οι οποίες δεν επιτρέπουν τον αναιρετικό έλεγχο για την ορθή εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 914, 297 και 298 του ΑΚ και επομένως οι δύο πρώτοι λόγοι της υπό κρίση αναίρεσης από το άρθρο 559 αρ. 19 Κ.Πολ.Δ., σύμφωνα με τους οποίους αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια ότι περιέχει αντιφατικές αιτιολογίες σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, είναι βάσιμοι.

Με τον τρίτο λόγο της υπό κρίση αίτησης αναίρεσης η αναιρεσείουσα προβάλλει την αιτίαση από το άρθρο 559 αρ. 9 Κ.Πολ.Δ., επειδή το Εφετείο άφησε αίτηση αδίκαστη και συγκεκριμένα δεν αποφάνθηκε επί του δευτέρου σκέλους του δευτέρου λόγου και του 5ου λόγου της από 11-6-2005 έφεσης της, με τους οποίους πρόσβαλε τα κεφάλαια της πρωτόδικης απόφασης με την οποία είχαν επιδικαστεί στο δεύτερο αναιρεσίβλητο Χ. Μ. τα ποσά των 6.050 € και 735 € για αποζημίωση του για διενέργεια πλαστικής χειρουργικής επέμβασης και απώλεια εισοδημάτων αντίστοιχα. Όπως προκύπτει από την επισκόπηση της από 11-6-2005 έφεση της αναιρεσείουσας οι ως άνω λόγοι έφεσης είχαν προταθεί με το δικόγραφο της έφεσης και η προσβαλλομένη απόφαση ουδόλως τους εξέτασε. Επομένως ο ως άνω λόγος αναίρεσης είναι βάσιμος. Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο συγκροτούμενο από άλλους δικαστές (άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 31/2006 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές. Και

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, τα οποία ορίζει στο ποσό των δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 19 Ιουνίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 11 Ιανουαρίου 2010.

Ο ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ