259/2024 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 259 / 2024 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 259/2024

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Κυριάκο Μπαμπαλίδη, Παναγιώτη Βενιζελέα, Κλεόβουλο - Δημήτριο Κοκκορό - Εισηγητή και Παναγιώτα Γκουδή - Νινέ, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 25 Σεπτεμβρίου 2023, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Κ. Α. του Π., κατοίκου …. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Δημήτριο Νινόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Της αναιρεσιβλήτου: ιταλικής εταιρείας υπό την επωνυμία "….", που εδρεύει στο … της … και εκπροσωπείται νόμιμα, υπό την ιδιότητά της ως οιονεί καθολικής διαδόχου της επίσης ιταλικής εταιρείας "…., που εδρεύει στη … της … και εκπροσωπείται νόμιμα. Εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Δημαρά, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Κοινοποιουμένη προς: τον Ε. – Ά. Μ. του Δ., κάτοικο …, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 26-7-2004 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 5565/2009 του ίδιου Δικαστηρίου, 6281/2010 μη οριστική και 5172/2017 οριστική του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 7-9-2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 939, 941, 942 και 943 ΑΚ συνάγεται ότι οι δανειστές δικαιούνται να απαιτήσουν τη διάρρηξη κάθε απαλλοτρίωσης που έγινε από τον οφειλέτη προς βλάβη τους, εφόσον η υπόλοιπη περιουσία του δεν επαρκεί για την ικανοποίησή τους. Προϋποθέσεις προστασίας των δανειστών είναι:

α] απαίτηση του δανειστή κατά του οφειλέτη γεννημένη κατά το χρόνο που ο τελευταίος επιχειρεί την απαλλοτρίωση, β] απαλλοτρίωση εκ μέρους του οφειλέτη, γ] απαλλοτρίωση με πρόθεση βλάβης των δανειστών, η οποία πρόθεση θεωρείται ότι υπάρχει, όταν ο οφειλέτης γνωρίζει πως με την απαλλοτρίωση του περιουσιακού του στοιχείου θα περιέλθει σε τέτοια οικονομική κατάσταση, ώστε η περιουσία που του απομένει να μην επαρκεί για την ικανοποίηση των δανειστών, αφού στην περίπτωση αυτή είναι προφανές ο οφειλέτης γνωρίζει πως συνέπεια της πράξης του είναι η βλάβη των δανειστών, την οποία αποδέχεται, δ] βλάβη των δανειστών, δηλαδή ελάττωση της περιουσίας σε τέτοιο βαθμό, ώστε η υπόλοιπη περιουσία του να μην αρκεί προς ικανοποίηση των δανειστών.

Η αφερεγγυότητα δε αυτή του οφειλέτη, που είναι ένα από τα στοιχεία της αγωγής, πρέπει να υπάρχει κατά το χρόνο ασκήσεως της αγωγής, που είναι ο κρίσιμος χρόνος για τον προσδιορισμό της βλάβης των δανειστών, η οποία υπάρχει, μόνον όταν ο οφειλέτης είναι κατά το χρόνο αυτό αφερέγγυος και ε] γνώση του τρίτου ότι ο οφειλέτης απαλλοτριώνει προς βλάβη των δανειστών, η οποία γνώση τεκμαίρεται, όταν ο τρίτος είναι κατά την απαλλοτρίωση σύζυγος ή συγγενής σε ευθεία γραμμή ή σε πλάγια γραμμή εξ αίματος έως και τον τρίτο βαθμό ή εξ αγχιστείας έως το δεύτερο βαθμό, ενώ το τεκμήριο αυτό δεν ισχύει, αν πέρασε ένα έτος από την απαλλοτρίωση έως την έγερση της αγωγής.

Επίσης, η ανωτέρω γνώση δεν απαιτείται, αν η απαλλοτρίωση έγινε από χαριστική αιτία [ΑΠ 1244/2021, ΑΠ 1319/2017]. Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 76 παρ. 1 και 4, 110, 558 εδ. β και 576 παρ. 2 ΚΠολΔ και 939 ΑΚ, προκύπτει ότι σε περίπτωση αναγκαστικής ομοδικίας, η άσκηση αίτησης αναίρεσης από έναν αναγκαίο ομόδικο θεωρείται ως άσκηση και από τους λοιπούς αναγκαίους ομόδικους, οι οποίοι παρότι αδράνησαν και δεν άσκησαν αίτηση αναίρεσης, θεωρούνται αναιρεσείοντες και πρέπει να καλούνται κατά τη σχετική συζήτηση.

Εάν οι αναγκαίοι ομόδικοι που κλητεύθηκαν νόμιμα δεν εμφανιστούν στη συζήτηση θεωρούνται σαν να είναι παρόντες και η υπόθεση συζητείται παρά την απουσία τους [ΑΠ 171/2022, ΑΠ 1437/2019, ΑΠ 1217/2014]. Σε περίπτωση μη κλήτευσης ή μη αυτόκλητης εμφάνισης τούτων, κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση της αναίρεσης ως προς όλους τους διαδίκους, κατ' εφαρμογή της παρ. 3 εδ.

α του άρθρου 576 ΚΠολΔ [ΑΠ 1290/2022, ΑΠ 197/2020, ΑΠ 223/2018]. Σε δίκη διάρρηξης καταδολιευτικής δικαιοπραξίας, η ομοδικία μεταξύ του εναγομένου οφειλέτη, που ενήργησε την απαλλοτρίωση προς βλάβη του ενάγοντος δανειστή του, και του συνεναγομένου τρίτου, που μετείχε ως αντισυμβαλλόμενος στη διαρρηκτέα δικαιοπραξία και στον οποίο διατέθηκε το αντικείμενό της, είναι αναγκαστική, αφού δεν νοείται η έκδοση αντίθετων αποφάσεων έναντι των ομόδικων αυτών [ΑΠ 223/2022, ΑΠ 1437/2019, ΑΠ 1923/2017, ΑΠ 765/2014].

Ακόμη, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 94 παρ. 1, 96 παρ. 1 και 3 και 104 παρ. 1 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι ενώπιον του Αρείου Πάγου, οι διάδικοι έχουν υποχρέωση να παρίστανται δια πληρεξουσίου δικηγόρου, ότι ως προς τις προπαρασκευαστικές πράξεις και τις κλήσεις έως τη συζήτηση στο ακροατήριο θεωρείται ότι υφίσταται πληρεξουσιότητα, ενώ ως προς τη συζήτηση απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα, η οποία δίδεται μόνο με συμβολαιογραφική πράξη ή με προφορική δήλωση που καταχωρείται στα πρακτικά ή στην έκθεση και ότι ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως κατά πάσα στάση της δίκης την ύπαρξη πληρεξουσιότητας, της οποίας η έλλειψη ή η μη προσήκουσα χορήγηση συνεπάγεται τη μη προσήκουσα παράσταση του διαδίκου κατά τη συζήτηση της υπόθεσης και την κήρυξη ως άκυρων όλων των προπαρασκευαστικών πράξεων και των κλήσεων [ΑΠ 500/2022, ΑΠ 1321/2021, ΑΠ 954/2020].

Περαιτέρω, από τις διατάξεις του άρθρου 576 παρ. 1, 2 και 3 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι αν κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανιστεί κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ή εμφανιστεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως ποιος από τους διαδίκους επισπεύδει τη συζήτηση.

Αν την επισπεύδει ο απολειπόμενος διάδικος, η υπόθεση συζητείται σαν να είναι παρόντες οι διάδικοι, αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικός του, τότε ερευνάται αν ο απολειπόμενος ή ο μη παριστάμενος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση για τη συζήτηση δεν επιδόθηκε ή επιδόθηκε αλλά όχι νόμιμα και εμπρόθεσμα, ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται με νέα κλήση.

Εξάλλου, κατά τη γενική διάταξη του άρθρου 226 παρ. 1 εδ. 3 και 4 ΚΠολΔ, αν η συζήτηση αναβληθεί, ο γραμματέας είναι υποχρεωμένος, μετά το τέλος της συνεδρίασης να μεταφέρει την υπόθεση στη σειρά των υποθέσεων που πρέπει να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο που ορίστηκε. Κλήση του διαδίκου για εμφάνιση στη δικάσιμο αυτή δεν χρειάζεται και η αναγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων.

Κατά την έννοια της τελευταίας αυτής διάταξης, η αναβολή της συζήτησης και η εγγραφή αυτής στο πινάκιο του δικαστηρίου για την μετ' αναβολή δικάσιμο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων για τη δικάσιμο αυτή και, επομένως, δεν χρειάζεται νέα κλήση του διαδίκου, όταν ο απολειπόμενος κατά την μετ' αναβολή δικάσιμο είχε νομίμως κλητευθεί να παραστεί κατά τη δικάσιμο κατά την οποία αναβλήθηκε η συζήτηση ή είχε παραστεί νομίμως κατά την ίδια δικάσιμο και, επομένως, με τη νόμιμη παράσταση και μη εναντίωσή του καλύφθηκε η μη νόμιμη κλήτευσή του κατά την αρχική δικάσιμο.

Αντιθέτως, αν κατά την αρχική δικάσιμο δεν είχε κλητευθεί ή δεν είχε κλητευθεί νομίμως να παραστεί και δεν παραστάθηκε ή δεν παραστάθηκε νομίμως, όπως συμβαίνει και όταν ο δικηγόρος που εκπροσώπησε αυτόν κατά την αρχική δικάσιμο, δεν είχε πληρεξουσιότητα, η από το πινάκιο αναβολή της υπόθεσης και η εγγραφή αυτής για την μετ' αναβολή δικάσιμο δεν ισχύει ως κλήτευση για τη νέα δικάσιμο [ΑΠ 500/2022, ΑΠ 11/2018, ΑΠ 404/2017, ΑΠ 322/2016].

Στην προκειμένη περίπτωση, από την παραδεκτή επισκόπηση των διαδικαστικών εγγράφων της δίκης [άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ], προκύπτουν τα ακόλουθα: Με την από 17-9-2018 αίτηση αναίρεσης προσβάλλεται η αντιμωλία των διαδίκων εκδοθείσα κατά την τακτική διαδικασία υπ' αριθ. 5172/2017 τελεσίδικη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών, το οποίο δέχθηκε την έφεση του αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθ. 5569/2009 οριστικής απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, που είχε κάνει δεκτή την αγωγή της αναιρεσίβλητης και είχε διατάξει τη διάρρηξη της αναφερόμενης δικαιοπραξίας μεταβίβασης ακινήτου κατά ποσοστό 5/8 εξ αδιαιρέτου ως καταδολιευτικής, και στη συνέχεια, κρατώντας και δικάζοντας την υπόθεση, δέχθηκε την αγωγή και διέταξε τη διάρρηξη της ως άνω δικαιοπραξίας κατά ποσοστό 1/2 εξ αδιαιρέτου.

Η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης προσδιορίστηκε αρχικά να δικαστεί την 14-12-2020, οπότε αναβλήθηκε για τη δικάσιμο της 31-1-2022, με κοινή δήλωση των πληρεξουσίων δικηγόρων των διαδίκων και του δικηγόρου Δ. Π. για λογαριασμό του αναγκαίου ομόδικου του αναιρεσείοντος Ε. – Ά. Μ., ο οποίος δεν άσκησε αναίρεση, αλλά η άσκηση αναίρεσης από τον αναγκαίο ομόδικό του αναιρεσείοντα, αγοραστή του επιδίκου ακινήτου, θεωρείται ως άσκησή της και από αυτόν.

Στη συνέχεια, η αίτηση αναίρεσης αναβλήθηκε, με αίτηση του αναιρεσείοντος, για τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας [25-9-2023]. Κατά την τελευταία αυτή δικάσιμο δεν εμφανίστηκε με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο ο ως άνω αναγκαίος ομόδικος του αναιρεσείοντος, ενώ δεν αποδεικνύεται και ότι ο ίδιος επέσπευσε τη συζήτηση στην αρχική δικάσιμο ή ότι κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα για να παραστεί στην αρχική ή στις μετ' αναβολή δικασίμους, αφού οι παριστάμενοι διάδικοι δεν επικαλούνται ούτε προσκομίζουν εκθέσεις επίδοσης από τις οποίες να προκύπτει η κλήτευσή του ή αντίγραφο της ένδικης αίτησης αναίρεσης με την κάτω από αυτήν πράξη ορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση και τη σχετική επισημείωση του δικαστικού επιμελητή, από το οποίο να προκύπτει ότι επισπεύδει τη συζήτηση ο απολειπόμενος διάδικος.

Επομένως, αφού δεν προκύπτει η κλήτευσή του ως άνω αναγκαίου ομοδίκου στην αρχική ή στις μετ' αναβολή δικασίμους ή η επίσπευση της συζήτησης από αυτόν και, επιπλέον, δεν προκύπτει ότι ο ως άνω δικηγόρος Δ. Π. είχε πληρεξουσιότητα να τον εκπροσωπήσει κατά την αρχική δικάσιμο της 14-12-2020, οπότε η συζήτηση αναβλήθηκε για τη δικάσιμο της 31-1-2022, η εγγραφή της υπόθεσης στο πινάκιο για τις μετ' αναβολή δικασίμους, δεν ισχύει ως κλήτευση του ως άνω αναγκαίου ομόδικου του αναιρεσείοντος και η συζήτηση της υπόθεσης πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη ως προς όλους τους διαδίκους, κατά τα προαναφερόμενα στη μείζονα σκέψη.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της από 7-9-2018 αίτησης του Κ. Α., για αναίρεση της υπ' αριθ. 5172/2017 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Αθηνών.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 16 Ιανουαρίου 2024.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 19 Φεβρουαρίου 2024.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ