Supreme Court dismisses appeal on statute of limitations grounds regarding breach of expropriation contract claims.

Απόφαση 258 / 2021 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 258/2021

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Αποστολάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Θεόδωρο Κανελλόπουλο, Αικατερίνη Κρυσταλλίδου - Μωρέση, Μυρσίνη Παπαχίου και Κυριάκο Μπαμπαλίδη - Εισηγητή, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 26 Οκτωβρίου 2020, με την παρουσία και της γραμματέως Θεοδώρας Παπαδημητρίου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην Αθήνα. Εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσιά του Νικολέτα Παπαρούνη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ζ. Α. του Ε., συζύγου Μ. Μ., κατοίκου …, 2) Α. Μ. του Μ., κατοίκου … και 3) Ρ. Μ. του Μ., κατοίκου …. Εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Πανοτόπουλο, με δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 του Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις υπ' αριθ. 15/2014, 16/2014 και 17/2014 αγωγές του ήδη αναιρεσείοντος, που κατατέθηκαν στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Καστοριάς και συνεκδικάσθηκαν. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 2/2016 του ίδιου Δικαστηρίου και 15/2018 του Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί το αναιρεσείον με την από 3-9-2018 αίτησή του.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 1 του ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται: "αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών". Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (ΟλΑΠ 14/2015, ΟλΑΠ 7/2006, ΟλΑΠ 4/2005).

Με το λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμω βάσιμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ, ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν, κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν (ΟλΑΠ 2/2019, ΟλΑΠ 8/2018, ΟλΑΠ 27/1998).

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης, αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση.

Τούτο συμβαίνει όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (ΟλΑΠ 8/2018, ΟλΑΠ 27/1998).

Τέλος, κατά την διάταξη του άρθρου 946 του Α.Κ. "Η αγωγή διάρρηξης παραγράφεται, όταν περάσουν πέντε έτη από την απαλλοτρίωση". Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι το πενταετές χρονικό διάστημα, εντός του οποίου είναι ενεργός η αξίωση για διάρρηξη καταδολιευτικής δικαιοπραξίας, αποτελεί παραγραφή, κατά την έννοια των άρθρων 247 επ.

ΑΚ, και αρχίζει σε κάθε περίπτωση από το χρόνο της κατάρτισης της πράξης αυτής, οπότε γεννάται η αξίωση του δανειστή προς διάρρηξη και είναι δυνατή η δικαστική αυτής επιδίωξη, και όχι από τη μεταγραφή του συμβολαιογραφικού εγγράφου που συντάχθηκε (ΑΠ 1885/2009, ΑΠ 1695/1998, ΑΠ 670/1987, ΑΠ 239/1962). Στην προκείμενη περίπτωση, από τα παραδεκτώς επισκοπούμενα για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου διαδικαστικά έγγραφα της υποθέσεως, προκύπτει ότι το ενάγον και ήδη αναιρεσείον Ελληνικό Δημόσιο, με την υπ' αριθ.

καταθέσεως 15/24.9.2014 αγωγή του ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καστοριάς ζήτησε να απαγγελθεί η διάρρηξη του με αριθ. …/…..5.2009 συμβολαίου (γονικής παροχής ακινήτου) του συμβολαιογράφου Αθηνών Γεωργίου Ρούσκα, που καταχωρήθηκε στο Κτηματολογικό Γραφείο Καστοριάς στις 14.4.2010, με το οποίο η πρώτη των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων μεταβίβασε στις δεύτερη και τρίτη των εναγομένων και ήδη αναιρεσιβλήτων, θυγατέρων της, την κυριότητα εξ ημισείας του περιγραφομένου ακινήτου, εξαιτίας οφειλών προς το Ελληνικό Δημόσιο της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Μ.Α.

Μ. - ΑΝΩΝΥΜΗ ΒΙΟΤΕΧΝΙΚΗ ΚΑΙ ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ ΕΠΙΠΛΩΝ ΜΠΑΝΙΟΥ", της οποίας εκκαθαρίστρια και ευθυνόμενη για την καταβολή τους ήταν και η ίδια. Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ' αριθ. 2/2016 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Καστοριάς, με την οποία αυτό έκρινε νόμιμη την αγωγή, μόνον όμως όσον αφορά την απαίτηση του ενάγοντος ύψους 3.674.768,62 ευρώ, η οποία ήταν γεγενημένη μέχρι του χρόνου της απαλλοτριώσεως, ενώ για την επιπλέον απαίτηση ύψους 2.583.547,30 ευρώ έκρινε μη νόμιμη την αγωγή, λόγω του ότι τα παραγωγικά αίτια αυτής γεννήθηκαν μετά την απαλλοτριωτική δικαιοπραξία, ακολούθως δε, κατ' αποδοχή της προβληθείσης από τους εναγόμενους ένστασης παραγραφής, απέρριψε ως ουσία αβάσιμη την αγωγή, κατά το μέρος που είχε κριθεί νόμιμη, με την αιτιολογία ότι κατά το χρόνο επιδόσεως της αγωγής η αξίωση του ενάγοντος είχε ήδη υποπέσει στην πενταετή παραγραφή του άρθρου 946 ΑΚ.

Κατά της απόφασης αυτής το ενάγον άσκησε την με αριθ. καταθέσεως 37/14.10.2016 έφεση, επί της οποίας εκδόθηκε η πληττόμενη απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας, με την οποία, κατ' αποδοχή σχετικού λόγου εφέσεως, κρίθηκε νόμιμη η αγωγή και ως προς την απαίτηση του ενάγοντος ύψους 2.583.547,30 ευρώ, κατόπιν δε αυτού το Εφετείο δέχθηκε και ως ουσία βάσιμη την έφεση του ενάγοντος, εξαφάνισε την εκκαλούμενη απόφαση στο σύνολό της, για την ύπαρξη ενιαίας κρίσεως και διατακτικού, διακράτησε την υπόθεση και δικάζοντας την αγωγή επί της ουσίας, μετά από συνεκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων που αναφέρει, δέχθηκε κατά το ενδιαφέρον τον αναιρετικό έλεγχο μέρος τα εξής: "....

Περαιτέρω, όπως βάσιμα ισχυρίζονται οι εναγόμενες, επαναφέροντας κατ' άρθρο 240 ΚΠολΔ με τις έγγραφες προτάσεις τους, τον πρωτοδίκως προβληθέντα και καταχωρηθέντα στις νομίμως και εμπροθέσμως κατατεθείσες κατ' άρθρο 237 ΚΠολΔ (όπως ίσχυε κατά το χρόνο συζήτησης της αγωγής 5-11-2015) προτάσεις τους, ισχυρισμό περί παραγραφής κατ' άρθρο 946 ΑΚ, της αξίωσης του ενάγοντος, προς διάρρηξη της ένδικης δικαιοπραξίας, δοθέντος ότι παρήλθαν πέντε έτη από την κατάρτιση αυτής ήτοι 14-5-2009 κατάρτιση, μέχρι την άσκηση της ένδικης αγωγής, κατάθεση την 24-9-2014 και επίδοση την 25-9-2014.

Ο ισχυρισμός αυτός συνιστά ένσταση η οποία είναι νόμιμη κατ' άρθρ. 946 ΑΚ αποδεικνύεται δε από το προσκομιζόμενο έγγραφο και ως ουσιαστικά βάσιμη. Να σημειωθεί ότι στην αγωγή δεν εκτίθετο η πλήρης ημερομηνία κατάρτισης της χαριστικής αυτής δικαιοπραξίας (14-5-2009) αλλά μόνο το έτος κατάρτισης αυτής και επομένως τούτο καθίσταται αντικείμενο απόδειξης.

Ειδικότερα η αξίωση εν γένει, του ενάγοντος προς διάρρηξη της ως άνω απαλλοτριωτικής δικαιοπραξίας, στηριζόμενη στις ως άνω απαιτήσεις του, ήτοι ποσού 3.674.768,62 ευρώ καθώς και 2.583.547,30 ευρώ, έχει υποπέσει σε παραγραφή, αφού η χαριστική δικαιοπραξία δια του υπ' αριθμ. … συμβολαίου καταρτίσθηκε την 14-5-2009, ο οποίος είναι και ο κρίσιμος χρόνος..., ενώ η ένδικη αγωγή κατατέθηκε την 24-9-2014 και επιδόθηκε την αμέσως επομένη στις εναγόμενες, όπως προαναφέρθηκε και επομένως ήδη είχε υποπέσει στην πενταετή κατ' άρθρ. 946 ΑΚ παραγραφή, χωρίς ν' ασκεί εν προκειμένω έννομη επιρροή, ο χρόνος καταχωρήσεως (υπό την έννοια της μεταγραφής), που έλαβε χώρα στις 14-4-2010 στα αρμόδια κτηματολογικά βιβλία, της απαλλοτριωτικής πράξης.

Επομένως, αφού η αξίωση του ενάγοντος, έχει υποπέσει σε παραγραφή και πρέπει ν' απορριφθεί για το λόγο αυτό η αγωγή, ήτοι λόγω παραγραφής και επομένως ως ουσιαστικά αβάσιμη...". Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο, δικάζοντας την υπόθεση στην ουσία της, απέρριψε, κατ' αποδοχή της προβληθείσης από τις αναιρεσίβλητες ένστασης παραγραφής, την ένδικη αγωγή του αναιρεσείοντος ως αβάσιμη κατ' ουσίαν, λόγω παραγραφής της σχετικής αξίωσής του για διάρρηξη της απαλλοτριωτικής δικαιοπραξίας.

Υπό τις ανωτέρω εκτεθείσες παραδοχές, με βάση τις οποίες κατέληξε στην κρίση του περί της ουσιαστικής αβασιμότητας της αγωγής, το Εφετείο δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή τις διατάξεις των άρθρων 939 και 946 ΑΚ, δεχθέν ότι η αξίωση εν γένει, του ενάγοντος προς διάρρηξη της ως άνω απαλλοτριωτικής δικαιοπραξίας, στηριζόμενη στις ως άνω απαιτήσεις του, ήτοι ποσού 3.674.768,62 ευρώ καθώς και 2.583.547,30 ευρώ, έχει υποπέσει σε παραγραφή, αφού η χαριστική δικαιοπραξία δια του υπ' αριθμ.

… συμβολαίου καταρτίσθηκε την 14-5-2009, ο οποίος είναι και ο κρίσιμος χρόνος, ενώ η ένδικη αγωγή κατατέθηκε την 24-9-2014 και επιδόθηκε την αμέσως επομένη στις εναγόμενες, όπως προαναφέρθηκε και επομένως ήδη είχε υποπέσει στην πενταετή κατ' άρθρ. 946 ΑΚ παραγραφή, χωρίς ν' ασκεί εν προκειμένω έννομη επιρροή, ο χρόνος καταχωρήσεως (υπό την έννοια της μεταγραφής), που έλαβε χώρα στις 14-4-2010 στα αρμόδια κτηματολογικά βιβλία, της απαλλοτριωτικής πράξης, αφού η παραγραφή της αγωγής διαρρήξεως αρχίζει σε κάθε περίπτωση από το χρόνο της κατάρτισης της απαλλοτριωτικής δικαιοπραξίας.

Συνεπώς, ο μοναδικός από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος. Κατ` ακολουθία των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση και να επιβληθούν τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν υπόμνημα και διατυπώνουν σχετικό αίτημα, σε βάρος του αναιρεσείοντος λόγω της ήττας του (άρθρα 176, 183 ΚΠολΔ), μειωμένα όμως κατά το άρθρο 22 παρ.1 του ν. 3693/1957, κατά τα οριζόμενα ειδικότερα στο διατακτικό.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3 Σεπτεμβρίου 2018 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου για αναίρεση της υπ' αριθ. 15/2018 απόφασης του Τριμελούς Εφετείου Δυτικής Μακεδονίας.

Και

Καταδικάζει το αναιρεσείον στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων των αναιρεσιβλήτων, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300,00) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 19 Ιανουαρίου 2021.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, την 1η Μαρτίου 2021.

ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ