258/2018 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 258 / 2018 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 258/2018

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Ελένη Διονυσοπούλου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ και Ναυσικά Φράγκου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 17 Φεβρουαρίου 2017, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειουσών: 1) Π. Κ. του Ε. και 2) Α. χας Ε. Κ., κατοίκων ..., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Παντελή Χατζηχαραλάμπους.

Του αναιρεσιβλήτου: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από την Εμμανουέλα Πανοπούλου, Πάρεδρο ΝΣΚ, με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 7-1-2014 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης των ήδη αναιρεσειουσών και άλλων προσώπων, μη διαδίκων στην παρούσα δίκη (μετά την έκδοση της 238/2011 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Καλαμάτας και συνεκδικάστηκε με την από 15-9-2014 (διά των προτάσεων) ανταίτηση του ήδη αναιρεσιβλήτου.

Εκδόθηκε η 64/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας, την αναίρεση της οποίας ζητούν οι αναιρεσείουσες με την από 29-9-2016 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, με Εισηγήτρια την Αρεοπαγίτη Ναυσικά Φράγκου, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειουσών ζήτησε την παραδοχή της αίτησης αναίρεσης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 559 αριθ. 16 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται αν το δικαστήριο κατά παράβαση του νόμου δέχθηκε ότι υπάρχει ή ότι δεν υπάρχει δεδικασμένο. Η διάταξη καλύπτει το ουσιαστικό δεδικασμένο, δηλαδή τη δεσμευτικότητα της δικαστικής διαγνώσεως μιάς εννόμου σχέσεως (άρθρο 322 ΚΠολΔ), ενώ το τυπικό δεδικασμένο ή η τελεσιδικία, δηλαδή το απρόσβλητο της αποφάσεως με ανακοπή ερημοδικίας ή έφεση (άρθρο 321 ΚΠολΔ) καλύπτεται από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ για παράνομη κήρυξη ή μη κήρυξη του απαραδέκτου. Δεδικασμένο υπάρχει μεταξύ των ίδιων προσώπων με την ίδια ιδιότητα μόνο για το δικαίωμα που κρίθηκε και εφόσον πρόκειται για το ίδιο αντικείμενο και την ίδια ιστορική και νομική αιτία (άρθρ. 324 ΚΠολΔ). Το δεδικασμένο ισχύει υπέρ και κατά των διαδίκων (άρθρ. 325 ΚΠολΔ). Διάδικοι στην πολιτική δίκη είναι τα πρόσωπα από τα οποία ή κατά των οποίων ζητείται η δικαστική προστασία της πολιτείας και ιδιαίτερα ζητείται η έκδοση αποφάσεως στο δικό τους όνομα. Ο νομοθέτης λόγω της κατά βάση επικρατήσεως του "συζητητικού" συστήματος προσέδωσε σχετική ισχύ στο δεδικασμένο. Τούτο διότι το δεδικασμένο δεν αποτελεί "αντικειμενική αλήθεια" που αξιώνει την καθολική αναγνώριση και αποδοχή του, αλλά προέχει παράλληλα και η προστασία των δικαιωμάτων των προσώπων που δεν κλήθηκαν να μετάσχουν στην δίκη.

Με το μοναδικό λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η αιτίαση ότι το Εφετείο απέρριψε ως απαράδεκτο το αίτημα των αναιρεσειουσών Π. Κ. του Ε. και Α. χήρας Ε. Κ. περί καθορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημιώσεως του με αριθμό Κτηματολογικού Πίνακα … απαλλοτριωθέντος ακινήτου, του οποίου οι αναιρεσείουσες τυγχάνουν κυρία η πρώτη και επικαρπώτρια η δεύτερη, με την παραδοχή ότι η οριστική τιμή μονάδος έχει καθορισθεί γι’ αυτό με την 93/2013 απόφασή του, στην οποία όμως δεν ήσαν οι αναιρεσείουσες διάδικοι, αλλά ήταν διάδικος η Σ. Κ. του Ε., η οποία εφέρετο δικαιούχος της αποζημίωσης του ακινήτου αυτού, η οποία δεν έχει οποιοδήποτε δικαίωμα κυριότητας επ’ αυτού, και η οποία δεν παρέστη κατά τη συζήτηση της υποθέσεως.

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφαση κατά το ενδιαφέρον μέρος της για την έρευνα της βασιμότητας του αναιρετικού λόγου δέχθηκε τα εξής: "Με την υπό κρίση αίτηση (των 1) Π. Κ. του Ε., 2) Α. χήρας Ε. Κ., 3) Ε. χας Π. Δ., 4) Δ. Β., 5) Ι. Β. και 6) Μ. συζ. Ι. Β.) ζητείται ο οριστικός προσδιορισμός της αποζημίωσης για τα με Α.Κ.Π. ...

ακίνητα, τα δέντρα και τα λοιπά επικείμενα και συστατικά που υπάρχουν σε αυτά, τα οποία απαλλοτριώθηκαν αναγκαστικά για λόγους δημόσιας ωφέλειας με την υπ’ αριθμ. .../23-5-2007 απόφαση της Γενικής Γραμματέως Περιφέρειας Πελοποννήσου, που δημοσιεύτηκε νόμιμα στο ΦΕΚ 265/22-6-2007, όπως αυτή διορθώθηκε με την υπ’ αριθμ. .../24-11-2008 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Πελοποννήσου σε τιμές μονάδας αποζημίωσης μεγαλύτερες από εκείνες που προσδιορίστηκαν προσωρινά με την υπ’ αριθμ. 238/2011 οριστική απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας, ο οριστικός προσδιορισμός της ιδιαίτερης αποζημίωσης για τις εναπομείνασες εκτός απαλλοτριώσεως εδαφικές εκτάσεις, λόγω απομείωσης της αξίας αυτών, μετά την απότμηση των απαλλοτριουμένων τμημάτων, η διόρθωση και των κτηματολογικών στοιχείων (κτηματολογικού διαγράμματος και του αντίστοιχου κτηματολογικού πίνακα) ως προς την έκταση και αποτύπωση των απαλλοτριουμένων εκτάσεων των ως άνω ακινήτων και την αναγραφή των πραγματικών ιδιοκτητών για την με ...

ιδιοκτησία και να καταδικαστεί το καθού Ελληνικό Δημόσιο στην καταβολή της δικαστικής δαπάνης των αιτούντων. Η αίτηση, στην οποία παραδεκτά σωρεύεται, εκτός των άλλων αιτημάτων, όπως αυτά αναλύθηκαν ανωτέρω, και το αίτημα περί άρσης του τεκμηρίου αυτοαποζημίωσης των παρόδιων ιδιοκτητών (αιτούντων) και ωφελούμενων λόγω της ένδικης απαλλοτρίωσης από την απόκτηση προσώπου στην Εθνική Οδό και αναγνώρισης ότι δεν έχουν καμία ωφέλεια και δεν είναι υποχρεωμένοι να συμμετέχουν στις δαπάνες απαλλοτρίωσης, ώστε να λάβουν αποζημίωση και για τα εν λόγω τμήματα των ακινήτων τους....

Το δικόγραφο της υπό κρίση αίτησης κατατέθηκε στην Γραμματεία του Δικαστηρίου τούτου στις 22-1-2014 (βλ. με αριθμό ... έκθεση κατάθεσης επί του δικογράφου της αιτήσεως), εντός δηλαδή της προθεσμίας των πέντε (5) ετών από τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης, εφόσον δεν αποδείχθηκε ότι οι αιτούντες, οι οποίοι δεν έλαβαν μέρος στη δίκη για τον προσωρινό προσδιορισμό της αποζημίωσης, καθόσον για την κλήτευση τόσο του δικαιοπαρόχου των δύο πρώτων αιτουσών Ε.

Κ., όσο και των λοιπών αιτούντων, τηρήθηκε η διαδικασία των εδαφίων α, β και γ της παρ. 4 του άρθρου 19 του ΚΑΑΑ και ουδέποτε έλαβαν κάποια κλήση για να παραστούν κατά την ορισθείσα για τη συζήτηση αυτής δικάσιμο, με οποιονδήποτε τρόπο γνώση του καθορισμού της αποζημίωσης, έτσι ώστε, από την αποδεδειγμένη γνώση τους, να ενεργοποιηθεί η τασσόμενη από το άρθρο 20 παρ. 2 εδ.

γ’ του Ν. 2882/2001 εξάμηνη προθεσμία από τη δημοσίευση, στις 27-10-2011, της μη επιδοθείσας υπ’ αριθμ. 238/2011 οριστικής απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Κυπαρισσίας περί προσωρινού προσδιορισμού της απαλλοτρίωσης, προκειμένου να ασκήσουν τη σχετική αξίωσή τους καθώς και με επίδοση αυτής στο καθού Ελληνικό Δημόσιο προ δέκα πέντε ημερών από την προσδιορισθείσα δικάσιμο, κατ’ άρθρο 20 παρ. 3 του Ν. 2882/ 2001 (βλ.

υπ’ αριθμ. ...12-2-2014 έκθεση επίδοσης του δικαστικού επιμελητή στο Πρωτοδικείο Αθηνών Χ. Χ.).... Περαιτέρω είναι νόμιμη, στηριζόμενη στις διατάξεις των άρθρων 17 του Συντάγματος, 1, 3, 4, 13, 14, 15, 16 παρ. 8 (όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 129 παρ. 5 του Ν. 4070/ 2012 και ισχύει εν προκειμένω κατ’ άρθρο 146 παρ. 9 του Ν. 4070/2012), όσον αφορά στο αίτημα περί διόρθωσης του κτηματολογικού πίνακα και του κτηματολογικού διαγράμματος ως προς την έκταση και τα στοιχεία ταυτότητας των πραγματικών ιδιοκτητών της απαλλοτριούμενης έκτασης που αφορά την με ...

ιδιοκτησία, 17, 18 παρ. 4, 20 παρ. 1, 2, 25 του Ν. 2882/2001, πλην του αιτήματος περί οριστικού προσδιορισμού της αποζημίωσης για το έδαφος των ως άνω ακινήτων, των δέντρων και των λοιπών επικειμένων και συστατικών που υπάρχουν σε αυτά, το οποίο είναι απορριπτέο ως απαράδεκτο λόγω του δεδικασμένου που απορρέει από την υπ’ αριθμ. 93/2013 απόφαση του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία καθορίστηκε οριστική τιμή μονάδας τόσο για το έδαφος όσο για τα δένδρα και λοιπά επικείμενα των εν λόγω ακινήτων.

Πρέπει επομένως, κατά το μέρος που κρίθηκε νόμιμη, να ερευνηθεί περαιτέρω κατ’ ουσίαν". Στη συνέχεια δε, απέρριψε το αίτημα αυτό. Από την επισκόπηση της 93/2013 αποφάσεως του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας προκύπτει, ότι αυτή εκδόθηκε (μεταξύ άλλων) και κατόπιν αιτήσεως του Ελληνικού Δημοσίου (μεταξύ άλλων) και κατά της Κ.

Σ. του Ε. με αριθμό καθής η αίτηση…, ως κυρίας του υπ’ αριθμ. ... ακινήτου, η οποία και δεν παραστάθηκε κατά τη συζήτηση της αιτήσεως στις 4-2-2013, είχε δε κληθεί νόμιμα με τη διαδικασία της δημοσιεύσεως και της τοιχοκολλήσεως. Στη συνέχεια δε, καθόρισε την οριστική τιμή μονάδας αποζημιώσεως για το έδαφος του απαλλοτριουμένου ακινήτου με ...

στο ποσό των 19 ευρώ ανά τ.μ. Οι αναιρεσείουσες λοιπόν δεν ήσαν διάδικοι στη δίκη καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημιώσεως για το έδαφος του με ... ακινήτου με την 93/2013 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας, και ως εκ τούτου δεν είναι δυνατόν να απορρέει δεδικασμένο ως προς το ζήτημα τούτο γι’ αυτές από την εν λόγω απόφαση.

Κατ’ ακολουθία των ανωτέρω, το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφαση, κατά παράβαση των προπαρατεθεισών διατάξεων του ΚΠολΔ δέχθηκε ότι υπάρχει δεδικασμένο για τις αναιρεσείουσες από την 93/2013 απόφαση, αφού αυτές δεν ήσαν διάδικοι στη δίκη επί της οποίας αυτή εξεδόθη. Επομένως ο λόγος αναιρέσεως είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Κατ’ ακόλουθα των ανωτέρω πρέπει να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλομένη απόφαση κατά το κεφάλαιο με το οποίο απέρριψε ως απαράδεκτο, λόγω δεδικασμένου το αίτημα των αναιρεσειουσών περί καθορισμού οριστικής τιμής μονάδας αποζημιώσεως του με αριθμό κτηματολογικού πίνακα … απαλλοριωθέντος ακινήτου και ως προς τους διαδίκους της παρούσας αναιρετικής δίκης, να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά τούτο για περαιτέρω εκδίκαση, διότι χρειάζεται διευκρίνιση, στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η συγκρότησή του από άλλους δικαστές, εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως, να διαταχθεί η επιστροφή του καταβληθέντος παραβόλου στις αναιρεσείουσες (άρθρο 495 παρ. 4 εδ. ε’ ΚΠολΔ), όπως ισχύει και εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση μετά την αντικατάστασή του με το άρθρο 1 άρθρο τρίτο του ν. 4335/2015 που ισχύει κατ’ άρθρο 1, άρθρο ένατο, παρ. 2 και 4 αυτού για τα κατατιθέμενα από την 1-1-2016 ένδικα μέσα) και να καταδικαστεί το αναιρεσίβλητο στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειουσών, οι οποίες παρέστηκαν και κατέθεσαν προτάσεις (άρθρο 176, 183 ΚΠολΔ), την οποία ορίζει μειωμένη κατ’ άρθρο 22 παρ. 1 Ν. 3693/1957, δοθέντος ότι η αποκλείουσα την εφαρμογή του εν λόγω άρθρου διάταξη του άρθρου 18 παρ. 4 του ν. 2882/2001 δεν έχει εφαρμογή στη δίκη της αναιρέσεως, στην οποία εφαρμόζονται όσον αφορά στη δικαστική δαπάνη οι διατάξεις των άρθρων 173 έως 193 του ΚΠολΔ (άρθρο 22 παρ. 3 ν. 2882/2001).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί εν μέρει την 64/2015 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Καλαμάτας, κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό κεφάλαιο και ως προς τους διαδίκους της παρούσας αναιρετικής δίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος της και ως προς τους διαδίκους της παρούσας αναιρετικής δίκης, προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συντεθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει το αναιρεσίβλητο στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειουσών, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300) ευρώ).

Και

Διατάζει να επιστραφεί στις αναιρεσείουσες το παράβολο με αριθμούς ....

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 12 Ιανουαρίου 2018.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 2 Φεβρουαρίου 2018.

H ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ