256/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 256 / 2007 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 256/2006

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Βασίλειο Νικόπουλο, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καπερώνη, Σταύρο Γαβαλά, Ιωάννη Ιωαννίδη και Μιχαήλ Θεοχαρίδη, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Οκτωβρίου 2006, με την παρουσία και της γραμματέως Γραμματικής Κονταξή, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας:.... , που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Ποντικάκη.

Των αναιρεσίβλητων:(αναφέρονται 3 ονόματα). Η 1η εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Ιωάννη Ψωμά. Οι 2ος και 3η δεν παραστάθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-6-1987 αγωγή της ήδη 3ης αναιρεσίβλητης ... , που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Χανίων. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 60/1988 μη οριστική,299/2002 οριστική, του ίδιου Δικαστηρίου και 270/2005 του Εφετείου Κρήτης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 19-8-2005 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης Μιχαήλ Θεοχαρίδης ανέγνωσε την από 25-9-2006 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η κρινόμενη αίτηση αναίρεσης της 270/2005 απόφασης του Εφετείου Κρήτης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, ο πληρεξούσιος της 1ης αναιρεσίβλητης την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

-ΕΠΕΙΔΗ, από το άρθρο 576 παρ. 1-2 ΚΠολΔ προκύπτει ότι αν κατά τη συζήτηση της αναιρέσεως δεν εμφανισθεί κάποιος διάδικος ο Άρειος Πάγος ερευνά αν ο απολειπόμενος διάδικος επισπεύδει τη συζήτηση, εάν δε την επισπεύδει ο αντίδικός του ερευνά αν ο τελευταίος έχει κλητεύσει νομίμως και εμπροθέσμως τον απολειπόμενο και σε καταφατική περίπτωση η συζήτηση προβαίνει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι.

Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τις υπ' αριθμ. .... και .... εκθέσεις επιδόσεως του δικαστικού επιμελητή .... του Πρωτοδικείου Χανίων, αντίγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως με πράξη προσδιορισμού δικασίμου και κλήση προς συζήτηση επιδόθηκαν νομίμως και εμπροθέσμως από την αναιρεσείουσα, που επισπεύδει τη συζήτηση, στους δεύτερο και τρίτη των αναιρεσιβλήτων ....

και ..... , οι οποίοι δεν εμφανίσθηκαν στο ακροατήριο κατά τη δικάσιμο που αναφέρεται στην αρχή της παρούσας και κατά την εκφώνηση της υπόθεσης από τη σειρά του οικείου πινακίου, ούτε υπέβαλαν την από το άρθρο 242 ΚΠολΔ δήλωση μη παραστάσεως στο ακροατήριο. Εξάλλου ο δικηγόρος Ιωάννης Ψωμάς εμφανίσθηκε στο ακροατήριο και παραστάθηκε κατά τη συζήτηση υπόθεσης ως πληρεξούσιος δικηγόρος της πρώτης αναιρεσίβλητης ..... , αλλά δεν προσκόμισε συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο, που να αποδεικνύει, σύμφωνα με το άρθρο 104 του ΚΠολΔ, την ύπαρξη ρητής πληρεξουσιότητας, την οποία αυτεπαγγέλτως εξετάζει το Δικαστήριο, και επομένως η αναιρεσίβλητη αυτή θεωρείται ως μη παριστάμενη (ΑΠ 323/1998, 446/1994).

Εφόσον όμως και αυτή, όπως προκύπτει από την προσκομιζόμενη από την αναιρεσείουσα υπ' αριθμ. .... έκθεση επιδόσεως του ως άνω δικαστικού επιμελητή του Πρωτοδικείου Χανίων, κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, πρέπει η συζήτηση να προχωρήσει σαν να ήταν παρόντες όλοι οι διάδικοι. -ΕΠΕΙΔΗ, με το άρθρο 480 Α παρ.1 του ΚΠολΔ ορίζεται ότι "κάθε συγκύριος οικοπέδου, στο οποίο υπάρχει οικοδομή ή χωριστές οικοδομές, έχει το δικαίωμα να ζητήσει την αυτούσια διανομή του οικοπέδου με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας κατ' ορόφους ή μέρη ορόφων ή με σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου, στα οποία έχουν ανεγερθεί οι χωριστές οικοδομές με την επιφύλαξη των πολεοδομικών διατάξεων.

Το δικαστήριο αποφασίζει τη διανομή με τον τρόπο αυτόν, αν είναι εφικτή και δεν αντιβαίνει στο συμφέρον των λοιπών συγκυρίων. Η απόφαση που διατάζει τη διανομή κατά τον τρόπο αυτόν προσδιορίζει τα χωριστά μέρη της οικοδομής που αναλογούν στις μερίδες των συγκυρίων και τα επιδικάζει σ' αυτούς. Αν με τη διανομή αυτή περιέρχονται σε κάποιον συγκύριο περισσότερες αυτοτελείς ιδιοκτησίες, η απόφαση καθορίζει το ποσοστό της συγκυριότητας που αναλογεί σε καθεμιά μια από τις ιδιοκτησίες αυτές".

Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με εκείνες των άρθρων 216 παρ.1, 219 παρ. 1 και 2, 223 και 224 του ίδιου Κώδικα, προκύπτει ότι για να αποφασίσει το δικαστήριο τη διανομή κοινού οικοπέδου, στο οποίο υπάρχει οικοδομή, είτε με τη σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας κατ' ορόφους ή μέρη αυτών (οριζόντια ιδιοκτησία), είτε με τη σύσταση χωριστής ιδιοκτησίας σε διακεκριμένα μέρη του ενιαίου οικοπέδου (κάθετη ιδιοκτησία), σύμφωνα με το ν. 3741/1929, το ν.δ. 1024/1971 και τα άρθρα 1002 και 1117 του ΑΚ, πρέπει να έχει υποβληθεί στο δικαστήριο σχετικό αίτημα, δηλαδή το αίτημα να διαταχθεί η διανομή του κοινού οικοπέδου κατά τον προβλεπόμενο από την ανωτέρω διάταξη του άρθρου 480 Α παρ.1 ΚΠολΔ τρόπο.

Το αίτημα αυτό, που μπορεί να υποβληθεί στη δίκη της διανομής από οποιονδήποτε κοινωνό ή κοινωνούς, αποτελεί μέσο άμυνας των κοινωνών που το υποβάλλουν, αφού αποβλέπει στον περιορισμό των επιβλαβών γι' αυτούς συνεπειών, που θα προέλθουν από την επιδιωκόμενη με την αγωγή διανομής λύση της κοινωνίας, και ως εκ τούτου υπόκειται στον περιορισμό που προβλέπει το άρθρο 269 ΚΠολΔ αναφορικά με το χρόνο της παραδεκτής προβολής από τους διαδίκους των μέσων επίθεσης και άμυνας του (σχ.

ΑΠ 889/1985).

Συνεπώς το εν λόγω αίτημα μπορεί να υποβληθεί και με τις προτάσεις οποιουδήποτε από τους συγκυρίους διαδίκους κατά την πρώτη συζήτηση της υπόθεσης στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, (ΑΠ 1053/1993, 981/2000) , διαφορετικά είναι απορριπτέο, ως απαράδεκτο. Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο έκρινε ότι η αυτούσια διανομή του εκ των επιδίκων κοινού οικοπέδου, εμβαδού 400 τ.μ., κατά τον προτεινόμενο από τον πραγματογνώμονα τρόπο, ήτοι με την κατεδάφιση του υπάρχοντος εντός αυτού ισογείου κτίσματος και η σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας σε τέσσερα διακεκριμένα μέρη αυτού, διαφορετικής αξίας, αλλά αξιοποιήσιμα, δεν μπορεί να διαταχθεί από το δικαστήριο, γιατί αίτημα για διανομή του οικοπέδου αυτού με τη σύσταση κάθετης ιδιοκτησίας δεν υποβλήθηκε πρωτοδίκως από τους διαδίκους και το υποβαλλόμενο το πρώτον σ' αυτό (Εφετείο), με τις προτάσεις, από τις συγκυρίες ... .... και ... είναι απαράδεκτο. Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν παρεβίασε τις ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 799 ΑΚ και 480 Α του ΚΠολΔ, ο δε περί του αντιθέτου πρώτος λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αριθ.1 ΚΠολΔ, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

-ΕΠΕΙΔΗ κατά το άρθρο 800ΑΚ η διανομή γίνεται αυτουσίως, αν το αντικείμενο ή τα αντικείμενα που πρόκειται να διανεμηθούν είναι δυνατόν χωρίς μείωση της αξίας να διαιρεθούν σε ομοειδή μέρη ανάλογα με τις μερίδες των κοινωνών. Κατά δε το άρθρο 480 παρ.1 και 2 του ΚΠολΔ το δικαστήριο αποφασίζει την αυτούσια διανομή αν είναι δυνατή η διαίρεση του διανεμητέου σε μέρη ανάλογα προς τις μερίδες των κοινωνών δίχως να μειώνεται η αξία του.

Αν τα διανεμητέα αντικείμενα είναι περισσότερα και η αυτούσια διανομή όλων ή μερικών από αυτά είναι αδύνατη ή ασύμφορη, είναι όμως δυνατή η κατανομή τους σε μέρη ανάλογα προς τις μερίδες των κοινωνών, το δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει την αυτούσια διανομή με τον τρόπο αυτόν. Από τις διατάξεις αυτές, σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 481αρ.1 του ΚΠολΔ κατά την οποία το δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να διατάξει απόδειξη αν κρίνει ότι η αυτουσία διανομή είναι προδήλως δυνατή, αδύνατη ή ασύμφορη, συνάγεται ότι η κρίση περί αδυνάτου ή ασυμφόρου της αυτούσιας διανομής ή αντιθέτως περί του δυνατού αυτής είναι κρίση περί πραγματικών γεγονότων και γι' αυτό είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη, εκτός αν συντρέχει περίπτωση παραβάσεως των διδαγμάτων της κοινής πείρας ή έλλειψης νόμιμης βάσης κατά το άρθρο 559 αριθ.1 και 19 ΚΠολΔ (ΑΠ211/2006).

Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς περί πραγμάτων κρίση του, ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα: Τα διανεμητέα ακίνητα, των οποίων οι διάδικοι τυγχάνουν συγκύριοι, ο καθένας κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου, είναι α) ένα οικόπεδο, κείμενο στη θέση "... " του χωριού ..... , εμβαδού 670,54τ.μ., στο οποίο υπάρχει ισόγειο κτίσμα, ανεγερθέν μετά το έτος 1969, κατά το μεγαλύτερο μέρος του παρανόμως, το μισό τμήμα του οποίου εμπίπτει εντός της ζώνης του παρακείμενου αιγιαλού που ανήκει στο Δημόσιο, μη δυνάμενο ως εκ τούτου να νομιμοποιηθεί , β)ένα αγροτεμάχιο στη θέση " .... " της κτηματικής περιφέρειας του ίδιου χωριού, (με αριθμό 3 της αγωγής), εμβαδού 681,79τ.μ., στο οποίο υπάρχουν 8 ελαιόδενδρα, και γ) ένα αγροτεμάχιο, στη θέση ".... " της ίδιας κτηματικής περιφέρειας (με αριθμό 4 της αγωγής), αποτελούμενο από δύο τμήματα ,εμφαινόμενα στο σχετικό τοπογραφικό διάγραμμα που συνοδεύει την από 10-3-2000 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του αρχιτέκτονα μηχανικού, ....

με στοιχεία Α και Β, εμβαδού 1628,10 και 871,66 τ.μ., αντίστοιχα και συνολικού 2499,76 τ.μ. Το ανωτέρω οικόπεδο, ως εντασσόμενο στο συνεκτικό τμήμα του οικισμού της .... , σύμφωνα με την 5260/4141/19-2-1987 απόφαση του Νομάρχη Χανίων και με αρτιότητα τα 1000 τετραγ.μέτρα, έχει τη δυνατότητα μέγιστης δόμησης 400 τ.μ.

Συνεπώς δεν είναι δυνατή η διαίρεση αυτού σε μέρη ανάλογα με τις μερίδες των συγκυρίων, δίχως να μειωθεί η αξία του και επομένως δεν δύναται να διανεμηθεί αυτουσίως. Περαιτέρω, ως προς τα δύο κοινά αγροτικά ακίνητα το Εφετείο δέχθηκε τα ακόλουθα: Σύμφωνα με την έκθεση πραγματογνωμοσύνης το πρώτο, με στοιχ.Α, από τα δύο τμήματα, εμβαδού 1628,10 και 871,66 τ.μ., αντίστοιχα, από τα οποία απαρτίζεται ο με αριθμό 4 στην αγωγή αγρός στη θέση ".... ", μπορεί να διαιρεθεί σε δύο μέρη Α1 και Α2, και έτσι θα προκύψουν από τον αγρό αυτό τρία μέρη, ήτοι το Α1 εμβαδού 818,02 τ.μ., το Α2 εμβαδού 810,08 τ.μ.

και το υπάρχον Β εμβαδού 871,66τ.μ., τα οποία μαζί με τον υπ' αριθμ.3 στην αγωγή αγρό, στη θέση ".... ", εμβαδού 681,79 τ.μ., μπορούν να σχηματίσουν τέσσερα άνισα μεταξύ τους κατ' αξία μέρη (όσες δηλ. και οι ίσες μερίδες των διαδίκων) και συγκεκριμένα το Α1 αξίας 3.832,22 ευρώ, το Α2 αξίας 3.803,75 ευρώ, το Β αξίας 4.706,83ευρώ και ο αγρός στη θέση ".... " αξίας 2.561,08 ευρώ.

Η περαιτέρω όμως διαίρεση του ως άνω υπ' αριθμ. 4 αγρού, δηλαδή η κατάτμηση του με στοιχ. Α τμήματός του θα οδηγούσε και σε περαιτέρω μείωση της αξίας τούτου και σε κάθε περίπτωση δεν θα είναι συμφέρουσα για τους κοινωνούς, γιατί ο υπ' αριθμ. 3 στην αγωγή αγρός (θέση ".... ") θα μειονεκτεί κατά πολύ έναντι των άλλων τριών μερών (Α1,Α2,Β) που θα προκύψουν από τη διαίρεση του υπ' αριθμ. 4 αγρού, αφού αυτός δεν έχει πρόσωπο σε δρόμο σε αντίθεση με τα ρηθέντα τρία μέρη, από τα οποία το Β τμήμα έχει πρόσωπο σε δύο δρόμους και το Α2 τμήμα έχει πρόσωπο σε αγροτικό δρόμο, ανισότητα η οποία δεν μπορεί να αρθεί με την καταβολή ορισμένου χρηματικού ποσού από κάποιον κοινωνό προς άλλον ή άλλους.

Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο έκρινε ότι δεν είναι δυνατή και συμφέρουσα η αυτούσια διανομή καθενός από τα ανωτέρω επίδικα ακίνητα σε μέρη ανάλογα προς τις ίσες μερίδες των διαδίκων, αλλ' ούτε και η διανομή τους με την κατανομή αυτών σε μέρη ανάλογα προς τις μερίδες των διαδίκων, ακολούθως δε, αφού εξαφάνισε την εκκληθείσα πρωτόδικη απόφαση κατ' αποδοχή των εφέσεων της αναιρεσείουσας και της τρίτης αναιρεσίβλητης, έκανε δεκτή την αγωγή της πρώτης αναιρεσίβλητης και διέταξε την εκποίηση των κοινών ακινήτων με πλειστηριασμό.

Έτσι που έκρινε το Εφετείο δεν στέρησε την απόφασή του νόμιμης βάσης, αφού όπως προκύπτει από το προαναπτυχθέν περιεχόμενο αυτής, διέλαβε σ'αυτήν πλήρεις και σαφείς αιτιολογίες ως προς το ουσιώδες ζήτημα του ανεφίκτου και ασυμφόρου της αυτούσιας διανομής των επιδίκων ακινήτων. Επομένως ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως με τον οποίο προσάπτεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η από το άρθρο 559 αριθ.19 ΚΠολΔ πλημμέλεια της έλλειψης νόμιμης βάσης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

-Από τη διάταξη του άρθρου 149 αριθ.4 ΚΠολΔ, όπως αυτό ίσχυε πριν την κατάργησή του με το άρθρο 1παρ.3 του ν.2915/2001, η οποία όριζε ότι το δικαστήριο, όταν δικάζει την ουσία της υπόθεσης, μπορεί, ύστερα από αίτηση διαδίκου που υποβάλλεται με τις προτάσεις, να χορηγήσει σε κάθε περίπτωση νέα προθεσμία διεξαγωγής των αποδείξεων έως έξι μήνες, προκύπτει ότι η χορήγηση ή μη από το δικαστήριο που δικάζει την ουσία της υπόθεσης νέας προθεσμίας διεξαγωγής των αποδείξεων απόκειται στην κυριαρχική κρίση αυτού, η οποία είναι αναιρετικώς ανέλεγκτη ( Α.Π. 371/1998).

Συνεπώς ο τρίτος λόγος αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται η από το άρθρο 559αριθ.14 ΚΠολΔ πλημμέλεια, διότι το Εφετείο απέρριψε το αίτημα της αναιρεσείουσας να της χορηγηθεί νέα προθεσμία για να εξετάσει τους νομίμως γνωστοποιηθέντες μάρτυρές της, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από19-8-2005 αίτηση αναιρέσεως της .... κατά της υπ' αριθμ. 270/2005 αποφάσεως του Εφετείου Κρήτης.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Ιανουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 7 Φεβρουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ