255/2016 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 255 / 2016 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 255/2016

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Καρέλλου, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Νικόλαο Πάσσο, Απόστολο Παπαγεωργίου, Παναγιώτη Κατσιρούμπα και Δήμητρα Κοκοτίνη, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο Κατάστημά του, στις 8 Δεκεμβρίου 2015, με την παρουσία και της γραμματέως Αγγελικής Ανυφαντή, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (Δ.Ε.Η. Α.Ε.), που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Κώστα Παπαδημητρίου, που κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1)Χ. χήρας Α. Κ., το γένος Α. Θ., ατομικά και ως μόνης ασκούσης τη γονική μέριμνα του ανηλίκου τέκνου της Β. Κ. του Α., 2)Μ. Κ. του Α., 3)Κ. Κ. του Α., 4)Μ. συζ. Κ. Κ. και 5)Α. Κ. συζ. Χ. Δ., κατοίκων ... οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από την πληρεξούσια δικηγόρο τους Θεοδώρα Πέτρουλα - Πέτρου, που κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 9/9/2004 αγωγή των ήδη αναιρεσιβλήτων και λοιπών προσώπων που δεν είναι διάδικοι στη δίκη αυτή, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 483/2006 του ίδιου Δικαστηρίου και 1991/2012 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα εταιρεία με την από 21/4/2015 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Παναγιώτης Κατσιρούμπας ανέγνωσε την από 27/11/2015 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, η πληρεξούσια των αναιρεσιβλήτων την απόρριψή της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη του.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τα άρθρα 914 και 932 του ΑΚ και 1 και 16 του ν. 551/1915, που κωδικοποιήθηκε με το β.δ. της 24.7/25.8.1920 και διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την εισαγωγή του ΑΚ (άρθρο 38 παρ. 1 ΕισΝΑΚ), προκύπτει ότι χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη οφείλεται και επί εργατικού ατυχήματος όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας. Οι διατάξεις του άρθρου 16 παρ. 1 του κ.ν. 551/1915, κατά τις οποίες ο παθών σε εργατικό ατύχημα δικαιούται να εγείρει την αγωγή του κοινού αστικού δικαίου και να ζητήσει πλήρη αποζημίωση μόνο όταν το ατύχημα μπορεί να αποδοθεί σε δόλο του εργοδότη ή των προστηθέντων του ή όταν επήλθε σε εργασία στην οποία δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών για τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων και εξαιτίας της μη τηρήσεως των διατάξεων αυτών, αναφέρονται στην επιδίκαση αποζημιώσεως για περιουσιακή ζημία και όχι στη χρηματική ικανοποίηση, για την οποία δεν υπάρχει πρόβλεψη στον ανωτέρω νόμο και εφαρμόζονται γι' αυτή μόνο οι γενικές διατάξεις (Ολ. ΑΠ 1117/1986, ΑΠ 876/2014, 938/2013). Επομένως, για να δικαιούται ο παθών σε εργατικό ατύχημα χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης ή, σε περίπτωση θανάτου του, οι συγγενείς του χρηματική ικανοποίηση, λόγω ψυχικής οδύνης, αρκεί να συνετέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων από αυτόν, με την έννοια του άρθρου 914 του ΑΚ, δηλαδή αρκεί να συντρέχει οποιαδήποτε αμέλεια αυτών και όχι μόνο η ειδική αμέλεια ως προς την τήρηση των όρων ασφαλείας του άρθρου 16 παρ. 1 του κ.ν. 551/1915 (ΑΠ 876/2014, 19/2014, 412/2008). Η αμέλεια, κατά την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ συνίσταται στη μη καταβολή της δέουσας προσοχής και επιμέλειας, που κάθε συνετός άνθρωπος, κατά κρίση αντικειμενική, όφειλε και μπορούσε, κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις να καταβάλει. Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 922 ΑΚ ο κύριος ή ο προστήσας άλλον σε μία υπηρεσία ευθύνεται για τη ζημία που ο υπηρέτης ή ο προστηθείς προξένησε σε τρίτο παράνομα κατά την υπηρεσία του. Η εφαρμογή της ως άνω διατάξεως προϋποθέτει: 1) σχέση πρόστησης, η οποία υπάρχει όταν ο προστήσας διατηρεί το δικαίωμα να δίδει οδηγίες και εντολές στον προστηθέντα, σε σχέση με τον τρόπο εκπλήρωσης της υπηρεσίας του, 2) ενέργεια του προστηθέντος παράνομη και υπαίτια πληρούσα τις προϋποθέσεις του άρθρου 914 ΑΚ και 3) η ενέργεια αυτή του προστηθέντος να έγινε κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας που του είχε ανατεθεί ακόμη και κατά κατάχρηση της υπηρεσίας του αυτής, η οποία υφίσταται όταν η ζημιογόνος πράξη τελέσθηκε εντός των ορίων των καθηκόντων που ανατέθηκαν στον προστηθέντα ή επ` ευκαιρία ή εξ αφορμής της υπηρεσίας, αλλά κατά παράβαση των εντολών και των οδηγιών που δόθηκαν σ` αυτόν ή καθ' υπέρβαση των καθηκόντων του, εφόσον μεταξύ της ζημιογόνου ενέργειας του προστηθέντος και της υπηρεσίας που ανατέθηκε σ` αυτόν υπάρχει εσωτερική συνάφεια, υπό την έννοια ότι η αδικοπραξία δεν θα ήταν δυνατόν να υπάρξει χωρίς την πρόστηση ή ότι η τελευταία υπήρξε το αναγκαίο μέσο για την τέλεση της αδικοπραξίας (ΑΠ 604/2015, 899/2014,864/2014, 225/2014). Εξ άλλου στο άρθρο 2 του ν. 158/1975 "περί εργασίας επί εγκαταστάσεων ευρισκομένων υπό τάσιν" ορίζονται τα εξής: "1. Εργασίαι επί ηλεκτρικών εγκαταστάσεων της πρώτης περιοχής τάσεως (0-750V) επιτρέπεται να εκτελώνται άνευ διακοπής της τάσεως αυτών, υπό τας κάτωθι προϋποθέσεις: α) Διά περιοχήν τάσεως από 0-50V άνευ ιδιαιτέρας τινός προφυλάξεως. β) Διά περιοχήν τάσεως 50-750V. Οι εργαζόμενοι δέον, α. Να έχουν άδειαν Ηλεκτροτεχνίτου ή Αρχιτεχνίτου ή Εργοδηγού ειδικότητος αναλόγου προς την περίπτωσιν. β. Να φέρουν μονωτικά χειρόκτια. γ. Να χρησιμοποιουν εργαλεία χειρός (λαβίδας, κοχλιστρόφια κ.λπ.) φέροντα μονωτικάς λαβάς. δ. Να λαμβάνουν πρόσθετα μέτρα προστασίας, (επικάλυψιν αγωγών και μονωτήρων διά μονωτικών σωλήνων ή καλυμμάτων ή χωρισμάτων) οσάκις η διάταξις των αγωγών της εγκαταστάσεως, λόγω του πολυσυνθέτου αυτής, επιβάλη ταύτα". Τέλος κατά την διάταξη του άρθ. 559 αριθ.1 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και εάν παραβιάσθηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Κατά την έννοια της διάταξης αυτής ο ως άνω λόγος αναίρεσης για παραβίαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου ιδρύεται αν αυτός εφαρμοσθεί, αν και κατά τις παραδοχές της απόφασης του δικαστηρίου της ουσίας δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ή αντίθετα, όταν αυτός δεν εφαρμοσθεί, μολονότι κατά τις ίδιες παραδοχές συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές ή εφαρμοσθεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία είτε με κακή εφαρμογή, δηλ. με εσφαλμένη εφαρμογή (Ολ. ΑΠ 31/2009, 7/2006, ΑΠ 939/2013). Κατά δε τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 19 του ΚΠολΔ, αναίρεση επιτρέπεται, αν η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση και ιδίως αν δεν έχει καθόλου αιτιολογίες, ή έχει αιτιολογίες αντιφατικές ή ανεπαρκείς σε ζητήματα που ασκούν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Από την υπόψη διάταξη, που αποτελεί κύρωση της παράβασης του άρθρου 93 παρ. 3 του Συντάγματος προκύπτει ότι ο προβλεπόμενος απ` αυτή λόγος αναίρεσης ιδρύεται όταν στην ελάσσονα πρόταση του νομικού συλλογισμού δεν εκτίθενται καθόλου πραγματικά περιστατικά (έλλειψη αιτιολογίας), ή όταν τα εκτιθέμενα δεν καλύπτουν όλα τα στοιχεία που απαιτούνται βάσει του πραγματικού του εφαρμοστέου κανόνα δικαίου για την επέλευση της έννομης συνέπειας που απαγγέλθηκε ή την άρνηση του (ανεπαρκής αιτιολογία), ή όταν αντιφάσκουν μεταξύ τους (αντιφατική αιτιολογία). Δεν υπάρχει όμως ανεπάρκεια αιτιολογιών, όταν η απόφαση περιέχει συνοπτικές αλλά πλήρεις αιτιολογίες (Ολ ΑΠ 1/1999, AΠ 200/2014, 11/2014). Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν τα εξής πραγματικά περιστατικά: "Με σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου χρόνου προσελήφθη την 1.9.1988 ο Α. Κ. του Κ. από την Δ.Ε.Η. Α.Ε., ως ηλεκτροτεχνίτης εναέριων και υπογείων γραμμών, δεδομένου ότι κατείχε τους απαραίτητους για την εργασία αυτή τίτλους σπουδών, και ασχολήθηκε υπό την ως άνω ιδιότητά του έως την 8.10.2011 οπότε αποβίωσε κατά τη διάρκεια της εργασίας του. Ειδικότερα προκύπτει ότι κατά την ημέρα αυτή ο θανών και δύο ακόμη συνάδελφοι του εκλήθησαν περί ώρα 12.40 μ.μ. να ηλεκτροδοτήσουν οικία επί της οδού ... στη θέση ... του Δήμου Κορωπίου. Υπεύθυνος προϊστάμενος του συνεργείου ήτο ο Ε. Α., αυτός ανέθεσε στον Α. Κ. την εκτέλεση της εργασίας αυτής. Η σύνδεση της παροχής ήταν εναέρια και θα πραγματοποιείτο μέσω στύλου της ΔΕΗ ύψους 8 μέτρων, ο οποίος έφερε τρεις συστοιχίες καλωδίων εκ των οποίων οι δύο συστοιχίες ήταν πενταπολικές χωρίς μόνωση και τοποθετημένες παράλληλα με την οδό …, ενώ η τρίτη ήταν πενταπολική συνεστραμμένη και μονωμένη κάθετα στην διεύθυνση των δύο άλλων συστοιχιών καλωδίων. Ο στύλος ήταν τοποθετημένος απέναντι από την οικία που επρόκειτο να ηλεκτροδοτηθεί. Λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών του χώρου εργασίας και λόγω του ότι το γειτονικό οικόπεδο ήτο περιφραγμένο και σε απόσταση 20 μέτρων από το στύλο της ΔΕΗ υπήρχε στύλος του Ο.Τ.Ε., η σκάλα αναρρίχησης τοποθετήθηκε κάτω από την ηλεκτροφόρο μη μονωμένη πενταπολική συστοιχία και οι ειδικοί πύροι (τζαβέτες) τοποθετήθηκαν από την πλευρά της περίφραξης του οικοπέδου και στο ύψος των συστοιχιών των καλωδίων. Αφού προετοιμάστηκε το καλώδιο της παροχής δηλαδή συνδέθηκε στο στυλίσκο παροχής του πελάτη και συνδέθηκε ο ιμάντας του καλωδίου στο άγκιστρο του στυλίσκου ο Α. Κ., φέροντας όλα τα προβλεπόμενα μέσα προστασίας, δηλαδή φόρμα εργασίας που αποτελείτο από σακάκι και παντελόνι, γάντια χαμηλής τάσεως, κράνος και στοιχεία ανάρτισης, αναρριχήθηκε στη σκάλα. Όταν έφτασε στην κορυφή τοποθέτησε τρία κοχλιωτά στελέχη (τζαβέτες) σε ισάριθμες προϋπάρχουσες οπές του στύλου, προκειμένου να αναρριχηθεί ακόμα ψηλότερα στο στύλο και να πλησιάσει την τελική θέση εργασίας του, λόγω του ότι η περίφραξη εμπόδιζε την τοποθέτηση της σκάλας αναρρίχησης στην πλευρά όπου δεν υπήρχαν συστοιχίες καλωδίων. Έτσι αναγκάστηκε για να μπορεί να πατήσει να τοποθετήσει τους ειδικούς πύρους (τζαβέτες). Μάλιστα στην κατώτερη τζαβέτα τοποθέτησε και περιόχλιο μετ' οπής (μάπα), προκειμένου να πατήσει σε μεγαλύτερη επιφάνεια. Κατά την άφιξη του στην τελική θέση εργασίας πάνω στο στύλο έδεσε τη ζώνη του γύρω από το στύλο, σταθεροποιήθηκε στη θέση αυτή και στη συνέχεια τράβηξε με το σχοινί αναρτήσεως το καλώδιο της παροχής και αφού πέρασε τον ιμάντα του καλωδίου στο άγκιστρο του στύλου ξεκίνησε την εργασία σύνδεσης του καλωδίου παροχής στο δίκτυο. Ενώ είχε ολοκληρώσει την ηλεκτροδότηση της ανωτέρω οικίας δι' αναρτήσεως και τάνυσης τετραπολικού συνεστραμμένου και μονωμένου αγωγού, χωρίς όμως να έχει διακοπεί η τάση του δικτύου από το παραπλήσιο υποσταθμό της ΔΕΗ και αφού τα άλλα δύο μέλη του συνεργείου έλεγξαν την ορθή εκτέλεση της σύνδεσης, έλυσε την ζώνη ασφαλείας και πριν προλάβει να κατέβει από το στύλο υπέστη ηλεκτροπληξία και έπεσε στο έδαφος από ύψος 6-7 μέτρων. Ο θάνατος του οφείλεται σε ηλεκτροπληξία, λόγω μη τηρήσεως των απαραιτήτων μέτρων ασφαλείας και συγκεκριμένα της Οδηγίας Διανομής Νο 15 της ΔΜΚΛΔ/ Τ.ΕΕΣ εκδοσ. 2η 14/6/2000 παράγραφος 14 περί "ανάρτησης και τάνυσης αγωγών" που απαγορεύει την ανάρτηση και τάνυση αγωγών πάνω από γραμμή που βρίσκεται υπό τάση. Επίσης των οριζομένων από την παράγραφο 4.3.1 της ιδίας οδηγίας που επιβάλλει πλην των άλλων μέτρων ασφαλείας να τοποθετούνται και μονωτικοί σωλήνες ή καλύμματα στους γυμνούς αγωγούς. Συνεπεία της μη τηρήσεως των πιο πάνω όρων ασφαλείας ο θανών όταν ήρθε σε επαφή με τους μη μονωμένους υπό τάση ηλεκτροφόρους αγωγούς τινάχθηκε από το ρεύμα και στην συνέχεια έπεσε στο έδαφος. Η ανωτέρω κρίση ενισχύεται από την προσκομιζόμενη μετ' επικλήσεως έκθεση νεκροψίας - νεκροτομής του θανόντος στην οποία αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι "το μυοκάρδιο παρουσιάζει αλλοιώσεις ως επί ηλεκτροπληξίας". Αποκλειστικά υπεύθυνος για το ατύχημα αυτό ήταν ο Ε. Α. προϊστάμενος του συνεργείου προστηθείς από τη Δ.Ε.Η. ο οποίος από αμέλεια του, δηλαδή από έλλειψη της προσοχής την οποία όφειλε από τις περιστάσεις και μπορούσε να καταβάλει, δεν μερίμνησε για την τήρηση των όρων ασφαλείας που αναφέρθηκαν πιο πάνω μεταξύ των οποίων η διακοπή της τάσης του συγκεκριμένου δικτύου από τον παραπλήσιο υποσταθμό της ΔΕΗ. Συνυπαιτιότητα του θύματος δεν κρίνεται ότι υπάρχει. Περαιτέρω αποδεικνύεται ότι ο θανών, ηλικίας κατά το χρόνο του θανάτου του 35 ετών, εισέπραττε μηνιαίως από τη Δ.Ε.Η. ως μισθό το ποσό των 959,71 ευρώ, ήτο δε υπόχρεος, από κοινού μετά της συζύγου του κατά το αναλογούν εις ένα έκαστον εξ αυτών ποσοστό, για τη διατροφή των δύο ανηλίκων τέκνων τους ηλικίας, κατά το χρόνο του θανάτου του, 6 και 3 ετών... Εξάλλου προκύπτει ότι οι ενάγοντες 1η σύζυγος θανόντος, 2η και 3η τέκνα αυτού, 4ος, 5η και 6η πατέρας, μητέρα και αδελφή του θανόντος ανήκουν στην οικογένεια του θύματος κατά την έννοια του άρθρου 932 ΑΚ και συνδέονταν με αυτόν με αληθινούς δεσμούς αγάπης φροντίδας και αφοσίωσης, με συνέπεια ο θάνατος του να προκαλέσει σ' αυτούς αισθήματα συντριβής και οδύνης και λόγω της συμπεριφοράς του προστηθέντος υπαλλήλου της Δ.Ε.Η. ΑΕ να δικαιούνται αυτοί να ζητήσουν και να λάβουν χρηματική ικανοποίηση για αποκατάσταση της ψυχικής οδύνης που προκάλεσε σ' αυτούς ο θάνατος του προσφιλούς τους προσώπου". Με βάση τις παραδοχές αυτές, το Εφετείο με την προσβαλλομένη απόφασή του, αφού δέχθηκε κατ' ουσίαν την έφεση των αναιρεσιβλήτων, εξαφάνισε την πρωτοβάθμια απόφαση, που είχε δεχθεί ότι συνυπαίτιος για το ατύχημα κατά ποσοστό 30% ήταν και ο αποβιώσας, δικάζοντας δε ακολούθως την αγωγή και λαμβάνοντας υπ' όψιν τις συντρέχουσες περιστάσεις, δηλαδή τον βαθμό του πταίσματος του προστηθέντος υπαλλήλου της Δ.Ε.Η., τις συνθήκες υπό τις οποίες έλαβε χώρα ο θάνατος του παθόντος, την ιδιότητα και το βαθμό συγγενείας των αναιρεσιβλήτων με τον παθόντα, καθώς και την κοινωνική και οικονομική κατάσταση των μερών, προσδιόρισε την χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης για την πρώτη αναιρεσίβλητη ατομικά στο ποσό των πενήντα χιλιάδων (50.000) ευρώ και ως μόνη ασκούσα τη γονική μέριμνα της δεύτερης αναιρεσίβλητης και της ήδη ενηλικιωθείσας τρίτης αναιρεσίβλητης στο ποσό των τριάντα χιλιάδων ευρώ (30.000) για έκαστη εξ αυτών και για έκαστο των τετάρτου, πέμπτης και έκτης εκ των αναιρεσιβλήτων το ποσό των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο, δεν παραβίασε ούτε ευθέως ούτε εκ πλαγίου τις διατάξεις των άρθρων 914 του ΑΚ και 2 του ν. 158/1975, αφού με βάση τις παραδοχές της προσβαλλομένης ότι η εργασία την οποία εκτελούσε ο παθών, αποτελούσε ανάρτηση και τάνυση αγωγού, που επέβαλε σύμφωνα με την Οδηγίας Διανομής Νο 15 της ΔΜΚΛΔ/ Τ.ΕΕΣ έκδοση 2η 14/6/2000 παράγραφος 14, διακοπή της τάσης των αγωγών και ότι η εργασία έλαβε χώρα επί στύλου της ΔΕΗ ύψους 8 μέτρων, ο οποίος έφερε τρεις συστοιχίες καλωδίων εκ των οποίων οι δύο συστοιχίες ήταν πενταπολικές χωρίς μόνωση και τοποθετημένες παράλληλα με την οδό …ενώ η τρίτη ήταν πενταπολική συνεστραμμένη και μονωμένη κάθετα στην διεύθυνση των δύο άλλων συστοιχιών καλωδίων, επρόκειτο δηλαδή περί εγκαταστάσεως, που λόγω του πολυσυνθέτου αυτής επέβαλε την επικάλυψη αγωγών και μονωτήρων δια μονωτικών σωλήνων ή καλυμμάτων ή χωρισμάτων, σύμφωνα με το άρθρο 2 του ν.158/1975 και την παράγραφο 4.3.1 της ιδίας ως άνω οδηγίας, δεν αρκέσθηκε σε λιγότερα στοιχεία για την εφαρμογή τους και δεν περιέχει ανεπαρκείς ή αντιφατικές αιτιολογίες, μη αναλύοντας τις έννοιες τάνυση και ανάρτηση αγωγού και μη προσδιορίζοντας την τάση του δικτύου επί του οποίου ελάμβαναν χώρα οι εργασίες του παθόντος αφού τα απαιτούμενα μέτρα, τα οποία παρέλειψε να λάβει ο προστηθείς από την αναιρεσείουσα, επικεφαλής του συνεργείου Ε. Α., αναφέρονται στην μικρότερη πρώτη περιοχή τάσεως (0-750V) του άρθρου 2 του ν. 158/1975, που απαιτεί τη λήψη του ελαχίστου των μέτρων ασφαλείας. Επομένως ο από τους αριθμούς 1 και 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρώτος λόγος αναιρέσεως με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Με το δεύτερο λόγο αναιρέσεως αποδίδεται στην προσβαλλομένη απόφαση η από τον αριθμό 19 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, πλημμέλεια της απορρίψεως με ανεπαρκείς αιτιολογίες του ισχυρισμού της αναιρεσείουσας περί συνυπαιτιότητας του παθόντος, συνισταμένης στο ότι "δεν τοποθέτησε, ενώ μπορούσε, τη σκάλα προς την πλευρά του οικοπέδου, το οποίο μάλιστα ανήκε στην κυριότητά του, ώστε να αποφευχθεί η όποια επαφή του κατά τη διάρκεια των εργασιών με ηλεκτροφόρα καλώδια". Το Εφετείο με τις προαναφερόμενες παραδοχές του δέχθηκε ότι "ο στύλος (που έλαβαν χώρα οι εργασίες) ήταν τοποθετημένος απέναντι από την οικία που επρόκειτο να ηλεκτροδοτηθεί. Λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών του χώρου εργασίας και λόγω του ότι το γειτονικό οικόπεδο ήτο περιφραγμένο, η περίφραξη δε εμπόδιζε την τοποθέτηση της σκάλας αναρρίχησης στην πλευρά όπου δεν υπήρχαν συστοιχίες καλωδίων ενώ σε απόσταση 20 μέτρων από το στύλο της ΔΕΗ υπήρχε στύλος του Ο.Τ.Ε., αυτή (σκάλα αναρρίχησης) τοποθετήθηκε κάτω από την ηλεκτροφόρο μη μονωμένη πενταπολική συστοιχία και οι ειδικοί πύροι (τζαβέτες) τοποθετήθηκαν από την πλευρά της περίφραξης του οικοπέδου και στο ύψος των συστοιχιών των καλωδίων", με βάση δε τις παραδοχές αυτές έκρινε ότι δεν βαρύνει τον παθόντα συνυπαιτιότητα. Με την κρίση του αυτή το Εφετείο με συνοπτική μεν αλλά πλήρη αιτιολογία απέρριψε τον σχετικό περί συνυπαιτιότητας του παθόντος ισχυρισμό της αναιρεσείουσας και συνεπώς ο λόγος αυτός της αιτήσεως αναιρέσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Σύμφωνα με το άρθρο 14, παρ. 20 του ν. 2266/1994, όπως είχε αντικατασταθεί με την παρ.1 άρθρ.5 Ν.2839/2000 και αντικαταστάθηκε και πάλι με το άρθρ.20 παρ.1 Ν.3448/2006 "όταν εργαζόμενος στο Δημόσιο ή στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, με τον τρόπο που αυτός προσδιορίζεται στην παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 2190/1994 όπως αυτός ισχύει, αποβιώσει κατά και εξαιτίας της εκτέλεσης υπηρεσιακού του καθήκοντος, τότε δύναται ένα (1) μέλος της οικογένειας του θανόντος μέχρι πρώτου βαθμού συγγενείας με αυτόν, ή αδελφός ή αδελφή ή σύζυγος του να διορίζεται στο Δημόσιο ή ευρύτερο δημόσιο τομέα σε κενή οργανική θέση ανάλογη των προσόντων που διαθέτει ο διοριζόμενος. Η αίτηση διορισμού πρέπει να υποβληθεί μέσα σε αποκλειστική προθεσμία πέντε (5) ετών από την ημερομηνία του θανάτου ή από τη συμπλήρωση του νόμιμου ορίου ηλικίας για διορισμό ή από την εκπλήρωση των στρατιωτικών υποχρεώσεων. Η αίτηση συνοδεύεται από αμετάκλητη δήλωση παραίτησης των λοιπών δικαιούχων από το δικαίωμα διορισμού και συνεπάγεται, από την ημερομηνία διορισμού, την αυτοδίκαιη και αμετάκλητη παραίτηση του διοριζομένου από τις οικονομικές απαιτήσεις του έναντι του φορέα, στον οποίο παρείχε την εργασία του ή ήταν ασφαλισμένος ο θανών, καθώς και την αναστολή του συνταξιοδοτικού του δικαιώματος Εξ άλλου το άρθρο 1 παρ.6 εδ. γ' του Ν.1256/1982 όρισε ότι κατά την αληθινή έννοια του άρθρου 9 του νόμου 1232/1982 στο δημόσιο τομέα περιλαμβάνεται και η ΔΕΗ. Όμως με το άρθρο 1 του Π.Δ 360/91 "Έξοδος της ΔΕΗ από το δημόσιο τομέα" (ΦΕΚ 128 Α/20.8.1991) ορίστηκε ότι από τη ημερομηνία που αρχίζει να ισχύει το διάταγμα αυτό η ΔΕΗ δεν υπάγεται στις διατάξεις που ισχύουν για το δημόσιο τομέα με την επιφύλαξη της διατάξεως της παραγ.2 του άρθρου 30 του Ν.1914/1990. Κατά δε το άρθρο 6 παρ.7 του Ν.2244/1994 "ρύθμιση θεμάτων ηλεκτροπαραγωγής και άλλες διατάξεις",... "με αποφάσεις του Δ.Σ. της ΔΕΗ, στις οποίες θα καθορίζονται οι ειδικότεροι όροι, διαδικασίες και προϋποθέσεις, δύναται να προσλαμβάνεται στη ΔΕΗ, κατά παρέκκλιση των διατάξεων του Ν. 2190/1994, ένα μέλος της οικογενείας του μισθωτού, με οποιαδήποτε σχέση εργασίας, θανόντος συνεπεία εργατικού ατυχήματος". Η έννοια του εργατικού ατυχήματος κατά την ανωτέρω διάταξη και κατά τις διατάξεις των άρθρων 8 και 25 του ν.4491/1966, που ρυθμίζει τις υποχρεώσεις της ΔΕΗ λόγω εργατικών ατυχημάτων του προσωπικού της, συμπίπτει με εκείνη των άρθρων 1, 2 και 3 του κωδ.ν. 551/1915. Από το συνδυασμό των διατάξεων αυτών συνάγεται ότι για την ΔΕΗ, μετά το ως άνω Π.Δ 360/1991 δεν ισχύουν οι διατάξεις του άρθρου 14, παρ. 20 του ν. 2266/1994, αλλά του άρθρου 6 παρ.7 του Ν.2244/1994, που ως ειδικότερο δεν θεωρείται καταργηθέν από το νεώτερο νόμο 2266/1994. Από τη διάταξη, εξάλλου, του άρθρου 1 παρ.2 του Ν.2190/1994 "Σύσταση ανεξάρτητης αρχής για την επιλογή προσωπικού, ρύθμιση θεμάτων διοίκησης" στην οποία ορίζεται ότι όπου στις κείμενες διατάξεις γίνεται αναφορά στο δημόσιο τομέα, νοούνται για την εφαρμογή των διατάξεων των κεφαλαίων Β και Γ οι υπηρεσίες και τα νομικά πρόσωπα που αναφέρονται στη διάταξη του άρθρου 14 παρ.1 του νόμου αυτού, συνδυαζόμενη προς την τελευταία διάταξη, στην οποία περιλαμβάνεται και η ΔΕΗ ως δημόσια επιχείρηση, δεν συνάγεται ότι η ΔΕΗ επαναφέρθηκε στο δημόσιο τομέα, διότι η αναφορά της στη διάταξη του άρθρου 14 παρ.1 του Ν.2190/1994 γίνεται απλώς για την εφαρμογή των διατάξεων των κεφαλαίων Β και Γ αυτού (που δεν αφορούν την υπόθεση περί της οποίας έκρινε το Εφετείο). Σύμφωνα λοιπόν με τη σαφή διάταξη του άρθρου 6 παρ. 7 του ν. 2244/1994, δεν αποτελεί προϋπόθεση για την πρόσληψη υπό της ΔΕΗ συγγενούς ή συζύγου, αποβιώσαντος συνεπεία εργατικού ατυχήματος υπαλλήλου της, η παραίτηση του προσλαμβανομένου από κάθε αξίωση αποζημιώσεως κατά της ΔΕΗ για το θάνατο του συγγενούς ή συζύγου του, ούτε θεωρείται ως τέτοια παραίτηση η αίτηση του συγγενούς ή συζύγου του αποβιώσαντος για πρόσληψη. Τέλος ο λόγος αναιρέσεως από το άρθρο 559 αρ. 8 ΚΠολΔ ιδρύεται όταν το δικαστήριο παρά το νόμο έλαβε υπόψη του πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη του πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Κατά την έννοια της διατάξεως αυτής ως "πράγματα" θεωρούνται οι πραγματικοί ισχυρισμοί που έχουν αυτοτελή ύπαρξη και τείνουν στη θεμελίωση κατάλυση ή παρακώλυση ουσιαστικού ή δικονομικού δικαιώματος που ασκήθηκε είτε ως επιθετικό είτε ως αμυντικό μέσο και στηρίζουν το αίτημα της αγωγής ενστάσεως ή αντενστάσεως, καθώς και οι λόγοι εφέσεως που αφορούν πραγματικούς ισχυρισμούς, όχι δε και οι απαράδεκτοι ή αβάσιμοι κατά νόμο ισχυρισμοί (Ολ.ΑΠ 3/1997, ΑΠ 8/2015, ΑΠ 644/2013). Έτσι, δεν ιδρύει λόγο αναίρεσης η παράλειψη του δικαστηρίου να απαντήσει σε ισχυρισμό μη νόμιμο. Στην προκειμένη περίπτωση με τον τρίτο λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλομένη απόφαση την από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πλημμέλεια ότι δεν έλαβε υπόψη ισχυρισμό της που είχε ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Συγκεκριμένα σχετικά με το λόγο αυτό η αναιρεσείουσα εκθέτει στο αναιρετήριο ότι, προέβαλε με τον τρίτο λόγο εφέσεώς της τον ισχυρισμό ότι εφόσον η πρώτη αναιρεσίβλητη, χήρα του θανόντος, είχε κατά το χρόνο άσκησης της αγωγής 5.10.2004, προσληφθεί κατόπιν αίτησής της στη ΔΕΗ, η πρόσληψή της συνεπάγεται από την ημερομηνία υλοποίησής της, την αυτοδίκαιη και αμετάκλητη παραίτησή της από τις οικονομικές απαιτήσεις της έναντι της ΔΕΗ, στην οποία παρείχε την εργασία του ο θανών και έπρεπε συνεπώς το δικαστήριο να απορρίψει την ένδικη αγωγή ως προς αυτήν (την πρώτη ενάγουσα και ήδη πρώτη αναιρεσίβλητη). Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι ο σχετικός ισχυρισμός είναι μη νόμιμος, αφού όπως προαναφέρθηκε η υποβολή της αιτήσεως εκ μέρους της πρώτης αναιρεσίβλητης, συζύγου του αποβιώσαντος σε εργατικό ατύχημα υπαλλήλου της αναιρεσείουσας, για πρόσληψή της από την τελευταία, δεν θεωρείται ως παραίτηση από κάθε αξίωσή της σε βάρος της αναιρεσείουσας, για τον λόγω του εργατικού ατυχήματος θάνατο του συζύγου της και το Εφετείο με το να μην τον λάβει υπόψη δεν υπέπεσε στην αποδιδόμενη το πλημμέλεια. Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, αφού δεν υπάρχει άλλος λόγος αναιρέσεως, πρέπει να απορριφθεί η κρινομένη αίτηση και να καταδικασθεί η αναιρεσείουσα, ως ηττηθείσα, στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσιβλήτων, που κατέθεσαν προτάσεις, κατά το νόμιμο και βάσιμο αίτημα των τελευταίων (ΚΠολΔ 176, 183 και 191 παρ.2).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

ΑΠΟΡΡΙΠΤΕΙ την από 21.4.2015, με αριθ. εκθέσεως καταθέσεως 413/21.4.2015, αίτηση της ανώνυμης εταιρίας με την επωνυμία "Δημόσια Επιχείρηση Ηλεκτρισμού (Δ.Ε.Η. Α.Ε.)" κατά των: 1) Χ. χήρας Α. Κ., 2) Β. Κ. του Α., 3) Μ. Κ. του Α., 4) Κ. Κ. του Α. 5) Μ. συζ. Κ. Κ. και 6) Α. Κ. συζ. Χ. Δ., περί αναιρέσεως της υπ` αριθ. 1991/2012 αποφάσεως του Εφετείου Αθηνών. Και

ΚΑΤΑΔΙΚΑΖΕΙ την αναιρεσείουσα στην πληρωμή χιλίων οκτακοσίων (1.800) ευρώ, για τα δικαστικά έξοδα των αναιρεσίβλητων.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Φεβρουαρίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 22 Μαρτίου 2016.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ