254/2014 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 254 / 2014 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 254/2014

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

B2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Γιαννούλη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Δημήτριο Μουστάκα, Χριστόφορο Κοσμίδη, Νικόλαο Τρούσα και Χαραλαμπία Σίμου, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 8 Οκτωβρίου 2013, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1.Α. Π. έως και 349.Π. Χ. Οι υπό στοιχεία 72, 84, 93 και 301 αναιρεσείοντες, δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο.

Οι λοιποί αναιρεσείοντες εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Νικόλαο Σωτηρακόπουλο και κατέθεσαν προτάσεις.

Του αναιρεσιβλήτου: Δήμου Αθηναίων, που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, ο οποίος εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο του Ευαγγελία Μανίκα με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και δεν κατέθεσε προτάσεις.

Στο σημείο αυτό, ο συνήγορος των ως άνω αναιρεσειόντων, αφού έλαβε το λόγο από τον Πρόεδρο, δήλωσε ότι:

O υπό στοιχείο 72 αναιρεσείων Ν. Ζ. απεβίωσε στις 16/11/2005 σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό 55/ΚΘ/2005 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου Αθηναίων, και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού α) Α. Ζ. του Ν. και ) Β. Ζ. του Ν., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

O υπό στοιχείο 84 αναιρεσείων Χ. Ι. απεβίωσε στις 9/9/2008 σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό 805/104/2008 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου Νέας Φιλαδέλφειας, και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού α) Μ. Ι. του Χ. και ) Λ. Ι. του Χ., οι οποίες εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

O υπό στοιχείο 93 αναιρεσείων Σ. Κ. απεβίωσε στις 13/10/2011 σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό 191/32/2011 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου Αθηναίων, και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού α) Μ. χήρα Σ. Κ. το γένος Ν. Κ., ) Ε. Κ. του Σ. και ) Π. Κ. του Σ. οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

O υπό στοιχείο 301 αναιρεσείων Δ. Τ. απεβίωσε στις 4/6/2013 σύμφωνα με την προσκομισθείσα υπ' αριθμό 244/20/2013 ληξιαρχική πράξη θανάτου του ληξιάρχου Δήμου Αθηναίων, και την παρούσα δίκη συνεχίζουν οι μοναδικοί εξ αδιαθέτου κληρονόμοι αυτού α) Μ. χήρα Δ. Τ. το γένος Α. Γ., ) Α. Τ. του Δ., ) Κ. Τ. του Δ., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον ίδιο ως άνω δικηγόρο και κατέθεσαν προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 8/3/2007 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Ειρηνοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 924/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 5004/2009 του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 3/2/2012 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Χαραλαμπία Σίμου ανέγνωσε την από 17/1/2013 έκθεση της κωλυομένης να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος δικαστηρίου Αρεοπαγίτη Αγγελικής Αλειφεροπούλου, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του πρώτου λόγου και την απόρριψη του δεύτερου λόγου της από 3/2/2012 αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας ορίζει: α) Στο άρθρο 94 παρ. 1, στα πολιτικά δικαστήρια οι διάδικοι έχουν την υποχρέωση να παρίστανται με πληρεξούσιο δικηγόρο, β) στο άρθρο 96 παρ. 1, η πληρεξουσιότητα δίνεται είτε με συμβολαιογραφική πράξη είτε με προφορική δήλωση που καταχωρίζεται στα πρακτικά, ενώ επί εργατικών διαφορών, ήδη, η πληρεξουσιότητα αυτή μπορεί να δίνεται και με ιδιωτικό έγγραφο, το οποίο φέρει βεβαίωση του γνήσιου της υπογραφής, από Κέντρο Εξυπηρέτησης Πολιτών ή οποιαδήποτε άλλη δημόσια, δημοτική ή κοινοτική αρχή (αρθ.665 παρ.2 εδαφ.

γ' ΚΠολΔ που προστέθηκε με το άρθρο 15 παρ.6 Ν.4055/2012), γ) στο άρθρο 104, για τη συζήτηση στο ακροατήριο απαιτείται ρητή πληρεξουσιότητα και αν αυτή δεν υπάρχει κηρύσσονται άκυρες όλες οι πράξεις, ακόμη και εκείνες που είχαν γίνει προηγουμένως, το δε δικαστήριο εξετάζει αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάση της δίκης την έλλειψη πληρεξουσιότητας, δ) στο άρθρο 576 παρ. 1, αν ο διάδικος που επισπεύδει τη συζήτηση, δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί αλλά δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος ο Άρειος Πάγος συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι και ε) στην παρ. 2 του ιδίου άρθρου, αν ο μη εμφανισθείς ή ο εμφανισθείς αλλά μη παριστάς προσηκόντως διάδικος δεν έχει κλητευθεί κηρύσσεται απαράδεκτη η συζήτηση.

Από το συνδυασμό των παραπάνω διατάξεων συνάγεται ότι στην περίπτωση κατά την οποία ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος, που επισπεύδει τη συζήτηση, εμφανίζεται στο ακροατήριο κατά τη συζήτηση της υποθέσεως, αλλά δεν αποδεικνύει την ύπαρξη ρητής πληρεξουσιότητας, που αυτεπαγγέλτως πλέον εξετάζει το δικαστήριο, ο αναιρεσείων θεωρείται μη παριστάμενος και κηρύσσεται άκυρη και η κλήση με βάση την οποία εμφανίζεται ως επιμελούμενος τη συζήτηση, με αποτέλεσμα να μη χωρεί εφαρμογή της διατάξεως του άρθρου 576 παρ. 1 ΚΠολΔ, σύμφωνα με την οποία ο Άρειος Πάγος συζητεί την υπόθεση σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι (Ολ.

Α.Π. 2/1992, 9/2003, ΑΠ 248/11), αν οι αναιρεσείοντες αυτοί δεν έχουν κλητευθεί από τον αντίδικο τους ή από τους επισπεύδοντες τη συζήτηση τυχόν ομοδίκους τους. Εξάλλου, κατά το άρθρο 576 παρ.2 εδ. α1 του ίδιου Κώδικα, αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει την συζήτηση δεν εμφανιστεί ή εμφανιστεί αλλά δεν λάβει μέρος σε αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως, αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα, αν δε η κλήση δεν επιδόθηκε καθόλου ή δεν επιδόθηκε νόμιμα ή εμπρόθεσμα, ο Άρειος Πάγος κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση και η υπόθεση επαναφέρεται για συζήτηση με νέα κλήτευση.

Τέλος, κατά το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 3 του άρθρου 576 Κ.Πολ.Δ., αν μετέχουν περισσότεροι στη δίκη για την αναίρεση και δεν κλητεύθηκε κάποιος από αυτούς, η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη για όλους, ενώ, κατά το δεύτερο εδάφιο της ίδιας ως άνω παραγράφου, το οποίο προστέθηκε με το άρθρο 62 του Ν. 4139/2013 και ισχύει από 20-3-2013 (ημερομηνία δημοσιεύσεως του νόμου τούτου, κατ' αρθρ. 104 αυτού), σε περίπτωση απλής ομοδικίας, αν κάποιος δεν εκπροσωπηθεί από πληρεξούσιο δικηγόρο, η υπόθεση χωρίζεται και η συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως χωρεί νομίμως, ως προς όσους εκπροσωπούνται από πληρεξούσιο δικηγόρο ή έχουν κλητευθεί νομίμως και κηρύσσεται απαράδεκτη ως προς τους λοιπούς. -Στην προκειμένη περίπτωση η συζήτηση της κρινόμενης αιτήσεως επισπεύδουν οι αναιρεσείοντες.

Όμως ο δικηγόρος Νικόλαος Σωτηρακόπουλος, που παραστάθηκε για όλους τους αναιρεσείοντες και υπέγραψε και τη σχετική κλήση προς συζήτηση, δεν αποδεικνύει πληρεξουσιότητα, ως προς τους εκ των αναιρεσειόντων, κατά τη σειρά που αναφέρονται στο αναιρετήριο, 18°, 22°, 54°, 60°, 73°, 83° ,91°, 115°, 117°, 118°, 132°, 134°, 140°, 143° ,149°, 152°, 158°, 161°, 164°, 173ό, 180°, 181°, 184°, 185°, 189°, 204°, 207°, 210°, 212°, 213°, 228°, 231°, 232°, 236°, 238°, 242°, 255°, 315°, 317°, 337°, 346°, 347°, 349°.

Εξάλλου, δεν αποδεικνύεται ότι οι αναιρεσείοντες αυτοί κλητεύθηκαν από τον αναιρεσίβλητο, που παρίσταται νομίμως ή τους λοιπούς αναιρεσείοντες, κατά την αρχική ή μετ' αναβολή δικάσιμο. Επομένως, ως προς τους ανωτέρω αναιρεσείοντες, η συζήτηση της προκειμένης υποθέσεως πρέπει να κηρυχθεί απαράδεκτη και να χωριστεί η υπόθεση ως προς τους υπολοίπους αναιρεσείοντες και να προχωρήσει η συζήτησή της αιτήσεως αναιρέσεως ως προς αυτούς.

2 Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 286 εδ. α' και 287 ΚΠολΔ συνάγεται, ότι η δίκη διακόπτεται αν, εωσότου τελειώσει η προφορική συζήτηση μετά την οποία εκδίδεται η οριστική απόφαση, πεθάνει κάποιος διάδικος, η διακοπή δε αυτή επέρχεται από τη γνωστοποίηση της προς τον αντίδικο, που μπορεί να γίνει και με προφορική δήλωση στο ακροατήριο ή κατά τη επιχείρηση διαδικαστικής πράξης, όπως κατά τη διεξαγωγή των αποδείξεων, από εκείνον που έχει δικαίωμα να επαναλάβει τι δίκη ή τον πληρεξούσιο του διαδίκου στο πρόσωπο του οποίου επήλθε ο λόγος αυτός.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 290 ΚΠολΔ, η επανάληψη της δίκης που έχει διακοπεί, λόγω θανάτου κάποιου διαδίκου, μπορεί να γίνει εκούσια με ρητή ή σιωπηρή δήλωση των προσώπων τα οποία, ως κληρονόμοι εκείνου, υπεισέρχονται στην δικονομική του θέση. Εφόσον αποδεικνύεται ή συνομολογείται από τον αντίδικο, έστω και σιωπηρά, η νόμιμη δυνατότητα του προσώπου να διεξάγει τη δίκη στη θέση του διαδίκου στον οποίο αφορούσε το διακοπτικό γεγονός, δεν απαιτείται ιδιαίτερη συζήτηση περί της επαναλήψεως και η δίκη συνεχίζεται κανονικά.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως από τα ταυτάριθμα με την παρούσα πρακτικά του δικαστηρίου τούτου προκύπτει, κατά τη συζήτηση της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, που έγινε κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, δεν εμφανίσθηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, έστω με δήλωση κατά το άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ, οι 72ος, 84ος, 93ος, και 301ος των αναιρεσειόντων α) Ν.

Ζ., β) Χ. Ι., γ) Δ. Τ. και δ) Σ. Κ., εμφανίσθηκε όμως, ο νομίμως διορισθείς από τους α) Σ. Ζ., Β. Ζ. και Α. Ζ., ) Μ. Ι. και Λ. Ι., ) Μ. Κ., Ε. Κ. και Π. Κ. και ) Μ. Τ., Α. Τ. και Κ. Τ., αντίστοιχα, πληρεξούσιος δικηγόρος αυτών, Νικόλαος Σωτηρακόπουλος ο οποίος, για λογαριασμό των εντολέων του, δήλωσε ότι οι άνω μη εμφανισθέντες αναιρεσείοντες απεβίωσαν και η δίκη συνεχίζεται από αυτούς, με την ιδιότητα τους ως κληρονόμων των ως άνω αποβιωσάντων, αντίστοιχα.

Αφού, επομένως, δεν αμφισβητείται από τον αναιρεσίβλητο η ιδιότητα αυτών ως κληρονόμων των άνω θανόντων, από δε τις προσκομιζόμενες και επικαλούμενες ληξιαρχικές πράξεις α) υπ' αριθ. 55/2005 του Ληξιαρχείου Δήμου Αθηναίων, β) υπ' αριθ. 805/2008 του Ληξιαρχείου του Δήμου Νέας Φιλαδέλφειας - Αττικής, γ)υπ' αριθ. 191/2011 του Ληξιαρχείου του Δήμου Αθηναίων και δ) υπ' αριθ. 244/2013 του Ληξιαρχείου του Δήμου Αθηναίων, αποδεικνύεται, ότι οι άνω μη εμφανισθέντες αναιρεσείοντες απεβίωσαν ο 72ος στις 16-11-2005, ο 84ος στις 9-9-2008, ο 93ος στις 13-10-2011 και ο 301ος στις 4-6-2013, η δίκη νομίμως συνεχίζεται από τους προαναφερόμενους κληρονόμους του καθενός εξ αυτών.

3. Από το συνδυασμό των άρθρων 286,287,290, 325παρ.2 και 919 παρ.2 συνάγεται ότι σε περίπτωση θανάτου ενός διαδίκου υπεισέρχονται στη θέση του οι κληρονόμοι του. Τέλος, κατά το άρθρο 254 παρ.1 εδαφ .α' ΚΠολΔ, όπως ισχύει μετά το αρθ. 9 του ν. 2915/2001 και εφαρμόζεται και στη δίκη για την αναίρεση (αρθρ. 573 ΚΠολΔ) "Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την επανάληψη της συζήτησης στο ακροατήριο, η οποία έχει κηρυχθεί περατωμένη, όταν κατά τη μελέτη της υπόθεσης ή τη διάσκεψη παρουσιάζονται κενά ή αμφίβολα σημεία που χρειάζονται συμπλήρωση ή επεξήγηση.

Η απόφαση μνημονεύει απαραιτήτως τα ειδικά θέματα που αποτελούν αντικείμενο της επαναλαμβανόμενης συζήτησης". Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από το δικόγραφο της αιτήσεως αναιρέσεως, και τα λοιπά διαδικαστικά έγγραφα, οι από τους διαδίκους, με σειρά αριθμού στο αναιρετήριο, 69, 70, 82 και 186, φέρονται ότι ασκούν την αναίρεση οι κληρονόμοι των αποβιωσάντων από τους αρχικούς διαδίκους Κ.

Ζ. (οι 69 και 70), Ν. Θ. (ο 82) και Ν. Μ. (ο 187), χωρίς να προκύπτει αν κατά το χρόνο ασκήσεως της αναίρεσης, είχαν ήδη αποβιώσει οι άνω αρχικοί διάδικοι και ότι οι εν λόγω αναιρεσείοντες είναι πράγματι οι νόμιμοι κληρονόμοι τους. Συνακόλουθα, κατά τη μελέτη και διάσκεψη της υπόθεσης παρουσιάστηκαν τα εν λόγω κενά και αμφίβολα σημεία, αναφορικά με τη συνδρομή των προϋποθέσεων της ενεργητικής νομιμοποίησης των εν λόγω αναιρεσειόντων για την άσκηση της αναίρεσης, που εξετάζεται και αυτεπαγγέλτως, τα οποία χρειάζονται συμπλήρωση και διευκρίνιση.

Επομένως, πρέπει να διαταχθεί η επανάληψη της συζητήσεως στο ακροατήριο προκειμένου να προσκομισθούν, με επιμέλεια των εν λόγω αναιρεσειόντων, στοιχεία από τα οποία να προκύπτουν, τόσο ο θάνατος των προαναφερομένων αρχικών διαδίκων, όσο και η κληρονομική ιδιότητα των ρηθέντων αναιρεσειόντων, αναβληθεί δε η συζήτηση της υπόθεσης για το ενιαίο της κρίσεως και προς αποφυγή εκδόσεως αντιφατικών αποφάσεων για τους λοιπούς διαδίκους.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Κηρύσσει απαράδεκτη τη συζήτηση της από 3-2-2012 αίτησης για αναίρεση της 5004/2009 απόφασης του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Αθηνών, ως προς τους με αριθμούς 18, 22, 54, 60, 73, 83, 91, 115, 117, 118, 132, 134, 140, 143, 149 ,152, 158, 161, 164, 173, 180, 181, 184, 185, 189, 204, 207, 210, 212, 213, 228 232, 236, 238, 242, 255, 315, 317, 337, 346, 347, 349, αναιρεσείοντες και χωρίζει την υπόθεση ως προς τους λοιπούς.

Διατάσσει την επανάληψη της συζητήσεως στο ακροατήριο της ίδιας πιο πάνω αναίρεσης με σκοπό να προσκομισθούν τα αναφερόμενα στο σκεπτικό αποδεικτικά στοιχεία με επιμέλεια των επίσης αναφερομένων αναιρεσειόντων, και αναβάλλει τη συζήτηση της υπόθεσης ως προς του λοιπούς διαδίκους.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 13 Δεκεμβρίου 2013.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 4 Φεβρουαρίου 2014.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ