252/2022 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 252 / 2022 (Α1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)M.K.

Αριθμός 252/2022

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Α1' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Αλτάνα Κοκκοβού, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Χρήστο Τζανερρίκο, Γεώργιο Χριστοδούλου, Βασίλειο Μαχαίρα - Εισηγητή, Αναστασία Μουζάκη, Αρεοπαγίτες. ΣΥΝΕΔΡΙΑΣΕ δημόσια στο ακροατήριό του, στις 9 Μαρτίου 2020, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας-καλούσας: Ανώνυμης Εταιρίας με την επωνυμία "Ι. Κ. ΑΝΩΝΥΜΟΣ - ΤΕΧΝΙΚΗ -ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ – Μ. ΕΤΑΙΡΙΑ" και το διακριτικό τίτλο "Ι. Α.Τ.Ε.", που εδρεύει στην ….. και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Φώτιο Γιαννούλα και κατέθεσε προτάσεις. Της αναιρεσίβλητης - καθ'ης η κλήση: Δημοτικής Επιχείρησης Ύδρευσης Αποχέτευσης Βέροιας (Δ.Ε.Υ.Α.Β.), που εδρεύει στη Βέροια και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Γεώργιο Παπαστεργίου με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 14/1/2014 προσφυγή της ήδη αναιρεσείουσας, που κατατέθηκε στο Πενταμελές Εφετείο Θεσσαλονίκης.

Εκδόθηκε η 914/2015 οριστική απόφαση του ίδιου Δικαστηρίου, την αναίρεση της οποίας ζήτησε η αναιρεσείουσα με την από 14/9/2015 αίτησή της, επί της οποίας εκδόθηκε η 1379/2017 απόφαση του Αρείου Πάγου που κήρυξε την συζήτηση απαράδεκτη. Την υπόθεση επανέφερε προς συζήτηση η αναιρεσείουσα με την από 13/2/2018 κλήση της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Βασίλειος Μαχαίρας, ανέγνωσε την από 24/11/2016 έκθεση της κωλυομένης να μετάσχει στη σύνθεση του παρόντος Δικαστηρίου Αρεοπαγίτη Αγγελικής Τζαβάρα, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως κατά της 914/2015 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Ο πληρεξούσιος της αναιρεσείουσας ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντίδικου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Ι. Με την κρινόμενη, από 14-9-2015 και με αριθμό κατάθεσης 261/2015 αίτηση αναίρεσης, η συζήτηση της οποίας επαναφέρεται με την από 13-2-2018 κλήση της αναιρεσείουσας, μετά την έκδοση της με αριθμό 1379/2017 απόφασης του Δικαστηρίου τούτου, με την οποία κηρύχθηκε απαράδεκτη η αρχική συζήτηση της 5-12-2016, προσβάλλεται η με αριθμό 914/2015 τελεσίδικη απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης, που εκδόθηκε αντιμωλία των διαδίκων, κατά τη διαδικασία του άρθρου 77 του Ν. 3669/2008 "Κατασκευή Δημοσίων Έργων".

Με την προσβαλλόμενη απόφαση απορρίφθηκε ως ουσιαστικά αβάσιμη η από 14-1-2014 και με αριθμό κατάθεσης 161/2014 προσφυγή της αναιρεσείουσας κατασκευαστικής εταιρείας, με την οποία ζητούσε να ακυρωθεί η τεκμαιρόμενη σιωπηρή απόρριψη της από 11-10-2013 αίτηση θεραπείας κατά της με αριθμό 155/2013 απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου της αναιρεσίβλητης Δημοτικής Επιχείρησης, επίσης να ακυρωθεί η παραπάνω απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου και η συμπροσβαλλόμενη με αριθ.

πρωτ. 3285/29-7-2013 απόφαση του α.ν. Διευθυντή της Τεχνικής Διεύθυνσης της αναιρεσίβλητης και, τέλος, να αναγνωρισθεί ότι παράνομα κηρύχθηκε έκπτωτη η αναιρεσείουσα, από το έργο "Ολοκλήρωση εσωτερικού δικτύου αποχέτευσης οικισμού Κάτω Βερμίου Δήμου Βέροιας" και ότι της οφείλεται πλήρης αποζημίωση, για την αποκατάσταση κάθε ζημίας, επελθούσας και μελλοντικής.

Η αίτηση αναίρεσης ασκήθηκε νομότυπα και εμπρόθεσμα (άρθρα 552, 553, 556, 558, 564, 566 παρ.1 Κ.Πολ.Δ), είναι, συνεπώς, παραδεκτή (άρθρο 577 παρ.1 Κ.Πολ.Δ) και πρέπει να ερευνηθεί ως προς τους λόγους της (άρθρ. 577 παρ.3 Κ.Πολ.Δ).

ΙΙ. Με το Ν.4412/2016 "Δημόσιες Συμβάσεις Έργων Προμηθειών και Υπηρεσιών", άρθρο 377 παρ.1 περίπτωση 31, καταργήθηκε ο Ν. 3669/2008 "Κατασκευή Δημοσίων Έργων", πλην των άρθρων 80 έως 110, τα οποία παρέμειναν σε ισχύ μέχρι την έκδοση του Προεδρικού διατάγματος του άρθρου 83. Οι διατάξεις του νέου Ν.4412/2016, σύμφωνα με τη μεταβατική διάταξη του άρθρου 376 τούτου, εφαρμόζονται σε όλες τις δημόσιες συμβάσεις, καθώς και σε όλους τους διαγωνισμούς μελετών που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του και η έναρξη της διαδικασίας σύναψης των οποίων λαμβάνει χώρα μετά την έναρξη της ισχύος του, ενώ κατά το άρθρο 175 αυτού του νόμου κάθε διαφορά μεταξύ των συμβαλλομένων μερών που προκύπτει από τη σύμβαση κατασκευής δημόσιου έργου, ανεξάρτητα από το χαρακτήρα της σύμβασης ως διοικητικής ή ως ιδιωτικού δικαίου, επιλύεται με την άσκηση προσφυγής ή αγωγής στο διοικητικό Εφετείο της περιφέρειας, στην οποία εκτελείται το έργο.

Κατά τη διάταξη του άρθρου 61 παρ.4 του Ν. 3669/2008, που εφαρμόζεται στην ένδικη υπόθεση ένεκα του χρόνου κατάρτισης της σύμβασης, "Αν υφίσταται λόγος έκπτωσης, κοινοποιείται στον ανάδοχο ειδική πρόσκληση της διευθύνουσας υπηρεσίας, η οποία αναφέρεται απαραίτητα στις διατάξεις του άρθρου αυτού και περιλαμβάνει συγκεκριμένη περιγραφή ενεργειών ή εργασιών που πρέπει να εκτελέσει ο ανάδοχος μέσα στην τασσόμενη προθεσμία.

Η τασσόμενη προθεσμία πρέπει να είναι εύλογη, δηλαδή ανάλογη του χρόνου που απαιτείται κατά την κοινή αντίληψη για την εκτέλεση των εργασιών ή ενεργειών. Δεν μπορεί πάντως να είναι μικρότερη από δέκα (10) ημέρες, ούτε και μεγαλύτερη από τριάντα (30) ημέρες. Όταν ζητείται η λήψη μέτρων για την αποτροπή επείγοντος κινδύνου, η προθεσμία που τάσσεται μπορεί να είναι μικρότερη των δέκα (10) ημερών".

Κατά δε την παρ.6 εδ.α' του ίδιου άρθρου "Αν η προθεσμία που τέθηκε με την ειδική πρόσκληση παρήλθε χωρίς ο ανάδοχος να συμμορφωθεί με το περιεχόμενό της, κηρύσσεται έκπτωτος αμέσως και πάντως πριν την παρέλευση δεκαπέντε (15) ημερών από την πάροδο της προθεσμίας, με απόφαση του προϊσταμένου της διευθύνουσας υπηρεσίας".

Από τη σαφή γραμματική διατύπωση της ως άνω παρ.4 του άρθρου 61 προκύπτει, αναμφίβολα, ότι αφετηρία υπολογισμού της τασσόμενης εύλογης προθεσμίας για την εκτέλεση από τον ανάδοχο των περιγραφομένων ενεργειών ή εργασιών, είναι η κοινοποίηση σε αυτόν της ειδικής πρόσκλησης και ότι η τασσόμενη προθεσμία δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει τις τριάντα (30) ημέρες αφότου κοινοποιήθηκε η πρόσκληση.

Περαιτέρω, κατά τη δικονομικής φύσης διάταξη του άρθρου 77 παρ.6 εδ.α' του Ν.3669/2008, η αίτηση αναίρεσης κατά των αποφάσεων του πολιτικού εφετείου επιτρέπεται μόνο για τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 559 αριθμός 1 έως 7, 9, 16, 17, 19 και 20 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Εξάλλου κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ.1 Κ.Πολ.Δ αναίρεση επιτρέπεται αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίο περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών.

Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συντρέχουν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί ενώ δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, η δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή.

Με τον λόγο αυτό ελέγχονται τα σφάλματα του δικαστηρίου κατά την εκτίμηση του νόμου βασίμου της αγωγής ή των ισχυρισμών των διαδίκων, καθώς και τα νομικά σφάλματα κατά την έρευνα της ουσίας της διαφοράς. Ελέγχεται, δηλαδή, αν η αγωγή, ένσταση κλπ, ορθώς απορρίφθηκε ως μη νόμιμη ή αν κατά παράβαση ουσιαστικού κανόνα δικαίου, έγινε δεκτή ως νόμιμη ή απορρίφθηκε ή έγινε δεκτή κατ' ουσίαν.

Στην περίπτωση που το δικαστήριο έκρινε κατ' ουσίαν την υπόθεση, η παράβαση κανόνα ουσιαστικού δικαίου κρίνεται ενόψει των πραγματικών περιστατικών, που ανελέγκτως δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν το δικαστήριο της ουσίας και της υπαγωγής αυτών στο νόμο και ιδρύεται ο λόγος αυτός αναίρεσης αν οι πραγματικές παραδοχές της απόφασης καθιστούν εμφανή την παράβαση.

Τούτο συμβαίνει, όταν το δικαστήριο εφάρμοσε το νόμο, παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε ότι αποδείχθηκαν δεν ήταν αρκετά για την εφαρμογή του ή δεν εφάρμοσε το νόμο παρότι τα πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε αρκούσαν για την εφαρμογή του, καθώς και όταν προέβη σε εσφαλμένη υπαγωγή των πραγματικών περιστατικών σε διάταξη, στο πραγματικό της οποίας αυτά δεν υπάγονται (Ολ.

ΑΠ 2/2019, Ολ. ΑΠ 6/2019, Ολ. ΑΠ 7/2006).

Στην προκειμένη περίπτωση με τον πρώτο λόγο της αίτησης, η αναιρεσείουσα αποδίδει στην προσβαλλόμενη απόφαση πλημμέλεια από τον αριθμό 8 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ, κατ' ορθήν εκτίμηση, αιτιώμενη ότι η απόφαση αυτή παρά το νόμο δεν έλαβε υπόψη πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης και συγκεκριμένα δεν εξέτασε τους ισχυρισμούς της, που θεμελίωναν τον πρώτο λόγο της προσφυγής της και αναφέρονται στην επικαλούμενη αδυναμία εκτέλεσης του επιδίκου έργου, λόγω του ανεφάρμοστου της μελέτης. Ο αναιρετικός αυτός λόγος πρέπει να απορριφθεί προεχόντως ως απαράδεκτος, αφού δεν ιδρύεται, διότι η ως άνω διάταξη του άρθρου 77 παρ.6 Ν. 3669/2008 δεν επιτρέπει την προβολή του.

Με το δεύτερο και τελευταίο λόγο της αίτησης αναίρεσης, από τον αριθμό 1 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ, κατ' ορθήν εκτίμηση, η αναιρεσείουσα μέμφεται την προσβαλλόμενη απόφαση για παραβίαση της ουσιαστικού δικαίου διάταξης του άρθρου 61 παρ.4 του Ν. 3669/2008. Ειδικότερα, ισχυρίζεται ότι η απόφαση αυτή έκρινε πως ο εύλογος χρόνος που είχε στη διάθεσή της η αναιρεσείουσα, ανάδοχος εταιρεία, για την εκτέλεση των εντελλόμενων εργασιών, πρέπει να υπολογιστεί από χρονικό σημείο προγενέστερο και δη από προηγούμενη ειδική πρόσκληση, η οποία όμως ανακλήθηκε και όχι από την επίδοση της τελευταίας ειδικής πρόσκλησης, που προηγήθηκε της κήρυξής της ως έκπτωτης και ότι έτσι υπολόγισε την εύλογη προθεσμία αντίθετα με τα οριζόμενα στην παρ.6 του άρθρου 61 Ν. 3869/2008.

Το Εφετείο στον ελάσσονα συλλογισμό της προσβαλλόμενης απόφασής του, διέλαβε τις ακόλουθες πραγματικές παραδοχές, σχετικές με την έρευνα του παρόντος αναιρετικού λόγου, με βάση τις οποίες διαμόρφωσε το αποδεικτικό του πόρισμα: ".. Η δημοτική επιχείρηση του Δήμου Βέροιας με την επωνυμία "ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΒΕΡΟΙΑΣ", η οποία είναι Ν.Π.Ι.Δ., στις 6-12-2011, διενήργησε δημόσιο ανοιχτό διαγωνισμό για την εκτέλεση του έργου "Ολοκλήρωση εσωτερικού δικτύου αποχέτευσης Κάτω Βερμίου Δήμου Βέροιας", στον οποίο η προσφεύγουσα αναδείχθηκε μειοδότης με ποσοστό έκπτωσης 44,51%.

Το αποτέλεσμα του διαγωνισμού αυτού εγκρίθηκε με την υπ' αριθμ. 19/2012 απόφαση του Δ.Σ. της καθ' ης η προσφυγή (ΔΕΥΑΒ). Στη συνέχεια, στις 9-4-2012 καταρτίστηκε και υπογράφηκε μεταξύ της προσφεύγουσας αναδόχου και της καθ' ης η προσφυγή, εργολαβική σύμβαση, διεπόμενη από τις διατάξεις του Ν. 3669/2008, με την οποία σύμβαση η καθ' ης η προσφυγή (Δ.Ε.Υ.Α.Β.) ανέθεσε την εκτέλεση του άνω έργου στην προσφεύγουσα, αντί εργολαβικού ανταλλάγματος 945.328,87 €, η πληρωμή του οποίου θα γινόταν βάσει των λογαριασμών, που θα συντάσσονταν ανάλογα με την πρόοδο του έργου.

Οι εργασίες του έργου ξεκίνησαν στις 9-7-2012, λόγω καθυστέρησης ορισμού υπαλλήλου για την επίβλεψη των αρχαιολογικών εκσκαφών. Η προσφεύγουσα προσκόμισε χρονοδιάγραμμα εργασιών, το οποίο εγκρίθηκε από την καθ' ης η προσφυγή και το οποίο προέβλεπε μεταξύ άλλων την ολοκλήρωση κατασκευής 3.600 μ. δικτύου αποχέτευσης έως τις 8-11-2012 (2η τμηματική προθεσμία).

Η προθεσμία αυτή παρήλθε χωρίς η προσφεύγουσα - ανάδοχος να ολοκληρώσει το έργο. Στις 20-11-2012 η προσφεύγουσα διέκοψε μονομερώς τις εργασίες, έχοντας μέχρι τότε κατασκευάσει 2.500 μ. δικτύου. Η Διευθύνουσα Υπηρεσία της Δ.Ε.Υ.Α.Β., βλέποντας ότι η προσφεύγουσα σταμάτησε τις εργασίες ολοκλήρωσης του έργου που ανέλαβε να εκτελέσει, της απέστειλε, στις 5-2-2013, την υπ' αριθμ. 453/2013 (1η) Ειδική πρόσκληση εκτέλεσης εργασιών, διάρκειας τριάντα (30) ημερών, καθόσον είχε ήδη παρέλθει δίμηνο από την εκπνοή της 2ης τμηματικής προθεσμίας, προκειμένου να ολοκληρώσει την κατασκευή 3.600μ του δικτύου αποχέτευσης του οικισμού, να προχωρήσει στην αποκατάσταση των οδών, να τοποθετήσει τα καταλύμματα φρεατίων, να ορίσει νέο αντίκλητο και να προσκομίσει το ημερολόγιο του έργου.

Στις 15-2-2013, η προσφεύγουσα - ανάδοχος εταιρία ζήτησε παράταση λόγω διακοπής των εργασιών και λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών, η οποία και της δόθηκε με την υπ' αριθμ. 46/2013 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Δ.Ε.Υ.Α.Β., διάρκειας τριών (3) μηνών και η προθεσμία έληγε πλέον στις 4-6-2013. Στο διάστημα αυτό της παράτασης η προσφεύγουσα δεν εκτέλεσε καμία εργασία κατασκευής του έργου, αντιθέτως απομάκρυνε όλα τα μηχανήματα από το έργο, χωρίς να συντρέχει κάποιος λόγος.

Στις 14-5-2013 η Διευθύνουσα Υπηρεσία της ως άνω δημοτικής επιχείρησης, επέδωσε στην ανάδοχο εταιρία του έργου την με αριθμό πρωτ. 1991/2013 Ειδική διαταγή με την οποία της απεύθυνε την εντολή να εκτελέσει τις εξής εργασίες: α) να αποκαταστήσει τις επιχώσεις κάποιων τμημάτων λόγω καθιζήσεων, και β) να προχωρήσει στην αποκατάσταση τμημάτων οδών και στη λήψη μέτρων ασφαλείας.

Μέχρι τότε (14-5-2013) και πάλι η προσφεύγουσα δεν προέβη σε καμία εργασία συνέχισης εκτέλεσης του έργου. Κατόπιν της επιδόθηκε το με αριθμό πρωτ. 2004/15-5-2013 έγγραφο με το οποίο την καλούσε εντός δέκα ημερών να αποκαταστήσει τις επιχώσεις κάποιων τμημάτων του έργου. Μετά την επίδοση του αμέσως πιο πάνω εγγράφου, της επιδόθηκε η με αριθμό πρωτ. 2005/15-5-2013 πράξη ανακλήσεως της με αριθμό πρωτ. 1991/2013 Ειδικής διαταγής.

Στη συνέχεια, στις 28-5-2013, η Διευθύνουσα Υπηρεσία της Δ.Ε.Υ.Α.Β. επέδωσε εκ νέου στην ανάδοχο εταιρία του έργου: α) την με αριθμό πρωτ. 2218/2013 Ειδική διαταγή με την οποία της απεύθυνε την εντολή να αποκαταστήσει τις επιχώσεις κάποιων τμημάτων του έργου και να προχωρήσει στην αποκατάσταση τμημάτων οδών και στη λήψη μέτρων ασφαλείας, εντός προθεσμίας δέκα (10) ημερών, και β) την με αριθμό πρωτ. 2797/2013 (2η) Ειδική πρόσκληση εκτέλεσης εργασιών, διάρκειας τριάντα (30) ημερών, προκειμένου να της δώσει τη δυνατότητα να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις του χρονοδιαγράμματος, δηλαδή να ολοκληρώσει την κατασκευή 3.600μ του δικτύου αποχέτευσης του οικισμού, να προχωρήσει στην αποκατάσταση των οδών και να προσκομίσει τροποποιημένο χρονοδιάγραμμα κατασκευής του έργου καθώς και το ημερολόγιο του έργου.

Και πάλι η προσφεύγουσα δεν προέβη σε καμία εργασία. Κατόπιν τούτου και θεωρώντας ότι εξαντλήθηκαν όλα τα χρονικά περιθώρια, ο αναπληρωτής Διευθυντής της Τεχνικής Διεύθυνσης της Δ.Ε.Υ.Α.Β. προχώρησε στην έκδοση της με αριθμό πρωτ. 3285/2013 απόφασης έκπτωσης της προσφεύγουσας - αναδόχου εταιρίας, η οποία επιδόθηκε στην προσφεύγουσα στις 29-7-2013, με την αιτιολογία ότι δεν εκτέλεσε τις εργασίες που επέτασσε να εκτελέσει η με αριθμό πρωτ. 2797/2013 (2η) Ειδική πρόσκληση.

Κατά της με αριθμό πρωτ. 3285/2013 απόφασης, η προσφεύγουσα άσκησε την από 12-8-2013 και με αριθμό πρωτ. 3526/2013 ένσταση, η οποία απορρίφθηκε με την με αριθμό 155/7-10-2013 απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της Δ.Ε.Υ.Α.Β., μετά από την από 2-9-2013 σύμφωνη γνώμη του Τεχνικού Συμβουλίου Έργων της Περιφερειακής Ενότητας Ημαθίας (πρακτικό 4ο /2-9-2013).

Στη συνέχεια η προσφεύγουσα, κατά της απόφασης αυτής, άσκησε την από 11-10-2013 αίτηση θεραπείας, η οποία επιδόθηκε αυθημερόν, όπως προκύπτει από τις με αριθμούς 2555Β'/11-10-2013 και 2556Β'/11-10-2013 εκθέσεις επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Βέροιας, Μ. Α., μετά δε την παρέλευση άπρακτης της προθεσμίας της παρ.15 του άρθρου 76 του νόμου 3660/2008, η εν λόγω αίτηση θεωρείται ως αυτοδικαίως απορριφθείσα.

Η προσφεύγουσα με τον πρώτο λόγο της προσφυγής της, ισχυρίζεται ότι η με αριθμό πρωτ. 2797/2013 (2η) Ειδική πρόσκληση είναι αόριστη, για το λόγο ότι για την εκτέλεση του υπολοίπου έργου δεν γίνεται σ' αυτήν συγκεκριμένη περιγραφή ενεργειών ή εργασιών, όπως απαιτεί το άρθρο 61 του ν.3669/2008. Όπως πιθανολογήθηκε η με αριθμό πρωτ. 2797/2013 Ειδική πρόσκληση για την ολοκλήρωση κατασκευής 3.600μ του εσωτερικού δικτύου αποχέτευσης του οικισμού Κάτω Βερμίου Δήμου Βέροιας, είναι ορισμένη καθώς γίνεται σ' αυτήν ποσοτική αναφορά του μήκους του δικτύου που πρέπει να υλοποιηθεί εντός της τασσόμενης προθεσμίας των τριάντα ημερών, προκειμένου να φανεί η προσφεύγουσα - ανάδοχος εταιρία συνεπής ως προς τη δεύτερη τμηματική προθεσμία του τελευταίου εγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος του έργου, στην οποία παραπέμπει, ενώ ήδη είχαν υλοποιηθεί 2.500μ δικτύου και απέμενε υπόλοιπο 1.100μ.

Όσο για την περιγραφή των εργασιών, προκειμένου να κατασκευασθούν τα μέτρα του δικτύου, αυτές περιγράφονται αναλυτικά στα συμβατικά τεύχη της εργολαβίας, τα οποία μαζί με την με αριθμό πρωτ. 1188/9-4-2012 σύμβαση εργολαβίας, την Ειδική Συγγραφή Υποχρεώσεων (Ε.Σ.Υ) και το από 10-10-2012 εγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα κατασκευής του έργου, έλαβε υπόψη η Διευθύνουσα Υπηρεσία της Δ.Ε.Υ.Α.Β., πριν από την έκδοση της ως άνω με αριθμό πρωτ. 2797/2013 Ειδικής πρόσκλησης, στην αρχή της οποίας Ειδικής πρόσκλησης αναφέρονται, και τα οποία ήταν γνωστά στην προσφεύγουσα.

Η έλλειψη επακριβούς επί χάρτου προσδιορισμού δεν δημιουργεί αμφιβολία σχετικά με το τμήμα του έργου που πρέπει να κατασκευαστεί, αφού στο χρονοδιάγραμμα, που αρχικά υποβλήθηκε από την προσφεύγουσα και εγκρίθηκε από το Δ.Σ. της Δ.Ε.Υ.Α.Β., προβλεπόταν για τη συγκεκριμένη φάση του έργου το τμήμα που πρέπει να κατασκευαστεί και το οποίο σε περίπτωση ομαλής εξέλιξης της σύμβασης κατασκευής δεν χρειαζόταν περαιτέρω εξειδίκευση με νέο έγγραφο της επιβλέπουσας Υπηρεσίας, αλλά αντιθέτως η ανάδοχος εταιρία θα είχε υποχρέωση να προβεί στις εργασίες, βασιζόμενη στο χρονοδιάγραμμα και στα υπάρχοντα συμβατικά τεύχη.

Η προσφεύγουσα, στις 28-6-2013, πριν από την επίδοση της με αριθμό πρωτ. 2797/2013 (2η) Ειδικής πρόσκλησης, είχε προβεί σε διακοπή των εργασιών, με την από 26-6-2013 ειδική δήλωση, ισχυριζόμενη ότι η μελέτη του έργου είχε προβλήματα. Ειδικότερα, κατά τον ισχυρισμό της, στη μελέτη του έργου: α) δεν αναφέρεται κανένα στοιχείο για τα υπάρχοντα δίκτυα οργανισμών κοινής ωφέλειας, β) δεν περιλαμβάνονται οι συντεταγμένες των υφισταμένων δικτύων, στα οποία πρόκειται να συνδεθούν τα κατασκευαζόμενα τμήματα του δικτύου, γ) η αποτύπωση του εδάφους της περιοχής εκτέλεσης του έργου είναι εντελώς εσφαλμένη, δ) οι κλίσεις του εδάφους σε πολλές περιπτώσεις δεν είναι σωστές, με αποτέλεσμα να προκύπτουν άλλες διαδρομές ή και διαφορετικά βάθη, ε) το πλάτος του σκάμματος είναι εσφαλμένο, διότι δεν λήφθηκε υπόψη η φυσιολογία του εδάφους, στ) υπάρχουν δρόμοι διαστρωμένοι με οπλισμένο σκυρόδεμα, και όχι μόνο ασφαλτοστρωμένοι ή χωματόδρομοι, και ζ) δεν προβλέπεται τυπική διατομή ορύγματος με αντιστήριξη, ενώ υπάρχουν πολλά τμήματα που χρειάζονται αντιστήριξη για την ορθή και ασφαλή εκτέλεση του έργου, με αποτέλεσμα να καθίσταται αδύνατη η συνέχιση του έργου.

Η εν λόγω ειδική δήλωση διακοπής των εργασιών, απορρίφθηκε με την με αριθμό πρωτ. 2893/3.7.2013 απόφαση της Διευθύνουσας Υπηρεσίας για το λόγο ότι δεν περιείχε τα προβλεπόμενα από το άρθρο 62 παρ.2γ του νόμου 3669/2008 στοιχεία, και συνεπώς καμία διακοπή εργασιών δεν ίσχυε. Η προσφεύγουσα - ανάδοχος εταιρία επικαλείται το ανεφάρμοστο της μελέτης προκειμένου να δικαιολογήσει την κατάθεση της ειδικής δήλωσης διακοπής εργασιών.

Όμως η ίδια με την υπογραφή της συμβάσεως έχει δηλώσει ότι έλαβε γνώση αυτής και ότι αποδέχεται την εγκεκριμένη μελέτη του έργου. Εφόσον η μελέτη του έργου είχε, κατά τον ισχυρισμό της, τόσα πολλά σφάλματα τότε δεν έπρεπε να συμμετάσχει σε διαγωνισμό με προβληματική μελέτη του έργου, ή τουλάχιστον θα έπρεπε να ελέγξει τη μελέτη αμέσως μετά την υπογραφή της σύμβασης και να ζητήσει την τροποποίησή της, πράγμα το οποίο δεν έκανε παρά ένα χρόνο αργότερα και αυτό το έπραξε μόνο και μόνο για να έχει μία δικαιολογία διακοπής των εργασιών.

Επομένως ο πρώτος λόγος της προσφυγής είναι αβάσιμος κατ' ουσία και, κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί.

Με τον δεύτερο λόγο της προσφυγής της, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Διευθύνουσα Υπηρεσία της Δ.Ε.Υ.Α.Β. με την με αριθμό πρωτ. 2797/2013 Ειδική πρόσκληση, έταξε προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την επίδοσή της, για την εκτέλεση των εργασιών που αναφέρονται σ' αυτήν (Ειδική πρόσκληση), η οποία προθεσμία, λόγω του μεγάλου αριθμού των εργασιών που αυτή έπρεπε να εκτελέσει, δεν είναι εύλογη, παραβιάζοντας έτσι τη διάταξη της παρ.4 του άρθρου 61 του νόμου 3669/2008.

Από τα ίδια ως άνω αποδεικτικά στοιχεία, πιθανολογήθηκε ότι η δεύτερη τμηματική προθεσμία, εντός της οποίας η ανάδοχος θα έπρεπε να έχει ολοκληρώσει την κατασκευή 3.600μ, παρήλθε στις 8-11-2012 και η με αριθμό πρωτ. 2797/2013 Ειδική πρόσκληση της επιδόθηκε στις 28-6-2013, δηλαδή σε χρόνο πολύ μεγαλύτερο των δύο μηνών.

Με την με αριθμό πρωτ. 2797/2013 Ειδική πρόσκληση, δόθηκε στην προσφεύγουσα το μέγιστο χρονικό διάστημα που προβλέπει το άρθρο 61 παρ.4 του νόμου 3669/2008, δηλαδή τριάντα (30) ημέρες προκειμένου να ολοκληρώσει την κατασκευή 3.600μ (δηλαδή να κατασκευάσει άλλα 1.100μ δικτύου από τα 3.600μ) και να εκτελέσει τις υπόλοιπες εργασίες, δηλαδή:

α) να αποκαταστήσει τα τμήματα των οδών που είχαν μέχρι τότε προσβληθεί, γ) να αποκαταστήσει τα ασφαλτικά οδοστρώματα των τμημάτων των οδών που επίσης μέχρι τότε είχαν προσβληθεί, γ) να προχωρήσει στη λήψη των απαραίτητων μέτρων ασφαλείας για την αποφυγή ατυχημάτων σε οδηγούς οχημάτων και σε πεζούς, δ) να λάβει τα απαιτούμενα δοκίμια συμπύκνωσης επιχώσεως και να προσκομισθούν τα αποτελέσματα των εργαστηριακών δοκιμών, ε) να προσκομίσει το τροποποιημένο χρονοδιάγραμμα κατασκευής του έργου, και στ) να προσκομίσει το ημερολόγιο του έργου, συμπληρωμένο με όλα τα απαραίτητα στοιχεία.

Πρέπει να σημειωθεί ότι μετά την παρέλευση του χρόνου της 2ης τμηματικής προθεσμίας (8-11-2012), όπως αναφέρεται παραπάνω, επιδόθηκε στην προσφεύγουσα η 1η Ειδική πρόσκληση στις 5-2-2013, η λήξη της οποίας, λόγω παράτασης που η ίδια ζήτησε, μετατέθηκε στις 4-6-2013 και στη συνέχεια της επιδόθηκε η 2η με αριθμό πρωτ. 2797/2013 Ειδική πρόσκληση.

Είχε, επομένως, η προσφεύγουσα αρκετό χρόνο (5 μήνες) προκειμένου να ολοκληρώσει την κατασκευή του υπολοίπου δικτύου, μήκους 1.100μ και να εκτελέσει τις υπόλοιπες εργασίες, πράγμα το οποίο δεν έπραξε, παρά μόνο αποκατέστησε τα τμήματα των οδών που είχαν υποστεί καθίζηση, χωρίς να τοποθετήσει άσφαλτο στο οδόστρωμα, με αποτέλεσμα τα τμήματα αυτά να υποστούν εκ νέου ζημία.

Επομένως ο δεύτερος λόγος της προσφυγής είναι αβάσιμος κατ' ουσία και, κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί. Με το τρίτο λόγο της προσφυγής της, η προσφεύγουσα - ανάδοχος εταιρία του έργου ισχυρίζεται ότι, μετά την επίδοση σ' αυτήν της με αριθμό πρωτ. 2218/28-5-2013 Ειδικής διαταγής, α) αποκατέστησε τα τμήματα των οδών του οικισμού Κάτω Βερμίου που είχαν μέχρι τότε προσβληθεί και β) έλαβε όλα τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας για την αποφυγή ατυχημάτων σε οδηγούς οχημάτων και σε πεζούς, όπως προβλέπει ο Κ.Ο.Κ., και κατά συνέπεια η προσβαλλόμενη πράξη, κατά το μέρος αυτό, πρέπει να ακυρωθεί.

Και ο λόγος αυτός της κρινόμενης προσφυγής πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος κατ' ουσία, διότι, όπως πιθανολογήθηκε η ανάδοχος εταιρία ενώ προέβη στην αποκατάσταση των επιχώσεων των τμημάτων των οδών που είχαν προσβληθεί, δεν αποκατέστησε όμως το ασφαλτικό οδόστρωμα αυτών με αποτέλεσμα να επανεμφανιστούν οι καθιζήσεις και αρκετά τμήματα των οδών στα οποία έγιναν εκσκαφές να είναι επικίνδυνα για τους οδηγούς οχημάτων και τους πεζούς.

Πρέπει να σημειωθεί ότι, και αν ακόμη δεν υπήρχαν νέες καθιζήσεις στις οδούς, η αποκατάσταση και μόνο των τμημάτων των οδών του οικισμού Κάτω Βερμίου που είχαν μέχρι τότε προσβληθεί και η λήψη όλων των απαραίτητων μέτρων ασφαλείας για την αποφυγή ατυχημάτων σε οδηγούς οχημάτων και σε πεζούς, που είναι δύο από τους όρους που αναφέρονται στην Ειδική πρόσκληση, δεν ακυρώνει στο σύνολο την Ειδική πρόσκληση, αφού ως προς τους υπόλοιπους όρους η προσφεύγουσα - ανάδοχος εταιρία αδιαφόρησε πλήρως, όπως α) στην κατασκευή του υπολοίπου έργου, μήκους 1.100μ., β) στη λήψη απαιτούμενων δοκιμίων συμπύκνωσης επιχώσεως και προσκόμισης των αποτελεσμάτων των εργαστηριακών δοκιμών, γ) στην προσκόμιση τροποποιημένου χρονοδιαγράμματος κατασκευής του έργου, και δ) στην προσκόμιση του ημερολογίου του έργου, συμπληρωμένο με όλα τα απαραίτητα στοιχεία.

Κατ' ακολουθία όλων των ανωτέρω και μη υπάρχοντος άλλου λόγου προς εξέταση, η κρινόμενη προσφυγή πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη κατ' ουσία στο σύνολό της....". Με όλα τα παραπάνω πραγματικά περιστατικά που δέχθηκε το Εφετείο και ειδικότερα, ότι παρ' όλες τις παρατάσεις που είχαν δοθεί στην αναιρεσείουσα - προσφεύγουσα για την ολοκλήρωση του έργου αυτή δεν είχε ανταποκριθεί και ότι στις 28-6-2013 της επιδόθηκε η με αριθμό 2797/2013 Ειδική πρόσκληση, προκειμένου να κατασκευάσει τα υπολοιπόμενα 1.100 μέτρα δικτύου αποχέτευσης, που απέμεναν από τα 3.600 μέτρα συνολικά, καθώς και να εκτελέσει τις υπόλοιπες περιγραφόμενες εργασίες, τάσσοντας στην ανάδοχο το μέγιστο της εύλογης προθεσμίας των τριάντα (30) ημερών, χωρίς να διαλαμβάνει το Εφετείο παραδοχή ότι η πιο πάνω Ειδική πρόσκληση ανακλήθηκε με οποιονδήποτε τρόπο και ότι η εύλογη αυτή προθεσμία παρήλθε εντελώς άπρακτη και στη συνέχεια η αναιρεσίβλητη προχώρησε στην με αριθ.

Πρωτ. 3285/2013 απόφαση έκπτωσης της προσφεύγουσας - αναδόχου εταιρείας, ορθά ερμήνευσε και εφάρμοσε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 61 παρ.4 Ν. 3669/2008, ως προς τη διάρκεια της εύλογης προθεσμίας των τριάντα ημερών και τον τρόπο υπολογισμού της με εναρκτήριο χρονικό σημείο την επίδοση της ειδικής πρόσκλησης της Διευθύνουσας Υπηρεσίας στις 28.6.2013.

Επομένως, ο δεύτερος αναιρετικός λόγος, με τον οποίο υποστηρίζονται τα αντίθετα, είναι αβάσιμος.

Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης και να διαταχθεί η εισαγωγή στο δημόσιο ταμείο του παραβόλου που κατατέθηκε για την άσκησή της (άρθρο 495 παρ.3 Κ.Πολ.Δ). Η αναιρεσείουσα, ως ηττηθείσα διάδικος, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, που κατέθεσε προτάσεις, κατά παραδοχή του σχετικού αιτήματός της (άρθρα 176, 182 παρ.1, 183, 191 παρ.2 Κ.Πολ.Δ), μειωμένα, όμως, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 276 παρ1 και 281 παρ.2 του Ν.3463/2006 "Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων".

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 14-9-2015 αίτηση της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία "Ι. Κ. ΑΝΩΝΥΜΟΣ - ΤΕΧΝΙΚΗ - ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ – Μ. - ΕΤΑΙΡΙΑ", για αναίρεση της με αριθμό 914/2015 απόφασης του Πενταμελούς Εφετείου Θεσσαλονίκης. Διατάσσει να εισαχθεί στο δημόσιο ταμείο το παράβολο που κατατέθηκε για την άσκηση της αναίρεσης.

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσίβλητης, τα οποία ορίζει στο ποσό των οκτακοσίων (800) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 20 Οκτωβρίου 2020.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

και ταύτης αποχωρησάσης από την Υπηρεσία, ο αρχαιότερος της συνθέσεως Αρεοπαγίτης και ήδη Αντιπρόεδρος του Αρείου Πάγου

ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση, στο ακροατήριό του, στις 17 Φεβρουαρίου 2022.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ