252/2017 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 252 / 2017 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 252/2017

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ’ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ειρήνη Κιουρκτσόγλου - Πετρουλάκη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Σοφία Ντάντου, Γεώργιο Χοϊμέ, Αλεξάνδρα Κακκαβά και Κωστούλα Φλουρή - Χαλεβίδου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 4 Νοεμβρίου 2016, με την παρουσία και του Γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: Ελληνικού Δημοσίου, που εκπροσωπείται νόμιμα από τον Υπουργό Οικονομικών, που κατοικοεδρεύει στην …, το οποίο εκπροσωπήθηκε από τον Ευάγγελο Μαρίνη, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Δ. Δ. του Χ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 1, 2) Κ. Ν. του Ι., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 2, 3) Μ. Σ. του Ι., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 3, 4) Χ. Μ. του Χ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 4, 5) Θ. Ι. του Δ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 5, 6) Π. Π. του Ν., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 6, 7) Κ. Σ. του Κ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 8, 8) Σ. Α. του Γ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 9, 9) Δ. Ι., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 10 και 12, 10) Κ. Π. του Μ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 11, 11) Β. Κ. του Χ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 13, 12) Χ. Μ. του Γ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 14, 13) Γ. Γ. του Ν., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 15, 14) εταιρείας με την επωνυμία "Αφοι ...", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, με α.α. ιδιοκτ. 17 και 24, 15) Σ. Μ. του Χ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 18, 16) Μ. Ι. του Χ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 19 και 20, 17) Β. Μ. του Ι., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 23, 18) Μ. Α. του Κ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 25, 19) Κ. Μ. του Κ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 26, 20) Ε. χας Ι. Κ., κατοίκου ..., με α.α. ιδιοκτ. 27, 21) Δ. Π., χας Χ. Δ., κατοίκου ... 22) Μ. Κ. του Μ., κατοίκου ..., 23) Μ. Κ. του Μ., κατοίκου ..., 24) Ε. χας Η. Β., κατοίκου ..., 25) Μ. θυγ. Ν. Γ., κατοίκου ... 26) Ι. ... του Ν., κατοίκου ..., 27) Χ. ... του Ν., κατοίκου ..., 28) Δ. Σ., κατοίκου ...., με α.α. ιδιοκτ. 9, 29) Ε. Π., κατοίκου ... και 30) Π. Π., κατοίκου ..., οι οποίοι δεν παραστάθηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 20-7-2003 αίτηση καθορισμού οριστικής τιμής μονάδος αποζημίωσης απαλλοτρίωσης του ήδη αναιρεσείοντος (μετά την έκδοση της 35/2003 απόφασης του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης που καθόρισε προσωρινή τιμή μονάδος αποζημίωσης), που κατατέθηκε στο Εφετείο Αιγαίου και συνεκδικάστηκε με την από 19-10-2003 αίτηση ορισμένων εκ των ήδη αναιρεσιβλήτων, καθώς και με τις ανταιτήσεις και παρεμβάσεις των εκεί διαδίκων.

Εκδόθηκε η 58/2005 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου, την αναίρεση της οποίας ζητεί το αναιρεσείον με την από 4-10-2005 αίτησή του και τους από 28-6-2016 πρόσθετους λόγους αυτής.

Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, παραστάθηκε μόνο το αναιρεσείον όπως σημειώνεται πιο πάνω.

Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Σοφία Ντάντου διάβασε την από 26-10-2016 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή του δευτέρου λόγου αναίρεσης και των προσθέτων λόγων αυτής και την απόρριψη του πρώτου.

Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αίτησης και των προσθέτων λόγων και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Σύμφωνα, με τις διατάξεις της παρ. 4 του άρθρου 22 του ν. 2882/2001 "Κώδικας Αναγκαστικών Απαλλοτριώσεων Ακινήτων", η οποία προστέθηκε με τη διάταξη του άρθρου 131 παρ. 2 του ν. 4070/2012, "4. Σε περίπτωση που ο αριθμός των αναιρεσιβλήτων υπερβαίνει τους είκοσι (20), η κλήτευσή τους στη δίκη μπορεί να διενεργηθεί κατά τις διατάξεις του δεύτερου, τρίτου και τέταρτου εδαφίου της παραγράφου 4 του άρθρου 19.

Για την προθεσμία κλήτευσης ισχύουν οι διατάξεις της παραγράφου 4 του άρθρου 568 ΚΠολΔ του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. Η αίτηση μπορεί να κοινοποιηθεί επίσης, είτε στο Δικηγόρο που εκπροσώπησε τον αναιρεσίβλητο κατά την τελευταία συζήτηση της υπόθεσης στα δικαστήρια της ουσίας, είτε στον πληρεξούσιο Δικηγόρο που υπέγραψε το τελευταίο δικόγραφο, είτε στον αναιρεσίβλητο στη διεύθυνση που δήλωσε στα δικαστήρια της ουσίας.

Ο Δικηγόρος οφείλει να παραδώσει αμελλητί τα έγγραφα στον αναιρεσίβλητο. Σε κάθε περίπτωση, επί των υποθέσεων αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ακινήτων, δεν εφαρμόζεται η παράγραφος 3 του άρθρου 576 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και η υπόθεση χωρίζεται και η συζήτηση της αίτησης αναίρεσης χωρεί νομίμως, ως προς όσους έχουν κλητευθεί".

Περαιτέρω, σύμφωνα με την παρ. 10 του άρθρου 146 του ανωτέρω ν. 4070/2012 "Η παρ. 4 του άρθρου 22 του ν. 2882/2001 (Α’ 17), που προστίθεται με την παρ. 4 του άρθρου 132 του παρόντος νόμου, εφαρμόζεται και στις εκκρεμείς κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος αιτήσεις αναιρέσεως". Σύμφωνα δε με τις διατάξεις του δεύτερου, τρίτου και τέταρτου εδαφίου της παραγράφου 4 του άρθρου 19 του ν.

του ν. 2882/2001, στις οποίες παραπέμπει η παρ. 4 του άρθρου 22 του ν. 2882/2001, όπως αυτή προστέθηκε κατά τα ανωτέρω, "4. Όταν εκείνοι που φέρονται ως ιδιοκτήτες στον κτηματολογικό πίνακα υπερβαίνουν τους εκατό (100)..., η αίτηση, μαζί με την πράξη προσδιορισμού της δικασίμου, τοιχοκολλάται, δεκαπέντε τουλάχιστον πλήρεις ημέρες πριν από τη δικάσιμο, στο κατάστημα του Δικαστηρίου στο οποίο απευθύνεται και στο κατάστημα του δήμου ή της κοινότητας, στην περιφέρεια των οποίων βρίσκονται τα απαλλοτριούμενα.

Η τοιχοκόλληση πιστοποιείται με έκθεση που συντάσσεται από το γραμματέα του Δικαστηρίου και το γραμματέα του δήμου ή της κοινότητας, αντιστοίχως. Η ειδοποίηση, στην οποία μνημονεύονται το Δικαστήριο στο οποίο απευθύνεται η αίτηση, η τοιχοκόλληση αυτής, η δικάσιμος, περίληψη του αιτήματος και περίληψη της απαλλοτριωτικής πράξης, δημοσιεύεται σε τρεις ημερήσιες εφημερίδες που εκδίδονται στην Αθήνα ή σε δύο που εκδίδονται στην Αθήνα και σε μία που εκδίδεται στη Θεσσαλονίκη, όταν η απαλλοτριούμενη έκταση ή το μεγαλύτερο τμήμα αυτής βρίσκεται στα όρια αρμοδιότητας του Υπουργείου Βόρειας Ελλάδας, καθώς και σε μια εφημερίδα που εκδίδεται στην πρωτεύουσα του νομού στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται η απαλλοτριούμενη έκταση ή το μεγαλύτερο μέρος αυτής.

Εάν έχει τηρηθεί η διαδικασία των δύο προηγούμενων εδαφίων, η παράλειψη ή πλημμέλειες της κατά το πρώτο εδάφιο κλήτευσης δεν εμποδίζει την πρόοδο της δίκης, με την επιφύλαξη των οριζομένων στην παράγραφο 6 του παρόντος άρθρου" (ΑΠ 212/2016). Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα επικαλούμενα και προσκομιζόμενα από το αναιρεσείον έγγραφα και ειδικότερα α.

από την από 11-8-2016 έκθεση τοιχοκολλήσεως του Γραμματέα του Αρείου Πάγου Ι. Π., περί δημοσιεύσεως στον πίνακα δημοσιεύσεων του Αρείου Πάγου, επικυρωμένου αντιγράφου της από 4-10-2005 αιτήσεως αναιρέσεως και των από 28-6-2016 προσθέτων λόγων αυτής του Ελληνικού Δημοσίου κατά των αναιρεσιβλήτων: Δ. Δ. κ.λπ. (30 τον αριθμό), απάντων κατοίκων ...

περί αναιρέσεως της υπ’ αριθ. 58/2005 αποφάσεως του Εφετείου Αιγαίου - Μεταβατικής Έδρας Μυτιλήνης, καθώς και της ενσωματωμένης στο ανωτέρω δικόγραφο από 17-3-2016 πράξης της Προέδρου του Δ’ Τμήματος του Αρείου Πάγου, με την οποία προσδιορίζεται δικάσιμος προς συζήτηση της ανωτέρω αιτήσεως αναιρέσεως η αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας (4-11-2016) στο Δ’ Πολιτικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, με αριθμό πινακίου … και ορίζεται Εισηγητής της υπόθεσης Αρεοπαγίτης, β.

το από 12-8-2016 αποδεικτικό τοιχοκόλλησης των αρμοδίων υπαλλήλων της Δημοτικής Κοινότητας ... του Δήμου Λέσβου, περί δημοσιεύσεως στους πίνακες δημοσιεύσεων των καταστημάτων τους, επικυρωμένων αντιγράφων της ανωτέρω αιτήσεως αναιρέσεως παρουσία των αναφερομένων σ’ αυτές δύο μαρτύρων και γ. τα υπ’ αριθμ. .../18-8-2016, ...18-8-2016, .../19-8-2016 και .../23-8-2016 φύλλα των Εφημερίδων "...", αντίστοιχα, περί δημοσιεύσεως στις ανωτέρω εφημερίδες της από 17-8-2016 ειδοποιήσεως - κλήσεως του Ελληνικού Δημοσίου, αντίγραφο της ανωτέρω αίτησης και των από 28-6-2016 προσθέτων λόγων αυτής, με πράξη προσδιορισμού δικασίμου κάτωθι αυτής, τοιχοκολλήθηκε νομίμως και εμπροθέσμως στο κατάστημα του Δικαστηρίου τούτου στο οποίο απευθύνεται αυτή και στο κατάστημα της Δημοτικής Κοινότητας ...

του Δήμου Λέσβου, στην περιφέρεια του οποίου βρίσκονται τα απαλλοτριούμενα, ενώ σχετική ειδοποίηση - κλήση, στην οποία μνημονεύονται το Δικαστήριο στο οποίο απευθύνεται η αίτηση, η τοιχοκόλληση αυτής, η δικάσιμος, περίληψη του αιτήματος και της απαλλοτριωτικής πράξης με κλήση των αναιρεσιβλήτων να παραστούν κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αναιρέσεως κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου δημοσιεύτηκε σε τρεις ημερήσιες αθηναϊκές εφημερίδες και σε μία ημερήσια εφημερίδα, που εκδίδεται στην πρωτεύουσα του νομού Λέσβου στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται η απαλλοτριούμενη έκταση, δεδομένου ότι οι φερόμενοι ως ιδιοκτήτες στον κτηματολογικό πίνακα υπερβαίνουν αριθμητικά τους είκοσι (20).

Όλοι οι αναιρεσίβλητοι, όμως, αν και κλητεύθηκαν νομίμως και εμπροθέσμως, δεν εμφανίστηκαν, ούτε εκπροσωπήθηκαν με οποιοδήποτε νόμιμο τρόπο, από πληρεξούσιο Δικηγόρο κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο, όταν εκφωνήθηκε η υπόθεση από τη σειρά του πινακίου. Επομένως, πρέπει, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 576 παρ. 2 ΚΠολΔ, παρά την απουσία τους να προχωρήσει το Δικαστήριο στη συζήτηση της υπόθεσης.

Από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 17 παρ. 2 και 3 του ισχύοντος Συντάγματος και 1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για τα δικαιώματα του ανθρώπου (ΕΣΔΑ), συνάγεται, ότι για τον προσδιορισμό της "πλήρους αποζημίωσης" λαμβάνεται υπόψη η αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου κατά το χρόνο συζήτησης ενώπιον του Δικαστηρίου της αίτησης καθορισμού (προσωρινού ή οριστικού, σε περίπτωση παράλειψης του προσωρινού) της αποζημίωσης αυτής, καθώς και η δαπάνη του ιδιοκτήτη του απαλλοτριούμενου ακινήτου (Ολ.ΑΠ 8/1999).

Ως πλήρης δε αποζημίωση νοείται η αποζημίωση, που παρέχει στον ιδιοκτήτη τη δυνατότητα αντικατάστασης του απαλλοτριωθέντος με άλλο ισάξιο. Περαιτέρω, κατά το άρθρο 13 παρ. 1 εδ. τελευτ. του ν. 2882/2001 (ΚΑΑΑ) (όπως αυτό προστέθηκε με την παράγραφο 1 του άρθρ. 9 του Ν. 3193/2003, "ως κριτήριο για την εκτίμηση της αξίας του απαλλοτριωμένου λαμβάνεται υπόψη ιδίως και η αξία που έχουν κατά τον κρίσιμο χρόνο παρακείμενα και ομοειδή ακίνητα, που προσδιορίζεται κυρίως από την αντικειμενική αξία, τα τιμήματα σε συμβόλαια μεταβίβασης κυριότητας ακινήτων, τα οποία συντάχθηκαν το χρόνο κήρυξης τα απαλλοτρίωσης, καθώς και η πρόσοδος του απαλλοτριούμενου".

Κατά την έννοια της διάταξης αυτής τα διαγραφόμενα κριτήρια δεν είναι αποκλειστικά και υποχρεωτικά για το Δικαστήριο για τη διάγνωση της πραγματικής αξίας του απαλλοτριούμενου κατά τον κρίσιμο χρόνο, έτσι ώστε να θεωρείται ότι παραβιάζεται στην περίπτωση που το Δικαστήριο δεν τα λάβει υπόψη του ή θα λάβει υπόψη του άλλα τέτοια.

Το Δικαστήριο μπορεί να στηρίζει την κρίση του για την αξία του απαλλοτριούμενου ακινήτου σε κάθε πρόσφορο συγκριτικό στοιχείο, αφού το αξιολογήσει προσηκόντως. Εξάλλου, κατά την έννοια της διατάξεως του άρθρου 559 αριθ. 1 εδ. α’ ΚΠολΔ, ο κανόνας ουσιαστικού δικαίου παραβιάζεται και έτσι ιδρύεται ο προβλεπόμενος από τη διάταξη αυτή λόγος αναιρέσεως, είτε με ψευδή ερμηνεία, η οποία υπάρχει, όταν αποδίδεται στον κανόνα έννοια διαφορετική από την αληθινή, είτε με μη ορθή εφαρμογή, η οποία εκδηλώνεται όταν εφαρμόζεται κανόνας, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις εφαρμογής του, ή όταν δεν εφαρμόζεται, ενώ έπρεπε να εφαρμοστεί ή όταν εφαρμόζεται εσφαλμένως.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση το Εφετείο συνεκδικάζοντας, ερήμην των 9ου, 10ου, 11ου, 12ου, 13ου, 14ης, 16ου, 17ης, 19ης και 20ης, τότε καθ’ ων η αίτηση και ήδη αναιρεσιβλήτων και κατ’ αντιμωλία των λοιπών διαδίκων: Α) Την από 20.7.2003 αίτηση του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, στρεφόμενη κατά όλων των αναιρεσιβλήτων, Β) Την από 19.10.2003 αίτηση των Μ.

Χ., Ι. Θ., Π. Π., Σ. Κ., Α. Σ. και Μ. Σ. (4ης, 5ου, 6ου, 7ου, 8ου και 15ου καθ’ ων της από 20.7.2003 αίτησης), καθώς και της Δ. Σ., Γ) Τις ανταιτήσεις που ασκήθηκαν με κοινές προτάσεις από τους Δ. Δ., Ν. Κ., Σ. Μ., Μ. Χ., Ι. Θ., Π. Π., Σ. Κ., Α. Σ., Μ. Σ., Π., χήρα Χ. Δ., Μ. Κ., Μ. Κ. και Ε. χήρα Η. Β. (1ο, 2ο, 3ο, 4η, 5ο, 6ο, 7ο, 8ο, 15ο, 21η, 22ο, 23ο και 24η των καθ’ ων η από 20.7.2003 αίτηση), Δ) Την διά προτάσεων ανταίτηση - κύρια παρέμβαση της Δ.

Σ. (28ης ήδη αναιρεσίβλητης), Ε) Τις ανταιτήσεις - κύριες παρεμβάσεις, που ασκήθηκαν με κοινές προτάσεις από τους Α. Μ., Μ. Γ., Ι. ... και Χ. ... (18η, 25η, 26ο και 27ο των καθ’ ων η από 20.7.2003 αίτηση), ΣΤ) Τις ανταιτήσεις - κύριες παρεμβάσεις των Ε. Π. και Π. Π. (29ου και 30ου των ήδη αναιρεσιβλήτων) και Ζ) Την ανταίτηση του Δημοσίου κατά της από 19-10-2003 αίτησης, δέχθηκε, ανελέγκτως τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "...δυνάμει της .../21-5-2002 απόφασης της Γενικής Γραμματέως Περιφέρειας Β.

Αιγαίου, που δημοσιεύθηκε νόμιμα στο 452/Δ/29-5-2002 ΦΕΚ, κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση, υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου και με δαπάνες της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Λέσβου, που θα αντιμετωπισθούν από τις πιστώσεις του Π.Ε.Π. Βορείου Αιγαίου με κωδικό ... Απαλλοτριώσεις (... Λέσβου), για λόγους δημόσιας ωφέλειας και ειδικότερα για την κατασκευή νέων γεφυρών στην ..., εδαφικής έκτασης συνολικού εμβαδού 8647,99 τ.μ.

που βρίσκεται στην περιοχή του Δήμου ..., νήσου Λέσβου, νομού Λέσβου και εμφανίζεται στα με κλίμακα 1 : 1000 από το μήνα Αύγουστο 2001 και με αριθμό Κ…, Κ… και Κ… κτηματολογικά διαγράμματα και αντίστοιχο κτηματολογικό πίνακα, τα οποία έχει συντάξει ο τοπογράφος μηχανικός Τ. Ι. και έχει θεωρήσει ο πολιτικός μηχανικός Μ.

Χ. Δ/ντής Δ.Τ.Υ. στις 20-11-2001. Οι ιδιοκτησίες και τα λοιπά εδαφικά τμήματα (χωματόδρομοι, ρέματα, δρόμοι) που αποτελούν την απαλλοτριούμενη εδαφική έκταση, στην οποία ισχύει το αντικειμενικό σύστημα προσδιορισμού της αξίας των ακινήτων και η οποία βρίσκεται εκτός σχεδίου πόλης και ζώνης οικισμού, ανήκουν σε τρείς κατηγορίες, ανάλογα με τη θέση στην οποία βρίσκονται.

Στην πρώτη κατηγορία ανήκουν οι ιδιοκτησίες με αριθμούς … έως και … "Κ… - θέση ... ...", που βρίσκονται στη θέση "... ...". Από τις ανωτέρω ιδιοκτησίες οι με αριθμούς ... είναι οι περισσότερο αξιόλογες από τις απαλλοτριούμενες, δεδομένου ότι απέχουν μόνο 500 μέτρα από τη ..., δηλαδή ένα οικισμό με ιδιαίτερη τουριστική ανάπτυξη και οικοδομική δραστηριότητα με την ανέγερση ξενοδοχείων και πολυτελών κατοικιών και 500 μέτρα από την ομώνυμη παραλία και έχουν αποκτήσει και οικοπεδική αξία.

Στις άλλες δύο κατηγορίες ανήκουν οι λοιπές ιδιοκτησίες της προαναφερόμενης θέσης καθώς και οι ιδιοκτησίες με αριθμούς ... του κτηματολογικού πίνακα με στοιχεία "Κ… - θέση δεύτερη στροφή", που βρίσκονται στη θέση "δεύτερη στροφή" και με αριθμούς ... του κτηματολογικού πίνακα με στοιχεία "Κ… - θέση ...", που βρίσκονται στη θέση "...".

Και οι δύο τελευταίες ιδιοκτησίες απέχουν από τη ... περισσότερο από χίλια μέτρα και οι περιοχές στις οποίες βρίσκονται δεν εμφανίζουν ούτε ιδιαίτερη οικοδομική δραστηριότητα, ούτε βιοτεχνική ή άλλου είδους ανάπτυξη. Κοινά χαρακτηριστικά όλων των απαλλοτριωμένων ακινήτων είναι ότι είναι πεδινά χωρίς υψομετρικές διαφορές, ότι αποτελούν καλλιεργούμενους αγρούς, η περιοχή στην οποία βρίσκονται έχει πρόσωπο στην ανωτέρω επαρχιακή οδό, είναι αρδευόμενη και διερχόμενη από ηλεκτρικό δίκτυο.

Η επιτροπή του άρθρου 15 του ΚΑΑΑ προσδιορίζει την αξία των ακινήτων σε 11,92 ευρώ ανά τ.μ. γι’ αυτά που βρίσκονται στη θέση Κ… και μέχρι το τέλος της γέφυρας "... ...", δηλαδή για τις ιδιοκτησίες με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ... και σε 3,01 ευρώ ανά τ.μ. γι’ αυτά που βρίσκονται στη θέση Κ… από το τέλος της γέφυρας της θέσης "... ..." καθώς και στις θέσεις Κ… και Κ…, δηλαδή για τις λοιπές ιδιοκτησίες πλην των προαναφερομένων με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ....

Η προαναφερόμενη 35/2003 αμετάκλητη απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης προσδιόρισε προσωρινά την αποζημίωση των απαλλοτριωμένων ακινήτων σε 15 ευρώ ανά τ.μ. για τα ακίνητα της πρώτης από τις προαναφερόμενες κατηγορίες και σε 7 ευρώ ανά τ.μ. για τα λοιπά ακίνητα. Επίσης προσδιόρισε προσωρινά την ιδιαίτερη αποζημίωση για τα εναπομείναντα εδαφικά τμήματα των ιδιοκτησιών με αριθμούς κτηματολογικού πίνακα ...

λόγω της μειώσεως της αξίας αυτών στα εξής εφάπαξ ποσά, ήτοι 4.600 ευρώ, 11.200 ευρώ, 5.700 ευρώ, 18.200 ευρώ, 15.500 ευρώ, 8.960 ευρώ, 4.030 ευρώ και 902 ευρώ αντίστοιχα. Στα ποσά αυτά φαίνεται να καταλήγει στο μεγαλύτερο μέρος τους και η επιτροπή του άρθρου 15 του ΚΑΑΑ με το προσκομιζόμενο και επικαλούμενο υπ’ αριθμό πρωτοκόλλου .../10-12-2003 έγγραφο της Κτηματικής Υπηρεσίας Λέσβου...".

Με τον πρώτο λόγο αναίρεσης αποδίδεται στην προσβαλλόμενη απόφαση η πλημμέλεια από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι το Εφετείο κατά παράβαση του άρθρου 9 του Ν. 3193/2003 με το οποίο ορίζεται στις περιοχές, που ισχύει το σύστημα του αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας των ακινήτων, η αξία των απαλλοτριωμένων ακινήτων πρέπει να καθορίζεται αποκλειστικά με το σύστημα αυτό, δεν καθόρισε την οριστική τιμή αποζημίωσης των απαλλοτριωθέντων ακινήτων με βάση τις αντικειμενικές αξίες, που αναφέρονται στην από 10.6.2002 έκθεση της Επιτροπής του άρθρου 15 του ν. 2882/2001 για τον λόγο ότι για τις επίδικες απαλλοτριωθείσες εκτάσεις ισχύει το σύστημα του αντικειμενικού προσδιορισμού της αξίας των ακινήτων.

Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, διότι υπό το πρόσχημα της επίκλησης της αναιρετικής πλημμέλειας από τον αριθ. 1 του άρθρου 559 του ΚΠολΔ πλήττεται η αναιρετικά ανέλεγκτη για τα πράγματα κρίση του Δικαστηρίου της ουσίας (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ).

Από το συνδυασμό της διατάξεως του άρθρ. 18 § 4 ν. 2882/ 2001, με την οποία ορίζεται ότι σε περίπτωση εμπρόθεσμης αίτησης, το Εφετείο αποφαίνεται ενιαίως τόσο για τη δικαστική δαπάνη της ενώπιον αυτού διαδικασίας, όσο και για τη δικαστική δαπάνη του προσωρινού προσδιορισμού της αποζημίωσης, σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 100 § 1, 103, 107 παρ. 1, 110 παρ. 3, 111, 114 § 5 του ΝΔ/τος 3026/1954 "περί του Κώδικος των Δικηγόρων", ο οποίος ίσχυε κατά τη συζήτηση της ένδικης αίτησης ενώπιον του Εφετείου, συνάγεται ως προς δικαστικά έξοδα των δικαιούχων και συγκεκριμένα α) της αμοιβής για την παράσταση των Δικηγόρων τους και των εξόδων για κάθε μεμονωμένως παραστάντα διάδικο ή ομάδα διαδίκων και β) της αμοιβής του Δικηγόρου του δικαιούχου της αποζημίωσης για απαλλοτρίωση ακινήτου (καθού η απαλλοτρίωση), που περιλαμβάνεται στη δικαστική δαπάνη που επιδικάζεται με την σχετική απόφαση στη δίκη της απαλλοτρίωσης, ότι οι διαδικασίες για τον προσωρινό και οριστικό προσδιορισμό της καταβλητέας αποζημίωσης αφορούν την διερεύνηση μίας και της αυτής διαφοράς, γι’ αυτό ο δικαιούχος της αποζημίωσης και σε περίπτωση διπλού, προσωρινού και οριστικού, προσδιορισμού της αποζημίωσης μία φορά θα πληρώσει, στα πλαίσια της μεταξύ τους σχέσης, αμοιβή στο Δικηγόρο του που παραστάθηκε και στις δύο διαδικασίες, διότι ουσιαστικά αυτός μία φορά παρέσχε την εργασία του καθώς και ότι η αμοιβή αυτή που καταβάλλει ο δικαιούχος της αποζημίωσης στον Δικηγόρο του αποτελεί παρακολούθημα της αποζημίωσης, προσαυξάνει το ποσό της, βαρύνει τον υπόχρεο αυτής και πρέπει να επιδικάζεται σε βάρος αυτού και περιέρχεται στον δικαιούχο, ώστε να μην φαλκιδεύεται αυτή και να είναι πλήρης (άρθρ. 17 §§ 1 και 4 του Συντάγματος), ανέρχεται δε, εφόσον δεν υπάρχει ειδική περί αυτής συμφωνία, κατά τις ως άνω διατάξεις του Κώδικα περί Δικηγόρων σε ποσοστό επί της οριστικής αποζημίωσης και ειδικότερα α) σε 2% για την σύνταξη αίτησης ή ανταίτησης με ιδιαίτερο δικόγραφο ή κύριας παρέμβασης με ιδιαίτερο δικόγραφο, β) σε 1% για την σύνταξη προτάσεων επί της αίτησης ή της ανταίτησης και κύριας παρέμβασης που ασκήθηκαν με ιδιαίτερο δικόγραφο και γ) σε 2% για την άσκηση ανταίτησης ή κύριας παρέμβασης με τις προτάσεις ή την σύνταξη απλών προτάσεων του καθού.

Επομένως, αν στο ίδιο δικόγραφο σωρευθούν ανταίτηση ή παρέμβαση και προτάσεις, η αμοιβή, που οφείλεται σε δίκη καθορισμού αποζημίωσης από αναγκαστική απαλλοτρίωση, είναι 2% συνολικά, ενώ μόνον εάν η αντίθετη αίτηση ή η παρέμβαση ασκηθεί με ιδιαίτερο δικόγραφο οφείλεται συνολικά ποσοστό αμοιβής 3% (2% για την αίτηση ή παρέμβαση και 1% για τις προτάσεις).

Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του αναφορικά με τα γενόμενα για την διεξαγωγή και υπεράσπιση της δίκης απαραίτητα έξοδα και την αμοιβή των Δικηγόρων των αναιρεσιβλήτων για την παράσταση ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου και του Εφετείου, καθώς και την αμοιβή των Δικηγόρων των αναιρεσιβλήτων σε ποσοστό επί της καθοριζομένης οριστικής αποζημίωσης δέχθηκε, ανελέγκτως, τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "...και να αποφανθεί το παρόν δικαστήριο για τα δικαστικά έξοδα, που δικαιούνται οι αξιούντες κυριότητα στα απαλλοτριούμενα, βαρύνουν τον υπόχρεο προς αποζημίωση, δηλαδή στην προκειμένη περίπτωση τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Λέσβου (άρθρα 14 παρ. 1, 18 παρ. 4 του ΚΑΑΑ) και περιλαμβάνουν και την, κατά τα άρθρα 91 επ., 98, 99, 100 παρ. 1, 103, 107, 110, 111 και 114 αρ. 5 του Κώδικα περί Δικηγόρων (ν.δ/γμα 3026/1954), αμοιβή των πληρεξουσίων δικηγόρων των άνω δικαιούχων της αποζημίωσης (άρθρο 189γ του Κ.Πολ.Δ.).

Τα εν λόγω δικαστικά έξοδα ορίζονται πλήρως, δηλαδή χωρίς την εφαρμογή των άρθρων 178 και 179 του Κ.Πολ.Δ. (Ολ. Α.Π. 17/2000 Ελλ.Δνη 41/958) και "ενιαίως", δηλαδή αθροιστικά, ήτοι κατά την άποψη που ακολουθεί το παρόν δικαστήριο και θεωρεί ως κρατούσα (βλ. Ε.Α. 6242/2002 Ελλ.Δνη 44,1389, βλ. και αντίθετη Ε.Α. 5410/2002 Ελλ.Δνη 44/1388), τόσο για τα δικαστικά έξοδα της διαδικασίας ενώπιον του παρόντος Δικαστηρίου όσο και για τα δικαστικά έξοδα του προσωρινού προσδιορισμού της αποζημίωσης, σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις και εκείνες των άρθρων 7 παρ. 1, 8 παρ. 1 και 18 παρ. 4 του ΚΑΑΑ, όπως τροποποιήθηκαν από το άρθρο 31 του ν. 3130/2003.

Συγκεκριμένα στους διαδίκους που θα αναγνωρισθούν ως δικαιούχοι της αποζημίωσης πρέπει να αναλογούν ως δικαστικά έξοδα τα εξής ποσά, ήτοι τα δικαστικά έξοδα τόσο της δίκης για τον καθορισμό της προσωρινής αποζημίωσης όσο και της παρούσας δίκης, στα οποία περιλαμβάνονται τα διάφορα έξοδα, η αμοιβή για την παράσταση του δικηγόρου τους τόσο στο Μονομελές Πρωτοδικείο όσο και στο παρόν Δικαστήριο και η αμοιβή του τελευταίου στο αντικείμενο της δίκης (οριστική αποζημίωση και ιδιαίτερη αποζημίωση), δηλαδή, όταν τα παρακάτω δικόγραφα ασκούνται με ιδιαίτερο δικόγραφο ποσοστό 2% για τη σύνταξη της αίτησης ή ανταίτησης ή παρέμβασης στο αντικείμενο της δίκης, δηλαδή στην οριστική αποζημίωση, και ποσοστό 1% για τη σύνταξη προτάσεων, όταν παρίστανται με την ιδιότητα του ασκούντος τα παραπάνω δικόγραφα, δηλαδή συνολικά ποσοστό 6% στη δικαιούμενη οριστική αποζημίωση.

Όταν παρίστανται μόνο με την ιδιότητα των καθών η αίτηση, ανταίτηση και παρέμβαση τα παραπάνω ποσοστά περιορίζονται σε 2% για τη σύνταξη προτάσεων τόσο στο Μονομελές Πρωτοδικείο όσο και στο παρόν Δικαστήριο, δηλαδή συνολικά 4% κ.ο.κ...". Κρίνοντας, έτσι, το Εφετείο και ειδικότερα με το να καταδικάσει το αιτούν και καθ’ ου οι ανταιτήσεις - κύριες παρεμβάσεις Ελληνικό Δημόσιο, αθροιστικά στα δικαστικά έξοδα των δικαιούχων της αποζημίωσης αιτούντων - ανταιτούντων - κυρίως παρεμβαινόντων και συγκεκριμένα: 1) της αμοιβής για την παράσταση των Δικηγόρων τους και των εξόδων για κάθε μεμονωμένως παραστάντα ή ομάδα διαδίδων τόσο της δίκης του προσωρινού προσδιορισμού ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου όσο και της δίκης του οριστικού προσδιορισμού ενώπιον του Εφετείου, αντί της ενιαίας αμοιβής για αμφότερες τις διαδικασίες ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου και του Εφετείου και 2) της αμοιβής των πληρεξουσίων Δικηγόρων τους, α) για την σύνταξη της από 19.10.2003 αίτησης και την σύνταξη των προτάσεων επί της εν λόγω αίτησης σε ποσοστό πέντε τοις εκατό (5%) επί της οριστικά προσδιορισθείσας αποζημίωσης και ιδιαίτερης αποζημίωσης αντί του ποσοστού τρία τοις εκατό (3%) (δηλαδή 2% για την σύνταξη της αίτησης και 1% για την σύνταξη των προτάσεων επί της αιτήσεως) και β) της αμοιβής των πληρεξουσίων Δικηγόρων τους για την σύνταξη ανταιτήσεων - κυρίων παρεμβάσεων διά των προτάσεων σε ποσοστό τέσσερα τοις εκατό (4%) επί της οριστικά προσδιορισθείσας αποζημίωσης και ιδιαίτερης αποζημίωσης αντί του ποσοστού δύο τοις εκατό (2%), παραβίασε ευθέως τις ως άνω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, σύμφωνα με τη σχετική νομική σκέψη, που προηγήθηκε, καθόσον τα δικαστικά έξοδα των δικαιούχων της αποζημίωσης και συγκεκριμένα:

α) η αμοιβή για την παράσταση των Δικηγόρων τους και τα έξοδα για κάθε μεμονωμένως παραστάντα διάδικο ή ομάδα διαδίκων και β) η αμοιβή των πληρεξουσίων Δικηγόρων τους για τη σύνταξη της από 19.10.2003 αίτησης και των ανταιτήσεων και κυρίων παρεμβάσεων, που ασκήθηκαν με τις προτάσεις, έπρεπε να καθορισθούν ενιαία και όχι αθροιστικά και για τις δύο διαδικασίες από το Εφετείο.

Επομένως, πρέπει: Α) να γίνει δεκτός ο δεύτερος λόγος αναίρεσης και οι από 28.6.2016 πρόσθετοι λόγοι αυτής από τον αρ. 1 του άρθρου 559 ΚΠολΔ και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση ως προς 1ο, 2°, 3°, 4η, 5°, 6ο, 7°, 8ο, 15°, 18η, 21η, 22ο, 23ο, 24η, 25η, 26ο, 27ο, 28η, 29° και 30° αναιρεσιβλήτους μόνο κατά την ως άνω διάταξη του κεφαλαίου των δικαστικών εξόδων των δικαιούχων της αποζημίωσης των αιτούντων και ανταιτούντων και να καθοριστούν ως εξής: 1) της αμοιβής για την παράσταση των Δικηγόρων τους και των εξόδων για αμφότερες τις διαδικασίες ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης και του Εφετείου Αιγαίου - Μεταβατικής Έδρας Μυτιλήνης στο συνολικό ποσό των τριακοσίων πενήντα (350,00) ευρώ για κάθε μεμονωμένο παραστάντα διάδικο ή ομάδα διαδίκων και 2) της αμοιβής των πληρεξουσίων Δικηγόρων τους για αμφότερες τις διαδικασίες ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης και του Εφετείου Αιγαίου - Μεταβατικής έδρας Μυτιλήνης:

α) σε ποσοστό δύο τοις εκατό (2%) για την σύνταξη της από 19.10.2003 αιτήσεως και σε ποσοστό ένα τοις εκατό (1%) για την σύνταξη προτάσεων της εν λόγω αίτησης επί του ποσού της οριστικά καθορισθείσας για καθένα απ’ αυτούς αποζημιώσεως και της ιδιαίτερης αποζημίωσης και β) σε ποσοστό δύο τοις εκατό (2%) για την σύνταξη και κατάθεση των ανταιτήσεων και των κυρίων παρεμβάσεων με τις προτάσεις τους για αμφότερες τις διαδικασίες ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης και του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου - Μεταβατικής έδρας Μυτιλήνης επί του ποσού της οριστικά καθορισθείσας για καθένα απ’ αυτούς αποζημιώσεως και της ιδιαίτερης αποζημίωσης, και Β) να απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης ως προς τους λοιπούς αναιρεσίβλητους, να μην επιδικαστούν, όμως δικαστικά έξοδα σε βάρος του αναιρεσείοντος και υπέρ των εν λόγω αναιρεσιβλήτων, εφόσον οι τελευταίοι δεν παραστάθηκαν στην παρούσα δίκη και ως εκ τούτου δεν υπέβαλαν σχετικό αίτημα, ούτε υποβλήθηκαν σε δικαστικά έξοδα.

Στη συνέχεια, πρέπει, σύμφωνα με το άρθρο 580 παρ. 3 εδ. α’ ΚΠολΔ να κρατηθεί η υπόθεση κατά το αναιρεθέν μέρος της, ως προς το οποίο δεν χρειάζεται διευκρινίσεις, προς καθορισμό εκ νέου των δικαστικών εξόδων των δικαιούχων και συγκεκριμένα: α) της αμοιβής των Δικηγόρων τους και των εξόδων για κάθε μεμονωμένως παραστάντα διάδικο ή ομάδα διαδίκων και β) της αμοιβής των πληρεξουσίων δικηγόρων των αιτούντων - ανταιτούντων για τη σύνταξη και κατάθεση της από 19-10-2003 αιτήσεως και των προτάσεων επ’ αυτής καθώς και των ανταιτήσεων και κυρίων παρεμβάσεών τους, που ασκήθηκαν με τις κατατεθείσες προτάσεις τους και να καταδικαστεί το αιτούν Ελληνικό Δημόσιο, το οποίο είναι υπόχρεο προς αποζημίωση για την απαλλοτρίωση των αναφερόμενων σ’ αυτή ιδιοκτησιών των ως άνω αιτούντων - ανταιτούντων, μετά των εξόδων και της αμοιβής για την παράσταση των Δικηγόρων τους, που επιδικάστηκε σ’ αυτούς με την προσβαλλόμενη απόφαση, στην πληρωμή της αμοιβής των πληρεξουσίων Δικηγόρων τους για τη σύνταξη και κατάθεση της από 19-10-2003 αιτήσεως και των προτάσεων επ’ αυτής σε ποσοστό 3% καθώς και των κυρίων παρεμβάσεων - ανταιτήσεών τους που ασκήθηκαν με τις προτάσεις τους για αμφότερες τις διαδικασίες ενώπιον του Μονομελούς Πρωτοδικείου Μυτιλήνης και του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου - Μεταβατικής Έδρας Μυτιλήνης, σε ποσοστό δύο τοις εκατό (2%) επί του ποσού της οριστικά καθορισθείσας αποζημιώσεως και της ιδιαίτερης αποζημίωσης.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 4-10-2005 αίτηση αναίρεσης και τους από 28.6.2016 πρόσθετους λόγους αυτής ως προς τους 9ο, 10ο, 11ο , 12ο, 13ο, 14η, 16ο, 17η, 19η και 20η, αναιρεσίβλητους.

Αναιρεί την 58/2005 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Αιγαίου, ως προς τους λοιπούς 1°, 2ο, 3ο, 4η , 5ο, 6ο, 7ο, 8°, 15°, 18η, 21η, 22ο, 23°, 24η, 25η, 26°, 27°, 28η, 29° και 30°, αναιρεσίβλητους κατά το αναφερόμενο στο σκεπτικό μέρος της.

Καταδικάζει τους παραπάνω αναιρεσίβλητους στην πληρωμή των δικαστικών εξόδων του αναιρεσείοντος Ελληνικού Δημοσίου, τα οποία ορίζει στο ποσό των τριακοσίων (300,00) ευρώ.

Κρατεί την υπόθεση και δικάζει κατά το αναιρεθέν μέρος της, την από 20.7.2003 αίτηση του Ελληνικού Δημοσίου, την από 19.10.2003 αίτηση των 4ης, 5ου, 6ου, 7ου, 8ου και 15ου καθ’ ων η από 20.7.2003 αίτηση - αιτούντων, καθώς και της Δ. Σ. (ανταιτούσα - παρεμβαίνουσα) και τις ανταιτήσεις - κύριες παρεμβάσεις, που άσκησαν με τις προτάσεις τους οι παραστάντες κατά τη συζήτηση της από 20.7.2003 αιτήσεως ενώπιον του Εφετείου 1ος έως και 8ος, 15ος, 18η και 21η έως 24η, 25η, 26ος, 27ος, 28η, 29ος και 30ος καθ’ ων η αίτηση.

Καταδικάζει το αιτούν, καθ’ ου η από 19.10.2003 αίτηση και ανταιτήσεις - κύριες παρεμβάσεις Ελληνικό Δημόσιο στα δικαστικά έξοδα των δικαιούχων και συγκεκριμένα: α) στην αμοιβή για την παράσταση των πληρεξουσίων τους Δικηγόρων μετά των εξόδων τους, ποσού τριακοσίων πενήντα (350,00) ευρώ για κάθε δικαιούχο, που παρίσταται μεμονωμένα ή με ομάδα δικαιούχων, β) στην αμοιβή του πληρεξουσίου Δικηγόρου των αιτούντων της από 19.10.2003 αιτήσεως για την σύνταξη της εν λόγω αιτήσεως και προτάσεων επ’ αυτής σε ποσοστό τρία τοις εκατό (3%) επί της καθορισθείσας οριστικής αποζημίωσης και ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα απαλλοτριούμενα ακίνητα και γ) στην αμοιβή των πληρεξουσίων Δικηγόρων των ανταιτούντων και κυρίως παρεμβαινόντων - καθ’ ων της από 20.7.2003 αιτήσεως για τη σύνταξη των με τις προτάσεις ασκηθεισών ανταιτήσεων - κύριων παρεμβάσεων σε ποσοστό δύο τοις εκατό (2%) επί της καθορισθείσας οριστικής αποζημίωσης και ιδιαίτερης αποζημίωσης για τα απαλλοτριούμενα ακίνητα.

ΚΡΙΘΗΚΕ και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 16 Δεκεμβρίου 2016.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Φεβρουαρίου 2017.

Η ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ