249/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 249 / 2010 (Β2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ) Αριθμός 249/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Μίμη Γραμματικούδη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Χρήστο Αλεξόπουλο, Βασίλειο Λυκούδη, Γρηγόριο Κουτσόπουλο, και Δημήτριο Μουστάκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 13 Οκτωβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Μαριάννας Νίκου, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1)Χ1, κατοίκου ..., 2)Χ2, κατοίκου ..., 3)Χ3 του Χ1, κατοίκου ... και 4)Χ4 του Χ1, κατοίκου ..., οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Ιωάννη Κούλα. Της αναιρεσιβλήτου: Ανώνυμης Εταιρείας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ Α.Ε", που εδρεύει στην ... και εκπροσωπείται νόμιμα, η οποία εκπροσωπήθηκε από τους πληρεξούσιους δικηγόρους της Ανδρέα Ζαχόπουλο και Πέτρο Μαστοράκη.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 2-1-2006 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 1440/2007 του ίδιου Δικαστηρίου και 2468/2008 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 1-10-2008 αίτησή τους.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο εισηγητής Αρεοπαγίτης, Βασίλειος Λυκούδης ανέγνωσε την από 2-10-2009 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.

Ο πληρεξούσιος των αναιρεσειόντων ζήτησε την παραδοχή της αίτησης, οι πληρεξούσιοι της αναιρεσιβλήτου ζήτησαν την απόρριψη της και καθένας από αυτούς, την καταδίκη του αντιδίκου του στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τα άρθρα 914, 932 του ΑΚ και 1, 16 του Ν. 551/1915 προκύπτει ότι χρηματική ικανοποίηση για ηθική βλάβη ή ψυχική οδύνη οφείλεται και επί εργατικού ατυχήματος όταν συντρέχουν οι όροι της αδικοπραξίας. Οι διατάξεις του άρθρου 16 παρ. 1 του Ν. 551/1915, κατά τις οποίες ο παθών σε εργατικό ατύχημα δικαιούται να εγείρει την αγωγή του κοινού αστικού δικαίου και να ζητήσει πλήρη αποζημίωση μόνο όταν το ατύχημα μπορεί να αποδοθεί σε δόλο του εργοδότη ή των προστηθέντων του ή όταν επήλθε σε εργασία στην οποία δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις νόμων, διαταγμάτων ή κανονισμών για τους όρους ασφαλείας των εργαζομένων και εξαιτίας της μη τηρήσεως των διατάξεων αυτών, αναφέρονται στην επιδίκαση αποζημιώσεως για περιουσιακή ζημία και όχι στη χρηματική ικανοποίηση για την οποία δεν υπάρχει πρόβλεψη στον ανωτέρω νόμο και εφαρμόζονται γι' αυτό μόνο οι γενικές διατάξεις.

Επομένως για να δικαιούται ο παθών σε εργατικό ατύχημα χρηματική ικανοποίηση, λόγω ηθικής βλάβης, αρκεί να συντέλεσε στην επέλευση του ατυχήματος πταίσμα του εργοδότη ή των προστηθέντων από αυτόν, με την έννοια του άρθρου 914 ΑΚ, δηλαδή αρκεί να συντρέχει οποιαδήποτε αμέλεια αυτών και όχι μόνο η ειδική αμέλεια περί την τήρηση των όρων ασφαλείας του άρθρου 16 παρ. 1 του Ν. 551/1915.

Εξάλλου κατά το άρθρο 59 του ισχύ νόμου έχοντος κανονισμού κυκλοφορίας και ελιγμών του αναιρεσιβλήτου Ο.Σ.Ε., ο οποίος, κατ' εξουσιοδότηση του από 19ης Ιουλίου/30ης Αυγούστου 1928 Π. Δ/τος (εκδοθέντος εις εκτέλεση του άρθρου 3 παρ. 7 του από 21 Σ/βρίου 1926 ν. δ/τος) περί κωδικοποιήσεως κλπ της νομοθεσίας περί σιδηροδρόμων του Ελλ.

Κράτους (ΟΣΕ), εγκρίθηκε δια της από 4 Απριλίου 1931 αποφάσεως του Υπουργού Συγκοινωνιών και διατηρήθηκε σε ισχύ και μετά την ίδρυση του αναιρεσίβλητου Οργανισμού Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ) σχετικά με τους "ελιγμούς δια των χειρών και δια των ρυμουλκών" στις παραγράφους 567, 572, 573 και 574 ορίζεται ότι: "567.Οι ελιγμοί δια των χειρών συνίστανται εις την ώθησιν των οχημάτων δια των βραχιόνων ή των ώμων ή των μοχλών. 572 Η πέδησις των οχημάτων κατά τους ελιγμούς δια των χειρών και ρυμουλκών εξασφαλίζεται, ως και εις την περίπτωσιν της κινήσεως ελευθέρων οχημάτων, κατά τους ελιγμούς δια προωθήσεως ή επί κεκλιμμένων γραμμών. 573 Κατά την εκτέλεση ελιγμών δια των χειρών και ρυμουλκών πρέπει να υπάρχουν πάντοτε πρόχειρα προς χρήσιν πέδιλα σταθμεύσεως εφόσον τα κινούμενα οχήματα δεν έχουσι χειριζόμενη πέδη . 574:

Κατά την κίνησιν των οχημάτων πλησίον κρηπιδωμάτων, αποθηκών αμαξοστοιχιών κλπ. oι ωθούντες δια των βραχιόνων υπάλληλοι και οι ρυμουλκοί δεν πρέπει να ευρίσκονται προς το μέρος των εγκαταστάσεων τούτων". Περαιτέρω από το άρθρο 4 του ΠΔ 16/1996: Προδιαγραφές ασφάλειας εργασιακών χώρων (Οδ.89/654/ΕΟΚ) προβλέπεται ότι "Οι χώροι εργασίας που έχουν χρησιμοποιηθεί ήδη πριν από την 1η Ιανουαρίου 1995 πρέπει να πληρούν τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφάλειας και υγείας που περιέχονται στο παράρτημα

ΙΙ του άρθρου 10 του παρόντος διατάγματος, το αργότερο τρία έτη μετά την ημερομηνία αυτή". Στο άρθρο 7 παρ. 2 του ίδιου Π. Δ/τος ορίζεται ότι ο εργοδότης φροντίζει: για την τεχνική συντήρηση των χώρων εργασίας και των εγκαταστάσεων και συστημάτων, και ιδίως όσων αναφέρονται στα παραρτήματα Ι και

ΙΙ του άρθρου 10 του παρόντος διατάγματος, και για την αποκατάσταση, το συντομότερο δυνατόν, των ελαττωμάτων που διαπιστώνονται και που ενδέχεται να βλάψουν την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων. Στο άρθρο 10 (Προσάρτηση Παραρτημάτων), παράγραφος 12 (Θύρες και πύλες) και 13. (Διάδρομοι κυκλοφορίας), ορίζονται τα εξής: "12.1.

Η θέση, ο αριθμός, τα υλικά κατασκευής και οι διαστάσεις των θυρών και των πυλών καθορίζονται με βάση τη φύση και τη χρήση των εσωτερικών ή εξωτερικών χώρων......12.5 Το δάπεδο εκατέρωθεν των θυρών και των πυλών πρέπει να είναι ομαλό χωρίς αναβαθμούς και εμπόδια....13.1. Οι διάδρομοι κυκλοφορίας, στους οποίους περιλαμβάνονται και τα κλιμακοστάσια, οι μόνιμες σκάλες και οι αποβάθρες και οι εξέδρες φόρτωσης, πρέπει να σχεδιάζονται, κατασκευάζονται, διαρρυθμίζονται και διατηρούνται έτσι ώστε οι πεζοί ή τα οχήματα να μπορούν να τις χρησιμοποιούν εύκολα με πλήρη ασφάλεια και σύμφωνα με τον προορισμό τους. 13.2.

Από την χρήση των διαδρόμων κυκλοφορίας δεν πρέπει να δημιουργείται κίνδυνος για τους εργαζόμενους που απασχολούνται κοντά σ` αυτούς. 13.3. Ο υπολογισμός των διαστάσεων των διαδρόμων κυκλοφορίας προσώπων ή και εμπορευμάτων πρέπει να γίνεται με βάση τον αναμενόμενο αριθμό χρηστών και το είδος της επιχείρησης.

Εφόσον χρησιμοποιούνται μεταφορικά μέσα σ` αυτούς τους διαδρόμους κυκλοφορίας, πρέπει να προβλέπεται επαρκής χώρος ασφαλείας για τους πεζούς". Επίσης, κατά το άρθρο 106 ΚΠολΔ το δικαστήριο ενεργεί μόνο ύστερα από αίτηση διαδίκου και αποφασίζει με βάση τους πραγματικούς ισχυρισμούς που προτείνουν και αποδεικνύουν οι διάδικοι και τις αιτήσεις που υποβάλλουν, εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά.

Αφετέρου κατά το άρθρο 224 ΚΠολΔ. η απαγόρευση μεταβολής της βάσης της αγωγής αναφέρεται στα ουσιώδη στοιχεία της ιστορικής και όχι της νομικής βάσης της. Ιστορική βάση της αγωγής είναι κατά το άρθρο 216 παρ.1 εδ.α' του ΚΠολΔ το σύνολο των γεγονότων που θεμελιώνουν την αγωγή, χωρίς την επίκληση των οποίων δεν είναι εφικτή η διάγνωση της επίδικης σχέσης.

Αν με το δικόγραφο της αγωγής γίνεται επίκληση της αμέλειας του εναγομένου, που είναι μια ορισμένη νομική έννοια, είναι επιτρεπτή η συγκεκριμενοποίηση αυτής με βάση τα ειδικότερα περιστατικά που προκύπτουν από την αποδεικτική διαδικασία και θεμελιώνουν την αμέλεια τούτου, έστω και αν τα τελευταία δεν συμπίπτουν πλήρως με τα εκτιθέμενα στην αγωγή.

Εξάλλου, κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ αναίρεση επιτρέπεται και αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη πράγματα που δεν προτάθηκαν ή δεν έλαβε υπόψη του πράγματα που προτάθηκαν και έχουν ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης. Ως "πράγματα" δε κατά την έννοια του νόμου θεωρούνται ο αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων που συγκροτούν την ιστορική βάση και θεμελιώνουν εντεύθεν το αίτημα αγωγής, ανταγωγής, ενστάσεως ή αντεστάνσεως.

Πράγματα επίσης αποτελούν οι λόγοι εφέσεως. Τέλος, ο από το άρθρο 559 εδ. 19 Κ.Πολ.Δικ. λόγος αναίρεσης για έλλειψη νόμιμης βάσης ιδρύεται όταν από τις αιτιολογίες της απόφασης δεν προκύπτουν με σαφήνεια, πληρότητα και χωρίς αντιφάσεις εκείνα τα περιστατικά που συγκροτούν το πραγματικό του κανόνα ουσιαστικού δικαίου ο οποίος εφαρμόστηκε (υπαγωγικός συλλογισμός), ώστε καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος της ορθής ή μη εφαρμογής της διάταξης.

Στην προκείμενη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα διαδικαστικά έγγραφα, οι οι αναιρεσείοντες, με τις πρωτόδικες και με τις κατ' έφεση προτάσεις τους, συγκεκριμενοποιώντας περισσότερο τα περιστατικά που θεμελιώνουν την επικαλούμενη στην αγωγή τους αμέλεια του αναιρεσιβλήτου, με βάση τα ειδικότερα περιστατικά που προέκυψαν από την αποδεικτική διαδικασία, αλλά και με λόγο εφέσεως, παραπονούμενοι για την περί συνυπαιτιότητας του θανόντος κρίση του πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, ισχυρίστηκαν, ότι "το σιδηροδρομικό φορείο δεν έφερε κανένα σύστημα τροχοπέδησης ή γενικά κάποιο σύστημα πέδησης και όταν ήθελαν να το σταματήσουν οι εργαζόμενοι έβαζαν μπροστά στους τροχούς κάποιο αντικείμενο (ξύλο, καδρόνι κ.λ.π.)....

κατά παράβαση του άρθρου 59§§ 572-573 του Κανονισμού Κυκλοφορίας και Ελιγμών της α' αντιδίκου... Σε καμμία όμως περίπτωση όμως δεν σταματούσε την στιγμή που έπρεπε". Η παράληψη δε αυτή, κατά τους αναιρεσειόντες, οφείλεται σε βαριά αμέλεια της αναιρεσίβλητης και των προστηθέντων από αυτήν προσώπων "και είχε ως συνέπεια να μη σταματήσει έγκαιρα το παραπάνω φορείο, πριν δηλαδή εγκλωβιστεί και συνθλιβεί ο αποβιώσας μεταξύ του φορείου και της στενής πόρτας.....Αν υπήρχε κάποιο σύστημα τροχοπέδησης ή πέδησης γενικά, θα σταματούσε έγκαιρα το φορείο, όταν φώναξε ο αποβιώσας .....

πριν δηλ. εγκλωβιστεί και συνθλίβει αυτός μεταξύ του φορείου και της στενής πόρτας του λεβητοποιείου ". Το Εφετείο δέχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση τα εξής: " ......Στη θέση ..., επί της οδού ... βρίσκεται το κεντρικό εργοστάσιο της 1ης εναγομένης ανωνύμου εταιρίας με την επωνυμία "ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΕ (ΟΣΕ ΑΕ) που έχει ως αντικείμενο δραστηριότητας τις επισκευές κινητήριου υλικού, ανακατασκευές μηχανών, επισκευές μικρής έκτασης μηχανοστασίου και έκτακτες επισκευές τροχαίου υλικού, της εν λόγω δε εγκατάστασης υπεύθυνος ήταν ο ..., ανηκούσης αυτής (εγκατάστασης) στην Α' κατηγορία επιχείρησης και απασχολούσης περί τα 500 άτομα προσωπικό.

Στις 20-7-2005, ημέρα Τετάρτη και περί ώρα 08.40 π.μ. μια ομάδα εκ του παραπάνω προσωπικού, εργαζομένων στο εργοστάσιο του ... της 1ης εναγομένης και συγκεκριμένα στο χώρο του ελασματουργείου, αποτελούμενη από τον επικεφαλής-επιβλέποντα Χ5 που είχε την ειδικότητα του Εφαρμοστή και ασκούσε καθήκοντα Αρχιτεχνίτη και τους ...

που είχε επίσης την ειδικότητα του Εφαρμοστή και του ... που είχε την ειδικότητα του αρχιεργάτη. Στον χώρο αυτό του ελασματουργείου υπήρχε η κυρία είσοδος - έξοδος των σιδηροδρομικών φορείων, η πόρτα δε αυτή ήταν μεταλλική και είχε ύψος 4,48 μ. πλάτος 3,33 μ. η δε μεταλλική κάσα στην οποία στηριζόταν η πόρτα είχε πάχος 7 cm κατά συνέπεια το καθαρό ελεύθερο πλάτος της εισόδου - εξόδου ήταν 3,19 μ.

επαρκές δηλαδή για να προωθηθεί το φορείο χωρίς περιθώρια εκτροπής του και μετακίνησή τους αριστερά ή δεξιά. Περαιτέρω η προαναφερθείσα ομάδα εκτελούσε προγραμματισμένη εργασία μετακίνησης - εξαγωγής από το παραπάνω λεβητοποιείο - ελασματουργείου δύο φορείων ντηζελομηχανών (Δ/Η MLW) αποψιλωμένων από μεγάλους μηχανισμούς, στον εξωτερικό χώρο του εργοστασίου σε απόσταση 15-20 μέτρων επάνω σε σιδηροδρομικές τροχιές δηλαδή ανέλαβαν να σηκώσουν την μηχανή ...

με τους σταθερούς γρύλους που είναι μόνιμα τοποθετημένο στο μέρος αυτό και να γίνει αντικατάσταση των φορείων της μηχανής. Ειδικότερα τα παραπάνω σιδηροδρομικά φορεία ήταν πλαίσιο μεταλλικών δοκών που έφερε άξονες των τροχών κυλίσεως, όπως και του κινητήρα πρόωσης και τα συστήματα μετάδοσης της ντιζελομηχανής, καθώς και το κουβούκλιο αυτής, τα οποία είχαν αφαιρεθεί εκτός από τους άξονες των τροχών μέσων των οποίων εκινείτο το φορείο επί των παραπάνω σιδηροδρομικών τροχιών προς απομάκρυνση του από το λεβητοποιείον.

Το δε σιδηροδρομικό φορείο είχε συνολικό μήκος 5,52 μ. και συνολικό πλάτος 2,84 μ. οι δε σιδηροτροχιές ήταν αλφαδιασμένες (ίσιες, ευθείες) και δεν είχαν κάποια κλίση. Πρέπει να αναφερθεί ότι το φορείο κυλίετο επί των σιδηροδρομικών τροχιών με χειρονακτική ώθηση από την πίσω πλευρά του από τους δύο παραπάνω εργαζομένους ..., η δύναμη δε της ωθήσεως εφαρμόζετο απ' αυτούς στους δοκούς του μεταλλικού πλαισίου του φορείου.

Κατ' αυτήν λοιπόν τη διαδικασία κανονικά απομακρύνθηκε το πρώτο σιδηροδρομικό φορείο με τους δύο αυτούς εργαζομένους και στη συνέχεια αυτοί επιχείρησαν και την απομάκρυνση του δεύτερου φορείου. Κατά την διάρκεια που οι δύο εργαζόμενοι προέβαιναν στην εξαγωγή του δεύτερου φορείου και συγκεκριμένα ενώ το φορείο αυτό ήδη είχε αρχίσει να κυλίεται επί των σιδηροτροχιών με κατεύθυνση προς τον εξωτερικό χώρο εμφανίστηκε και ο εφαρμοστής - Χ5, ο οποίος πήρε αυτοβούλως την πρωτοβουλία να τους βοηθήσει στην προσπάθεια τους ώθησης του φορείου.

Προς τούτο τοποθετείται αυτός Χ5 από τη δεξιά πλαϊνή πλευρά του δεύτερου φορείου και πλησίον του μέσου του, ωθούμενο δε πλέον το φορείο και από τους τρεις εργαζόμενους έφθασε στο άνοιγμα της πόρτας του ελασματουργείου προκειμένου στη συνέχεια να εξέλθουν στον εξωτερικό χώρο. Καθώς όμως το φορείο κινούμενο διήρχετο από το άνοιγμα της πόρτας του λεβητοποιείου εγκλωβίζεται στον περιορισμένο εκ προμελετημένης κατασκευής, χώρο για άνθρωπο (περί τα 0,20 cm) ο παραπάνω επιβλέπων μεταξύ του φορείου και του σιδερένιου πλαισίου της πόρτας και συνθλίβεται καθώς ευρίσκεται ανεπίτρεπτα στο δεξιό πλευρό του φορείου, τότε αυτός κινήθηκε εσπευσμένα προς τα πίσω για να απομακρυνθεί, πλην όμως στην προσπάθεια του αυτή πιάστηκε προφανώς η θηλιά της ζώνης του παντελονιού του (αριστερό παντζάκι) σε εξάρτημα του δεύτερου φορείου με συνέπεια να τον παρασύρει στο στενό άνοιγμα μεταξύ πόρτας υπόστεγου λεβητοποιείού και φορείου και να τον τραυματίσει θανάσιμα στον κορμό του σώματος (λεκάνη).

Συγκεκριμένα υπέστη ρήξη του πυελικού δακτυλίου, συντριπτικά κατάγματα οστών λεκάνης δηλαδή ηβοϊσχιακών κλάδων άμφω, ιερού οστού και των ανωνύμων οστών εκτεταμένο οπισθοπεριτοναϊκό αιμάτωμα και αποκόλληση της ουροδόχου κύστεως και ουρήθρας, αυτές δε οι σοβαρότατες σωματικές βλάβες προκάλεσαν στον παθόντα εργαζόμενο ισχαιμική μυοκαρδιοπάθεια και διάμεση πνευμονία, εκ των οποίων επήλθε στις 22-7-2005 ο θάνατος του (βλ.

την με αρ. πρωτ. ... ιατροδικαστική έκθεση νεκροψίας - νεκροτομής του ιατροδικαστή ..., τα με αριθμ. πρωτ. ... και ... πιστοποιητικά νοσηλείας του Γενικού Νοσοκομείου ... και το με αριθμ. ...έγγραφο του Περιφερειακού Γενικού Νοσοκομείου ..." όπου νοσηλεύτηκε ο Χ5). Περαιτέρω πρέπει να αναφερθεί ότι για τις εργασίες μετακίνησης των σιδηροδρομικών φορείων ή οχημάτων επί σιδηροτροχιών προβλέπονται από τον "Κανονισμό Κυκλοφορίας και ελιγμών " της 1ης εναγομένης βάσει του άρθρου 59 παραγρ. 576, 574 αυτού όπως προαναφέρθηκε δύο συγκεκριμένοι τρόποι:

α) με μηχανικά μέσα (μηχανές έλξεως των οχημάτων) και β) με χειρωνακτικά μέσα (ώθηση των οχημάτων από το προσωπικό δηλαδή από τους εργάτες και όχι με έλξη αυτών). Επί πλέον η επίδικη εργασία εξαγωγής των ντηζελομηχανών από το κτίριο του λεβητοποιείου είναι συνηθισμένη στο εργοστάσιο του ... της 1ης εναγομένης και πραγματοποιείται κατά την τελευταία πενταετία (2000-2005) κάθε δύο μήνες μία φορά.

Η εν λόγω ώθηση των φορείων με χειρονακτικά μέσα για τις ανακατασκευές εκτελείτο και κατά τα προηγούμενα 30 χρόνια λειτουργίας του εργοστασίου αυτού του Πειραιά της 1ης εναγομένης, εφόσον ρητά προβλέπετο και προβλέπεται από τον "Κανονισμό Κυκλοφορίας και Ελιγμών" της 1ης εναγομένης στο άρθρο 59 αυτού. Καθόλην δε την διάρκεια των ετών αυτών δεν είχε προκύψει κάποιο πρόβλημα και η εργασία αυτή, όπως και όλες οι εργασίες, προγραμματίζονται κάθε πρωί κατά την συνάντηση που γίνεται μεταξύ του Προϊσταμένου του Τομέα Αμαξωμάτων, Εργοδηγού και Αρχιτεχνιτών και συνεπώς η επίδικη εργασία εξαγωγής των σιδηροδρομικών φορείων την ημέρα εκείνη (20-7-2005) ήταν σε γνώση του Προϊσταμένου του Τομέα Αμαξωμάτων ...

και του Εργοδηγού ..., ο δε εφαρμοστής Χ5(παθών) είχε ορισθεί από το Γραφείο Οργάνωσης Εργασίας (ΓΟΕ) επικεφαλής του Τμήματος που θα ολοκλήρωνε την ανακατασκευή της συγκεκριμένης Δ/Η 451 και εργαζόταν εκεί με την προαναφερθείσα ειδικότητα, για αυτό εξάλλου και βρισκόταν στο χώρο αυτό για να επιβλέπει την πορεία της εργασίας, όπως αυτά βεβαιώνονται στην από 22-7-2005 έκθεση πραγματογνωμοσύνης του Τεχνικού Ασφάλειας ..., Μηχανολόγου Μηχανικού Ε.Μ.Π.

Ο τελευταίος δε επιβλέπων Χ5 είχε την επιτήρηση της ζώνης μέσα στην οποία κινούνταν το προσωπικό και τα φορεία. Ακολούθως όμως τοποθετηθείς αυτός ως επικεφαλής της ομάδας, στην δεξιά πλευρά του δεύτερου σιδηροδρομικού φορείου, για να βοηθήσει στην ώθηση αυτού, όπως προαναφέρθηκε, δεδομένου ότι η δια ωθήσεως μεταφορά του φορείου εγκρίνετο από τους αρμόδιους τεχνικούς της 1ης εναγομένης η πλέον ενδεδειγμένη και τεχνικά καταλληλότερη μέθοδος εκτέλεσης, εκτέθηκε έτσι μεταξύ φορείου και εγκατάστασης (αμαξοστασίου) του παραπάνω δηλαδή κατακόρυφου σιδηρού πλαισίου του κουφώματος της πόρτας και παραβιάζοντας συνεπώς το προαναφερθέν άρθρο 59 του Κανονισμού Κυκλοφορίας και Ελιγμών της 1ης εναγομένης που προβλέπει ότι όταν η κίνηση του οχήματος γίνεται πλησίον εγκαταστάσεων αμαξοστασίου και εν γένει κτιριακών χώρων, οι ωθούντες δια των βραχιόνων υπάλληλοι δεν πρέπει να βρίσκονται προς την πλευρά των εγκαταστάσεων αυτών και τον οποίο Κανονισμό καλώς εγνώριζε ο επικεφαλής Χ5 και συνεπώς αυτός απερίσκεπτα με την πλαγία τοποθέτηση του στην πλευρά του φορείου (οχήματος) εξέθεσε εαυτόν μεταξύ της κτιριακής εγκατάστασης και του φορείου.

Με βάση τις προπεριγραφόμενες συνθήκες του ενδίκου εργατικού δυστυχήματος που προκύπτουν από τον συνδυασμό της με αριθμ. πρωτ. ...επίθεσης αυτοψίας του τεχνικού επιθεωρητή ΚΕΠΕΚ Πειραιώς και Νοτίου Αιγαίου ... της από ... έκθεσης πραγματογνωμοσύνης του παραπάνω τεχνικού ασφαλείας της 1ης εναγομένης της από ...

έκθεσης πραγματογνωμοσύνης του ορισθέντος από τους ενάγοντες ιδιώτη πραγματογνώμονα ..., εργοδηγού μηχανολόγου, με τις συνημμένες αυτής φωτογραφίες του φορείου, του λεβητοποιείου και του εξωτερικού χώρου, του από 28-9-2005 πορίσματος Επιτροπής Διερεύνησης της 1ης εναγομένης των συνημμένων του πορίσματος καταθέσεων ένδεκα εργαζομένων της 1ης εναγομένης που ήταν ιεραρχικά ανώτεροι του θύματος και υπεύθυνοι σύμφωνα με το οργανόγραμμα και των καταθέσεων των μαρτύρων στην επ' ακροατηρίου διαδικασία ενώπιον του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου, τούτο (ατύχημα) συνδέεται αιτιωδώς με παράνομη και υπαίτια, ειδικότερα αμελή συμπεριφορά που επέδειξε αποκλειστικά κατά ποσοστό 100% δηλαδή ο αποβιώσας Χ5, καθόσον το θύμα ωθούσε το φορείο από το πλάι χωρίς αυτό να προβλέπεται στα κύρια καθήκοντα του, αλλά επιπλέον και κυρίως χωρίς να είναι απαραίτητο, καθόσον οι δυο υφιστάμενοι του ήσαν αρκετοί για την εκτέλεση της εργασίας εξαγωγής των δύο σιδηροδρομικών φορείων.

Το εν λόγω ατύχημα δεν θα είχε συμβεί αν το θύμα ιστάμενο εκτός του χώρου της εργασίας του φορείου, εκτελούσε τα κύρια καθήκοντα του όπως προβλεπόταν δηλαδή θα έπρεπε να ίσταται σε θέση που θα του επέτρεπε να έχει εποπτεία των όλων εργασιών και της γραμμής επί της οποίας θα εκινείτο το φορείο και όχι να βρίσκεται πλάι του φορείου ώστε όταν αυτό έφθασε στο πλαίσιο της θύρας εξόδου να εγκλωβιστεί μεταξύ αυτού και του κελύφους του κυλίνδρου πέδης.

Εν κατακλείδι πρέπει να λεχθεί ότι αποδείχθηκε ότι αποκλειστικά υπεύθυνος για τον θανάσιμο τραυματισμό του δηλαδή τόσον για την επέλευση του ατυχήματος όσον και (την έκταση της ζημίας (θάνατο) ήταν ο ίδιος ο αποβιώσας Χ5, καθόσον ενώ κύριο καθήκον του ήταν η με ασφάλεια για αυτόν και τους υφισταμένους του επίβλεψη της εκτέλεσης της εργασίας, αυτός αδικαιολόγητα, χωρίς να του ζητηθεί και απερίσκεπτα ενεπλάκη σε χειρονακτική εργασία ωθώντας το δεύτερο φορείο σε λάθος μέρος με αποτέλεσμα να συνθλιβεί από το κινούμενο φορείο και να τραυματισθεί θανάσιμα.

Αντίθετα δεν αποδείχθηκε η έλλειψη κάποιου πάγιου ή επιπρόσθετου μέτρου ασφαλείας και των εγκαταστάσεων της 1ης εναγομένης που θα μπορούσε να αποτρέψει το ατύχημα, η δε υπεύθυνη ιεραρχία δηλαδή ο εργοδηγός, ο Προϊστάμενος Παραγωγής και ο Προϊστάμενος του ΕΜ είχαν λάβει τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας καμία δε επιπρόσθετη ενέργεια δεν θα μπορούσε να αποτρέψει το θανατηφόρο αποτέλεσμα οφειλόμενο αποκλειστικά στην απερίσκεπτη έκθεση του αποβιώσαντος μεταξύ της κτιριακής εγκαταστάσεως και του φορείου.

Εξάλλου το επίδικο ατύχημα δεν μπορεί ν' αποδοθεί σε αμελή συμπεριφορά του εναγομένου και μάλιστα σε έλλειψη μέτρων ασφαλείας ή μη τήρηση όρων που επιβάλλονται μόνον από την κοινή αντίληψη και την υποχρέωση προνοίας του εργοδότη κατ' άρθρο 662 ΑΚ συνισταμένης (προνοίας) στην διαρρύθμιση των σχετικών με την εργασία, το χώρο της και τις εγκαταστάσεις, έτσι ώστε να προστατεύεται η ζωή και η υγεία των εργαζομένων, διότι στην προκειμένη υπόθεση κατ' αρχήν μεν ο 2ος εναγόμενος ως νόμιμος εκπρόσωπος και Διευθύνων Σύμβουλος της 1ης εναγομένης και μη υπαγόμενος ρητά κατ' άρθρο 4 παρ. 3 του Ν. 2671/1998, στο προσωπικό της τελευταίας, ώστε να μην ευθύνεται κατ' άρθρο 90 παρ. 2 του ιδίου νόμου έναντι των τρίτων για χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης, ουδόλως ο ίδιος (2ος εναγόμενος) συνέτεινε στην επέλευση του επιδίκου ατυχήματος, περαιτέρω όμως δεν κρίθηκε ως ενδεδειγμένη η διαπλάτυνση της θύρας του λεβητοποιείου, αφού ήδη από της κατασκευής της κτιριακής του εγκατάστασης επεβλήθη η στενότητα του χώρου ώστε να αποφευχθεί τυχόν η εκτροπή του φορείου δεξιά ή αριστερά στο άνοιγμα της πόρτας του αμαξοστασίου, η δε ώθηση του φορείου με χειρονακτικά μέσα ως δοκιμασθείσα επί σειρά ετών, κρίθηκε επίσης επιβεβλημένη τεχνικά, χωρίς να παρίσταται ανάγκη χρήσης μηχανικών μέσων.

Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτός ο ισχυρισμός της 1ης εναγομένης περί αποκλειστικής υπαιτιότητας του παθόντος, ως ουσιαστικά βάσιμος, εφόσον δεν αποδείχθηκε ότι το θανατηφόρο ατύχημα του παθόντος εργαζομένου οφείλεται στην με την αγωγή αποδιδόμενη στους εναγομένους υπαιτιότητα δηλαδή στην από αμέλεια του μη λήψη εκ μέρους τους των αναγραφομένων μέτρων ασφαλείας, για την ασφαλή εξαγωγή των σιδηροδρομικών φορείων.

Συνεπώς οι ενάγοντες συγγενείς του αποβιώσαντος Χ5, γονείς και αδελφές αντίστοιχα, δεν δικαιούνται να απαιτήσουν από την 1η εναγομένη χρηματική ικανοποίηση λόγω ψυχικής οδύνης...". Με τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε την αγωγή των αναιρεσειόντων περί επιδικάσεως χρηματικής ικανοποίησης λόγω ηθικής βλάβης που υπέστησαν από τον θάνατο του παθόντος Χ5, τέκνου των δύο πρώτων και αδελφού των λοιπών.

Έτσι κρίνοντας το Εφετείο, αφενός δεν έλαβε υπόψη τους ανωτέρω αυτοτελής ισχυρισμούς των εναγόντων με τους οποίους συγκεκριμενοποίησαν την αμέλεια του εναγομένου, αφετέρου στέρησε την απόφασή του από νόμιμη βάση, καθόσον διέλαβε σ' αυτήν ανεπαρκείς αιτιολογίες επί του ζητήματος της αποκλειστικής υπαιτιότητας του παθόντος για το θανατηφόρο ατύχημα, αφού δεν περιέχει αιτιολογίες αναφορικά με τους λόγους για τους οποίους το όχημα δεν διέκοψε την πορεία του όταν ο παθών εγκλωβίστηκε μεταξύ του φορείου και της πλαισίου της θύρας και ειδικότερα δεν αναφέρει αν το όχημα είχε προς τούτο σύστημα πέδησης, ή αν υπήρχαν πρόχειρα προς χρήση πέδιλα σταθμεύσεως, τα οποία θα ήταν πρόσφορα για την ακινητοποίηση του εν λόγω οχήματος, όπως προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 59§§ 572-573 του Κανονισμού Κυκλοφορίας και Ελιγμών του αναιρεσίβλητου Οργανισμού.

Εξαιτίας των ως άνω ανεπαρκών αιτιολογιών, που εντοπίζονται στην προσβαλλόμενη απόφαση, δηλαδή ελλείψεων που αφορούν ζήτημα που ασκεί ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, καθίσταται ανέφικτος ο αναιρετικός έλεγχος για την ορθή εφαρμογή των ουσιαστικών διατάξεων που εφαρμόστηκαν από το Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του.

Συνεπώς το το Εφετείο, υπέπεσε, εκτός από την πλημμέλεια του άρθρου 559 αρ. 19 ΚΠολΔ, και στην πλημμέλεια του αρ. 8 του ίδιου άρθρου, όπως βασίμως αιτιώνται οι αναιρεσείοντες με τις διαλαμβανόμενες στους πρώτο και δεύτερο λόγους αναίρεσης αιτιάσεις τους, και, συνακόλουθα, πρέπει να γίνουν δεκτοί οι λόγοι αυτοί και να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, παρελκούσης της έρευνας των λοιπών αιτιάσεων που διαλαμβάνονται στους αυτούς λόγους. Σύμφωνα δε με το άρθρο 580 παρ. 3 ΚΠολΔ η υπόθεση πρέπει να παραπεμφθεί για περαιτέρω εκδίκαση στο δικαστήριο το οποίο εξέδωσε την εν λόγω απόφαση, συγκροτούμενο από άλλους δικαστές, εκτός από αυτούς που την εξέδωσαν και να καταδικασθεί ο ηττώμενος ΟΣΕ στη δικαστική δαπάνη των αναιρεσειόντων ( 176,183 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 2468/2008 απόφαση του Εφετείου Αθηνών.

Παραπέμπει την υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, εκτός από αυτούς που εξέδωσαν την αναιρούμενη απόφαση. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσίβλητο Οργανισμό στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε χίλια πεντακόσια (1500) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 23 Οκτωβρίου 2009. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Φεβρουαρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ