243/2011 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 243 / 2011 (Δ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 243/2011

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Δ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Χαράλαμπο Ζώη, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Γεωργία Λαλούση, Βασιλική Θάνου - Χριστοφίλου, Δημητρούλα Υφαντή και Ιωάννα Λούκα, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 3 Δεκεμβρίου 2010, με την παρουσία και του Γραμματέα Γεωργίου Φιστούρη για να δικάσει μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: Σ. συζύγου Γ. Ζ., το γένος Λ. Μ., κατοίκου ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο της Δημήτριο Κολιντζίκη με δήλωση κατ' άρθρο 242 παρ. 2 ΚΠολΔ και κατέθεσε προτάσεις.

Των αναιρεσιβλήτων: 1) Ά. Α. του Β., κατοίκου ..., 2) Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με την επωνυμία "ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ" που εδρεύει στην Αθήνα και εκπροσωπείται νόμιμα, οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν στο ακροατήριο ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 18/5/2007 αγωγή της ήδη αναιρεσείουσας και προσώπου που δεν είναι διάδικος στην παρούσα δίκη, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Σερρών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 20/2007 οριστική του ίδιου Δικαστηρίου και 1238/2008 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί η αναιρεσείουσα με την από 2/8/2008 αίτησή της.

Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν, όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Δημητρούλα Υφαντή ανέγνωσε την από 14/9/2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της από 2.8.2008 αίτησης αναίρεσης και την αναίρεση της υπ' αριθ. 1238/2008 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά το μέρος της μόνο που αφορά την εις το σκεπτικό αξίωση της αναιρεσείουσας.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Από τις διατάξεις των άρθρων 576 παρ. 1-3 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι αν κατά τη συζήτηση της αίτησης για αναίρεση, κάποιος από τους διαδίκους δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί και δεν λάβει μέρος με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει ποιος επισπεύδει τη συζήτηση. Αν την επισπεύδει ο διάδικος που απουσιάζει, η υπόθεση συζητείται σαν να ήταν παρόντες οι διάδικοι. Αν όμως την επισπεύδει ο αντίδικος του, ερευνάται αν ο διάδικος που δεν εμφανίστηκε ή αν και εμφανίστηκε δεν έλαβε μέρος στη συζήτηση, με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα από τον επισπεύδοντα τη συζήτηση. Στην περίπτωση που δεν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα η συζήτηση κηρύσσεται απαράδεκτη και η υπόθεση επαναφέρεται με νέα κλήτευση. Αν δε στη δίκη για την αναίρεση συμμετέχουν περισσότεροι και κάποιος από αυτούς, απουσιάζει ή δεν συμμετέχει νόμιμα και δεν έχει κλητευθεί νόμιμα και εμπρόθεσμα, από τον επισπεύδοντα τη συζήτηση, αυτή κηρύσσεται απαράδεκτη για όλους (Ολ.ΑΠ 2/2006). Περαιτέρω, κατά τη διάταξη του άρθρου 226 παρ. 4 εδαφ. β' και γ' ΚΠολΔ, που εφαρμόζεται και στην αναιρετική δίκη κατ' άρθρο 575 εδαφ. β' του ίδιου Κώδικα, αν η συζήτηση αναβληθεί, ο γραμματέας οφείλει αμέσως, μετά το τέλος της συνεδρίασης να μεταφέρει την υπόθεση στη σειρά των υποθέσεων που πρέπει να συζητηθούν κατά τη δικάσιμο που ορίστηκε. Κλήση του διαδίκου για εμφάνιση στη δικάσιμο αυτή δεν χρειάζεται και η αναγραφή, της υπόθεσης στο πινάκιο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων. Κατά την έννοια της τελευταίας αυτής διάταξης, η αναβολή της υπόθεσης και η εγγραφή αυτής στο πινάκιο του δικαστηρίου για τη μετ' αναβολή δικάσιμο ισχύει ως κλήτευση όλων των διαδίκων για τη δικάσιμο αυτή και επομένως δεν χρειάζεται νέα κλήτευση του διαδίκου. Προϋπόθεση, όμως, της εγκυρότητας της κλήτευσης αυτής συνεπεία της αναβολής της υπόθεσης και της εγγραφής αυτής στο πινάκιο είναι ότι ο απολειπόμενος κατά τη μετ' αναβολή δικάσιμο διάδικος είτε είχε επισπεύσει εγκύρως τη συζήτηση ή είχε νομίμως και εμπροθέσμως κλητευθεί να παραστεί για τη δικάσιμο κατά την οποία αναβλήθηκε η υπόθεση είτε είχε παραστεί νομίμως κατά την πρώτη αυτή δικάσιμο και επομένως με τη νόμιμη παράσταση και τη μη εναντίωσή του καλύφθηκε η ακυρότητα της κλήτευσης του κατά την αρχική δικάσιμο. Αντιθέτως αν κατά την αρχική δικάσιμο ο απολειπόμενος κατά τη μετ' αναβολή συζήτηση διάδικος δεν επέσπευσε τη συζήτηση ή δεν είχε κλητευθεί νομίμως να παραστεί, κατά δε την αρχική αυτή δικάσιμο δεν παραστάθηκε νομίμως και επομένως δεν καλύφθηκε η έλλειψη ή η ακυρότητα της επίσπευσης της, συζήτησης ή η μη νομιμότητα ή η έλλειψη της κλήτευσης του για την αρχική δικάσιμο, η αναβολή της υπόθεσης από το πινάκιο και η έγγραφη αυτής για τη νέα μετ' αναβολή δικάσιμο δεν ισχύει ως κλήτευση του για τη νέα δικάσιμο, και απαιτείται νόμιμη κλήτευση του. Στην προκειμένη κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας δικάσιμο του δικαστηρίου τούτου (3.12.2010), κατά την οποία συζητήθηκε με εκφώνηση της από τη σειρά του πινακίου η κρινόμενη αίτηση για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1238/2008 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης, δεν εμφανίστηκαν ούτε εκπροσωπήθηκαν από πληρεξούσιο δικηγόρο, έστω με δήλωση κατά το άρθρο 242 παρ.2 ΚΠολΔ οι αναιρεσίβλητοι. Από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτει ότι δικάσιμος για συζήτηση της κρινόμενης αίτησης για αναίρεση της υπ' αριθμ. 1238/2008 απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης ορίστηκε η 25.09.2009, κατά την οποία όμως η συζήτηση αναβλήθηκε ερήμην των αναιρεσιβλήτων για την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσας (3.12.2010). Από τις υπ' αριθμ. 5723β/3.3.2009 και 11.834/13.3.2009 εκθέσεις επιδόσεων των δικαστικών επιμελητών στα Πρωτοδικεία Σερρών και Πειραιά ... και ..., αντιστοίχως, προκύπτει ότι ακριβές αντίγραφο της ένδικης αίτησης με τις συνημμένες πράξεις ορισμού δικασίμου και κλήσης προς συζήτηση για την αρχικώς ορισθείσα δικάσιμο της 25.09.2009, κατά την οποία η συζήτηση αναβλήθηκε για την παρούσα δικάσιμο, επιδόθηκε νομίμως και εμπροθέσμως, στους αναιρεσιβλήτους. Επομένως και πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση της υπόθεσης παρά την απουσία των αναιρεσιβλήτων κατά την παρούσα μετ' αναβολή δικάσιμο.

ΙΙ. Κατά τη διάταξη του άρθρου 559 αρ. 1 του Κ.Πολ.Δ. αναίρεση επιτρέπεται μόνον αν παραβιάστηκε κανόνας του ουσιαστικού δικαίου, στον οποίον περιλαμβάνονται και οι ερμηνευτικοί κανόνες των δικαιοπραξιών. Ο κανόνας δικαίου παραβιάζεται, αν δεν εφαρμοστεί, ενώ συνέτρεχαν οι πραγματικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή του, ή αν εφαρμοστεί, ενώ δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις αυτές, καθώς και αν εφαρμοστεί εσφαλμένα, ή δε παραβίαση εκδηλώνεται είτε με ψευδή ερμηνεία, είτε με κακή εφαρμογή, δηλαδή με εσφαλμένη υπαγωγή (Ολ.ΑΠ 7/2006, 4/2005).

Εξ άλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 297, 298, 914 και 930 παρ.3 του ΑΚ, προκύπτει ότι δικαιούχος της αποζημίωσης από αδικοπραξία είναι εκείνος που άμεσα ζημιώθηκε από αυτή, δηλαδή το υποκείμενο του δικαιώματος ή του προστατευόμενου συμφέροντος που προσβλήθηκε από την αδικοπραξία, σε περίπτωση δε βλάβης του σώματος ή της υγείας προσώπου, υποκείμενο του προσβληθέντος δικαιώματος και επομένως αξίωση αποζημίωσης στην έκταση που διαγράφει ο νόμος, έχει το πρόσωπο κατά του οποίου στρέφεται η αδικοπραξία από την οποία αυτό ζημιώνεται, δηλαδή δικαιούχο της αποζημίωσης είναι το άμεσο υποκείμενο της προσβολής από αυτή. Ειδικότερα, η νοσηλεία, προκαλεί μεν περιουσιακή ζημία, αφού συνεπάγεται δαπάνες, η ζημία όμως αυτή βαρύνει την περιουσία του παθόντος, έστω και αν αυτός στερείται στην πραγματικότητα περιουσιακών στοιχείων και δεν παύει, από το συμπτωματικό αυτό γεγονός, το πρόσωπο που τραυματίστηκε ή υπέστη άλλη βλάβη του σώματος ή της υγείας του, να είναι φορέας του δικαιώματος που έχει προσβληθεί. Τρίτα πρόσωπα, έστω και του οικογενειακού περιβάλλοντος του άμεσου θύματος της αδικοπραξίας, τα οποία υφίστανται βλάβη στα περιουσιακά τους συμφέροντα (πληρωμή νοσηλίων κλπ) από την σε βάρος του άμεσου θύματος αδικοπραξία, είναι εμμέσως και όχι αμέσως ζημιουμένοι και δεν υποκαθίστανται στην αποζημιωτική αξίωση του παθόντος, αλλά ούτε και ευθεία αξίωση αποζημίωσης αποκτούν, γιατί η έμμεση ζημία τους δεν εμπίπτει στο πεδίο προστασίας των άρθρων 914 και 929 εδ. α' ΑΚ. Οι εμμέσως ζημιούμενοι τρίτοι εμπίπτουν για την ανόρθωση της έμμεσης ζημίας που υφίστανται από αδικοπραξία, στο προστατευτικό πεδίο του νόμου μόνο στις εξαιρετικές περιπτώσεις των άρθρων 928 εδ. β' και 929 εδ. β1 του ΑΚ, οι οποίες δεν επιδέχονται ανάλογη εφαρμογή. (ΑΠ 1918/2005). Περαιτέρω, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 914, 928, 929, 1389 και 1390 του Α.Κ., όπως τα δύο τελευταία ισχύουν μετά την αντικατάσταση τους με το άρθρο 15 παρ. 1 του ν. 1329/1983, συνάγεται ότι σε περίπτωση βλάβης του σώματος ή της υγείας του ενός συζύγου από αδικοπραξία και στέρησης εντεύθεν από τον άλλο σύζυγο των προσωπικών υπηρεσιών που προσέφερε εκείνος ως συνεισφορά του για την αντιμετώπιση των οικογενειακών αναγκών ανάλογο με τις δυνάμεις του, αλλά και στην ατομική επιχείρηση του άλλου συζύγου, ή στις αγροτικές εργασίες του, δικαιούται ο άλλος σύζυγος ν' απαιτήσει ατομικά από τον υπαίτιο του τραυματισμού & από τον κατά νόμο ενεχόμενο για τις από την αδικοπραξία αυτή ζημίες, αποζημίωση, για τη στέρηση των υπηρεσιών, που συνιστούσαν την από το νόμο οφειλόμενη συμβολή του παθόντος συζύγου στις οικογενειακές ανάγκες σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 929 εδ β' του Α.Κ., και για κάθε δαπάνη που διενήργησε ατομικά, και μάλιστα ανεξάρτητα του αν προσέλαβε ή όχι υποκατάστατη δύναμη για την παροχή των υπηρεσιών τις οποίες ο τραυματισθείς θα παρείχε στον άλλο σύζυγο με την έννοια που προαναφέρθηκε (Ολ.ΑΠ 39/1997, ΑΠ 850/2009). Στην προκειμένη περίπτωση, με την προσβαλλόμενη απόφαση απορρίφθηκε ο τρίτος λόγος της έφεσης της αναιρεσείουσας κατά της πρωτόδικης απόφασης, με την οποία απορρίφθηκε ως μη νόμιμη κατά την έννοια της έλλειψης ενεργητικής νομιμοποίησης, η αγωγική βάση της, με την οποία ζητούσε ως αποζημίωση συνολικά το ποσό των 21.000 Ευρώ (6.000 + 15.000), που ατομικά δαπάνησε και θα δαπανούσε στο μέλλον γι' αμοιβή εργάτη σε αγροτικές εργασίες, και για το χρονικό διάστημα που ο τραυματισθείς σύζυγος της δεν ήταν σε θέση ν' ανταποκριθεί στις μέχρι του τραυματισμού του υποχρεώσεις του της συμβολής του στη λειτουργία του κοινού συζυγικού οίκου, με την παροχή των ίδιων προσωπικών υπηρεσιών - εργασιών στην καλλιέργεια των αγροτικών κτημάτων της που είχε εισφέρει για την εξυπηρέτηση των οικογενειακών αναγκών. Έτσι που έκρινε το Εφετείο, παραβίασε την ουσιαστικού δικαίου διάταξη του άρθρου 929 εδ β' του Α.Κ. και οι εκ του άρθρου 559 αριθ. 1 του Κ.Πολ.Δ. συναφείς δύο λόγοι της αναίρεσης, υπό την εκδοχή της ευθείας παραβίασης της ίδιας διάταξης του άρθρου 929 εδ β', κρίνονται βάσιμοι κατά το μέρος τους που αφορούν τα πιο πάνω αγωγικά κονδύλια συνολικά των 21.000 ευρώ. Επομένως, πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το αντίστοιχο απορριπτικό μέρος της που αφορά το πιο πάνω συνολικό αγωγικό κονδύλι, να παραπεμφεί η υπόθεση για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές (άρθρ. 580 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθούν οι αναιρεσίβλητοι στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας (άρθρ. 176 και 183 ΚΠολΔ), όπως στο διατακτικό

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί την 1238/2008 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης κατά το εις το σκεπτικό μέρος της.

Παραπέμπει την υπόθεση κατά το αναιρούμενο μέρος της, για περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσίβλητους στα δικαστικά έξοδα της αναιρεσείουσας, που ορίζει σε τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 20 Ιανουαρίου 2011.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 17 Φεβρουαρίου 2011.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ