242/2010 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 242 / 2010 (Α2, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 242/2010

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

A2' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Δαλιάνη, Αντιπρόεδρο Αρείου Πάγου, Ρένα Ασημακοπούλου, Ιωάννη Ιωαννίδη, Χαράλαμπο Ζώη και Αθανάσιο Κουτρομάνο, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 14 Δεκεμβρίου 2009, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Της αναιρεσείουσας: ..., η οποία εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Εμμανουήλ Παπαδάκη.

Του αναιρεσίβλητου: ..., ο οποίος παραστάθηκε με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Κωνσταντίνο Νικολαϊδη. Μετά την εκφώνηση των ονομάτων των διαδίκων, οι οποίοι παραστάθηκαν όπως πιο πάνω σημειώνεται, ο δικηγόρος της αναιρεσείουσας ζήτησε την αναβολή της υπόθεσης λόγω αδυναμίας νομιμοποιήσεως του από την διάδικο. Για το ανωτέρω ζήτημα έλαβε το λόγο και ο πληρεξούσιος του αντιδίκου ο οποίος δεν συναίνεσε στο αίτημα της αναβολής. Το Δικαστήριο διασκέφτηκε μυστικά επί της έδρας και δια του προέδρου του δημοσίως στο ακροατήριο απέρριψε το αίτημα αναβολής και προχώρησε στη συζήτηση της υπόθεσης, μετά δε την απόρριψη του αιτήματος αναβολής, η αναιρεσείουσα δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 15-9-2004 αγωγή του αναιρεσιβλήτου που κατατέθηκε στο Πολυμελές Πρωτοδικείο Χαλκίδας. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις 225/2005 του ίδιου Δικαστηρίου και 319/2007 του Εφετείου Αθηνών (μεταβατικής έδρας Χαλκίδας). Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητά η αναιρεσείουσα με την από 17-4-2008 αίτησή της. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η Εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ρένα Ασημακοπούλου ανέγνωσε την από 3-12-2009 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσιβλήτου ζήτησε την απόρριψη της αίτησης και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Κατά το άρθρο 576 παρ.2 ΚΠολΔικ. αν ο αντίδικος εκείνου που επισπεύδει τη συζήτηση της αίτησης αναιρέσεως δεν εμφανισθεί ή εμφανισθεί, αλλά δεν λάβει μέρος σε αυτή με τον τρόπο που ορίζει ο νόμος, ο Άρειος Πάγος εξετάζει αυτεπαγγέλτως αν κλητεύθηκε νόμιμα και εμπρόθεσμα. Αν η κλήση επιδόθηκε νομότυπα προχωρεί στη συζήτηση παρά την απουσία εκείνου που έχει κλητευθεί. Στην προκειμένη περίπτωση από το σχετικό πινάκιο και τα πρακτικά συνεδρίασης αυτού του Δικαστηρίου προκύπτει ότι η αναιρεσείουσα δεν εμφανίσθηκε, ούτε εκπροσωπήθηκε με οποιονδήποτε νόμιμο τρόπο κατά την αναφερόμενη στην αρχή της παρούσης δικάσιμο, όταν η υπόθεση συζητήθηκε, αφού ο δικηγόρος Εμμανουήλ Παπαδάκης, που εμφανίσθηκε ως πληρεξούσιος αυτής κατά την εκφώνηση της υποθέσεως από το οικείο πινάκιο, περιορίσθηκε στην υποβολή αιτήματος για αναβολή της συζητήσεως, μετά την απόρριψη του οποίου απεχώρησε και δεν παραστάθηκε κατά την συζήτηση της υποθέσεως που επακολούθησε. Όπως δε προκύπτει από την επικαλούμενη και προσκομιζόμενη υπ' αριθμ. ...έκθεση επιδόσεως της δικαστικής επιμελήτριας του Πρωτοδικείου Χαλκίδας ..., η αναιρεσείουσα κλητεύθηκε νομοτύπως και εμπροθέσμως για να παραστεί κατά την παρούσα συζήτηση. Επομένως πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση. Επομένως πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση παρά την απουσία της (άρθρο 576 § 2 ΚΠολΔικ).

Επειδή κατά το άρθρο 1439 παρ.1 και 2 ΑΚ καθένας από τους συζύγους μπορεί να ζητήσει το διαζύγιο όταν οι μεταξύ τους σχέσεις έχουν κλονισθεί τόσο ισχυρά, από λόγο που αφορά το πρόσωπο του εναγομένου ή και των δύο συζύγων, ώστε βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης σχέσης να είναι αφόρητη για τον ενάγοντα. Εφόσον ο εναγόμενος δεν αποδεικνύει το αντίθετο, ο κλονισμός τεκμαίρεται σε περίπτωση διγαμίας..

και εγκατάλειψης του ενάγοντα από τον εναγόμενο. Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι το πραγματικό του κανόνα της παραγρ. 2 του ως άνω άρθρου (1439 ΑΚ) ταυτίζεται με το πραγματικό του κανόνα της παραγρ. 1, από την οποία δεν θέλησε παρέκκλιση ο νομοθέτης. Ο ορισμός τεκμηρίου για την περίπτωση αυτή, συνέχεται με την διευκόλυνση της απόδειξης εν όψει της φύσης των λόγων του κλονισμού.

Εξ άλλου από τις διατάξεις των άρθρων 218 παρ.1 και 219 παρ. του ΚΠολΔ σε συνδυασμό με τη διάταξη του άρθρου 591 παρ.1 του ιδίου Κώδικα, προκύπτει ότι σε περίπτωση άσκησης αγωγής διαζυγίου, ερειδόμενης σε περισσότερες από μία νομικές αιτίες (βάσεις), αν μία από τις βάσεις αυτές γίνει δεκτή κατ'ουσίαν, παρέλκει η εξέταση των άλλων βάσεων, για έλλειψη εννόμου συμφέροντος των διαδίκων, αφού η παραδοχή της μιας βάσεως οδηγεί στη λύση του γάμου, αίτημα το οποίο στηρίζουν και οι λοιπές βάσεις.

Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο αναιρεσίβλητος με την από 15-9-2004 αγωγή του ζήτησε τη λύση του γάμου τους με την αναιρεσείουσα λόγω ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης εξ αιτίας της εγκατάλειψής του από αυτήν (αναιρεσείουσα) και επικουρικά λόγω ισχυρού κλονισμού από λόγους που αφορούν το πρόσωπο της αναιρεσείουσας.

Επί της αγωγής αυτής εκδόθηκε η υπ'αριθ. 225/2005 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας, η οποία δέχθηκε την κύρια βάση της αγωγής και έλυσε τον γάμο των διαδίκων λόγω ισχυρού κλονισμού της έγγαμης σχέσης εξαιτίας της εγκατάλειψης του αναιρεσιβλήτου από την αναιρεσείουσα. Κατά της απόφασης αυτής ασκήθηκε από την αναιρεσείουσα έφεση, επί της οποίας εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 319/2007 απόφαση του Εφετείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε η έφεση κατά της πρωτόδικης απόφασης που είχε κρίνει ομοίως αν και με διαφορετική εν μέρει αιτιολογία.

Ειδικότερα, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το Εφετείο δέχθηκε αφ'ενός μεν ότι η αναιρεσείουσα από μηνός Αυγούστου 2004 εγκαταστάθηκε σε σπίτι που κληρονόμησε από την αδελφή της στο χωριό ... με πρόθεση οριστικής διακοπής της έγγαμης σχέσης με τον αναιρεσίβλητο και δεν επέστρεψε έκτοτε στην συζυγική οικία, ούτε ενδιαφέρεται πλέον για το σύζυγό της και αφ'ετέρου ότι από την περιγραφόμενη σ'αυτήν (προσβαλλομένη) συμπεριφορά των δύο συζύγων κλονίσθηκε ισχυρά η έγγαμη σχέση τους, ώστε βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης συμβίωσης να είναι αδύνατη για τον αναιρεσίβλητο από λόγους που αφορούν το πρόσωπο και των δύο συζύγων, δηλαδή και του αναιρεσιβλήτου.

Ειδικότερα, δέχθηκε ότι η αναιρεσείουσα (εναγομένη), επέδειξε αντισυζυγική συμπεριφορά και απαιτούσε πιεστικά από τον αναιρεσίβλητο να της μεταβιβάσει το εξ αδιαιρέτου μερίδιό του (1/3) από το ακίνητο αυτό ή να της αγοράσει κάποιο άλλο ακίνητο, προκειμένου να εξασφαλισθεί οικονομικά. Αυτή δημιουργούσε σε βάρος του αναιρεσιβλήτου, που μεταβίβασε αργότερα το εξ αδιαιρέτου μερίδιο από το άνω ακίνητο κατά ψιλή κυριότητα στον γιό του από προηγούμενο γάμο, έντονα επεισόδια και σκηνές, κατά τις οποίες τον εξύβριζε, απειλούσε ότι θα τον εγκαταλείψει και τον προσέβαλε με τις φράσεις "μαλάκα, κωλόγερε, γιατί νόμιζες ότι σε παντρεύτηκα, χαραμίζομαι μαζί σου, θα σε αφήσω να σε φάνε τα σκουλήκια".Ακόμη, δήλωνε σε οικογενειακούς φίλους των διαδίκων ότι είχε παντρευτεί τον αναιρεσίβλητο "για το σπίτι (που πίστευε ότι ήταν δικό του) και τη σύνταξή του".

Για τις σκηνές που δημιουργούσε η αναιρεσείουσα και τις άνω δηλώσεις αυτής σε τρίτους κατέθεσαν ο μάρτυρας του αναιρεσιβλήτου ...και ο ... στην υπ'αριθ.... ένορκη βεβαίωση. Και οι δύο μάρτυρες ήσαν οικογενειακοί φίλοι των διαδίκων και διατηρούσαν σχέσεις μαζί τους, ο τελευταίος δε κατοικούσε και σε σπίτι παρακείμενο αυτού των διαδίκων στην ....

Τελικά, η αναιρεσείουσα, όταν έγιναν διάφορες εργασίες και επισκευάσθηκε με τη συνδρομή του αναιρεσιβλήτου κάποιο σπίτι που κληρονόμησε αυτή από την αδελφή της ... στο χωριό ..., το πρώτο δεκαήμερο του μηνός Αυγούστου 2004 μετέφερε τα πράγματά της με φορτηγό με τη βοήθεια του μάρτυρα του αναιρεσιβλήτου, ..., στο σπίτι αυτό, που κληρονόμησε και από τότε εγκαταστάθηκε εκεί με την πρόθεση οριστικής διακοπής της έγγαμης σχέσης και δεν επέστρεψε στην οικογενειακή κατοικία μέχρι σήμερα, ούτε ενδιαφέρεται πλέον για τον σύζυγό της.

Αλλά και ο αναιρεσίβλητος κατά τη διάρκεια της έγγαμης συμβίωσης επέδειξε αντισυζυγική συμπεριφορά προς την αναιρεσείουσα. Ειδικότερα, αυτός ήταν υπερβολικά τσιγκούνης και δεν διέθετε σ'αυτή (αναιρεσείουσα) χρήματα ούτε για την αντιμετώπιση των προσωπικών της εξόδων, σε σημείο ώστε η τελευταία να έχει επισκεφτεί κομμωτήριο μια μοναδική φορά για την τέλεση του γάμου και να αντιδρά ο αναιρεσίβλητος έντονα, όποτε η αναιρεσείουσα του ζητούσε χρήματα για την αγορά ενδυμάτων και προσωπικών ειδών.

Επιπλέον, αυτός δημιουργούσε σκηνές κατά τις οποίες απειλούσε την αναιρεσείουσα με τις φράσεις "πουτάνα που σε μάζεψα από το δρόμο" ή "εγώ τα έφαγα τα ψωμιά μου θα σε σκοτώσω και θα πάω για τρίτη γυναίκα, θα σε κόψω στο γόνατο σαν κατσίκι". Για τα ανωτέρω κατέθεσε στο ακροατήριο του πρωτόδικου δικαστηρίου ο μάρτυρας της αναιρεσείουσας ..., σύζυγος της αδελφής της αναιρεσείουσας,..., καθώς και η τελευταία στην υπ'αριθ. 237/2005 ένορκη βεβαίωση.

Αυτοί διατηρούσαν στενές συγγενικές και φιλικές σχέσεις με τους διαδίκους και τους επισκέπτονταν τακτικά στο σπίτι στην ..., κατέθεσαν δε ότι αναγκάζονταν και έφεραν από την ..."το φαγητό τους καθώς και χαρτί τουαλέτας" για να μη επιβαρύνουν οικονομικά τον αναιρεσίβλητο και ότι είχαν παραστεί μερικές φορές στα άνω επεισόδια με ύβρεις και απειλές εναντίον της αναιρεσείουσας.

Οι δύο σύζυγοι προέβησαν σε καταγγελίες, ο καθένας σε βάρος του άλλου, προς το Αστυνομικό Τμήμα ..., ο αναιρεσίβλητος στις 4-8-2004 και στις 8-8-2004 και η αναιρεσείουσα στις 6-6-2004. Από την ανωτέρω συμπεριφορά των δύο συζύγων (καταλήγει το Εφετείο) κλονίσθηκαν ισχυρά οι μεταξύ τους σχέσεις, ώστε βάσιμα η εξακολούθηση της έγγαμης συμβίωσης να είναι αδύνατη για τον αναιρεσίβλητο από λόγους που αφορούν το πρόσωπο και των δύο συζύγων".

Με τον μοναδικό λόγο της αιτήσεως αναιρέσεως υπό την επίκληση του άρθρου 559 αριθ.8 ΚΠολΔ, καταλογίζεται στο Εφετείο η πλημμέλεια ότι έλαβε υπόψη πράγματα μη προταθέντα και συγκεκριμένα ερεύνησε και δέχθηκε την επικουρική βάση της αγωγής (για λύση του γάμου των διαδίκων λόγω ισχυρισμού κλονισμού από λόγους που αφορούν το πρόσωπο της αναιρεσείουσας), χωρίς η βάση αυτή να έχει εξετασθεί από το πρωτοβάθμιο δικαστήριο και χωρίς να έχει μεταβιβασθεί σ' αυτό (Εφετείο) με την έφεση της αναιρεσείουσας.

Ο λόγος αυτός είναι αβάσιμος, διότι, όπως προκύπτει από τις εκτεθείσες παραδοχές του, το Εφετείο δέχθηκε τα θεμελιούντα την κύρια βάση της αγωγής περιστατικά, ότι δηλαδή η αναιρεσείουσα εγκατέλειψε την συζυγική οικία και εγκαταστάθηκε σε άλλη οικία στο χωριό ... με πρόθεση οριστικής διακοπής της έγγαμης συμβίωσης.

Ως εκ περισσού δε, δέχεται και τα θεμελιωτικά της επικουρικής βάσης της αγωγής περιστατικά χωρίς από αυτό να βλάπτονται ή να εκτίθενται σε κίνδυνο βλάβης τα έννομα συμφέροντα της αναιρεσείουσας, δεδομένου μάλιστα ότι οι σχετικές (με την επικουρική βάση) παραδοχές του Εφετείου αποδίδουν τον ισχυρό κλονισμό της έγγαμης σχέσης των διαδίκων όχι αποκλειστικά και μόνο στην αναιρεσείουσα από το λόγο ότι εγκατέλειψε τον αναιρεσίβλητο σύζυγό της, αλλά και σε γεγονότα που συνδέονται με το πρόσωπο του αναιρεσιβλήτου.

Επομένως, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 17-4-2008 αίτηση της ... για αναίρεση της υπ' αριθ. 319/2007 απόφασης του Εφετείου Αθηνών (Μεταβατική έδρα Χαλκίδας).

Καταδικάζει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα του αναιρεσιβλήτου, τα οποία ορίζει σε χίλια διακόσια (1200) Ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιανουαρίου 2010.

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στις 8 Φεβρουαρίου 2010.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ