241/2019 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 241 / 2019 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)Αριθμός 241/2019

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Ασπασία Μαγιάκου, Προεδρεύουσα Αρεοπαγίτη, Πέτρο Σαλίχο, Ιωάννη Φιοράκη - Εισηγητή, Παρασκευή Καλαϊτζή και Γεώργιο Παπανδρέου, Αρεοπαγίτες.

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του, την 5η Δεκεμβρίου 2018 με την παρουσία και της γραμματέως Σπυριδούλας Τζαβίδη, για να δικάσει την εξής υπόθεση μεταξύ:

Tου αναιρεσείοντος:Κ. Τ. του Σ., κατοίκου ..., που εκπροσωπήθηκε από την πληρεξούσια δικηγόρο Γιασεμώ Καραγιάννη .

Της αναιρεσίβλητης:Ε. χήρας Δ. Α. το γένος Ι. Π., κατοίκων ..., που εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο Στέφανο Στρατή

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 22-3-2010 αγωγή της ήδη αναιρεσίβλητης, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 130/2014 οριστική του ιδίου Δικαστηρίου και 182/2017 του Εφετείου Δωδεκανήσου. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων, με την από 11-12-2017 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η πληρεξούσια του αναιρεσείοντος ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση αναίρεσης, ο πληρεξούσιος της αναιρεσίβλητης ζήτησε την απόρριψη της, καθένας δε την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Από τη διάταξη του άρθρου 1094 ΑΚ σε συνδυασμό με εκείνη του άρθρου 216 παρ. 1 α' ΚΠολΔ συνάγεται ότι αναγκαία στοιχεία της διεκδικητικής αγωγής ακινήτου είναι η κυριότητα του ενάγοντος επί του διεκδικουμένου ακινήτου και η νομή ή κατοχή του από τον εναγόμενο κατά την άσκηση της αγωγής. Αν εκείνη θεμελιώνεται σε παράγωγο τρόπο κτήσης, αρκεί για να είναι ορισμένη, η επίκληση από τον ενάγοντα της συμβολαιογραφικής μεταβιβαστικής, ανάμεσα σ` αυτόν και τον άμεσο δικαιοπάροχό του, σύμβασης και της νόμιμης μεταγραφής της.

Αν όμως ο εναγόμενος με τις προτάσεις του της πρωτοβάθμιας συζήτησης αμφισβητήσει ειδικώς την κυριότητα των δικαιοπαρόχων του ενάγοντος επί του επιδίκου, είναι υποχρεωμένος ο ενάγων, με τις προτάσεις της ίδιας συζήτησης, να καθορίσει με σαφή έκθεση γεγονότων τον τρόπο κτήσης κυριότητας από τον άμεσο δικαιοπάροχό του και, αν είναι ανάγκη, και των απωτέρων δικαιοπαρόχων του, κατ' επιτρεπτή συμπλήρωση της αγωγής, σύμφωνα με το άρθρο 224 ΚΠολΔ, φθάνοντας μέχρι πρωτοτύπου τρόπου κτήσης κυριότητας, δυναμένου να αντιταχθεί κατά των τρίτων, όπως είναι η έκτακτη χρησικτησία.

Εξάλλου, η ποσοτική ή ποιοτική αοριστία της αγωγής, η οποία υπάρχει όταν δεν εκτίθενται στην αγωγή όλα τα στοιχεία που απαιτούνται κατά νόμο για τη στήριξη του αιτήματός της, τα πραγματικά, δηλαδή, περιστατικά που απαρτίζουν την ιστορική βάση της αγωγής και προσδιορίζουν το αντικείμενο της δίκης, δημιουργεί λόγους αναίρεσης από το άρθρο 559 αριθ. 8 και 14 του ΚΠολΔ.

Ειδικότερα, ο από το άρθρο 559 αριθ. 8 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται, αν το δικαστήριο έκρινε ορισμένη και νόμιμη την αγωγή ή την καταλυτική της αγωγής ένσταση, λαμβάνοντας υπόψη αναγκαία για τη θεμελίωσή της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης γεγονότα που δεν εκτίθενται στο δικόγραφό της ή εάν απέρριψε ως αόριστη ή μη νόμιμη την αγωγή ή την προαναφερόμενη ένσταση, παραγνωρίζοντας εκτιθέμενα για τη θεμελίωσή της και την περιγραφή του αντικειμένου της δίκης γεγονότα, που με επάρκεια εκτίθενται σ' εκείνη, ενώ ο από το άρθρο 559 αριθ. 14 ΚΠολΔ λόγος αναίρεσης ιδρύεται, αν το δικαστήριο, παρά τη μη επαρκή έκθεση σ' αυτήν των στοιχείων που είναι αναγκαία για τη στήριξη του αιτήματος της αγωγής ή της, ως άνω, ένστασης, την έκρινε ορισμένη, θεωρώντας ότι αυτά εκτίθενται με επάρκεια ή αν παρά την επαρκή έκθεση των στοιχείων αυτών, την απέρριψε ως αόριστη.

Για να θεμελιωθεί ο πιο πάνω λόγος αναίρεσης από τους αριθμούς 8 και 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ θα πρέπει η αοριστία της αγωγής να προταθεί νομοτύπως στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο, να επαναφερθεί νομίμως στο δευτεροβάθμιο δικαστήριο, το γεγονός δε τούτο να αναφέρεται με σαφήνεια στο αναιρετήριο (ΟλΑΠ 16/2000, ΑΠ 1104/2018).

Στην προκειμένη περίπτωση, με την από 22-3-2010 αγωγή της, την οποία ο Άρειος Πάγος εκτιμά ως διαδικαστικό έγγραφο κατ' άρθρο 561 παρ. 2 ΚΠολΔ, η ενάγουσα-αναιρεσίβλητη εξέθετε ότι είναι κυρία του επαρκώς περιγραφομένου επιδίκου ακινήτου, κατόπιν δωρεάς εν ζωή της ψιλής κυριότητάς του, δυνάμει του νομίμως μεταγραφέντος υπ' αριθ.

….9/2000 συμβολαιογραφικού εγγράφου της συμβολαιογράφου Α. Π. από τον, αποβιώσαντα το έτος 2008, κύριο σύζυγό της, που παρακράτησε το δικαίωμα της επικαρπίας και ο οποίος νεμόταν αδιαλείπτως τούτο από το έτος 1973, χωρίς να μνημονεύει ειδικότερες διακατοχικές πράξεις και ότι τον Απρίλιο του έτους 2008 ο εναγόμενος-αναιρεσείων το κατέλαβε, αποβάλλοντας την ενάγουσα από αυτό.

Με βάση το ιστορικό αυτό ζήτησε να αναγνωρισθεί η κυριότητά της επί του επιδίκου, να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να της το αποδώσει και να απαγορευθεί κάθε μελλοντική διατάραξη της κυριότητάς της με απειλή χρηματικής ποινής και προσωπικής κράτησης. Ο εναγόμενος-αναιρεσείων, με τις προτάσεις του ενώπιον του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου, αρνήθηκε την κυριότητα του δικαιοπαρόχου της ενάγουσας, η οποία με τις προτάσεις της επικαλέσθηκε τόσο την ένορκη κατάθεση του μάρτυρα Μ.

Π., δοθείσα κατά την εκδίκαση αίτησης λήψης ασφαλιστικών μέτρων προστασίας της νομής της ενώπιον του Ειρηνοδικείου Σύμης, όσο και το περιεχόμενο των από 23-9-2008 υπευθύνων δηλώσεων των Κ. Κ. και Ν. Β., στις οποίες αναφέρονται εμφανείς υλικές διακατοχικές πράξεις, επιδηλωτικές της νομής του δικαιοπαρόχου συζύγου της επί του επιδίκου ακινήτου (χρήση του ως χώρου γυμναστικής του, στάθμευσης του αυτοκινήτου του, κάλυψή του με άσφαλτο), επί χρονικό διάστημα μεγαλύτερο της εικοσαετίας (1973-2000), καθορίζοντας με σαφή έκθεση πραγματικών περιστατικών τον επικαλούμενο πρωτότυπο τρόπο κτήσης κυριότητας του επιδίκου ακινήτου (έκτακτη χρησικτησία) από τον άμεσο δικαιοπάροχό της και συμπληρώνοντας έτσι κατά παραδεκτό τρόπο την αγωγή της, καθιστώντας αυτήν πλήρως ορισμένη.

Τα αυτά δεχόμενο το Εφετείο, ορθώς θεώρησε ότι επιτρεπτώς και επαρκώς, κατά τα ανωτέρω, συμπληρώθηκε η αγωγή της αναιρεσίβλητης και προχώρησε στην αποδοχή της έφεσης της τελευταίας και στην εξαφάνιση της πρωτόδικης απόφασης, με την οποία είχε απορριφθεί η αγωγή ως αόριστη, ο δε τ' αντίθετα υποστηρίζων από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ πρώτος λόγος αναίρεσης είναι αβάσιμος.

Ο λόγος αναίρεσης από τον αριθμό 11 του άρθρου 559 Κ.Πολ.Δ., στοιχειοθετείται αν το δικαστήριο έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που ο νόμος δεν επιτρέπει ή παρά το νόμο έλαβε υπόψη αποδείξεις που δεν προσκομίστηκαν ή δεν έλαβε υπόψη αποδεικτικά μέσα που οι διάδικοι επικαλέστηκαν και προσκόμισαν. Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής ιδρύει τον προαναφερόμενο λόγο αναίρεσης, υπό την προϋπόθεση ότι το πραγματικό γεγονός που επικαλείται ο διάδικος ασκεί ουσιώδη επιρροή στην έκβαση της δίκης, αφού μόνο ένα τέτοιο (ουσιώδες) γεγονός καθίσταται αντικείμενο απόδειξης.

Εξάλλου, από τις διατάξεις των άρθρων 8 παρ. 1 του Ν. 1599/1986 "Σχέσεις κράτους-πολίτη κλπ" και 339 ΚΠολΔ, προκύπτει ότι η υπεύθυνη δήλωση ή βεβαίωση τρίτου (μαρτυρία τρίτου), η οποία δεν δόθηκε κατά τον υπό του νόμου οριζόμενο τρόπο, εφόσον έγινε επίτηδες για να χρησιμεύσει ως αποδεικτικό μέσο στη μεταξύ άλλων πολιτική δίκη, αποτελεί ανεπίτρεπτο αποδεικτικό μέσο και δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ούτε προς συναγωγή δικαστικών τεκμηρίων.

Η κρίση του δικαστηρίου της ουσίας ότι η δήλωση έγινε ή δεν έγινε επίτηδες, για να χρησιμοποιηθεί σε συγκεκριμένη πολιτική δίκη, είναι ανέλεγκτη (ΟλΑΠ 8/1987, ΑΠ 743/2011). Επομένως, ο δεύτερος λόγος της αναίρεσης, με τον οποίο αποδίδεται στην προσβαλλομένη πλημμέλεια από τον αριθμό 11 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, διότι το Εφετείο έσφαλε λαμβάνοντας υπόψη, για τον σχηματισμό του αποδεικτικού του πορίσματος, τις από 23-9-2008 υπεύθυνες δηλώσεις του Κ.

Κ. και του Ν. Β., με θεωρημένο το γνήσιο των υπογραφών τους από τη Λιμενική Αρχή Σύμης, που είχαν ληφθεί ενόψει της συζήτησης της από 8-4-2008 αίτησης λήψης ασφαλιστικών μέτρων της αναιρεσίβλητης κατά του αναιρεσείοντος, είναι αβάσιμος διότι, όπως προκύπτει από την επιτρεπτή επισκόπηση της προσβαλλόμενης απόφασης, το Εφετείο έλαβε τις ανωτέρω υπεύθυνες δηλώσεις υπόψη του ως δικαστικά τεκμήρια, αφού προηγουμένως έκρινε ανελέγκτως ότι δεν έγιναν στο πλαίσιο της ένδικης υπόθεσης και με σκοπό να χρησιμοποιηθούν σ' αυτήν ως αποδεικτικά μέσα, αλλά συντάχθηκαν πριν από την άσκηση της σχετικής αγωγής του αναιρεσίβλητης και χρησιμοποιήθηκαν σε προγενέστερη δίκη μεταξύ των διαδίκων.

Κατ' ακολουθία των ανωτέρω πρέπει ν' απορριφθεί η αίτηση αναίρεσης, να διαταχθεί η εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο (άρθρου 495 παρ. 3 ΚΠολΔ) και να καταδικασθεί ο αναιρεσείων στην αναφερόμενη στο διατακτικό δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, κατά το νόμιμο αίτημά της (άρθρα 176, 183, 191 παρ. 2 ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 11-12-2017 αίτηση του Κ. Τ. του Σ., για αναίρεση της υπ' αριθ. 182/2017 απόφασης του Μονομελούς Εφετείου Δωδεκανήσου.

Διατάσσει την εισαγωγή του κατατεθέντος παραβόλου στο δημόσιο ταμείο.

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη της αναιρεσίβλητης, την οποία ορίζει στο ποσό των δυο χιλιάδων επτακοσίων (2.700) ευρώ.

ΚΡΙΘΗΚΕ, αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 9 Ιανουαρίου 2019.

ΔΗΜΟΣΙΕΥΘΗΚΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του, στην Αθήνα, στις 26 Φεβρουαρίου 2019.

Η ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ

Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ