23/2008 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 23 / 2008 (Γ, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 23/2008

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Γ' Πολιτικό Τμήμα

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Γεώργιο Φώσκολο, Αντιπρόεδρο, Ελισάβετ Μουγάκου - Μπρίλλη, Μίμη Γραμματικούδη, Λεωνίδα Ζερβομπεάκο και Χαράλαμπο Παπαηλιού, Αρεοπαγίτες.

ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 21 Νοεμβρίου 2007, με την παρουσία και της γραμματέως Φωτεινής Σαμέλη, για να δικάσει την υπόθεση μεταξύ:

Των αναιρεσειόντων: 1. Χ1, 2. Χ2, 3. Χ3, 4. α) ........, β) ......... και γ) ........., 5. Χ5, 6. Χ6 , 7.Χ7, 8. Χ8, 9. Χ9, 10. Χ10, 11 α) ......, β) ...... και γ) ......, 12. Χ12, 13. Χ13, 14. Χ 14 15. Χ15 , 16. Χ16, 17. Χ17, 18. Χ18, 19. Χ19 και 20. Χ20, οι οποίοι εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Ευθύμιο Κοιλανίτη με δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 του Κ.Πολ.Δ.

Των αναιρεσίβλητων: 1. Ψ1, 2. Ψ2, ο οποίος δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο, 3. Ψ3 4. Ψ4 5. Ψ5 6. Ψ6 και 7. Ψ7, η οποία δεν παραστάθηκε στο ακροατήριο. Οι 1ος, 3ος, 4ος, 5ος και 6ος εκπροσωπήθηκαν από τον πληρεξούσιο δικηγόρο τους Δημήτριο Κυριακόπουλο ο οποίος ανακάλεσε την από 19-11-2007 δήλωση του άρθρου 242 παρ.2 ΚΠολΔ και παραστάθηκε αυτοπροσώπως.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 27-9-1999 αγωγή των ήδη αναιρεσειόντων, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 27313/2000 του ίδιου Δικαστηρίου και 2403/2001, 1550/2003 προδικαστικές, 1357/2006 οριστική του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση των 1357/2006, 2403/2001 και 1550/2003 αποφάσεων ζητούν οι αναιρεσείοντες με την από 8-8-2006 αίτησή τους και με τους από α) 20-10-2006 και β) 15-1-2007 προσθέτους λόγους. Κατά τη συζήτηση της αίτησης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Μίμης Γραμματικούδης ανέγνωσε την από 7-11-2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε να γίνει δεκτή η αίτηση και οι πρόσθετοι αυτής λόγοι για αναίρεση της 1357/2006 οριστικής απόφασης του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Ο πληρεξούσιος των αναιρεσιβλήτων ζήτησε την απόρριψή της αίτησης και των προσθέτων λόγων και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, όπως προκύπτει από τις ......... και ....... εκθέσεις επίδοσης της δικαστικής επιμελήτριας στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης, ........., επικυρωμένο αντίγραφο της κρινόμενης αίτησης αναίρεσης, με τις υπάρχουσες σ' αυτό πράξεις ορισμού δικασίμου της αναφερόμενης στην αρχή της παρούσας απόφασης(21-11-2007) και εγγραφής της στο οικείο πινάκιο, καθώς και κλήσης προς συζήτηση κατ' αυτήν, επιδόθηκε, με επιμέλεια των αναιρεσειόντων, στους δεύτερο και έβδομη των αναιρεσιβλήτων Ψ2 και Ψ7. Επομένως, εφόσον οι εν λόγω αναιρεσίβλητοι δεν παραστάθηκαν κατ' αυτήν, κατά την οποία η υπόθεση εκφωνήθηκε από τη σειρά του πινακίου, πρέπει να συζητηθεί η υπόθεση σαν να ήταν παρόντες.

Επειδή, από μεν τις διατάξεις των άρθρων 1045,1051 ΑΚ προκύπτει ότι για την κτήση της κυριότητας ακινήτου με έκτακτη χρησικτησία απαιτείται άσκηση νομής επί συνεχή εικοσαετία, με τη δυνατότητα εκείνου που απέκτησε τη νομή αυτού με καθολική ή με ειδική διαδοχή να συνυπολογίσει στο χρόνο της δικής του νομής και το χρόνο νομής του δικαιοπαρόχου του, από δε τις διατάξεις των άρθρων 983,1872 παρ.1,1846 του ίδιου Κώδικα συνάγεται, ότι με τον θάνατο του κληρονομουμένου η νομή ακινήτου που είχε αυτός μεταβιβάζεται στον κληρονόμο και χωρίς αποδοχή της κληρονομίας και μεταγραφή της σχετικής δήλωσης ή του κληρονομητηρίου.

Εξάλλου, κατά την έννοια της διάταξης του άρθρου 559 αριθ.19 ΚΠολΔ, η απόφαση δεν έχει νόμιμη βάση όταν στο αιτιολογικό, που συνιστά την ελάσσονα πρόταση του δικανικού συλλογισμού, δεν αναφέρονται καθόλου ή αναφέρονται ανεπαρκώς ή αντιφατικώς τα πραγματικά περιστατικά στο οποία το δικαστήριο της ουσίας στήριξε την κρίση του επί ζητήματος με ουσιώδη επίδραση στην έκβαση της δίκης, ως τέτοια δε νοούνται οι αυτοτελείς πραγματικοί ισχυρισμοί των διαδίκων, που συγκροτούν την ιστορική βάση αγωγής, ανταγωγής ένστασης ή αντένστασης, και έτσι δεν μπορεί να ελεγχθεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση συνέτρεχαν οι όροι του κανόνα ουσιαστικού δικαίου που εφαρμόσθηκε ή δεν συνέτρεχαν οι όροι εκείνου που δεν εφαρμόσθηκε.Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από τα κατωτέρω δικόγραφα, που παραδεκτώς επισκοπούνται, με την ένδικη από 27-9-1999 αναγνωριστική ακινήτου αγωγή τους, όπως το δικόγραφό της εκτιμάται, οι ενάγοντες και ήδη αναιρεσείοντες, ζήτησαν να αναγνωρισθεί η αμφισβητούμενη από τους εναγομένους συγκυριότητά τους, κατά το αναφερόμενο σ' αυτήν εξ αδιαιρέτου ποσοστό εκάστου, επί του επίδικου ακινήτου, ήτοι ενός αγροτεμαχίου εμβαδού 33.594,52 τ.μ., που βρίσκεται στη θέση "........" της κτηματικής περιοχής .......

Θεσσαλονίκης και συνορεύει όπως σ' αυτήν ειδικότερα αναφέρεται. Προς θεμελίωση του δικαιώματός τους συγκυριότητας, ισχυρίσθηκαν ότι ο απώτερος δικαιοπάροχός τους Χ14, νεμήθηκε το επίδικο, πάνω από τριάντα έτη, καλλιεργώντας το συνεχώς και αδιαλείπτως μέχρι τον θάνατό του, το έτος 1949, οπότε περιήλθε στα τέκνα του Ζ1, Ζ2, Ζ3 και Ζ4, κατά το 1/4 εξ αδιαιρέτου στον καθένα, ως μόνους εξ αδιαθέτου κληρονόμους του, οι οποίοι συνέχισαν να το νέμονται, κατά το ιδανικό του μερίδιο ο καθένα τους, καλλιεργώντας αυτό με δημητριακά, μετά δε τους αναφερόμενους στην αγωγή θανάτους εκείνων περιήλθε στους ίδιους(ενάγοντες) ως εξ αδιαθέτου κληρονόμους τούτων κατά τα αναφερόμενα εξ αδιαιρέτου ποσοστά στον καθένα, οι οποίοι το έλαβαν έκτοτε στη νομή και κατοχή τους και, με προσμέτρηση στο χρόνο της δικής τους νομής και της νομής των δικαιοπαρόχων τους, κατέστησαν κύριοι τούτου με έκτακτη χρησικτησία.

Το Εφετείο, με την προβαλλόμενη απόφασή του, δέχθηκε ότι ,με το από 6-4-1871 σουλτανικό μονόγραμμα ,που γράφτηκε τα βιβλία του τουρκικού κτηματολογίου με αριθμό ....., παραχωρήθηκε από το τουρκικό Δημόσιο, βάσει του άρθρου 3 του οθωμανικού νόμου "περί γαιών" της 7ης Ραμαζάν 1274(1856),που διατηρήθηκε σε ισχύ με το ν. 147/1914 μέχρι την κατάργησή του με το ν.1072/1917,εφόσον ανήκε σε δημόσια γη που ήταν στη Μακεδονία, αρχικά στον .........

και ακολούθως μετά τον θάνατό του στον Χ14, με έκδοση σχετικού τίτλου(ταπίου), το δικαίωμα εξουσίασης (τεσσαρούφ) επί ενός αγρού, ευρισκόμενου στο χωριό ήδη ....... Θεσσαλονίκης, 30 παλαιών στρεμμάτων, με τα όρια που αναφέρονται στην απόφαση, τον οποίο εξουσίαζαν και καλλιεργούσαν έκτοτε συνεχώς, το δικαίωμα δε αυτό εξουσίασης μετατράπηκε, κατά τα άρθρα 49 και 51 του Αγροτικού Κώδικα(ν.2052/1920),που τροποποίησε τις διατάξεις του ν.1072/1917, σε δικαίωμα πλήρους κυριότητας, κατά τα 4/5 και ακολούθως και κατά το 1/5, σύμφωνα με τα άρθρα 101-104 του Δ/τος 11/12-11-1929,που εκδόθηκε κατ' εξουσιοδότηση του άρθρου 2 του ν.4229/1929 και μπορούσε να χρησιδεσπόζεται εφόσον δεν ανήκε πλέον στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου.

Μετά τον θάνατο του Χ14, το 1949,ο αγρός περιήλθε στα τέκνα του Ζ1,Ζ2,Ζ3 και Ζ4, ως μόνους εξ αδιαθέτου κληρονόμους του ,στον καθένα κατά ποσοστό 1/4 εξ αδιαιρέτου, και, μετά τους αναφερόμενους στην απόφαση θανάτους των τελευταίων στους ενάγοντες, κατά τα αναφερόμενα στην απόφαση εξ αδιαιρέτου ποσοστά στον καθένα, ως μόνων εξ αδιαθέτου κληρονόμων αυτών.

Οι εναγόμενοι, με το........ συμβόλαιο, της αναφερόμενης συμβολαιογράφου, αγόρασαν από τον ....... ένα αγρό στην ίδια κτηματική περιοχή ....... Θεσσαλονίκης, εμβαδού 110.955,80 τ.μ, που είχε περιέλθει στον τελευταίο από κληρονομία, που αποδέχθηκε, του κατά το έτος 1949 αποβιώσαντος πατέρα του ........, στον οποίο είχε περιέλθει με ταπί, με αριθμό εγγραφής .....

του τουρκικού κτηματολογίου Θεσσαλονίκης. Επίσης, δέχθηκε το Εφετείο, ότι η θέση του ακινήτου των εναγόντων, με αριθμό εγγραφής στα κτηματολόγιο ....., δεν βρίσκεται σε επαφή με το ακίνητο των εναγομένων, ως μη περιλαμβανόμενο στον ανωτέρω τίτλο κυριότητα(από 6-4-1871 Σουλτανικό Μονόγραμμα) και συνεπώς οι ενάγοντες αβάσιμα θεωρούν ότι αμφισβητείται από τους εναγομένους η κυριότητά τους.

Αντίθετα, μέρος του επίδικου ακινήτου, εμβαδού 12.946,87 τ.μ., που αναφέρεται στην απόφαση, περιλαμβάνεται στον ανωτέρω τίτλο(ταπί) με αριθ. εγγραφής στο κτηματολόγιο ..... και ανήκει κατά κυριότητα στους εναγομένους, μέρος τούτου, εμβαδού 593,40 τ.μ., είναι αγροτική οδός και το υπόλοιπο επίδικο , εμβαδού 19.926,34 τμ, βρίσκεται ανατολικά της αγροτικής οδού και δεν εμπίπτει στον ανωτέρω, με αριθμό εγγραφής ....., τίτλο κυριότητας των εναγόντων.

Με τις παραδοχές αυτές, έκανε δεκτούς τους τρίτο και πέμπτο λόγους της έφεσης των εναγομένων και απέρριψε την ένδικη αγωγή, αφού εξαφάνισε την εκκληθείσα απόφαση του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου, που έκρινε διαφορετικά. Όπως έκρινε το Εφετείο, την απορριπτική κρίση του στήριξε στην παραδοχή ότι το επίδικο ακίνητο δε περιλαμβάνεται στον τίτλο κυριότητας των εναγόντων με αριθμ.

εγγραφής στο οθωμανικό κτηματολόγιο ....., αλλά τμήμα του, 12.946,87 τ.μ. περιλαμβάνεται στον τίτλο κυριότητας του απώτερου δικαιοπαρόχου των εναγομένων, με αριθ. εγγραφής στο ανωτέρω κτηματολόγιο ......, τμήμα του, 593,40τ.μ,είναι αγροτική οδός και τμήμα του, 19.926,34τ.μ, δεν εμπίπτει στον ανωτέρω τίτλο κυριότητας των εναγόντων, και ότι, συνεπώς, αβασίμως οι ενάγοντες θεωρούν ότι αμφισβητείται η κυριότητά τους επί του ακινήτου τους που περιλαμβάνεται στον ως άνω τίτλο κυριότητάς τους.

Έτσι όμως δεν διέλαβε στην πληττόμενη απόφασή του αιτιολογίες, αναφορικά με τον ουσιώδη ισχυρισμό για την έκβαση της δίκης, τον οποίο και είχε ως θεμέλιο η ένδικη αγωγή, της άσκησης, ή μη, επί του επιδίκου(ή μέρους αυτού) πράξεων νομής, με τα προσόντα της έκτακτης χρησικτησίας, από τους δικαιοπαρόχους των εναγόντων(απώτερου και άμεσους),του χρονικού διαστήματος κατά το οποίο ασκήθηκαν αυτές, καθώς και της μεταβίβαση της νομής αυτών στους ενάγοντες με κληρονομική διαδοχή, συνακόλουθα και της απόκτησης, ή μη, της κυριότητας τούτου με έκτακτη χρησικτησία από τους ενάγοντες, και αν το δικαίωμα αυτό των εναγόντων, δηλαδή της κτήσης κυριότητας του επιδίκου από αυτούς με έκτακτη χρησικτησία, αμφισβητείται από τους εναγομένους, με συνέπεια να μη μπορεί να ελεγχθεί εάν ορθώς ή όχι το Εφετείο εφάρμοσε τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις των άρθρων 983,1045,1051ΑΚ,70ΚΠολΔ.

Επομένως, στέρησε από την πληττόμενη απόφαση την αναγκαία νόμιμη βάση και πρέπει οι λόγοι αναίρεσης, πέμπτος, δεύτερο μέρος, έκτος, δωδέκατος, του κυρίου δικογράφου, πρώτος, τρίτο μέρος, τέταρτος, δεύτερο μέρος, όγδοος,δεύτερο μέρος, του δικογράφου των πρόσθετων, από το άρθρο 559 αριθ.19ΚΠολΔ,με τους οποίους προβάλλονται, κατά την ορθή εκτίμησή τους, οι ανωτέρω αιτιάσεις κατά της αναιρεσιβαλλομένης, πρέπει να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι, να αναιρεθεί η πληττόμενη απόφαση και να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που εξέδωσε την αναιρούμενη απόφαση, αφού είναι δυνατή η σύνθεσή του από άλλους δικαστές(άρθρο 580 παρ.3ΚΠολΔ).

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Αναιρεί, την 1357/2006 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης.

Παραπέμπει την υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές.

Καταδικάζει τους αναιρεσιβλήτους στα δικαστικά έξοδα των αναιρεσειόντων, τα οποία ορίζει σε δύο χιλιάδες τριακόσια (2.300) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίστηκε στην Αθήνα στις 8 Ιανουαρίου 2008. Και

Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στην Αθήνα στις 9 Ιανουαρίου 2008.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Η ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ