23/2007 · Άρειος Πάγος (Supreme Civil and Criminal Court of Greece)

Απόφαση 23 / 2007 (Β1, ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ)

Αριθμός 23/2007

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΑΡΕΙΟΥ ΠΑΓΟΥ

Β1΄ Πολιτικό Τμήμα

Συγκροτήθηκε από τους Δικαστές: Στέφανο Γαβρά, Αντιπρόεδρο, Γεώργιο Καράμπελα, Εμμανουήλ Καλούδη, Χρήστο Αλεξόπουλο και Ειρήνη Αθανασίου, Αρεοπαγίτες.

Συνήλθε σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του, στις 5 Δεκεμβρίου 2006, με την παρουσία και του γραμματέα Αθανασίου Λιάπη, για να δικάσει μεταξύ:

Του αναιρεσείοντος: ...... , ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Αντώνιο Μπιτσάκη. Του αναιρεσίβλητου: ...... , ο οποίος εκπροσωπήθηκε από τον πληρεξούσιο δικηγόρο του Πέτρο Προκοπίδη βάσει δηλώσεως του άρθρου 242 § 2 Κ.Πολ.Δ.

Η ένδικη διαφορά άρχισε με τις από 23-10-2001 και 18-12-2001 αγωγές του ήδη αναιρεσίβλητου, που κατατέθηκαν στο Μονομελές Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις: 7284/2003 του ίδιου Δικαστηρίου και 957/2004 του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Κατά της αποφάσεως αυτής ασκήθηκε ανακοπή ερημοδικίας από τον ήδη αναιρεσείοντα και εκδόθηκε η 3088/2004 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Την αναίρεση της τελευταίας απόφασης ζητεί ο αναιρεσείων με την από 3-2-2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της υπόθεσης αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Η εισηγήτρια Αρεοπαγίτης Ειρήνη Αθανασίου, διάβασε την από 20-11-2006 έκθεσή της, με την οποία εισηγήθηκε την απόρριψη της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως. Ο πληρεξούσιος του αναιρεσείοντος ζήτησε την παραδοχή της αιτήσεως και την καταδίκη του αντιδίκου μέρους στη δικαστική δαπάνη.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

Επειδή, κατά το αρ0ρο 673 παρ. 1 ΚΠολΔ, στις υποθέσεις που δικάζονται κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών (άρθρ. 663 επ. του εν λόγω κώδικα) ανακοπή ερημοδικίας επιτρέπεται αν εκείνος που δικάστηκε ερήμην δεν κλητεύθηκε καθόλου ή δεν κλητεύθηκε νόμιμα ή εμπρόθεσμα ή αν συντρέχει λόγος ανώτερης βίας. Από τη διάταξη αυτήν, που, σύμφωνα με το άρθρο 674 παρ. 2 ίδιου κώδικα, εφαρμόζεται και στην κατ' έφεση δίκη, προκύπτει ότι ανώτερη βία, που θεμελιώνει λόγο ανακοπής κατά της ερήμην αποφάσεως συνιστά κάθε τυχαίο γεγονός παρακωλυτικό της εμφανίσεως του διαδίκου στο δικαστήριο και της συμμετοχή του στην εκδίκαση της υποθέσεως, που ήταν απρόβλεπτο και δεν μπορούσε να αποτραπεί ούτε με ενέργειες άκρας επιμέλειας και συνέσεως. Επομένως τέτοιο γεγονός είναι και η απρόβλεπτη αιφνίδια νόσος του μόνου πληρεξουσίου δικηγόρου, εξαιτίας της οποίας κατέστη αδύνατον, τόσο να ενεργήσει ο ίδιος την επιβαλλόμενη σ' αυτόν πράξη, όσο και να ειδοποιήσει εγκαίρως τον εντολέα του όπως αυτός είτε ο ίδιος είτε με άλλο πληρεξούσιο δικηγόρο ενεργήσει την εν λόγω πράξη (ΑΠ 42/2004, 904/2002, 630/1963). Στην προκειμένη περίπτωση το Εφετείο, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφασή του, αναφορικά με το λόγο για συνδρομή ανώτερης βίας, που στήριζε την ανακοπή ερημοδικίας που είχε ασκήσει ο αναιρεσείων, δέχτηκε, κατά την ανέλεγκτη αναιρετικώς περί πραγμάτων κρίση του (άρ0ρο 561 παρ.1 ΚΠολΔ), ότι αποδείχθηκαν τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά : Κατά τη δικάσιμο της 9-2-2004 συζητήθηκε, ερήμην του ήδη αναιρεσείοντος ανακόπτοντος, η υπ' αύξ. αριθ. καταθέσεως 2156/2-6-2003 έφεση αυτού κατά του καθ΄ου η ανακοπή και κατά της υπ΄ αριθ. 7284/2003 οριστικής αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, η οποία εκδόθηκε κατά την ειδική διαδικασία των εργατικών διαφορών επί των υπ' αύξ. αριθ. καταθέσεως 36473/23-10-2001 και 44654/24-122001 αγωγών του αναιρεσιβλήτου εναντίον του αναιρεσείοντος. Περί ώρα 09.15 της ως άνω ημέρας, ο πληρεξούσιος δικηγόρος του αναιρεσείοντος Βασίλειος Ζουμπουλίδης, ενώ ετοιμαζόταν ν' αναχωρήσει από την οικία του, που βρισκόταν στον .... , της πόλεως ...... , για το Δικαστικό Μέγαρο Θεσσαλονίκης προκειμένου να παρασταθεί στη συζήτηση της ως άνω εφέσεως, αισθάνθηκε έντονους πόνους στη δεξιά νεφρική χώρα με αντανάκλαση προς το δεξιό ημιθωράκιο. Αμέσως η σύζυγός του ...... , η οποία βρισκόταν τη στιγμή εκείνη στην οικία τους, επιχείρησε να επικοινωνήσει τηλεφωνικώς με τον ουρολόγο-γιατρό ..... , ο οποίος παρακολουθούσε την εξέλιξη του προστάτη του, πλην όμως αυτό δεν κατέστη δυνατόν. Κατόπιν αυτού ήλθε σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πνευμονολόγο-γιατρό ....... και ζήτησε την ιατρική του συνδρομή. Πράγματι αυτός περί ώρα 09.30 μετέβη στην οικία του ασθενούντος δικηγόρου και από την κλινική του εξέταση διαπίστωσε ότι έπασχε από κολικό του δεξιού νεφρού και του συνέστησε φαρμακευτική αγωγή και εξέταση του από ειδικό ουρολόγο, του απαγόρευσε δε τις μετακινήσεις εωσότου εξεταστεί από τον ουρολόγο. Στο μεταξύ, κατόπιν εντολής του ασθενούς, η σύζυγος αυτού επιχείρησε να επικοινωνήσει τηλεφωνικώς με το γιο τους ..... , ο οποίος είναι επίσης δικηγόρος Θεσσαλονίκης και ο οποίος διαμένει σε άλλη οικία, προκειμένου να του ζητήσει να παραστεί στο Δικαστήριο αντί του πατέρα του, πλην όμως αυτό δεν κατέστη εφικτό, καθόσον αυτός, όπως εκ των υστέρων την πληροφόρησε, βρισκόταν για έρευνα στο Υποθηκοφυλακείο Ν. Μουδανιών Χαλκιδικής και είχε απενεργοποιημένο το κινητό του τηλέφωνο. Δέχτηκε δε το Εφετείο ότι με βάση τα δεδομένα αυτά δεν συνέτρεχε λόγος ανώτερης βίας για τη μη εμφάνιση του αναιρεσείοντος κατά τη συζήτηση της εφέσεως του αναιρεσιβλήτου κατά της προαναφερόμενης αποφάσεως του Μονομελούς Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης (υπ' αριθ. 7284/2003), καθόσον ο πληρεξούσιος δικηγόρος αυτού (αναιρεσείοντος) θα μπορούσε, μέσω της συζύγου του, να επικοινωνήσει τηλεφωνικώς με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του καθ΄ ου η ανακοπή Πέτρο Προκοπίδη, είτε μέσω του σταθερού είτε μέσω του κινητού του τηλεφώνου, προκειμένου να τον ενημερώσει για την αιφνίδια ασθένειά του, ώστε να ζητήσει την αναβολή της υποθέσεως ή να προβεί στη ματαίωση της συζητήσεως αυτής και εφόσον η επικοινωνία αυτή δεν ήταν εφικτή, θα μπορούσε να επικοινωνήσει τηλεφωνικώς, μέσω της συζύγου του, με κάποιον άλλο δικηγόρο του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, ώστε να μεριμνήσει για την αναβολή της υποθέσεως ή τη ματαίωση της συζητήσεώς της, δεδομένου ότι από τη στιγμή που παρουσιάστηκε το πρόβλημα υγείας του μέχρι την έναρξη της συνεδριάσεως του Δικαστηρίου (ώρα 10.00) μεσολάβησαν 45 λεπτά της ώρας, χρόνος που ήταν επαρκής για να προβεί στις ως άνω ενέργειες, η θα μπορούσε να επικοινωνήσει αμέσως τηλεφωνικώς (μέσω της συζύγου του) με τη Γραμματεία του Δικαστηρίου αυτού και να ζητήσει να εκφωνηθεί η υπόθεσή του τελευταία, ώστε να του δοθεί χρόνος για την τηλεφωνική του επικοινωνία με τον πληρεξούσιο δικηγόρο του αναιρεσιβλήτoυ, ο οποίος κατά τη συζήτηση της υποθέσεως δεν παραστάθηκε αυτοπροσώπως, αλλά κατέθεσε δήλωση του άρθρου 242 παρ. 2 ΚΠολΔ. Ο ισχυρισμός του αναιρεσείoντoς ότι ο πληρεξούσιος δικηγόρος του, λόγω των έντονων πόνων που αισθανόταν, δεν είχε επικοινωνία με το περιβάλλον του και ως εκ τούτου δεν ήταν δυνατόν να δώσει στη σύζυγό του τις απαραίτητες πληροφορίες για την υπόθεση και για την ειδοποίηση του πληρεξουσίου δικηγόρου του αναιρεσιβλήτoυ, ήταν αβάσιμος, καθόσον, εκτός του ότι δεν επιβεβαιώνεται από την από 17-4-2004 ιατρική γνωμάτευση του πνευμονολόγου - γιατρού ..... , ανατρέπεται και από το γεγονός ότι η σύζυγος του πληρεξουσίου του δικηγόρου, όπως προαναφέρθηκε, είχε επιχειρήσει να επικοινωνήσει τηλεφωνικώς με το γιο τους, για να του ζητήσει να παραστεί στο Δικαστήριο αντί του πατέρα του, στην ενέργεια δε αυτή προέβη ασφαλώς κατόπιν πληροφοριών και οδηγιών που της έδωσε ο σύζυγός της, τις οποίες βεβαίως δεν θα μπορούσε να της δώσει αυτός αν δεν είχε επικοινωνία με το περιβάλλον του. Με βάση τις παραδοχές αυτές το Εφετείο απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την ένδικη από 31-3-2004 ανακοπή ερημοδικίας του αναιρεσείοντος κατά της υπ' αριθ. 957/2004 ερήμην αποφάσεώς του, με την οποία η ως άνω έφεση του αναιρεσείοντος είχε απορριφθεί. Κρίνοντας έτσι το Εφετείο δεν παραβίασε το άρθρο 673 παρ. 1 ΚΠολΔ, ως προς την από το ουσιαστικό δίκαιο έννοια της ανώτερης βίας, ούτε συνακολούθως παρέλειψε παρά το νόμο να κηρύξει άκυρη την ερημοδικία του αναιρεσείοντος. Και αυτό γιατί, με βάση τις παραπάνω παραδοχές του δεν συνέτρεχε ο προβληθείς λόγος ανώτερης βίας, εφόσον, παρά το ότι πράγματι ο μόνος πληρεξούσιος δικηγόρος του αναιρεσείoντoς απροβλέπτως και αιφνιδίως νόσησε και δεν μπορούσε να μεταβεί στο δικαστήριο και να εκπροσωπήσει εκεί τον εντολέα του αναιρεσείοντα, εν τούτοις είχε τη δυνατότητα να ειδοποιήσει, μέσω της συζύγου του, και δη εγκαίρως, κυρίως, κάποιον άλλο δικηγόρο του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, ο οποίος θα μεριμνούσε για την αναβολή ή τη ματαίωση της συζητήσεως της υποθέσεως.

Με την πιο πάνω δε κρίση του το Εφετείο δεν παραβίασε τα διδάγματα της κοινής πείρας κατά την υπαγωγή των δεκτών γενομένων από αυτό πραγματικών περιστατικών στην αόριστη νομική έννοια της ανώτερης βίας (ΑΠ 1046/1931). Γιατί σύμφωνα με αυτά το χρονικό διάστημα των 45 λεπτών της ώρας, που μεσολάβησε μεταξύ του χρόνου (09.15 ώρας) κατά τον οποίο εμφανίστηκε το πρόβλημα υγείας του πληρεξουσίου δικηγόρου του αναιρεσείοντος μέχρι την έναρξη της συνεδριάσεως του δικαστηρίου κατά τη 10.00 ώρα, ήταν επαρκώς ικανό για να ειδοποιηθεί τηλεφωνικώς από το δικηγόρο αυτόν, μέσω της συζύγου, και δη εγκαίρως, κυρίως, κάποιος άλλος δικηγόρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, ο οποίος δεν θα είχε κάποια άλλη επαyγελματική υπoχρέωση και θα μεριμνούσε για την αναβoλή ή τη ματαίωση της συζητήσεως της υποθέσεως, δεδομένου μάλιστα ότι, κατά τη σχετική παραδoχή του Εφετείου, ο εν λόγω πληρεξούσιος δικηγόρος του αναιρεσείοντος είχε επικοινωνία με το περιβάλλον του και μπορούσε να κατευθύνει, σχετικώς τη σύζυγό του με τις κατάλληλες πληροφορίες και οδηγίες, που ήταν ικανός, παρά την ασθένειά του, να της δώσει. Επομένως ο μοναδικός, από τον αριθμό 14 του άρθρου 559 ΚΠολΔ, λόγος αναιρέσεως κατ' αμφότερα τα σχετικά μέρη του, τα οποία εξετάζονται ενιαίως και με τα οποία υποστηρίζονται τα αντίθετα, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος στο σύνολό του. Ο ίδιος λόγος αναιρέσεως κατά το υπόλοιπο μέρος του, με το οποίο προβάλλονται, όπως εκτιμάται, αιτιάσεις που αναφέρονται στην εκτίμηση της ουσίας πραγματικών γεγονότων, πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτος, γιατί οι προβαλλόμενες αυτές αιτιάσεις ανάγονται στην ανέλεγκτη αναιρετικώς περί πραγμάτων σχετική κρίση του Εφετείου (άρθρο 561 παρ. 1 ΚΠολΔ). Θα πρέπει εδώ να σημειώνεται, ότι μολονότι η υπό κρίση αίτηση αναιρέσεως απευθύνεται κατά αποφάσεως, η οποία απέρριψε την ανακοπή ερημοδικίας, που είχε ασκήσει ο αναιρεσείων, και ως εκ τούτου, σύμφωνα με το άρθρο 554 ΚΠολΔ, θεωρείται, όπως και ο αναιρεσείων επισημαίνει, ότι η αναίρεση απευθύνεται και κατά της ερήμην αποφάσεως κατά της οποίας είχε απευθυνθεί η ανακοπή, εφόσον δεν προκύπτει ότι πέρασε η προθεσμία για την άσκηση αναιρέσεως κατά της αποφάσεως αυτής, εν τούτοις δεν περιέχεται στην αίτηση αναιρέσεως κάποιος σαφής και ορισμένος λόγος αναιρέσεως που να αφορά κάποιο ιδιαίτερο περαιτέρω σφάλμα (εκτός δηλαδή από την επικληθείσα ακυρότητα της ερημοδικίας του αναιρεσείοντος) της εν λόγω ερήμην αποφάσεως.

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΛΟΓΟΥΣ ΑΥΤΟΥΣ

Απορρίπτει την από 3 Φεβρουαρίου 2005 αίτηση του ..... για αναίρεση της υπ΄ αριθ. 3088/2004 αποφάσεως του Εφετείου Θεσσαλονίκης. Και

Καταδικάζει τον αναιρεσείοντα στη δικαστική δαπάνη του αναιρεσιβλήτου, την οποία ορίζει σε επτακόσια εβδομήντα (770) ευρώ.

Κρίθηκε και αποφασίσθηκε στην Αθήνα, στις 28 Δεκεμβρίου 2006. Και

Δημοσιεύθηκε στην Αθήνα, σε δημόσια συνεδρίαση στο ακροατήριό του στις 9 Ιανουαρίου 2007.

Ο ΑΝΤΙΠΡΟΕΔΡΟΣ Ο ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ